საქმე №ას-732-700-2014 4 მარტი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ა.ჭ. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ.კ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 13 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. კ.მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა.ჭ.ს მიმართ სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად მიყენებული მატერიალური ზიანის - 5 500 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

2011 წლის 11 სექტემბერს ქ.თბილისში, თამარაშვილის ქუჩაზე მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევისას ერთმანეთს შეეჯახა მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანა BMW სახელმწიფო ნომრით ...., რომელსაც მართავდა კ. გ. და შპს „უ.ს“ კუთვნილი მოპასუხის მფლობელობაში მყოფი ავტომაქანა DEU სახელმწიფო ნომრით ...., ჩატარებული გამოძიებით დადგინდა, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევისას კ. გ.ს არ დაურღვევია საგზაო უსაფრთხოების წესები, ხოლო მოპასუხეს შეეძლო საგზაო შემთხვევის თავიდან არიდება, თუ ის იმოქმედებდა „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 27.1 მუხლის შესაბამისად.

ჩატარებული სასაქონლო ექსპერტიზით მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანის აღდგენა მიზანშეუწონელია, საგზაო შემთხვევის დადგომამდე ავტომაქანის ღირებულება 7 500 აშშ დოლარი იყო, ხოლო ავარიის შემდეგ - 2 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ლარი, სწორედ ამ ფასად გაიყიდა ნივთი. მიყენებული ზიანი 5 500 აშშ დოლარია, რომლის ანაზღაურებასაც მოსარჩელე ითხოვს მოპასუხისაგან.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით მოითხოვა:

ავტოსაგზაო შემთხვევისას ავტომანქანა BMW-ს მართავდა ა. კ., რომელიც იყო ნასვამი და თავად დაარღვია „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დ. კ.ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ა.ჭ.ს დ. კ.ის სასარგებლოდ დაეკისრა 5 500 აშშ დოლარი.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილებით ა.ჭ.ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის შესახებ 2012 წლის 4 დეკემბრის დადგენილების თანახმად, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2011 წლის 11 სექტემბერს თამარაშვილის გამზირის №...., გარეგანათების ბოძთან მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაზიანება მიიღო ავტომანქანამ BMW, სახელმწიფო ნომრით ... და ავტომანქანამ DEU, სახელმწიფო ნომრით ....., დადგენილების თანახმად, BMW-ს მარკის ავტომობილის მძღოლ კ. გ. სატრანსპორტო შემთხვევის თავიდან აცილება არ შეეძლო და მის მოქმედებაში „საგზაო უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა უგულებელყოფა არ აღინიშნებოდა, რაც შეეხება, ავტომანქანა DEU-ს მძღოლ - ზ. ჭ.ს, მას შეჯახების თავიდან აცილება შეეძლო, თუ ის იმოქმედებდა „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 27.1 მუხლის მოთხოვნათა დაცვით.

ამავე დადგენილების თანახმად, ზ. ჭ.მა დაარღვია „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის მოთხოვნები, რამაც განაპირობა ავტოსაგზაო შემთხვევა. ეს გარემოება დადასტურებულია ასევე საქართველოს შსს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის საექსპერტო-კრიმინალისტიკური მთავარი სამმართველოს საექსპერტო დასკვნით, რომლის შესაბამისადაც ავტოსაგზაო შემთხვევა გამოწვეულია ზ. ჭ.ის ბრალეული ქმედებით.

საქმეში წარმოდგენილი საშემფასებლო კომპანია შპს „ე. ჯ.ის“ აუდიტორ-შემფასებლების მიერ 2012 წლის 3 აპრილსა და 2013 წლის 6 თებერვლის შედგენილი ქონების შეფასების დასკვნების მიხედვით, საქართველოს საავტომობილო ბაზრის მიმოხილვის შედეგად მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ავტომობილის საბაზრო ღირებულება 2011 წლის 11 სექტემბრის მდგომარეობით განისაზღვრა - 7 500 აშშ დოლარით, ხოლო ავტოსაგზაო შემთხვევის დადგომის შემდგომ კი, ამავე ავტომანქანის ღირებულება განისაზღვრა 2 000 აშშ დოლარით.

2011 წლის 23 სექტემბრის საექსპერტო დასკვნის თანახმად, რომელიც შედგენილია საქართველოს შსს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის საექსპერტო-კრიმინალისტიკური მთავარი სამმართველოს მიერ, ავტომანქანის - BMW სახელმწიფო ნომრით ..... აღდგენა მიზანშეუწონელია.

ავტოსაგზაო შემთხვევის პერიოდში, ავტომანქანა BMW სახელმწიფო ნომრით ....., რეგისტრირებული იყო დ. კ.ის სახელზე, ხოლო ავტომანქანა DEU სახელმწიფო ნომრით .... რეგისტრირებული იყო - შპს „უ.ს“ სახელზე; 2011 წლის 29 აგვისტოს სატრანსპორტო საშუალების იჯარით გადაცემის ხელშეკრულების მიხედვით, შპს „უ. ს“ დასახელებული ავტომანქანა (ავტოსაგზაო შემთხვევის მომენტისთვის) იჯარის წესით და შემდგომში გამოსყიდვის უფლებით, გადაცემული ჰქონდა ა.ჭ.თვის.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 2 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, დ. კ.ის სასარჩელო მოთხოვნა შპს „უ.ს“ მიმართ ზიანის ანაზღაურების შესახებ არ დაკმაყოფილდა, დადგინდა, რომ, 2011 წლის 11 სექტემბერის ავტოავარიისას ავტოსატრანსპორტო საშუალებით მიყენებული ზიანის შემთხვევაში პასუხისმგებლობა უნდა დაკისრებოდა არა შპს „უ. ს“, არამედ მოიჯარე ა.ჭ.ს.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება და დადგენილად ცნობილი გარემოებების გათვალისწინებით, იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ვინაიდან, მოცემულ შემთხვევაში, სახეზე იყო დელიქტური ვალდებულების წარმოშობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინამძღვრები.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლზე, რომლის თანახმადაც, პირს ზიანის ანაზღაურება ეკისრება, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, ზიანი, ქმედების მართლწინააღმდეგობა, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის და ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობა.

სასამართლოს მოსაზრებით, დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, არსებობდა ამ ნორმით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძვლები.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რომ სისხლის სამართლის საქმის წარმოებისას ადგილი ჰქონდა ფაქტების დამახინჯებას და მათ არასწორად ასახვას, რასაც საბოლოოდ მოპასუხისათვის არასასურველი შედეგი მოჰყვა, ვინაიდან, აღნიშნულის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება მხარეს სასამართლოში არ წარუდგენია თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლისა.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, პასუხისმგებლობა ზიანის ანაზღაურებაზე ეკისრებოდა ა.ჭ.ს, ვინაიდან მას ავტომანქანა გადაცემული ჰქონდა 2011 წლის 29 აგვისტოს სატრანსპორტო საშუალების იჯარით გადაცემის ხელშეკრულებით.

სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 409-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზიანის ფულადი ანაზღაურების შესახებ სარჩელი დასაბუთებული იყო, რადგანაც დადგენილი იყო, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მიყენებული ზიანის ოდენობა შეადგენს 5 500 აშშ დოლარს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა.ჭ.მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლი, რადგანაც, კონკრეტულ შემთხვევაში, ავტომანქანას მართავდა ზ. ჭ., რომელსაც ა.ჭ.საგან არც სათანადო თანხმობა ჰქონდა და არც მინდობილობა მანქანის მართვისათვის, შესაბამისად, მოსარჩელეს მოთხოვნა არა ა., არამედ ზ. ჭ.ის მიმართ უნდა დაეყენებინა. კასატორი წინამდებარე დავაზე არასათანადო მოპასუხეს წარმოადგენს.

არასათანადო მოპასუხის მიმართ სარჩელის აღძვრის თაობაზე მოპასუხემ მიუთითა, როგორც პირველი ინსტანციის, ისე სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, თუმცა ეს გარემოება სასამართლოს არ გამოუკვლევია, რასაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა მოჰყვა.

გარდა სამართლებრივი უსწორობისა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ფაქტობრივი თვალსაზრისითაც არასწორია, ვინაიდან სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები. საქმეში არ არის წარმოდგენილი სათანადო მტკიცებულებები (მოწმეთა ჩვენებები), რომლებსაც სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანისას დაეყრდნობოდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 ივლისის განჩინებით ა.ჭ.ს საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ა.ჭ.ს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, რადგანაც არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკა სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თაობაზე და გასაჩივრებულ განჩინებაში მითითებული ნორმა სწორედ დამკვიდრებული პრაქტიკის შესაბამისადაა განმარტებული (იხ. სუსგ Nას-254-239-2010, 20 ივლისი, 2010 წელი).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა.ჭ.ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ა.ჭ.ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მ. ჭ.ის მიერ 2014 წლის 28 ივლისის N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 481-96 ლარის 70% – 337,372 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა.ჭ.ს საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ა.ჭ.ს) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მ. ჭ.ის მიერ 2014 წლის 28 ივლისის N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 481-96 ლარის 70% – 337,372 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე