საქმე №ას-633-600-2014 13 მარტი, 2015 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – სს „ს-ს რ-ა“ (მოპასუხე)
წარმომადგენელი - მ. მ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე – ა. მ-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 16 აპრილის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – საწარმოო ტრავმის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ა. მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე სს „ს-ს რ-ის“ მიმართ, რომლითაც მოითხოვა, სარჩოს სახით, ყოველთვიურად 1000 ლარის გადახდა 2013 წლის სექტემბრის თვიდან და მიუღებელი სარჩოს სხვაობის ანაზღაურება 720 ლარის ოდენობით.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ა. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. სს „ს-ს რ-ას’’ ა. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2013 წლის დეკემბრიდან ყოველთვიური სარჩოს გადახდა 1000 ლარის ოდენობით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით. სს „ს-ს რ-ას’’ ა. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ერთობლივი მიუღებელი სარჩოს სხვაობის გადახდა 720 ლარის ოდენობით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით.
გადაწყვეტილებაზე კანონით დადგენილ ვადაში სააპელაციო საჩივარი წარადგინა სს „ს-ს რ-ამ“, რომლითაც მოითხოვა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 16 აპრილის განჩინებით სს „ს-ს რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის თანახმად, პრეიუდიციული მნიშვნელობა მიანიჭა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 23 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს იმის თაობაზე, რომ:
- ა. მ-ი მუშაობდა თბილისის ს-ო დ-ში მემანქანედ.
- მოსარჩელემ სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო საწარმოო ტრავმა და შრომითი დასახიჩრების გამო დაკარგა პროფესიული შრომის უნარი 80%-ით, 1992 წლის 3 დეკემბრიდან უვადოდ.
- მოსარჩელე ა. მ-ი იღებს ყოველთვიურ სარჩოს სს „ს-ს რ-ისაგან“.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 23 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ა. მ-ის სარჩელი საწარმოო ტრავმის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ და სს „ს-ს რ-ას“ ა. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2012 წლის ივნისიდან ყოველთვიურად 920 ლარის გადახდა.
დადგენილია, რომ 2012 წლის 01 დეკემბრიდან სს „ს-ს რ-აში“ მემანქანის ხელფასი გაიზარდა 1250 ლარამდე.
დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების მიზნით თბილისის სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს შრომის კოდექსის 44-ე მუხლით, აგრეთვე 316-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით. აგრეთვე, 992-ე მუხლით, რომლის შესაბამისად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. 408-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები,დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით.
მოხმობილ ნორმათა ანალიზიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო სარჩოს სახით მიეღო ზიანის ანაზღაურება იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც მიიღებდა ხელფასს, ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ სასამართლო გადაწყვეტილებით განსაზღვრული სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშების შესაძლებლობას კანონმდებლობა არ ითვალისწინებდა.
ამასთან, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სს ,,ს-ს რ-ას“ ბრალი არ მიუძღვოდა მომხდარ საწარმოო ტრავმაში, ანუ ა. მ-ისათვის ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენებაში და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანი იყო არა სარჩოს დაწესება, არამედ უკვე დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშება, ხოლო საწარმოს ბრალეულობის საკითხის განხილვა ხდებოდა სარჩოს დაწესებისას და არა უკვე დაწესებული სარჩოს აღდგენის ან გადაანგარიშებისას.
მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილ იქნა, რომ მოსარჩელემ 1992 წლის 03 დეკემბერს მომხდარი უბედური შემთხვევის შედეგად მიიღო საწარმოო ტრავმა და დაეკარგა პროფესიული შრომის უნარის 80%, რის გამოც დაენიშნა სარჩო, რომელსაც იგი იღებდა დღემდე.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ სარჩოს გადაანგარიშების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა, რადგან საქართველოს მთავრობის 01.03.2013წ.-ის N45 დადგენილებით გაუქმდა 24.03.2007წ.-ის N53 დადგენილება და შესაბამისად, სარჩო გადაანგარიშებას აღარ ექვემდებარება. პალატამ განმარტა, რომ მითითებული დადგენილებით დამტკიცდა „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მიზნით დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესი“, რომელიც ვერ იქნება გამოყენებული წინამდებარე დავის გადაწყვეტის მიზნით, რადგან არეგულირებს დახმარების დანიშვნის წესს საქართველოს მოქალაქისათვის, რომელიც დასაქმებული იყო საქართველოს ტერიტორიაზე სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ და ლიკვიდირებულ საწარმოში (უფლებამონაცვლე არ ჰყავს), 2007 წლის 01 იანვრამდე დადგენილი აქვს პროფესიული დაავადება ამ დამსაქმებელთან მუშაობის გამო ან ამავე დამსაქმებლის ბრალეულობით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მის ჯანმრთელობას მიადგა ზიანი.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სს „ს-ს რ-ამ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში სს „ს-ს რ-ა“ მიუთითებს იმავე გარემოებებზე, რაზედაც მითითებული აქვს სააპელაციო საჩივარში (ტ.2. ს.ფ. 54-56), კერძოდ, სადავოდ ხდის ა. მ-ის შრომის უნარის დაკარგვაში სს „ს-ოს“ რ-ის ბრალეულობას და აღნიშნავს, რომ საქმის მასალებით არ დგინდება, რომ მოსარჩელეს დაკარგული აქვს შრომის უნარი და მისი დაკარგვა გამოწვეულია სს ,,ს-ს რ-ის“ ბრალით, ასევე არ დასტურდება, რომ მას დაკარგული აქვს პროფესიული შრომის უნარის 80%.
ამასთან, კასატორი არ ეთანხმება მოცემული დავის სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, რომ სასამართლოს მიერ მითითებული ნორმები, კერძოდ, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის დადგენილება და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლი არ აწესრიგებს სარჩოს გადაანგარიშების წესს. კასატორის განმარტებით, დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშების წესს განსაზღვრავდა „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის N48-ე ბრძანებულებით დამტკიცებული წესი. საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 11 სექტემბრის N443 ბრძანებულებით შევიდა ცვლილება, რომლის თანახმად ორგანიზაციაში შრომის ანაზღაურების მინიმალური ხელფასის ცვლილების შესაბამისად ხდება სასამართლოს ან დამსაქმებლის მიერ დადგენილი ყოველთვიური სარჩოს გადაანგარიშება, მიუხედავად იმისა, როდის მიიღო დაზარალებულმა ტრამვა. აღნიშნული პუნქტიდან გამომდინარე, 2003 წლის 11 სექტემბრიდან სარჩო შრომის ანაზღაურების ცვლილების შესაბამისად, აღარ ექვემდებარება გადაანგარიშებას, ხოლო მე-12 პუნქტი საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 7 ნოემბრის N923 ბრძანებულებით ამოღებულ იქნა. ამდენად, მოსარჩელის მოთხოვნა უსაფუძვლოა, ვინაიდან, არ არსებობს მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი.
ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის N53 მთავრობის დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის“ პირველი მუხლის პირველი ნაწილი, რადგან აღნიშნული ნორმა შეეხება არა უკვე დანიშნული სარჩოს ანაზღაურებას, არამედ აღნიშნული ნორმა ვრცელდება 2007 წლის 24 მარტიდან ორგანიზაციაში დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას. შესაბამისად, კასატორის მოსაზრებით, ყოველთვიური სარჩო გადაანგარიშებას აღარ ექვემდებარება.
ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი, ვინაიდან აღნიშნული ნორმა ვრცელდება სახელშეკრულებო ან სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებულ ვალდებულების შეუსრულებლობიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურებაზე, რომელიც არ შეიძლება გავრცელდეს ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურებაზე, რადგან ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის არის სპეციალური ნორმა, რომელიც შეეხება ზიანის ანაზღაურებას სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ყოველთვიური სარჩოს გადახდას, ხოლო მოსარჩელის მიერ მითითებული ნორმა სარჩოს გადაანგარიშებას არ ითვალისწინებს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 ივნისის განჩინებით სს „ს-ს რ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ს-ს რ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლომ პრეიდიციული მნიშვნელობა მიანიჭა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 23 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს მასზედ რომ:
- ა. მ-ი მუშაობდა თბილისის ს-ო დ-ში მემანქანედ.
- მოსარჩელემ სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო საწარმოო ტრავმა და შრომითი დასახიჩრების გამო დაკარგა პროფესიული შრომის უნარი 80%-ით, 1992 წლის 3 დეკემბრიდან უვადოდ.
- მოსარჩელე ა. მ-ი იღებს ყოველთვიურ სარჩოს სს „ს-ს რ-ისაგან“.
დადგენილია, რომ 2012 წლის 01 დეკემბრიდან სს „ს-ს რ-აში“ მემანქანის ხელფასი გაიზარდა 1250 ლარამდე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით, რომელიც განსაზღვრავს დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მატერიალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს. აგრეთვე, სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლით, რომელიც განსაზღვრავს ზიანის ანაზღაურების წესსა და პირობებს. შესაბამისად, საქართველოს უზენაესი სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუს 2015 წლის 06 მარტის საქმე №ას-1322-1260-2014 განჩინება; 2014 წლის 20 ოქტომბრის №ას-1033-991-2014 განჩინება), რომელშიც მკაფიოდაა ჩამოყალიბებული სარჩოს გადაანგარიშების სამართლებრივი საფუძვლები.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სს „ს-ს რ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (150 ლარი) 70% – 105 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. სს „ს-ს რ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორს - სს „ს-ს რ-ას“ (საიდენტიფიკაციო ნომერი: ……..) დაუბრუნდეს მის მიერ 2014 წლის 03 ივნისს №960 საგადასახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (150 ლარი) 70% – 105 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი
მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური
ბ. ალავიძე
