საქმე №ას-93-89-2014 30 მარტი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ს“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „თ.“ (შეგებებული სარჩელის ავტორი)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეგებებული სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში გაუქმება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „ა-გ.მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „თ.ს“ მიმართ ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ფულადი ვალდებულების შესრულების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

2009 წლის ივნისში, კომპანია „ა-გ.სსა“ და სს „თ.ს“ შორის დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელე მოპასუხეს აწვდიდა პროდუქციას (ბოთლებს), ხოლო სს „თ.“ იხდიდა პროდუქციის ღირებულებას. მხარეთა შეთანხმებით მყიდველი სარგებლობდა კრედიტით 60000 დოლარის ფარგლებში, რაც გულისხმობდა მოპასუხის უფლებას, შემდგომი გადახდის პირობით მიეღო ამ ღირებულების პროდუქცია.

2010 წლის 1 იანვარს სს „თ.ს“ მიერ ხელმოწერილი იქნა შედარების აქტი, რომლითაც აღიარებულ იქნა 2009 წლის განმავლობაში დაგროვილი დავალიანება - 110 261.1 აშშ დოლარის ოდენობით.

2010 წლის 1 იანვარს მხარეებს შორის საქონლის მიწოდებაზე დადებული ახალი ხელშეკრულების საფუძველზე გაგრძელდა არსებული ურთიერთობა.

2010 წელს მოსარჩელემ მიაწოდა 228399.56 აშშ დოლარის პროდუქცია, ხოლო მოპასუხემ გადაიხადა 229454.68 აშშ დოლარი. აღსანიშნავია, რომ მოპასუხის მიერ დავალიანების დაფარვა ხდებოდა თანმიმდევრობით: მოპასუხის მიერ გადახდილი თანხით პირველ რიგში დაიფარა 2009 წლის დავალიანება, შემდეგ 2010 დავალიანების ნაწილი, რაც დასტურდება საგადასახადო დავალებებში მითითებული თანხის დანიშნულებით, საიდანაც ჩანს მიწოდებული საქონლის რომელი პარტიის ღირებულების ანაზღაურება ხდება კონკრეტული საგადასახადო დავალებით.

2010 წლის 13 აპრილის მდგომარეობით მოპასუხემ სრულად დაფარა 2009 წლის დავალიანება.

მოპასუხეს ასანაზღაურებელი აქვს 2010 წლის ხელშეკრულების საფუძველზე მიწოდებული პროდუქციის ღირებულება 109212 აშშ დოლარი.

მხარეები ხელშეკრულებაში პროცენტის გადახდაზე არ შეთანხმებულან, თუმცა „საქონლის საერთაშორისო ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების შესახებ“ ვენის კონვენცია ამის საფუძველს იძლევა, ამდენად, აღებულია საქართველოს ეროვნული ბანკის ვებგვერდზე 2010 წლისთვის მოცემული სესხების საბაზრო საპროცენტო განაკვეთის შესაბამისად, 2010 წლის 1 იანვრამდე დარიცხულმა თანხამ შეადგინა 17037 ლარი.

სს „თ.მ“ სარჩელი არ ცნო და შპს „ა-გ.ის“ მიმართ შეგებებული სარჩელი აღძრა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

კომპანია „ა.-გ.თვის“ ცნობილი იყო, რომ სს „თ.“ წარმოადგენდა ღვინის მწარმოებელ საწარმოს.

2010 წლის დასაწყისში სს „თ.მ“ კომპანია „ა-გ.ს“ დაუკვეთა 1,5-ლიტრიანი მინის ბოთლები.

„ა-გ.ის“ მიერ მიწოდებული 1,5 ლიტრის მოცულობის ბოთლების უხარისხობის შესახებ პრეტენზია გამოთქვა „თ.ს“ პროდუქციის ექსპორტიორმა ყაზახეთში, კომპანია „ა. პ.მა“, რომელმაც ყაზახეთში აკრედიტირებული კვლევითი ლაბორატორიის დასკვნა წარმოადგინა 1,5 ლიტრის მოცულობის ბოთლების სტანდარტებთან შეუსაბამობის შესახებ.

უკრაინულმა კომპანია „ვ.მა“ ასევე გამოთქვა პრეტენზია 1,5 ლიტრის მოცულობის ღვინის ბოთლების სკდომის შესახებ.

ყაზახეთის კომპანია „ა. პ.მა“ უარი განაცხადა, წუნდებული პროდუქციის გამო, თანხის გადახდაზე, შესაბამისად, სს „თ.მ“ ვერ მიიღო მიწოდებული 1,5 ლიტრი მოცულობის ბოთლებში ჩამოსხმული ღვინის საფასურის ანაზღაურება „ა. პ.გან“.

„ა. პ.ის“ მიერ წუნდებულ ბოთლებში ჩამოსხმული ღვინის საფასურის გადაუხდელობით „თ.თვის“ მიყენებულმა ზიანმა შეადგინა 132 438 აშშ დოლარი.

სს „თ.მ“ საკუთარი ხარჯებით უკან გამოითხოვა 1,5 ლიტრის მოცულობის წუნდებულ ბოთლებში ჩამოსხმული ღვინო, რისთვისაც გაწია 15 392,06 აშშ დოლარის ხარჯი.

2010 წლის 30 ივნისს სს „თ.მ“ ოფიციალური პრეტენზიით მიმართა წუნდებული 1,5 ლიტრი მოცულობის ბოთლების მწარმოებელ კომპანია „ა-გ.სს“ ფარული ნაკლის აღმოჩენის შესახებ.

2010 წლის 1 იანვრის ხელშეკრულების მე-12 პუნქტის მიხედვით, სს „თ.“ უფლებამოსილი იყო, ფარული ნაკლის შესახებ წარედგინა პრეტენზია ბოთლების მოწოდებიდან 6 თვის განმავლობაში. ვინაიდან 1,5 ლიტრიანი ბოთლების პირველი პარტიის მიწოდება მოხდა 2010 წლის 31 მარტს, აღნიშნული ვადა დაცულია. გარდა ამისა, ხელშეკრულების ამავე დებულების მიხედვით, 10 დღის ვადაში განუხორციელებლობის შემთხვევაში, პრეტენზია აღიარებულად ითვლებოდა.

2010 წლის 23 აპრილის ელექტრონულ მიმოწერაში „ა-გ.ის“ წარმომადგენელმა ასევე დაადასტურა 1,5 ლიტრის მოცულობის ბოთლების დაბალი ხარისხი, რის გამოც მწარმოებელმა სრულად გაანადგურა ბოთლები. გარდა ამისა, 2010 წლის 29 ივნისის წერილში „ა.-გ.ის“ წარმომადგენელი კიდევ ერთხელ აღიარებს ბოთლების მსხვრევის ფაქტს.

უხარისხო ბოთლების მიწოდების მიზეზით „თ.ს“ მიადგა შემდეგი ზიანი: ა) „ა. პ.გან“ ღვინის საფასურის მოცულობა - 132 438 აშშ დოლარი; ბ) ყაზახეთში გაგზავნილი პროდუქციის უკან დაბრუნებით - 15 392,06 აშშ დოლარი. საერთო ჯამში „თ.თვის“ მიყენებულმა მატერიალურმა ზიანმა შეადგინა 147 830,06 აშშ დოლარი.

სს „თ.ს“ არ ჰყავდა 1,5 ლიტრის მოცულობის მინის ბოთლების სხვა მიმწოდებელი 2010 წლის განმავლობაში. იგი არ არის ვალდებული და ტექნიკურადაც შეუძლებელია ჩამოსხმამდე მოხდეს ყველა ბოთლის ხარისხის შემოწმება. მიწოდებული ბოთლების ხარისხთან დაკავშირებით პასუხისმგებლობა ეკისრება მწარმოებელ „ა-გ.სს“.

შეგებებული სარჩლის ავტორმა ასევე მოითხოვა მიყენებული ზიანის 147 830,06 აშშ დოლარის წლიური 14,56 %-ის 2011 წლის 10 ივლისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს „ა. გ.ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, სს „თ.ს“ მოსარჩელე შპს „ა. გ.ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 109 212 აშშ დოლარის გადახდა, მოპასუხე სს „თ.ს“ შპს „ა. გ.ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 17 035 აშშ დოლარის გადახდა, სს „თ.ს“ შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 13 თებერვლის განჩინებით შპს „ა. გ.ის“ უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა შპს „ს.“.

ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 22 თებერვლის დამატებითი გადაწყვეტილებით სს „თ.ს“ სს „ს.ს“ სასარგებლოდ დაეკისრა 2000 ლარის გადახდა მოსარჩელის მიერ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს „თ.მ“.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სს „თ.ს“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ასევე, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 22 თებერვლის დამატებითი გადაწყვეტილება, შპს „ს.ს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, სს „თ.ს“ შპს „ს.ს“ სასარგებლოდ დაეკისრა 126 247 აშშ დოლარის გადახდა, სს „თ.ს“ შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, შპს „ს.ს“ სს „თ.ს“ სასარგებლოდ დაეკისრა 130 100 აშშ დოლარის გადახდა, დაკმაყოფილებულ მოთხოვნათა გაქვითვის შედეგად, საბოლოოდ, შპს „ს.ს“ სს „თ.ს“ სასარგებლოდ დაეკისრა 3 853 აშშ დოლარის გადახდა, შპს „ს.ს“ სს „თ.ს“ სასარგებლოდ, პროცენტის სახით, წინამდებარე გადაწყვეტილების მიღების მომენტიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველთვიურად დაეკისრა 46.76 აშშ დოლარის (ზარალის ასანაზღაურებლი თანხის - 3 853 აშშ დოლარის წლიური 14.56%) გადახდა შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 10 აპრილის საოქმო განჩინებით საქმეში მოწინააღმდეგე მხარედ ჩაერთო სათანადო მოპასუხე (მოწინააღმდეგე მხარე) - შპს „ს.“.

ერთი მხრივ, შპს „ს.“ (როგორც შპს „ა. გ.ის“ სამართალმემკვიდრე) წარმოადგენს სომხეთის რესპუბლიკაში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირს, ხოლო, მეორე მხრივ, სს „თ.“ - საქართველოში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირს.

შპს „ს.სა“ და სს „თ.ს“ შორის 2009 წლიდან არსებობდა სახელშეკრულებო ურთიერთობა, რომლის საფუძველზეც შპს „ს.“ (შპს „ა – გ.ის“ სამართალმემკვიდრე) მინის ტარას (ბოთლს), კერძოდ 0,75-ლიტრიან ბოთლებს აწვდიდა სს „თ.ს“.

2010 წლის პირველ იანვარს გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობებით მხარეებმა გააგრძელეს სამართლებრივი ურთიერთობა მინის ტარის მიწოდების თაობაზე. ხელშეკრულების მე–2 პუნქტის მიხედვით, საქონლის სახეობა და რაოდენობა მითითებული უნდა ყოფილიყო მისაწოდებელი პარტიის ინვოისში; ამავე ხელშეკრულების მე–3 პუნქტით კი, განისაზღვრა, რომ მისაწოდებელი საქონლის ხარისხი უნდა დადასტურებულიყო ხარისხის სერტიფიკატით (მოწმობით) და შეთანხმებული ნიმუშებით, რომლებიც წარმოადგენენ ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს. საქონლის ფასი, ამავე ხელშეკრულების მე–7 პუნქტის თანახმად, განისაზღვრებოდა მისაწოდებელი პარტიის ინვოისში.

უდავოდ დგინდება, რომ 2010 წლამდე შპს „ს.“ სს „თ.ს“ აწვდიდა 0,75-ლიტრიან ბოთლებს. 1,5-ლიტრიანი მოცულობის ბოთლების დამზადება შპს „ს.მა“ დაიწყო მხოლოდ სს „თ.ს“ შეკვეთის მიღების (2010 წლის იანვრის) შემდგომ 2010 წლის პირველ იანვარს გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში, რომელიც სს „თ.ს“ სჭირდებოდა სხვადასხვა ქვეყანაში (უკრაინაში, ყაზახეთში) თავისი პროდუქციის (ღვინის) საექსპორტო გატანისათვის და ამ ბაზარზე ამ პროდუქციის (1,5-ლიტრიანი მოცულობის ბოთლებში ჩამოსხმული ღვინის მაგ: TM „საქართველოს ველები“) დამკვიდრებისათვის. საგულისხმოა, რომ ეს ინფორმაცია ასევე ცნობილი იყო შპს „ს.სათვის“. 0,75 ლ. ბოთლებისგან განსხვავებით, 1,5-ლიტრიანი ბოთლები გამოირჩევა კონსტრუქციის სირთულით, რამდენადაც ბოთლის კორპუსზე დატანებულია ხელის მოსაკიდებელი სახელური.

საქმეში წარმოდგენილი ინვოისების საფუძველზე პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2010 წლის განმავლობაში, მხარეთა შორის 2010 წლის პირველი იანვრის ხელშეკრულების ფარგლებში, შპს „ს.მა“ სს „თ.ს“ მიაწოდა 228 399 აშშ დოლარის ღირებულების 0,75 ლ. და 1,5 ლ. მოცულობის ბოთლები. საიდანაც მიწოდებული 1,5-ლიტრიანი ბოთლების ღირებულებამ შეადგინა დაახლოებით 35 527 აშშ დოლარი. ამავე მტკიცებულებების თანახმად, შპს „ს.მა“ სს „თ.ს“ 1,5-ლიტრიანი ბოთლები მიაწოდა რამდენიმე ეტაპად, კერძოდ, 2010 წლის 31 მარტს; 2010 წლის 6 აპრილს; 2010 წლის 14 აპრილს; 2010 წლის 26 აპრილს; 2010 წლის 29 მაისსა და 2010 წლის 7 ივნისს. მთლიანად მიწოდებულ იქნა, დაახლოებით, 35 527 აშშ დოლარის ღირებულების 64 602 ცალი 1,5 ლიტრიანი ბოთლი.

მიწოდებული ბოთლების ღირებულების გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტების შესაბამისად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2010 წლის განმავლობაში მიწოდებული საქონლის საერთო ღირებულებიდან – 228 399 აშშ დოლარიდან, სს „თ.მ“ მიმწოდებელს გადაუხადა ნაწილი – 119 187 აშშ დოლარი და დარჩენილმა დავალიანებამ შეადგინა 109 212 აშშ დოლარი. მიწოდებული 1,5-ლიტრიანი ბოთლების საერთო ღირებულება – 35 527 დოლარი, სს „თ.მ“ თითქმის მთლიანად გადაიხადა (34 063 აშშ დოლარი) და შპს „ს.ს“ მიმართ დარჩენილ დავალიანებაში 1,5-ლიტრიანი ბოთლების ღირებულების გადაუხდელი თანხა (დავალიანება) შეადგენდა მხოლოდ 1 464 აშშ დოლარს, ხოლო შპს „ს.ს“ მიმართ დარჩენილი მთლიანი დავალიანების – 109 212 აშშ დოლარის 99 %-ს (107 748 აშშ დოლარი) შეადგენდა 0,75-ლიტრიანი ბოთლების ღირებულება.

2010 წლის პირველი იანვრის ხელშეკრულების მე–3 პუნქტის თანახმად, საქონლის ხარისხი დასტურდება ხარისხის სერტიფიკატით, რომელიც წარმოადგენს ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს საქმეში წარმოდგენილ, თავად შპს „ა-გ.ის“ (შპს „ს.ს“) მიერ გაცემულ მინის ბოთლის ხარისხის მოწმობის მონაცემების მიხედვით კი, დგინდებოდა, რომ 1,5-ლიტრიანი ბოთლი შიდა ჰიდროსტატიკური წნევის 10 კგძ/სმ² ერთეულზე არის მდგრადი. მხარეთა შორის გაფორმებული 2010 წლის პირველი იანვრის ხელშეკრულების მე-3 პუნქტის შინაარსიდან, ასევე შპს „ა-გ.ის“ მიერ გაცემული მინის ბოთლის ხარისხის მოწმობის მონაცემებზე დაყრდნობით პალატამ დაასკვნა, რომ ხელშეკრულების თანახმად 1,5 ლიტრიანი მოცულობის ბოთლი მდგრადი უნდა ყოფილიყო შიდა ჰიდროსტატიკურ 10 კგძ/სმ² ერთეულ წნევაზე.

შპს „ს.ს“ არ წარმოუდგენია მტკიცებულებები, რომ მხარეთა შეთანხმებით 1,5-ლიტრიანი მოცულობის ბოთლის მდგრადობა შიდა ჰიდროსტატიკურ წნევაზე უნდა ყოფილიყო არა 10 კგძ/სმ² ერთეული, არამედ საქართველოში და სომხეთში მოქმედი სტანდარტით გათვალისწინებული 4 კგძ/სმ² ერთეული.

ერთი მხრივ, შპს „ა. პ.ს“, როგორც მყიდველსა და, მეორე მხრივ, სს „თ.ს“, როგორც გამყიდველს შორის არსებობდა ნასყიდობის (მიწოდების) სამართლებრივი ურთიერთობა, რომლის საფუძველზეც სს „თ.ს“ მიერ წარმოებულ ალკოჰოლურ სასმელებს ყიდულობდა შპს „ა.პ“. შპს „ს.ს“ მიერ მოწოდებული 1,5-ლიტრიან ბოთლებში სს „თ.ს“ მიერ ჩამოსხმული ღვინო (მაგ: ღვინო – TM „ს. ვ.“) მიწოდებულ იქნა ყაზახეთში მის კონტრაჰენტ შპს „ა. პ.ის“. სს „თ.მ“ კონტრაჰენტს მიაწოდა 38 400 ცალი 1,5 ლიტრიანი მოცულობის ბოთლი ღვინო ორ ეტაპად - 2010 წლის აპრილში 19 200 ბოთლი და 2010 წლის მაისში, ასევე 19 200 ბოთლი. შპს „ს.ს“ პრეტენზია, რომ წარმოდგენილი დოკუმენტებით არ დასტურდებოდა სს „თ.ს“ მიერ „ა. პ.ის“ 38 400 ცალი 1,5 ბოთლის მიწოდების გარემოება, დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული, რამდენადაც ამ საქონლის მიმღები შპს „ა. პ.“ სს „თ.ს“ სახელზე მომზადებულ 2010 წლის 15 ივნისის, 2011 წლის 28 იანვრისა და 2011 წლის 14 სექტემბრის წერილებში ადასტურებდა მომწოდებლისაგან 1,5-ლიტრიანი ბოთლების მიწოდების ფაქტს. სასამართლოს შეფასებით, ამ ოდენობის პროდუქციის მიწოდების შესაბამისი საბაჟო დოკუმენტაცია, სრულყოფილად არ იყო წარმოდგენილი, თუმცა ეს გავლენას ვერ იქონიებდა მითითებულ წერილობით მტკიცებულებებზე, რომელთა ერთობლივი ანალიზისა და ურთიერთშეჯერების შედეგადაც ერთმნიშვნელოვნად დასტურდებოდა სს „თ.ს“ მიერ კონტრაჰენტისათვის 38 400 ცალი 1,5-ლიტრიანი ბოთლი ღვინის მიწოდების ნამდვილობა, რის სანაცვლოდაც სს „თ.ს“ , როგორც მიმწოდებელს, შპს „ა. პ.გან“ უნდა მიეღო 132 438 აშშ დოლარი.

პალატამ საქმის მასალებით ასევე დადგენილად ცნო, რომ შპს „ა. პ.მა“ ორ ვაგონად მიწოდებული 38 400 ბოთლი პროდუქციიდან განაბაჟა ერთი ვაგონი (19200 ბოთლი) და 2010 წლის 25 მაისიდან დაიწყო ამ პროდუქციის რეალიზაცია. რეალიზებულ იქნა 7 262 ცალი ბოთლი ღვინო, რომლის შედეგადაც მიღებული თანხის ოდენობამ შეადგინა 24 462 აშშ დოლარი, თუმცა, შპს „ა. პ.ის“ მიერ გაწეული აუცილებელი ხარჯების – 6 732 აშშ დოლარის გამოკლებით, მიღებულმა შემოსავალმა შეადგინა 17 730 აშშ დოლარი. პროდუქციის დეფექტის დაფიქსირების შემდგომ, „ა. პ.მა“ უარი განაცხადა ამ პროდუქციის (1,5 ლიტრიან ბოთლებში ჩამოსხმული ღვინის) რეალიზაციაზე და სს „თ.მ“, როგორც განბაჟებული და სარეალიზაციოდ გატანილი პროდუქციიდან დარჩენილი 11 584 ბოთლი, ასევე, განუბაჟებელი ვაგონი (19200 ბოთლი) ყაზახეთიდან საქართველოში დააბრუნა, რომლის ხარჯებმაც 15 392 აშშ დოლარი შეადგინა.

არ იქნა გაზიარებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ შპს „ს.ს“ სს „თ.თვის“ უხარისხო მინის ტარა არ მიუწოდებია. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერებისა და ანალიზის შედეგად პალატა მივიდა საპირისპირო დასკვნამდე, კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილია სხვადასხვა პირების: ყაზახეთში არსებული სს მინის კომპანია „ს.ის“ ფილიალ „ი. ის“ საგამოცდო ლაბორატორიის 2011 წლის 24 იანვრის ოქმი №6, საქართველოში რეგისტრირებული სს „მ.“ მიერ მომზადებული ბოთლის ხარისხის ტესტის კონტროლის მოხსენება, შვედური კომპანია „გ–ს“ მიერ ჩატარებული მინის ბოთლის ხარისხის ტესტირება, შპს „ა. პ.ის“ მიერ სს „თ.ს“ სახელზე მომზადებული (2010 წლის 15 ივნისის, 2011 წლის 28 იანვრისა და 2011 წლის 14 სექტემბრის) წერილები, ასევე, შპს „ა. პ.სა“ და სს „თ.ს“ შორის შემდგარი ელექტრონული მიმოწერა, რომლის შინაარსიდან ირკვეოდა, რომ 1.5 ლიტრიან ბოთლებში ჩამოსხმულ, ყაზახეთში მიწოდებულ სს „თ.ს“ პროდუქციას აღმოაჩნდა ნაკლი, რაც გამოიხატა 1,5-ლიტრიანი ბოთლების „თვითსკდომაში“.

დასახელებულ წერილებში მითითებულ გარემოებათა ანალიზის შედეგად პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მინის ტარის (1,5-ლიტრიანი ბოთლი) მსხვრევა ხდებოდა მასზე ყოველგვარი ზედმეტი და დაუშვებელი ზემოქმედების გარეშე, გადაადგილების ან დასაშვები ტემპერატურული ცვლილების პირობებში. წერილებში მისი ავტორი პრეტენზიას ადრესატის მიმართ გამოთქვამდა მინის ტარის სწორედ იმ უჩვეულო სკდომასთან დაკავშირებით, რაც ჩვეულებრივ პირობებში, არ შეიძლებოდა მომხდარიყო და რის გამოც შეუძლებელი ხდებოდა ამ პროდუქციის რეალიზაციის გაგრძელება.

შპს „ა. პ.მა“ ამ დეფექტის გამო უარი განაცხადა სს „თ.ს“ მიერ მიწოდებული პროდუქციის შემდგომ რეალიზაციაზე და მოითხოვა სს „თ.გან“ მიწოდებული პროდუქციის უკან დაბრუნება. „ა. პ.მა“, პროდუქციის დასახელებული დეფექტის გამო, „თ.ს“ მიმართ თვისი პრეტენზიის დასასაბუთებლად უზრუნველყო მინის ტარის ლაბორატორიული გამოკვლევა, ამ გამოკვლევის შედეგად კი, დადგინდა, რომ გამოსაკვლევად წარდგენილი 1,5-ლიტრიანი ბოთლის კედლის სისქე სტანდარტით დადგენილი 2 მმ–ის ნაცვლად არის 1,5 მმ, ხოლო ბოთლის ძირი 4 მმ–ის ნაცვლად არის 3,5 მმ. ბოთლი შიდა ჰიდროსტატიკური წნევის 10 კგძ/სმ² ერთეულ დატვირთვაზე არ იყო მდგრადი.

ამ ფაქტების გასაბათილებლად რაიმე დასაბუთება მოწინააღმდეგე მხარეს არ წარმოუდგენია, ხოლო შეგებებულ სარჩელზე წარმოდგენილ შესაგებელში შპს „ს.მა“ აღნიშნა, რომ ბოთლების „თვითსკდომა“ გამოწვეული იყო არა ბოთლის უხარისხობით, არამედ შიგთავსის მიზეზით, რაც არ ყოფილა სს „თ.ს“ მიერ გამოკვლეული, მხარე ეჭვქვეშ არ აყენებდა თავად ბოთლების უჩვეულო სკდომის ფაქტებს, რაც, პალატის მოსაზრებით, იძლეოდა გარკვეული დასკვნის საფუძველს ბოთლის უხარისხობასთან დაკავშირებით. 1,5-ლიტრიანი ბოთლების უჩვეულო სდკომის ფაქტების შეტყობისთანავე, 2010 წლის ივნისში სს „თ.ს“ დირექტორმა შპს „ს.ს“ მიმართა წერილობით, რომ შპს „ს.ს“ წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირისაგან ამ პრეტენზიის საპასუხო წერილი სს „თ.ს“ არ მიუღია და მხოლოდ ელექტრონული მიმოწერით შპს „ს.მა“ დააფიქსირა პოზიცია, სადაც მწუხარებას გამოთქვამდა მომხდარი ფაქტების გამო. პალატის შეფასებით, შპს „ს.ს“, მიუხედავად პრეტენზიის წარდგენისა, 1,5-ლიტრიანი ბოთლების დეფექტურობასთან დაკავშირებით აქტიური პოზიცია არ გამოუხატავს და ამ პრეტენზიის გასაბათილებლად არ მიუთითებია ისეთ გარემოებებზე რაც გამორიცხავდა დეფექტურობის გამო ბოთლის თვითმსხვრევის შესაძლებლობას.

ამდენად, დადასტურებულად იქნა მიჩნეული, რომ სს „თ.ს“ მიერ შპს „ა. პ.თვის“ ყაზახეთში მიწოდებულ 1,5-ლიტრიან ბოთლებში ჩამოსხმული პროდუქცია დაზიანდა.

სასამართლომ ასევე მიუთითა ბოთლების ლაბორატორიული კვლევის შედეგებზე, რომელთა ანალიზიც იძლეოდა ბოთლის უხარისხოდ მიჩნევის შესაძლებლობას. 1,5-ლიტრიანი ბოთლების კედლისა და მისი ძირის სისქის სტანდარტთან შეუსაბამობის შესახებ ყაზახეთში ჩატარებული ლაბორატორიული კვლევის შედეგები განმეორდა სს „მ.ის“ მიერ ჩატარებული ლაბორატორიული კვლევების დროსაც, რომლის თანახმადაც დადასტურდა, რომ სს „ს.ს“ მიერ წარმოებული 1,5-ლიტრიანი ბოთლების კედლის სისქე ჩამოუვარდებოდა სტანდარტით დადგენილი მინიმუმის ოდენობას. ამასთან, სს „მ.ის“ მიერ წარმოებული კვლევებით დაფიქსირდა, რომ სხვადასხვა შემთხვევაში სხვადასხვა ეგზემპლარს აღმოაჩნდა კედლის სხვადასხვა სისქე ბოთლის სახელურის მიდამოში. ზოგ შემთხვევაში კედლის სისქე სახელურის ადგილას იყო 0.5 მმ. ზოგ შემთხვევაში - 0.7მმ, ზოგ შემთხვევაში - 0,9 მმ, ასევე 1 მმ, რაც ჩამოუვარდებოდა სტანდარტით დადგენილ მაჩვენებელს 1.2 მმ–ს, ხოლო ზოგ შემთხვევაში ბოთლის კედლის სისქე სახელურის მიდამოებში იყო სტანდარტით დადგენილ ოდენობაზე სქელი. ამდენად, როგორც ყაზახეთში ჩატარებული ლაბორატორიული კვლევით, ისე საქართველოში სს „მ.ის“ მიერ ჩატარებული კვლევით დასტურდებოდა, რომ შპს „ს.ს“ მიერ წარმოებული 1,5-ლიტრიანი ბოთლის კედლის სისქე სხვადასხვა ადგილას არ აკმაყოფილებდა მოქმედი სტანდარტით დადგენილ მოთხოვნებს. ყაზახეთში ჩატარებული ლაბორატორიული კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ 1,5-ლიტრიანი ბოთლი ვერ უძლებდა შიდა ჰიდროსტატიკურ წნევას 10 კგძ/სმ² ერთეულზე დატვირთვას.

საქმეში ასევე წარმოდგენილი იყო შვედური კომპანია „გ.–ს“ მიერ ჩატარებული ლაბორატორიული კვლევის შედეგები, რომლითაც დგინდებოდა, რომ გამოსაკვლევად წარდგენილი 1,5-ლიტრიანი ბოთლი ვერტიკალური დატვირთვის გამძლეობის, ასევე ქანქარისებური ზემოქმედების გამძლეობის შესახებ აღიარებულ მოთხოვნებს აკმაყოფილებდა.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ „გ.ოს“ მიერ ჩატარებული კვლევა და ამ კვლევის შედეგები სრულყოფილ პასუხს არ იძლეოდა 1,5-ლიტრიანი ბოთლის ხარისხიანობასთან დაკავშირებით და არ გამორიცხავდა ბოთლების უჩვეულო სკდომის შეფასებისას თავად ბოთლის უხარისხობის გამო „თვითსკდომის“ მიზეზს.

პალატის მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ „გ.ს“ ბოთლებს ლაბორატორიული გამოკვლევა არ ჩაუტარებია, მხოლოდ ქანქარისებური და ვერტიკალური ზემოქმედების გამოკვლევა არ გამორიცხავდა ყაზახეთსა და საქართველოში ჩატარებული ლაბორატორიული კვლევის შედეგებს. „გ.ს“ მიერ ჩატარებული კვლევის წერილობითი მასალებიდან არ ირკვეოდა გამოკვლეული 1,5-ლიტრიანი ბოთლის ეგზემპლარები აკმაყოფილებდა თუ არა სტანდარტით დადგენილ მოთხოვნებს ბოთლის კედლის სისქესთან დაკავშირებით. მხოლოდ ორი პარამეტრით (ქანქარისებური და ვერტიკალური დატვირთვა) ჩატარებული კვლევა და მისი შედეგები საინტერესო იქნებოდა იმ შემთხვევაში თუკი, დადასტურებოდა, რომ მიუხედავად ბოთლის კედლის სისქის სტანდარტით დადგენილი მოთხოვნის დაუცველობისა, 1,5-ლიტრიანი ბოთლი მაინც უძლებდა ქანქარისებური და ვერტიკალური დატვირთვის დადგენილ მოთხოვნებს. ბოთლები კედლის სისქის შესახებ სტანდარტით დადგენილ მოთხოვნებთან მიმართებაში არ იყო ერთგვაროვანი და ზოგ შემთხვევაში კედლის სისქე სახელურის მიდამოებში გადაჭარბებით აკმაყოფილებდა დადგენილ სტანდარტის მოთხოვნებს, ხოლო ზოგ შემთხვევაში მნიშვნელოვნად ჩამორჩებოდა მას, იმ შემთხვევებშიც კი, როდესაც ბოთლის სისქე ჩამორჩებოდა სტანდარტით დადგენილ მონაცემებს, ეს სხვაობაც იყო განსხვავებული და ერთი და იმავე ტიპის 1,5-ლიტრიან ბოთლებს სხვადასხვა მაჩვენებელი აქვთ კედლის სისქესთან მიმართებაში. პალატის შეფასებით, არ იყო გამორიცხული, „გ.ს“ მიერ გამოკვლეული ეგზემპლარები ის გამონაკლისები ყოფილიყო რომლებიც აკმაყოფილებდნენ ბოთლის კედლის სისქის სტანდარტით დადგენილ მოთხოვნებს. როგორც საქმის მასალებიდან ირკვეოდა, საკვლევი მასალის სახით „გ.თვის“ გაგზავნილი 30 ეგზემლარიდან გზაში გატყდა 10 ბოთლი.

შპს „ს.ს“ საქმეში არ წარმოუდგენია ყაზახეთში და საქართველოში ჩატარებული ბოთლის ლაბორატორიული გამოკვლევის შედეგების გასაბათილებლად საპირისპირო მტკიცებულება, შესაბამისად, არ იქნა გაზიარებული შპს „ს.ს“ პოზიცია, რომ სს „მ.ის“, როგორც მინის ტარის მწარმოებელი და შპს „ს.ს“ კონკურენტი საწარმოს მიერ ჩატარებული გამოკვლევა არ უნდა ყოფილიყო გაზიარებული. სასამართლო ეყრდნობოდა და იზიარებდა სს „მ.ის“ გამოკვლევის მხოლოდ იმ შედეგებს, სადაც საუბარია ბოთლის კედლის სისქეზე, რამდენადაც ამ მაჩვენებელის კუთხით კვლევა ჩატარებულია ყაზახური ლაბორატორიული ინსტიტუტის მიერაც, სადაც დაფიქსირებული იყო ბოთლების შეუსაბამობა დადგენილ სტანდარტებთან. ამ მაჩვენებლის დაცულობის შესაბამისი მტკიცებულების წარმოდგენის ობიექტური შესაძლებლობა გააჩნდა თავად შპს „ს.საც“, რაც არ განუხორციელებია.

იმ პირობებში, როდესაც სახეზე იყო „თ.ს“ მიერ სარეალიზაციოდ გამზადებული 1,5-ლიტრიანი ბოთლების უჩვეულო მსხვრევის ფაქტები და დადგენილი იყო 1,5-ლიტრიანი ბოთლების კედლის სისქის შეუსაბამობა სტანდარტთან, ასევე მხარეთა მიერ ბოთლის შიდა ჰიდროსტატიკური 10 კგძ/სმ² წნევის გამძლეობის შესახებ შეთანხმებული პირობის დარღვევა, პალატამ მიიჩნია, რომ არსებობდა საკმარისი საფუძველი სს „თ.ს“ მტკიცების გასაზიარებლად შპს „ს.ს“ მიერ მიწოდებული 1,5-ლიტრიანი ბოთლების უხარისხობასთან დაკავშირებით. საპირისპიროს დადასტურება სს „ს.მა“ ვერ შეძლო, ამდენად, დგინდებოდა სს „ს.ს“ მიერ სს „თ.სათვის“ 1,5 ლიტრიანი უხარისხო ბოთლების მიწოდება.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1,5-ლიტრიან ბოთლებს აღმოაჩნდა ფარული ნაკლი და სს „თ.“ მოკლებული იყო შესაძლებლობას, უხარისხო საქონლის მიწოდებით დამდგარი ზარალის შესამცირებლად მიეღო რაიმე ქმედითი ღონისძიება გარდა იმისა, რომ ყაზახეთში პროდუქციის გაგზავნამდე, განხორციელდა საექსპორტო პროდუქციის შემოწმება და ამის შესახებ სათანადო აქტები შედგა. საპირისპირო მტკიცებულება სს „ს.ს“ არ წარმოუდგენია. ბოთლების მიმწოდებელს არ წარმოუდგენია დამაჯერებელი მტკიცება ამგვარი მსხვრევის სხვა მიზეზის არსებობის შესახებ, რაც გააბათილებდა ბოთლების უხარისხობით ბოთლების მსხვრევადობის მიზეზს.

ვინაიდან მოდავე მხარეები, ერთი მხრივ, შპს „ს.“ (როგორც შპს „ა. გ.ის“ სამართალმემკვიდრე) წარმოადგენდა სომხეთის რესპუბლიკაში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირს, ხოლო, მეორე მხრივ, სს „თ.“ საქართველოში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირს, ამასთან, მხარეთა შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე სადავო საკითხების მოსაწესრიგებლად „საქონლის საერთაშორისო ყიდვა–გაყიდვის ხელშეკრულებათა შესახებ 1980 წლის ვენის კონვენციის“ გამოყენების აუცილებლობაზე მიუთითებდა ორივე მოდავე მხარე და აგრეთვე, როგორც საქართველო, ასევე სომხეთის რესპუბლიკა მიერთებული იყო ზემოაღნიშნულ კონვენციას, არსებობდა კონვენციის გამოყენებისათვის წინაპირობა მხარეთა შორის გაფორმებული 2010 წლის პირველი იანვრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მხარეთა უფლება–მოვალეობების სწორი შეფასებისა და, შესაბამისად, სადავო საკითხების გადასაწყვეტად.

პალატამ მიუთითა საქონლის საერთაშორისო ყიდვა–გაყიდვის ხელშეკრულების შესახებ კონვენციის (ვენის კონვენციის) 53–ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მოხმობილი დებულება ადგენს ნასყიდობის სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე მყიდველის ძირითად ვალდებულებებს: საქონლის ღირებულების – ფასის, გადახდისა და საქონლის მიღების თაობაზე;

დადგენილი იყო, რომ 2010 წლის განმავლობაში 2010 წლის პირველი იანვრის ხელშეკრულების ფარგლებში შპს „ს.მა“ სს „თ.ს“ მიაწოდა 228 399 აშშ დოლარის ღირებულების 0,75 ლ. და 1,5 ლ. მოცულობის ბოთლები. შპს „ს.მა“ სს „თ.სათვის“ 1,5-ლიტრიანი ბოთლების მიწოდება განახორციელა რამდენიმე ეტაპად. მთლიანად მიწოდებულ იქნა დაახლოებით 64 602 ცალი 1,5-ლიტრიანი ბოთლი 35 527 აშშ დოლარის ღირებულებით. 2010 წლის განმავლობაში მიწოდებული საქონლის (1,5-ლიტრიანი და 0,75 ლიტრიანი ბოთლები) საერთო ღირებულებიდან – 228 399 აშშ დოლარიდან, სს „თ.მ“ მიმწოდებელს გადაუხადა მთლიანი ღირებულების ნაწილი – 119 187 აშშ დოლარი და დარჩენილმა დავალიანებამ შეადგინა 109 212 აშშ დოლარი.

არ იქნა გაზიარებული აპელანტის არგუმენტი დავალიანების გადახდის უსაფუძვლობასთან დაკავშირებით, იმაზე მითითებით, რომ გამყიდველმა მიაწოდა უხარისხო საქონელი და არ არსებობდა ამ თანხის დაკისრების სამართლებრივი საფუძველი.

შპს „ს.ს“ სასარჩელო მოთხოვნა მიწოდებული საქონლის ფასის დაკისრების შესახებ, მეტწილად მოიცავდა 0,75 ბოთლების ფასს, მაშინ, როდესაც სს „თ.“ ფასის გადაუხდელობის დასაბუთებას ამყარებდა 1,5-ლიტრიანი ბოთლების უხარისხობაზე. მოთხოვნილი ფასის ოდენობაში – 109 212 აშშ დოლარი, 1,5-ლიტრიანი ბოთლების ღირებულების გადაუხდელი თანხა (დავალიანება) შეადგენდა მხოლოდ 1 464 აშშ დოლარს, ხოლო 109 212 აშშ დოლარის 99 %-ს – 107 748 აშშ დოლარს, შეადგენს 0,75-ლიტრიანი ბოთლების ღირებულება.

აპელანტის ამ პრეტენზიის უსაფუძვლობის დასასაბუთებლად პალატამ იმ გარემოებზეც მიუთითა, რომ 1.5-ლიტრიანი ბოთლების ღირებულება თითქმის მთლიანად იყო გადახდილი. ხოლო 1,5-ლიტრიანი ბოთლების უხარისხობა ყაზახეთში მოგვიანებით გამოვლინდა. ფარული ნაკლის არსებობის შეტყობის შემდეგ მყიდველს არ გამოუყენებია ფასის შემცირების ან/და ნასყიდობის მოშლის (გაუქმების) უფლება 1,5-ლიტრიანი ბოთლების მიწოდების ნაწილში.

იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ შპს „ს.ს“ მიერ მოთხოვნილი საქონლის ფასი ძირითადად მოიცავდა 0,75-ლიტრიანი მინის ტარის ღირებულებას, რომლის ხარისხთან დაკავშირებითაც სს „თ.ს“ პრეტენზია არ ჰქონია და გადაიხადა ღირებულების 99%, პალატამ დაასკვნა, რომ არსებობს მიწოდებული საქონელის ფასის - 109 212 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში შპს „ს.ს“ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი, შესაბამისად, სს „თ.“, როგორც მყიდველი, ვალდებული იყო, შპს „ს.ს“ მიმართ მიღებული საქონლის ფასის – 109 212 აშშ დოლარის გადახდაზე.

ვენის კონვენციის 78-ე მუხლი, ფასის გადახდის ვადის გადაცილების შემთხვევაში ვადაგადაცილებული თანხიდან პროცენტების მოთხოვნას არ უკავშირებდა მხარეთა შორის სპეციალური შეთანხმების არსებობას და კრედიტორი უფლებამოსილი იყო, ავტომატურად მოეთხოვა ფასის გადახდასთან ერთად პროცენტების გადახდაც. ვენის კონვენციით კი, არ იყო განსაზღვრული პროცენტების გაანგარიშების სპეციალური მექანიზმი, რის გამოც, ვადაგადაცილების პერიოდის განმავლობაში საბანკო დეპოზიტზე ვადაგადაცილებული თანხის განთავსების შედეგად მისაღები პროცენტების პრინციპის გამოყენება გონივრულად იქნა მიჩნეული, შესაბამისად, შპს „ს.ს“ მიერ პროცენტის სახით მოთხოვნილი 17 035 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილშიც სარჩელი ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას.

საქონლის საერთაშორისო ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების შესახებ კონვენციის 35–ე მუხლის პირველი, მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის, ასევე 74-ე მუხლის პირველი წინადადების შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ სს „ს.მა“, როგორც გამყიდველმა და საქონლის მიმწოდებელმა დაარღვია ხარისხიანი საქონლის მიწოდების ვალდებულება, ფარული ნაკლის მქონე უხარისხო პროდუქტის მიწოდებით სს „თ.მ“ განიცადა ზარალი, კერძოდ, შპს „ა. პ.მა“ უარი განაცხადა სს „თ.ს“ მიერ მიწოდებული ამ პროდუქციის რეალიზაციაზე და, შესაბამისად, მიწოდებული საქონლის საფასურის გადახდაზე პროდუქციის უხარისხობის გამო. მიწოდებული 38 400 ცალი ბოთლიდან დარჩენილი პროდუქციის ყაზახეთიდან საქართველოში უკან დაბრუნება განხორციელდა სს „თ.ს“ ხარჯებით.

სასამართლოს მოსაზრებით, სს „თ.სათვის“ მიყენებული ზარალის შეფასებისას განმსაზღვრელი იყო არა ის გარემოება, თუ რამდენი ბოთლი გატყდა ყაზახეთში მიწოდებული პროდუქციიდან, არამედ ის, რომ 1,5-ლიტრიანი ბოთლების უჩვეულო მსხვრევის გამო, შეუძლებელი გახდა ამ პროდუქციის სავაჭრო ქსელში სარეალიზაციოდ მასიურად გაშვება და რეალიზაცია. შპს „ა. პ.ის“ მიერ პროდუქციის რეალიზაციის დაწყებიდან მსხვრევა განიცადა და განადგურდა დაახლოებით 354 ბოთლი ღვინო, რაც, პალატის მოსაზრებით, ცალსახად მიანიშნებდა ბოთლების მსხვრევის სისტემატურ ხასიათზე და გამორიცხავდა იმ დასკვნის შესაძლებლობას, რომ ბოთლების მსხვრევას ჰქონდა საგამონაკლისო ხასიათი. არ იქნა გაზიარებული შპს „ს.ს“ პოზიცია, რომ ვინაიდან არ დასტურდება ყაზახეთში მიწოდებული 1,5-ლიტრიანი ბოთლების უმეტესი ნაწილის მსხვრევა, ამიტომ დაუსაბუთებელი იყო 132 438 აშშ დოლარის ოდენობით ზიანის მოთხოვნა.

ვინაიდან 1,5-ლიტრიანი ბოთლების ფარული ნაკლის გამო, ხდებოდა მათი მოულოდნელი და უჩვეულო მსხვრევა, შეუძლებელი გახდა ღვინის რეალიზაცია ამ 1,5-ლიტრიანი ბოთლებით.

ვენის კონვენციის 77-ე მუხლის მიზნებიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ ზარალის დათვლა უნდა მომხდარიყო არა გატეხილი ბოთლების კვალობაზე, არამედ, უნდა განსაზღვრულიყო იმ ხელშეკრულების ღირებულით, რომელიც შესრულდებოდა და სს „თ.“, როგორც გამყიდველი შპს „ა. პ.გან“ მიიღებდა მიწოდებული საქონლის ფასს – 132 438 აშშ დოლარს. ვინაიდან შპს „ა. პ.მა“ განახორციელა გარკვეული რაოდენობის პროდუქციის რეალიზაცია, საიდანაც სს „თ.ს“ უნდა მიეღო 17 730 აშშ დოლარი, ზარალის ოდენობა ამ ნაწილში უნდა განსაზღვრულიყო არა 132 438 აშშ დოლარით, არამედ 114 708 აშშ დოლარით, შესაბამისად, ამ ნაწილში სს „თ.ს“ შეგებებული სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო, ამასთან, ვინაიდან შპს „ს.ს“ მიერ მიწოდებული საქონლის უხარისხობის გამო სს „თ.“ შპს „ა. პ.თან“ დადებული 1,5-ლიტრიანი 38 400 ცალი ღვინის ბოთლის მიწოდების ნაწილში ხელშეკრულების მოშლის გამო დადგა ამ საქონლის ყაზახეთიდან უკან გამოტანის აუცილებლობის წინაშე და მის მიერ გაღებულ იქნა ტრანსპორტირებისათვის აუცილებელი ხარჯები - 15 392 აშშ დოლარი, პალატამ მიიჩნია, რომ შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა ამ ნაწილშიც ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას.

რამდენადაც „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის, ასევე მე-9 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მოცემული დავის განხილვაზე საქართველოს სასამართლოს გააჩნდა საერთაშორისო კომპეტენცია, ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვის საკითხის მოწესრიგებისათვის გამოყენებული უნდა ყოფილიყო სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლის პირველი ნაწილი და 444-ე მუხლი.

მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა გასაქვითი მოთხოვნები სრულად ვერ ფარავდნენ ერთმანეთს, კერძოდ, შპს „ს.ს“ მოთხოვნა შეადგენდა 126 247 აშშ დოლარს, სს „თ.ს“ მოთხოვნა კი - 130 100 აშშ დოლარს, ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა ურთიერთმოთხოვნები უნდა გაქვითულიყო 126 247 აშშ დოლარის ნაწილში და საბოლოოდ, შპს „ს.ს“ სს „თ.ს“ სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა 3 853 აშშ დოლარის გადახდა.

შპს „ს.ს“ მიერ სს „თ.ს“ სასარგებლოდ ვადაგადაცილებული ზარალის ასანაზღაურებელი თანხიდან პროცენტის დაკისრების მოთხოვნის თაობაზე პალატამ, ვენის კონვენციის 78-ე მუხლის შესაბამისად, მიიჩნია, რომ სს „თ.ს“ ეს შეგებებული მოთხოვნა სამართლებრივად დასაბუთებული იყო. იმის გათვალისწინებით, რომ მიწოდებული საქონლის ფარული ნაკლის გამო ზარალის ანაზღაურების სახით სს „ს.სათვის“ 130 100 აშშ დოლარის დაკისრების წინაპირობები გამოიკვეთა დავის განხილვისას და სს „თ.მ“ ვერ დაასაბუთა პროცენტების დარიცხვის ათვლის მომენტად, თუ რატომ უნდა განსაზღვრულიყო 2010 წლის 10 ივლისი, ასევე იმის გათვალისწინებით, რომ საბოლოოდ მხარეთა ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვის შედეგად განისაზღვრა სს „თ.ს“ სასარგებლოდ შპს „ს.ს“ მიერ გადასახდელი ზარალის ანაზღაურების თანხის საბოლოო ოდენობა – 3 853 აშშ დოლარი, პალატამ დაასკვნა, რომ ამ ნაწილში შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილებულიყო ნაწილობრივ: შპს „ს.ს“ ზარალის თანხის გადახდის ვადაგადაცილების პროცენტის სახით გადაწყვეტილების მიღების მომენტიდან, მის აღსრულებამდე უნდა დაკისრებოდა 3 854 აშშ დოლარის წლიური 14.56%-ის გადახდა, რაც ყოველთვიურად შეადგენდა 46.76 აშშ დოლარს.

აპელანტი ასევე მოითხოვდა სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდისა და შესაბამისი მტკიცებულებების საქმისათვის დართვაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილების წინმსწრები 2011 წლის 5 ოქტომბრის საოქმო განჩინების გაუქმებას, რაც სასამართლომ არ გაიზიარა იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ შეგებებული სარჩელის ავტორმა სასარჩელო მოთხოვნა გაზარდა სასამართლოს მთავარი სხდომის დანიშვნის შემდეგ, ხოლო საქალაქო სასამართლომ სწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83–ე მუხლი. ამდენად, არ არსებობდა საოქმო განჩინების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს.მა“, მოითხოვა მისი იმ ნაწილში გაუქმება, რომლითაც დაკმაყოფილდა სს „თ.ს“ შეგებებული სარჩელი. კასატორი თავის მოთხოვნას ამყარებს შემდეგ საფუძვლებზე:

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების ნაწილში აშკარა უზუსტობის შეიცავს და ცალმხრივი შეფასების საფუძველზე არის გამოტანილი, რასაც ამყარებს ის გარემოება, რომ სააპელაციო სასამართლო არგუმენტებს არასრულად და არასწორი ინტერპრეტაციით გადმოსცემს.

სააპელაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, არასწორად განმარტა კანონი, რაც გამოიხატა შემდეგში:

სააპელაციო სასამართლო დადასტურებულად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ, ვენის კონვენციის 77-ე მუხლის შესაბამისად, სს „თ.“, პროდუქციის ფარული ნაკლის გამო, მოკლებული იყო შესაძლებლობას, ზარალი შეემცირებინა. სასამართლოს მხრიდან არასწორად იქნა მოცემული გარემოება შეფასებული.

საქმეში არსებული მასალებით დასტურდება, რომ სს „თ.ს“ მიერ კომპანია „ა.პ.ის“ სასარგებლოდ 1,5 ლ. ტევადობის ბოთლები გაიგზავნა ორ ეტაპად. პირველი ეტაპის ტრანსპორტირება განხორციელდა 23.04.2010 წელს - 19200 ცალი, ხოლო მეორე ეტაპის 21.05.2010 წელს, ასევე 19200 ცალი, სულ ჯამში 38400 ცალი. პირველი პრეტენზია ყაზახური კომპანია „ა. პ.ის“ მიერ დაფიქსირდა 2010 წლის 15 ივნისის წერილობითი შეტყობინებით. აღნიშნული შეტყობინების მეორე გვერდის მეორე აბზაცში, კომპანია „ა. პ.“ აფიქსირებს პრეტენზიას სს „თ.ს“ მიმართ უხარისხო პროდუქციის მიწოდებასთან დაკავშირებით. მოცემული წერილით კომპანია „ა. პ.ს“ დაფიქსირებული ჰქონდა პრეტენზია შეგებებული სარჩელის ავტორის მიმართ პროდუქციის მეორე ეტაპის გაგზავნამდე. მიუხედავად ამისა სს „თ.მ“ არ განახორციელა შესაბამისი ზომები დეფექტის აღმოსაფხვრელად და მაინც გააგზავნა იგი ყაზახეთში. სააპელაციო სასამართლო მტკიცებულებად იყენებს მითითებულ წერილს, თუმცა გვერდს უვლის ამ გარემოებას და შეფასების ნაწილში შეუძლებლად მიიჩნევს სს „თ.ს“ მხრიდან ზიანის შემცირების შესაძლებლობას. ამ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, სს „თ.ს“ შეეძლო, თავიდან აეცილებინა მოსალოდნელი ზარალი და უარი ეთქვა ბოთლების გაგზავნაზე. მეტიც, უნდა მოეთხოვა საკითხის ერთობლივი შესწავლა და კომპეტენტური დასკვნის მომზადება, ხოლო, საჭიროების შემთხვევაში, სათანადო ექსპერტიზის ჩატარება. საქმეში გარკვევის მიზნით, 2010 წლის ნოემბერში მათი წარმომადგენლები ყაზახეთში იმყოფებოდნენ, თუმცა „ა. პ.ის“ წარმომადგენლებმა უარი განაცხადეს რაიმე ინფორმაციის მიწოდებაზე. ვენის კონვეციის 77-ე მუხლის თანახმად, სს „თ.ს“ ჰქონდა შესაძლებლობა და ვალდებულებაც, რომ თავიდან აერიდებინა მოსალოდნელი სავარაუდო ზიანი, ბოთლების გაგზავნაზე უარის თქმით, რაც მისი მხრიდან არ განხორციელდა. ამ ფონზე გაუგებარია სასამართლოს პოზიცია, სს „თ.ს“ მხრიდან ზარალის შემცირების შეუძლებლობის თაობაზე, მაშინ როდესაც მას წინასწარ ეცნობა ამის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლო 1,5 ლ. ბოთლების უხარისხობის ერთ-ერთ ძირითად ფაქტორად ასახელებს ბოთლების შიდა ჰიდროსტატიკურ 10 კგძ/სმ ერთეულ წნევაზე არამდგრადობას.

მიუხედავად იმისა, რომ მხარეთას შორის, შესაძლოა, ყოფილიყო 1,5 ლ. ბოთლების 10 კგძ/სმ ერთეულ წნევის მდგომარეობაზე შეთანხმება, მნიშვნელოვანია, გაირკვეს აღნიშნული სახელშეკრულებო ნაკლი გახდებოდა თუ არა ბოთლების თვითმსხვრევის მიზეზი, რაც სასამართლოს მხრიდან არ იქნა სათანადოდ შეფასებული და გამოკვლეული. დსთ-ს და ევროკავშირის ქვეყნებში მოქმედი სტანდარტით (гост 10117.1), მსგავსი ტიპის 1,5 ლ. ღვინის ბოთლების შიდა ჰიდროსტატიკური წნევის დადგენილ სტანდარტს წარმოადგენს 3,9 კგძ/სმ. საქმეში არსებული ყაზახური ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ბოთლებმა გაუძლეს 4.00 კგძ/სმ ერთეულ წნევაზე მდგრადობას, რაც იმას ნიშნავდა, რომ პროდუქცია იყო ევროკავშირისა და დსთ-ში მოქმედე სტანდარტების შესაბამისი. მოქმედ სტანდარტებთან შესაბამისობა გამორიცხავს იმის ალბათობას, რომ ამ მიზეზით ბოთლმა განიცადოს თვითმსხვრევა. შეგებებული სარჩელის საგანს წარმოადგენს ის გარემოება, რომ ბოთლებმა თვითმსხვრევა განიცადეს და ამით სს „თ.ს“ ზიანი მიადგა. ასეთ ვითარებაში სახელშეკრულებო ნაკლი ვერ გახდებოდა ბოთლების თვითმსხვრევის მიზეზი, რადგან მათ შორის რაიმე მიზეზობრივი კავშირი არ არსებობს. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, თუ ბოთლის შიდა ჰიდროსტატიკური წნევა პასუხობს დადგენილ სტანდარტს, ხოლო მხარეები შეთანხმებული არიან განსხვავებულ ერთეულზე, ყველა შემთხვევაში ბოთლების მსხვრევის მიზეზად უნდა ჩაითვალოს მათი შეუსაბამობა შეთანხმებულ სტანდარტებთან.

სასამართლო არასწორად აღნიშნავს, რომ ვერ გაიზიარებს შპს „ს.ს“ წარმომადგენლის პოზიციას იმასთან დაკავშირებით, რომ წარმოდგენილი დოკუმენტებით არ დასტურდება სს „თ.ს“ მიერ კომპანია „ა. პ.თვის“ პროდუქციის მიწოდების ფაქტი.

შეგებებული სარჩელის ავტორს არ წარმოუდგენია სრულყოფილი დოკუმენტაცია, რომელიც დაადასტურებდა პროდუქციის მიწოდების ფაქტს ყაზახეთში. შესაგებელში ამ გარემოებაზე მითითების შემდგომ მოწინააღმდეგე მხარემ წარმოადგინა საბაჟო დეკლარაციები და მიმოწერა „ა. პ.თან“, რის შემდეგაც საკითხი პროდუქციის მიწოდების საეჭვოობასთან დაკავშირებით მოიხსნა. მსგავსი არგუმენტი მათი მხრიდან სააპელაციო ინსტანციაში საერთოდ არ გაჟღერებულა და გაუგებარია რაზე დაყრდნობით დააფიქსირა სასამართლომ ეს პოზიცია.

სააპელაციო სასამართლო ბოთლების თვითმსხვრევის ფაქტის არსებობას დადასტურებულად მიიჩნევს ყაზახური კომპანიის მიერ სს „თ.ს“ სასარგებლოდ 2010 წლის 15 ივნისს, 2011 წლის 28 იანვარსა და 2011 წლის 14 სექტემბერს გამოგზავნილი წერილების საფუძველზე.

სააპელაციო სასამრთლოს შეფასებით, სწორედ, ზემოაღნიშნული წერილით ირკვევა ის ფაქტი, რომ ხდებოდა 1,5 ლ. ბოთლების თვითმსხვრევა და ამის შემდეგ სხვა ბოთლების ეტიკეტების და ყუთების დაზიანება. უპირველეს ყოვლისა აღსანიშნავია, რომ სხვა ბოთლების ეტიკეტებისა და ყუთების დაზიანების თაობაზე მითითებულია მხოლოდ 2011 წლის 14 სექტემბრის წერილში, სადაც კომპანია „ა პ.ს“ მოჰყავს მაგალითი, როდესაც ყაზახეთში პირის მიერ იქნა შეძენილი პროდუქცია და ავტომობილის საბარგულში მოხდა მათი თვითმსხვრევა, რამაც სხვა ბოთლების დაზიანება გამოიწვია. სასამართლო ამ დაუსაბუთებელ არგუმენტზე დაყრდნობით აკეთებს ამგვარ შეფასებას. სააპელაციო სასამართლო იზიარებს წერილში მოყვანილ არგუმენტს ბოთლების უხარისხობაზე, ხოლო ავტორიტეტული შვედური კომპანია „გ.“ დასკვნას საერთოდ არ განიხილავს მტკიცებულებად.

მნიშვნელოვანია, ყურადღება გამახვილდეს იმ გარემოებაზე, რომ პროდუქცია სს „თ.მ“ მიაწოდა ორ ეტაპად. კომპანია „ა. პ“ 2010 წლის 15 ივნისის და 2011 წლის 14 სექტემბრის პრეტენზიის წერილებში მიუთითებს, რომ მათ მიერ მოხდა პირველი ეტაპის განბაჟება და პროდუქციის სარეალიზაციოდ გაშვება, საიდანაც დაიმსხვრა მხოლოდ 354 ბოთლი, ხოლო მეორე პარტია - 19200 ცალი არ განბაჟებულა და არანაირი პროცედურა ვაგონის გადაადგილებასთან დაკავშირებით არ განხორციელებულა. შესაბამისად, აღნიშნულ ვაგონში მოთავსებული ღვინის ბოთლები არავის შეუმოწმებია, იყო თუ არა ისინი დამსხვრეული. საქმეში არ არის წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მეორე ეტაპზე მიწოდებული პროდუქციის უხარისხობას. ზიანის დადგომაში მნიშვნელოვანია ფაქტის არსებობა, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, არ დასტურდება. გამოდის, რომ ზიანის დადგენა ხდება ვარაუდის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასება სს „თ.ს“ 2010 წლის 15 ივნისის წერილით გამოთქმულ პრეტენზიაზე ადასტურებს, რომ არ იქნა საქმეში არსებული დოკუმენტები არსებითად გამოკვლეული. სასამართლო განმარტავს, რომ შპს „ს.“ აღნიშნულ წერილზე პასუხით დაკმაყოფილდა მხოლოდ ელექტრონული მიმოწერით. აღსანიშნავია, რომ მითითებული საპრეტენზიო წერილი სს „თ.ს“ მიერ გამოგზავნილ იქნა ასევე ელექტრონული ფოსტის საშუალებით და ზოგადად მხარეები მთელი სახელშეკრულებო ურთიერთობის მანძილზე ურთიერთობდნენ სწორედ ელ.ფოსტით. სასამართლოში საქმის განხილვისას მხარეების წარმომადგენლებს სადავოდ არ გაუხდიათ აღნიშნული მიმოწერა, შესაბამისად, ელექტრონული ფოსტის საშუალებით პასუხის გაცემა, ამ პასუხის არასერიოზულობაზე არ მეტყველებს. მითითებულ წერილში დაფიქსირებული მოსაზრება მეტყველებდა იმ გარემოებაზე, რომ შპს „ს.სათვის“ უცნობი იყო მიზეზი ბოთლების მსხვრევის თაობაზე და ისინი ცდილობდნენ საქმეში გარკვევას.

2010 წლის 15 ივნისის წერილობითი პრეტენზიის დაფიქსირების შემდგომ, მხარეები აწარმოებდნენ ელექტრონულ მიმოწერას პრობლემის მოგვარების თვალსაზრისით. შპს „ს.ს“ მიერ, პირველივე შესაძლებლობისთანავე მოხდა მათი წარმომადგენლების ყაზახეთში, ქალაქ ალმა-ატაში მივლინება საქმის არსში უკეთ გარკვევისა და შესაბამისი ღონისძიების გატარების მიზნით, რასაც წინ უძღოდა სს „თ.ს“ თანხმობა, რათა მათ უშუალოდ დაემყარებინათ კონტაქტი ა. პ.თან, თუმცა ამ უკანასკნელმა უარი განაცხადა შეხვედრაზე იმ მოტივით, რომ არ ჰქონდა არანაირი შეხება შპს „ს.თან“. შპს „ს.მა“ 2010 წლის 5 ნოემბერს ელექტრონული წერილით სს „თ.ს“ მიმართა, სადაც დაფიქსირდა აღნიშნული საკითხი და დამატებით ეთხოვა გაეწია შუამდგომლობა კომპანია „ა. პ.თან“. შპს „ს.ს“ წარმომადგენლები აპირებდნენ ამ მიზნით კიდევ რამდენიმე დღით დაყოვნებას ყაზახეთში. საქმეში არსებული მასალებიდან ირკვევა, რომ სს „თ.მ“ ვერ ან არ უზრუნველყო აღნიშნული შეხვედრა და ამის საპირისპიროდ 2010 წლის 6 ნოემბერს მიწერა შპს „ს.ს“, სადაც აღნიშნა, რომ მზად იყო, გადაეხადა თანხა, თუ მოხდებოდა ყაზახეთში ტრანსპორტირებული პროდუქციის რეალიზება და ითხოვა დახმარება. ეს ფაქტიც მეტყველებს, რომ ბოთლების რეალიზაცია შესაძლებელი იყო. 2010 წლის 30 ნოემბერს სს „თ.ს“ ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით გამოგზავნილი წერილით, შეგებებული სარჩელის ავტორი სთავაზობდა მათ დავალიანების თანხის გასტუმრებას ყაზახეთში გაგზავნილი პროდუქციით, რითაც აღიარა დავალიანების არსებობა. ამ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით, საფუძველს მოკლებულია სააპელაციო სასამართლოს არგუმენტი, შპს „ს.ს“ მიერ არააქტიური პოზიციის დაფიქსირების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლო მსჯელობს საქმეში არსებული ბოთლების საექსპერტო დასკვნებზე და მიუთითებს, რომ სწორედ აღნიშნული დასკვნები გახდა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ერთ-ერთი საფუძველი.

პირველი საექსპერტო დასკვნა მომზადდა ყაზახური ლაბორატორიის მიერ 2011 წლის 24 იანვარს. აღნიშნული დასკვნის შესაბამისად, ბოთლები შემოწმდა დაახლოებით 19 კომპონენტზე, აქედან ყაზახური ლაბორატორიული დაწესებულების დასკვნით ბოთლებმა ვერ უპასუხეს მხოლოდ ორ კომპონენტს, კერძოდ, კედლისა და ძირის სისქე ჩამოუვარდებოდა არსებულ სტანდარტს 0,5 მმ-ს. სხვა დანარჩენ კომპონენტში, მათ შორის ჰიდროსტატიკურ წნევის მდგრადობაზე დააკმაყოფილეს დადგენილი სტანდარტი. არგუმენტი იმის თაობაზე, რომ ბოთლების კედლისა და ძირის სისქე ავტომატურად გამოიწვევს მათ თვითმსხვრევას გამოირიცხა ყაზახური ლაბორატორიის დასკვნით, როდესაც გაუძლეს შიდა ჰიდროსტატიკურ წნევის დადგენილ სტანდარტს. ტექნოლოგიური სრულყოფა მიმართულია მომხმარებლის ინტერესებიდან გამომდინარე უფრო მსუბუქი, მაგრამ გამძლე ბოთლების წარმოებაზე, რაც სს „თ.ს“ მოთხოვნაც იყო. მიუხედავად ამ გარემოებისა, მათი მხრიდან მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, შემოწმებულიყო ბოთლის მდგრადობა შეუსაბამო კომპონენტში, რათა ყოველგვარი ეჭვი თვითმსხვრევასთან დაკავშირებით გამორიცხულიყო. პირველ ინსტანციაში შუამდგომლობის დაკმაყოფილების შემდეგ ბოთლები გაიგზავნა შვედურ ლაბორატორიულ კომპანია - „გ.ში“ ექსპერტიზის ჩასატარებლად. ამ საექსპერტო დაწესებულების წინაშე დაისვა საკითხი, რომ ბოთლები შემოწმებულიყო მდგრადობაზე, კერძოდ, ქანქარისებურზე - რომელიც ითვალისწინებს გარკვეული მანძილიდან ჩაქუჩის საშუალებით ბოთლების მდგრადობის შემოწმებას და მეორე, ვერტრიკალურ დატვირთვაზე, რომელიც გულისხმობს ბოთლის შემოწმებას მასზე ვერტიკალური ზემოქმედებით. ორივე არგუმენტი მოთხოვნილი იყო იმ არგუმენტის გასაბათილებლად, რომ მიუხედავად ბოთლის სისქის და ძირის სტანდართებთან შესაძლო შეუსაბამობისა, მისი თვითმსხვრევა გამოირიცხებოდა და არ არსებობდა მათ შორის რაიმე მიზეზობრივი კავშირი. კომპანია გლაფოს დასკვნის თანახმად, მასზე დასაშვები ზემოქმედების შედეგად, ბოთლებმა გაუძლეს ამ დატვირთვას. სასამართლოს არგუმენტი, რომ შვედური ლაბორატორიული კომპანია - „გ.ს“ დასკვნა მინიმალურ მოთხოვნებსაც ვერ აკმაყოფილებს და იგი ვერ აბათილებს მოსაზრებას ბოთლების დეფექტურობასთან დაკავშირებით დაუსაბუთებელია.

საქმეში არსებული ორი ძირითადი ლაბორატორიული დასკვნით ჩამოყალიბდა შემდეგი მოცემულობა: ბოთლებმა გაუძლეს სტანდარტით დადგენილ შიდა ჰიდროსტატიკურ წნევას, ქანქარისებურ და ვერტიკალურ ზემოქმედებას და დააკმაყოფილეს დანარჩენი 17 სტანდარტით დადგენილი 17 კომპონონტი. ასეთ ვითარებაში მარტივია ანალიზი იმასთან დაკავშირებით, რომ ბოთლების თვითმსხვრევა გამოირიცხება.

სასამართლოს მითითებით, შვედურ კომპანია „გ.ში“ გაგზავნილი ბოთლების ნაწილი დაიმსხვრა და თითქოსდა აღნიშნული განპირობებული იყო მათი არამდგრადობით. ამასთან პალატა აღნიშნავს, რომ ბოთლები თერმულ შოკზე არ შემოწმებულა.

აღსანიშნავია, რომ მათ ბოთლების შერჩევასა და შვედეთში გაგზავნაში მონაწილეობა არ მიუღიათ, მიუხედავად იმისა, რომ წერილობით მოითხოვეს სს „თ.ს“ დასკვნის ობიექტურობისათვის ერთობლივად მომხდარიყო ბოთლების შერჩევა, რაზეც უარი მიიღეს. მოგვიანებით, როდესაც ბოთლები პირველი ინსტანციის სასამართლოში იქნა წარდგენილი, სასამართლოს მოხელის განმარტებით, მათი ნაწილი იმთავითვე დაბზარული და დაზიანებული იყო. საკმაოდ რთული აღმოჩნდა ღვინით სავსე ბოთლების შვედეთში გაგზავნის ტექნიკური მხარის ორგანიზება და არც სასამართლოს აღმოაჩნდა ამგვარი გამოცდილება. რამდენიმე გადამზიდავისაგან უარის მიღების შემდეგ საქართველოს ფოსტამ განაცხადა თანხმობა მათ ტრანსპორტირებაზე, თუმცა პასუხისმგებლობას მსხვრევადი ტვირთის უსაფრთხო მიტანაზე იგი ვერ იღებდა, რადგან ტვირთის დანიშნულების ადგილამდე ტრანსპორტირებაში მონაწილეობდა რამდენიმე გადამზიდავი. აღსანიშნავია, რომ არცერთ ეტაპზე არ მიეცა შპს „ს.ს“ ბოთლების ნახვის ან მათ სათანადო შეფუთვაში მონაწილეობის მიღების საშუალება. ამდენად, მოსალოდნელიც იყო, როდესაც საექსპერტო დაწესებულებისათვის მიწოდებული ბოთლების ნაწილი დაზიანებული აღმოჩნდა. ბოთლების თერმულ შოკზე შემოწმება ვერ მოხერხდა მათი არასაკმარისი რაოდენობის გამო. 20 ერთეული ბოთლით შესაძლებელი იყო მხოლოდ ორ კომპონენტზე შემოწმება. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა სრულიად დაუსაბუთებელია.

ცალკე მსჯელობის საგანია სს „მ. ს“ მიერ მომზადებული დასკვნა და სასამართლოს მხრიდან უაპელაციოდ მისი გაზიარება. სასამართლო მიუთითებს, რომ იგი იზიარებს სს „მ.ის“ დასკვნის მხოლოდ იმ ნაწილს სადაც საუბარია ბოთლის სისქეზე.

აღსანიშნავია, რომ სს „მ.“ არ წარმოადგენს საექსპერტო დაწესებულებას. იგი არის თურქული ინვესტიციის საფუძველზე დაფუძნებული ბოთლების მწარმოებელი კომპნაია, რომელიც ახორციელებს მათ რეალიზაციას საქართველოს ბაზარზე. თავის მხრივ შპს „ს.“ წარმოადგენს კავკასიაში ერთ-ერთ ყველაზე მსხვილ ბოთლების მწარმოებელ და ექსპორტიორ კომპანიას, რომელიც სხვადასხვა ეტაპზე თანამშრომლობდა თითქმის ყველა ბოთლების მომხმარებელ კომპანიასთან საქართველოში. პროცესზე არაერთხელ დააფიქსირეს პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ ეს კომპანიები წარმოადგენენ მთავარ კონკურენტებს საქართველოს ბაზარზე და ბუნებრივია ასეთი კომპანიის დასკვნა კონკურენტი საწარმოს ბოთლების ხარისხის თაობაზე ეჭვის ქვეშ დადგებოდა. აღსანიშნავია, რომ ბოთლების შერჩევა და გამოსაკვლევად წარდგენა ამ შემთხვევაში მოხდა მათგან დამოუკიდებლად. სასამართლოს არგუმენტი სს „მ.“ დასკვნის ბოთლების სისქის ნაწილში გაზიარების თაობაზე ასევე ვერ იქნება მისაღები. როდესაც მოპასუხე მხარე ითხოვდა სს „მ.ში“ ექსპერტიზის ჩატარებას, შუამდგომლობაში ამტკიცებდა, რომ, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მომხდარიყო შიდა ჰიდროსტატიკურ წნევაზე გამძლეობის შემოწმება, რაც მათი მტკიცებით ტექნიკურად შესაძლებელი იყო. წარმოდგენილ დოკუმენტში რატომღაც არ აღმოჩნდა ასეთი დასკვნა, რამაც ეჭვი აღძრა. სს „მ.ამ“ განაცხადა, რომ ჰქონდა ტექნიკური შესაძლებლობა და მზად იყო შეემოწმებინა ბოთლების შიდა ჰიდროსტატიკური წნევა, რაც ეჭვს ბადებს იმასთან დაკავშირებით, რომ ასეთი შემოწმების შედეგი შეგნებულად არ იქნა ასახული საბოლოო დასკვნაში, რადგან იგი არ იყო მოპასუხისათვის მისაღები.

ვენის კონვენციის 77-ე მუხლი აკისრებს ვალდებულებას მხარეს, განახორციელოს შესაბამისი ღონისძიებები ზიანის შესამცირებლად. ამ ვალდებულების შეუსრულებლობამ შესაძლოა გამოიწვიოს ზიანის ანაზღაურების უფლების დაკარგვა. მითითებულ მუხლთან მიმართებაში მათი პოზიცია მდგომარეობდა შემდეგში: თუ დაუშვებდნენ, რომ ბოთლები იყო უხარისხო, მოპასუხის მიერ სასამართლოში წარდგენილი მტკიცებულებები ადასტურებდნენ იმ გარემოებას, რომ მათ იმთავითვე იცოდნენ ამის შესახებ. როგორც ზემოთ აღინიშნა, ბოთლების გაგზავნა მოხდა ორ ეტაპად, ერთი თვის შუალედით. საქმეში არსებული მასალები ადასტურებდნენ, რომ როგორც მინიმუმ პირველი პარტიის გაგზავნის შემდეგ კომპანია „თ.მ“ იცოდა ხარვეზის შესახებ, თუმცა არ გამოიჩინა გონივრული წინდახედულობა, ჩამოასხა და გააგზავნა მეორე პარტიაც, რითაც ხელი შეუწყო ზიანის დადგომას. ასეთი პოზიცია ეფუძნება მხოლოდ დასაშვებად მიჩნევას ბოთლების უხარისხობის შესახებ, რადგან საქმეში არსებული მტკიცებულებები საერთოდ არ ადასტურებდა მათ უხარისხობას და ამით გამოწვეულ ზიანს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 3 თებერვლის განჩინებით შპს „ს.ს“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ს.ს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „ს.ს“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს „ს.ს“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით დავით წითლიძის მიერ 2014 წლის 21 იანვარს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ს.ს“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. შპს „ს.ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით დ. წ.ის მიერ 2014 წლის 21 იანვარს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე