№ას-991-952-2014 10 მარტი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – გ. ა-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. ხ-ის უფლებამონაცვლეები - მ. თ-ე და ნ. თ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა გ. ა-ემ მოპასუხე თ. ხ-ის მიმართ და მოითხოვა 73.85კვ.მ ფართობის მქონე საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 10%-ის გადახდის სანაცვლოდ ამ ფართის მესაკუთრედ ცნობა.

მოგვიანებით, იმავე სასამართლოში შეგებებული სარჩელი შეიტანა თ. ხ-ემ მოპასუხე გ. ა-ის მიმართ და მოითხოვა 30კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 90%-ის გადახდის სანაცვლოდ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილებით:

1. გ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა;

2. თ. ხ-ის შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

3. გ. ა-ის მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა თ. ხ-ის საკუთრებაში არსებული, ქ.თბილისში, .... ქ.№..ში მდებარე უძრავი ქონება და იგი გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა თ. ხ-ეს;

4. თ. ხ-ეს გ. ა-ის სასარგებლოდ დაეკისრა საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტის სანაცვლოდ 29142.8 აშშ დოლარის გადახდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ა-ემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 ივნისის განჩინებით:

1. გ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

2. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო საცხოვრებელი სადგომის 1კვ.მ ფართის ღირებულება 469.8 აშშ დოლარს შეადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება იმასთან დაკავშირებით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება და იგი ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებულ თანხაზე გაცილებით მეტი იყო, რაც შემდეგნაიარდ დაასაბუთა:

სამოქალაქო სამართალწარმოება შეჯიბრებითობის პრინციპზეა დამყარებული, რაც თავისთავად მიანიშნებს მხარეთა შესაძლებლობაზე, მათი მოთხოვნები, თუ ამ მოთხოვნის წინააღმდეგ წარდგენილი შესაგებლები დამაჯერებლად დაადასტურონ. მტკიცების პროცესში მხარე არ არის შეზღუდული და ის თავად წყვეტს, რომელი ფაქტით დაამტკიცოს მოთხოვნის მართეულობა, თუმცა, ვალდებულია მითითებული ფაქტები სარწმუნო მტკიცებულებებს დაამყაროს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს, ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა დადასტურდეს ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლით განსაზღვრულია მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების პროცესუალური წესი და დადგენილია, თუ რა საშუალებითაა შესაძლებელი სადავო გარემოებების დადასტურება, ამავე ნორმის მე-3 ნაწილით კანონმდებელმა დაადგინა მტკიცებულებათა სათანადოობის შემოწმების აუცილებლობა. ნორმის დისპოზიცია, უმთავრესად, მტკიცების ტვირთის მატერიალური კანონმდებლობით განსაზღვრას უკავშირდება, კერძოდ, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეზე მოსარჩელის მიერ წარდგენილ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნაზე, რომლითაც შეფასებულია სადავო საცხოვრებელი ფართის საბაზარო ღირებულება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 3 ივნისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა აპელანტ გ. ა-ის შუამდგომლობა ექსპერტიზის ახალი დასკვნის საქმეზე დართვისა და მტკიცებულების გაზიარების თაობაზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება იმის შესახებ, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა სადავო უძრავი ქონების რეალური საბაზრო ღირებულება, მით უმეტეს იმ პირობებში, როდესაც აპელანტს არ დაუსაბუთებია კვალიფიციური უთანხმოება ამ დასკვნის წარდგენის დროისათვის და ამჟამად არსებულ წინაპირობებს შორის.

ამდენად, საქმეზე წარდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნით დგინდებოდა, რომ სადავო საცხოვრებელი სადგომის 1კვ.მ ფართის საბაზრო ღირებულება 469.8 აშშ დოლარს, ხოლო ძირითადი 46.19კვ.მ ფართის საბაზრო ღირებულება 21700 აშშ დოლარს შეადგენდა. ამავე დასკვნის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ 27.66კვ.მ ფართის მიშენების ხარჯი (მშენებლობის ხარჯი) 6680.17 ლარი (4032.7 აშშ დოლარი) იყო.

სააპელაციო სასამართლომ, საქმის განხილვისას იხელმძღვანელა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის პირველი მუხლით, 1¹ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით, მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტით.

მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ გ. ა-ე წარმოადგენდა სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს, რომელსაც ეს უფლება მიღებული ჰქონდა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით.

ამავდროულად, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებით, ამ კანონის მე-6 მუხლით.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ზემომითითებული კანონის სპეციფიკის გათვალისწინებით, მესაკუთრისა და მოსარგებლის ერთდროული მოთხოვნის არსებობისას უპირატესობა ენიჭება მესაკუთრის, როგორც „მფლობელობის უკეთესი უფლების“ მქონე პირის უფლების რეალიზაციას.

კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ სადავო 73.85კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის ფართიდან 30კვ.მ ნასყიდობის ფართში შედიოდა, რასაც არც მოპასუხე ხდიდა სადავოდ. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, თ. ხ-ეს გ. ა-ისათვის 30კვ.მ ფართზე მფლობელობის შეწყვეტის გამო უნდა აენაზღაურებინა 30კვ.მ ფართის საბაზრო ღირებულების (30კვ.მ X 469.8 აშშ დოლარზე), 14094 აშშ დოლარის 90%, რაც 12684.6 აშშ დოლარს შეადგენდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ასევე დგინდებოდა, რომ დარჩენილი 43.85კვ.მ ფართი დათმობილ ფართში შედიოდა, საიდანაც მიშენების ფართი 27.85კვ.მ იყო.

საქმეზე წარდგენილი ექსპერტიზის თანახმად, 1კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება 469.8 აშშ დოლარს, მიშენების ხარჯი – 27.66კვ.მ-ზე 4032.7 აშშ დოლარს (6680.17 ლარს), ხოლო მიშენების ხარჯის გარეშე 27.66კვ.მ სადგომის საბაზრო ღირებულება 8962 აშშ დოლარს (469.8 აშშ დოლარი X 27.66კვ.მ - 4032.7 აშშ დოლარი = 8962 აშშ დოლარს) შეადგენდა. შესაბამისად, 27.66კვ.მ ფართის საბაზრო ღირებულების 75% – 6721.5 აშშ დოლარს შეადგენდა, რასაც სრულად ემატებოდა მიშენების ხარჯი – 4032.7 აშშ დოლარი და 10754 აშშ დოლარი გახდებოდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, თ. ხ-ეს გ. ა-ისათვის 27.66კვ.მ ფართზე მფლობელობის შეწყვეტის გამო 10754.2 აშშ დოლარი უნდა აენაზღაურებინა, ხოლო 16.19კვ.მ-ზე – საბაზრო ღირებულების, 7606 აშშ დოლარის (16.19 X 469.8 აშშ დოლარზე) 75%, რაც 5704 აშშ დოლარს შეადგენდა. საერთო ჯამში, „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის შესაბამისად, საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტისათვის თ. ხ-ეს გ. ა-ისათვის 29142.8 აშშ დოლარი უნდა გადაეხადა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ა-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით თავისი მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება, კერძოდ, მოწინააღმდეგე მხარისათვის მის სასარგებლოდ 29142 აშშ დოლარისა და 3750 ლარის დაკისრება.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სასამართლომ საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების განსაზღვრისათვის გამოიყენა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა, თუმცა არ გაითვალისწინა, რომ დასკვნა გადაწყვეტილების გამოტანამდე რამდენიმე თვით ადრე გაიცა, შესაბამისად, გადაწყვეტილების გამოტანის მომენტისათვის უძრავი ქონების ფასი უფრო მაღალი იყო, ვიდრე დასკვნის მიღების მომენტისათვის. აქედან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ კომპენსაციის სახით მოწინააღმდეგე მხარისათვის დაკისრებული თანხა – 29142.8 აშშ დოლარი, რეალურზე 3750 ლარით ნაკლებია. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა აპელანტ გ. ა-ის შუამდგომლობა ექსპერტიზის ახალი დასკვნის საქმეზე დართვისა და მტკიცებულებად გაზიარების თაობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 5 ნოემბრის განჩინებით მოცემულ საქმეზე წარმოება შეჩერდა მოწინააღმდეგე მხარის – თ. ხ-ის გარდაცვალების გამო, ამ უკანასკნელის უფლებამონაცვლის დადგენამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 მარტის განჩინებით თ. ხ-ის უფლებამონაცვლეებად ცნობილ იქნენ ნ. და მ. თ-ები და გ. ა-ის საკასაციო საჩივარზე წარმოება განახლდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ი. ხ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარის) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ გ. ა-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ი. ხ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 24 ოქტომბერი, საგადახდო დავალება №...) 70% – 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე