საქმე №ას-23-20-2015 06 მარტი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

კერძო საჩივრის ავტორი - რ. ხ-ი

წარმომადგენელი - ა. შ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. ს-ა

წარმომადგენელი - ვ. ც-ე, ლ. ზ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 ნოემბრის განჩინება

კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება

დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგ-ის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით: ლ. ს-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ლ. ს-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა. ლ. ს-ას რ. ხ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა სადგ-ის საბაზრო ღირებულების 25%-ის 11 187.5 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა. სანაცვლოდ ლ. ს-ა ცნობილ იქნა თბილისში, ბ-ის ჩიხი N4–ში მდებარე, რ. ხ-ის საკუთრებაში არსებული 125.67 კვ.მ. ფართის მესაკუთრედ.

მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

- ლ. ს-ას დედა - ე. ბ-ა ცხოვრობდა სადავო ბინაში (მოწმე ვ. გ-ის ჩვენება. ასევე, ვ. ო-ის, პ. ს-ის, თ. კ-ის, ლ. შ-ის და გ. რ-ის ნოტარიალურად დამოწმებული განცხადები);

- ქ. თბილისში, ბ-ის ჩიხი N4-ში მდებარე უძრავი ქონება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ცნობა დახასიათების მიხედვით აღრიცხული იყო ტ. ო-ას სახელზე, რომელიც გარდაიცვალა 1992 წლის 06 იანვარს;

- უძრავი ნივთის, მდებარე ქ. თბილისში, ბ-ის ჩიხი N4-ში, საკადასტრო კოდი N........, დაზუსტებული ფართობი - 177.00 კვ.მ., შენობა-ნაგებობების ჩამონათვალი N1, მესაკუთრეს წარმოადგენს ე. გ-ი, სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე (2011 წლის 02 დეკემბრის ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან);

- უძრავი ნივთის, მდებარე ქ. თბილისში, ბ-ის ჩიხი N4-ში, საკადასტრო კოდი N........, დაზუსტებული ფართობი - 177.00 კვ.მ. შენობა-ნაგებობების ჩამონათვალი N1, ამჟამინდელ მესაკუთრეს წარმოადგენს რ. ხ-ი. საფუძველი: ნასყიდობის ხელშეკრულება (2011 წლის 05 დეკემბრის ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან);

- ე. ბ-ი ქ. თბილისში, გ-ის მე-2 შესახვევი N4-ში მდებარე ბინაში რეგისტრაციიდან მოხსნილია 2007 წლის 30 ივლისს;

- ე. ბ-ი გარდაიცვალა 2007 წლის 12 ივლისს;

- ლ. ი-ნა, რომელიც ქორწინების შემდეგ გახდა ლ. ს-ა არის ე. ბ-ას შვილი და მისი პირველი რიგის ერთადერთი მემკვიდრე, რომელმაც მიიღო სამკვიდრო მოწმობა ე. ბ-ას დანაშთ ქონებაზე;

- ლ. ს-ა სადავო ბინაში რეგისტრირებული არ ყოფილა. ლ. ს-ა 1975 წლიდან რეგისტრირებულია ქ. თბილისში, თ. ი-ის ქ. N.., ბინა N..-ში;

- ვ. პ-ი გარდაიცვალა 1977 წლის 27 დეკემბერს;

- ქ. თბილისში გ-ის ჩ. N4-ში გაზის მოხმარების საფასურს იხდის აბონენტი “ბ-ი,” წყლის საფასურს იხდის აბონენტი “პ-ი”, ხოლო ელექტროენერგიის საფასურს აბონენტი „პ-ი’’ (მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი კომუნალური გადასახადების დამადასტურებელი ქვითრები).

- ვ. პ-ი და ე. ბ-ა რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1965 წლის 22 ივნისიდან.

- კომუნალური გადასახადების გადამხდელის იდენტიფიცირების მიზნით პალატამ შეამოწმა საქმეში წარმოდგენილი კომუნალური გადასახადების ქვითრები, რომლებიც მოიცავდა 1984 წლიდან 2011 წლამდე პერიოდს, რადგან კომუნალური გადასახადის გადამხდელად წარმოდგენილი ქვითრების მიხედვით მისამართზე ქ. თბილისში გ-ის ჩ. N4-ში ფიქსირდებოდა აბონენტის გვარი “ბ-ი,” “პ-ი”, „პ-ი”, შეადარა ერთმანეთს კომუნალური გადასახადების ქვითრებზე მითითებული აბონენტის ნომრები სხვადასხვა გადასახადებზე და დაადგინა, რომ გადასახადის გადამხდელი იყო ერთი და იგივე აბონენტი, რიგ შემთხვევებში, გვარის არასწორი მითითებით.

- პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. პ-ი გარდაიცვალა 1977 წლის 27 დეკემბერს, თუმცა 1984 წლის 12 ივნისის და შემდგომი პერიოდის ქვითრებზე გადასახადის გადამხდელად მითითებული იყო გვარი „პ-ი“, რაც იძლევოდა იმ დასკვნის გაკეთების საშუალებას, რომ სადავო საცხოვრებელ სადგომზე კომუნალურ გადასახადებს იხდიდა მისი მეუღლე - ე. ბ-ა. ამასთან, მნიშვნელოვანი იყო იმ ფაქტობრივი გარემოების შეფასებაც, რომ ვ. პ-ი გარდაიცვალა 1977 წლის 27 დეკემბერს, ხოლო ე. ბ-ა სადავო საცხოვრებელი სადგ-ის მისამართიდან მოიხსნა 2007 წლის 30 ივლისს. პალატამ გაითვალისწინა ის გარემოებაც, რომ სადავო საცხოვრებელ სადგომზე ვ.პ-ის გარდაცვალების შემდეგაც მისი სახელით კომუნალურ გადასახადებს კვლავ იხდიდნენ, ხოლო ე. ბ-ა რეგისტრაციიდან მოიხსნა 2007 წლის 30 ივლისს და მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ე. ბ-ა, რომელიც ქორწინებაში იმყოფებოდა ვ. პ-თან, სადავო პერიოდში რეგისტრირებული იყო სადავო საცხოვრებელ სახლში.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლო მივიდა დასკვნამდე, რომ ე. ბ-ა წარმოადგენდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს, რომელსაც საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის უფლება მიღებული ჰქონდა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე, ხოლო ლ. ს-ას, როგორც ე. ბ-ას უფლებამონაცვლეს შეიძლებოდა გასჩენოდა სადავო საცხოვრებელ სახლზე უფლებები.

2014 წლის 26 ივნისს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას განცხადებით მომართა რ. ხ-მა, რომელმაც მოითხოვა, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება შემდეგი საფუძვლებით:

განმცხადებელმა მიუთითა საქართველოს სსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ: ვ) მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც, ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. განმცხადებლის განმარტებით, მის მიერ განცხადებაზე თანდართული და დამატებით მოძიებული მტკიცებულებები ცხადყოფდა, რომ ლ. ს-ას არ ჰქონდა საფუძველი თბილისში, ბ-ის ჩიხი N4-ში არსებულ რ. ხ-ის (ო-ის) კუთვნილ უძრავ ნივთთან მიმართებაში ჰქონოდა რაიმე პრეტენზია. მით უფრო, მოეთხოვა ნივთზე საკუთრების უფლება. განმცხადებლის მითითებით, ე. ბ-ა არასდროს ყოფილა რეგისტრირებული თბილისი, ბ-ის ჩიხი N4-ში (აღნიშნულ ქუჩას არასდროს ჰქონია გ-ის ქუჩის სახელწოდება, საიდანაც რეგისტრაციიდან მოიხსნა 2007 წელს ე. ბ-ა) და არც კომუნალური განცხადებები გადაუხდია ამ მისამართზე მას და მის მეუღლე ვ. პ-ს.

ამდენად, განმცხადებლის მითითებით, სახეზე არ იყო არც სადავო საცხოვრებელ სადგომში, მდებარე, თბილისი, ჩიხი N4-ში რეგიატრაცია და არც ამ მისამართზე კომუნალური გადასახადების გადახდის ფაქტობრივი გარემოებები.

ამასთან, განმცხადებლის განმარტებით, მისთვის მოგვიანებით გახდა ცნობილი განცხადებაში მითითებული გარემოებები და მტკიცებულებები, რომელიც ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით რ. ხ-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

თბილისის სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 423-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და განმარტა, რომ ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია არა ყოველგვარი საფუძვლით, რომელზეც მხარე მიუთითებს, არამედ მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობის პირობებში. სასამართლოს განმარტებით, ამ ნორმით კანონმდებელი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე, რომლებსაც არსებითი მნიშვნელობა გააჩნიათ საქმის სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძვლების შემოწმებისას. ამასთანავე, კანონმდებლის მოთხოვნაა, რომ აღნიშნული გარემოებები და მტკიცებულებები არსებობდეს საქმის განხილვის დროს (გადაწყვეტილების გამოტანამდე) და არა გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ, საყურადღებოა ისიც, რომ აღნიშნული გარემოებები და მტკიცებულებები ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში, საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მხარისათვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას; ამასთან, კანონმდებლის მოთხოვნაა, რომ ამ გარემოებებისა და მტკიცებულებების შესახებ მხარისათვის ცნობილი გახდეს გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ და ბოლოს, მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ უნდა ჰქონოდა შესაძლებლობა, საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ მიიჩნია, რომ განმცხადებელი ვერ ასაბუთებდა იმ გარემოაბას, რომ მტკიცებულებებისა და გარემოებების შესახებ, რაც გამორიცხავდა ლ. ს-ას უფლებას (მოსარგებლის უფლებას) თბილისში, ბ-ის ჩიხი N4-ში არსებულ რ. ხ-ის (ო-ის) კუთვნილ უძრავ ნივთთან მიმართებაში, მისთვის უცნობი იყო გადაწყვეტილების გამოტანამდე და, რომ მას თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე. ყოველივე აღნიშნული კი დაუსაბუთებელს ხდიდა განმცხადებლის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, არსებობდა მისი განცხადების დაკმაყოფილების საფუძველი.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, არ არსებობდა განმცხადებლის მიერ განცხადებაში მითითებული გარემოებების საფუძველზე (იხ., განცხადების საფუძვლები - ტ.3. ს.ფ. 5-9) თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმების და საქმის წარმოების განახლების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე კერძო საჩივარი წარადგინა რ. ხ-მა, რომლითაც მოითხოვა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება შემდეგი საფუძვლებით:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად კერძო საჩივრის ავტორი მიუთითებს იმავე გარემოებებსა და საფუძვლებზე, რომლებზედაც მითითებული აქვს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით წარმოდგენილ განცხადებაში (იხ., ტ.3. ს.ფ. 5-9; 165-167), კერძოდ, იგი აპელირებს მტკიცებულებებზე, რომლითაც მისი მოსაზრებით, დგინდება, რომ რ. ხ-ი წარმოადგენს სადავო უძრავი ნივთის მდებარე, თბილისში, ბ-ის ჩიხი N4-ში, მესაკუთრეს. აღნიშნული მისამართზე წარსულში მდებარეობდა ა-ის ქუჩა, უფრო ადრე კი, ეს ქუჩა იწოდებოდა ფ-ის ქუჩად. ე. ბ-ა მიწერილი იყო ხან თბილისში, გ-ის მე-2 შესახვევი N4-ში, ხან მიწერილი იყო გ-ის ქუჩა N4-ში და ხან კი, - ქვემო გ-ის ქუჩაზე. აღნიშნულ მისამართებს კი, არასოდეს ჰქონია საერთო ბ-ის ქუჩასთან.

ამასთან, კერძო საჩივრის ავტორის განმარატებით, კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრებში დაფიქსირებულია გვარი: „ბ-ი“, „პ-ი“, „კ-ი“, მისამართი: თბილისი, გ-ის შესახვევი N4 და არა ბ-ის ქუჩა N4 ან ა-ის ქუჩა N4 ან კიდევ, ფ-ის ქუჩა N4. შესაბამისდ, არ დგინდება რაიმე საერთო მითითებულ გვარებსა და „პ-ის“ (ე. ბ-ას მეუღლე) გვარს შორის ოდენტობა. მით უფრო, რომ აღნიშნული ქვითრებით შეიძლება დასტურდებოდეს კავშირი მხოლოდ გ-ის ქუჩასთან და არა ბ-ის ქუჩასთან.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 09 თებერვლის განჩინებით რ. ხ-ის კერძო საჩივარი მიღებულ იქნა განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო კერძო საჩივრის საფუძვლების ანალიზის, საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. ხ-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, კერძო საჩივრების განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს შესაბამისად ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით. ამავე კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად კი, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

მოცემულ საქმეზე დგინდება, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით, რომელიც კანონიერ ძალაშია შესული, ლ. ს-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ლ. ს-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა. ლ. ს-ას რ. ხ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა სადგ-ის საბაზრო ღირებულების 25%-ის 11 187.5 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა. სანაცვლოდ ლ. ს-ა ცნობილ იქნა თბილისში, ბ-ის ჩიხი N4–ში მდებარე, რ. ხ-ის საკუთრებაში არსებული 125.67 კვ.მ. ფართის მესაკუთრედ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ზემოთ აღნიშნული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი დასაბუთება იმაში მდგომარეობს, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ერთობლივი ანალიზის შედეგად დადასტურდა საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე იმგვარი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც მიუთითებდნენ სადავო საცხოვრებელ სადგომზე მდებარე, თბილისში, ბ-ის ჩიხი N4-ში მდებარე, რ. ხ-ის საკუთრებაში არსებული 125.67 კვ.მ. ფართზე მოსარჩელის - ლ. ს-ას, როგორც ე. ბ-ას პირველი რიგის ერთადერთი მემკვიდრის მოსარგებლეობაზე, რაც თავის მხრივ, „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლის, მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტისა და მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლით წარმოშობდა ლ. ს-ას უფლებას მოეთხოვა მესაკუთრისათვის შესაბამისი ანაზღაურების - დაკავებული საცხოვრებელი სადგ-ის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ, დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა.

საქმის მასალებითა და წარმოდგენილი კერძო საჩივრის შესაბამისად, დადასტურებულია, რომ საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად განმცხადებელმა მიუთითა შემდეგ ძირითად გარემოებებზე:

იმ მისამართზე, რომელზედაც ამჟამად მდებარეობს სადავო უძრავი ნივთი, წარსულში მდებარეობდა ა-ის ქუჩა, უფრო ადრე ეს ქუჩა იწოდებოდა ფ-ის ქუჩად. ე. ბ-ა კი, მიწერილი იყო ხან თბილისში, გ-ის მე-2 შესახვევი N4-ში, ხან მიწერილი იყო გ-ის ქუჩა N4-ში და ხან კი, - ქვემო გ-ის ქუჩაზე. აღნიშნულ მისამართებს კი, არასოდეს ჰქონია საერთო ბ-ის ქუჩასთან.

ამასთან, კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრებში დაფიქსირებულ გვარებს: „ბ-ი“, „პ-ი“, „კ-ი“, მისამართი: თბილისი, გ-ის შესახვევი N4 და „პ-ის“ (ე. ბ-ას მეუღლე) გვარს შორის ოდენტობა და მათი კავშირი ბ-ის ქუჩასთან არ დასტურდება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები. კანონის შემდგომი ნორმებით ამომწურავადაა განმარტებული, თუ რა შეიძლება იქნას მიჩნეული ახლად აღმოჩენილ გარემოებად ან გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძვლად. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულია, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ: ა) აღმოჩნდება, რომ დოკუმენტი, რომელსაც გადაწყვეტილება ემყარება, ყალბია; ბ) დადგენილია მოწმის შეგნებულად ცრუ ჩვენება, ექსპერტის შეგნებულად ყალბი დასკვნა, შეგნებულად არასწორი თარგმანი, რასაც მოჰყვა უკანონო ან დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღება; გ) დადგენილია ამ საქმეზე მხარეთა და მათ წარმომადგენელთა დანაშაულებრივი ქმედება ან მოსამართლის დანაშაულებრივი ქმედება; დ) სასამართლო განაჩენი, გადაწყვეტილება, განჩინება ან სხვა ორგანოს დადგენილება, რომელიც საფუძვლად დაედო ამ გადაწყვეტილებას, გაუქმდა; ე) მხარე წარუდგენს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებას, რომელიც გამოტანილია იმავე სარჩელის მიმართ; ვ) მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც, ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას; ზ) არსებობს ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), რომელმაც დაადგინა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის ან/და მისი დამატებითი ოქმების დარღვევა ამ საქმესთან დაკავშირებით, და დადგენილი დარღვევა გადასასინჯი გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს.

უდავო გარემოებაა, რომ რ. ხ-ი საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტს მიიჩნევს (იხ. განცხადება საქმის წარმოების განახლების თაობაზე ტ.3. ს.ფ. 6). სამოქალაქო საქმეთა პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის წარმოების განახლება ზემოხსენებული საფუძვლით დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, თუ მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს წარმოედგინა კანონიერ ძალაში შესული და იმავე სარჩელზე გამოტანილი გადაწყვეტილება, ან მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე (საქართველოს სსკ-ის 423.3 მუხ.). ამ გარემოებათა მტკიცების ტვირთი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლიდან გამომდინარე, ეკისრება განმცხადებელს. მოხმობილ ნორმათა ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად კანონმდებელი მიიჩნევს მხარის მიერ ახალი გარემოებისა და მტკიცებულების, ანუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ისეთი ფაქტის (ფაქტობრივი ვითარების) და ისეთი მტკიცებულების შეტყობას, რომელიც საქმის არსებითად განხილვის ეტაპზე არსებობდა, ობიექტურად იყო უცნობი და საშუალო წინდახედულობის ფარგლებში მათი შეტყობა მხარისათვის შეუძლებელი იქნებოდა.

ზემოაღნიშნული მსჯელობის გათვალისწინებით, კერძო საჩივრის ავტორის მიერ მითითებული არგუმენტები, რომლებიც განმცხადებლის შეფასებით გამორიცხავს სადავო საცხოვრებელ სადგომზე მდებარე, თბილისში, ბ-ის ჩიხი N4-ში მდებარე, რ. ხ-ის საკუთრებაში არსებული 125.67 კვ.მ. ფართზე მოსარჩელის - ლ. ს-ას, როგორც ე. ბ-ას პირველი რიგის ერთადერთი მემკვიდრის მოსარგებლეობას და „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონიდან გამომდინარე უფლებებს, განმცხადებლისათვის არ იყო ცნობილი გადაწყვეტილების გამოტანამდე და რომ განმცხადებელს თავის ბრალის გარეშე არ შეეძლო სასამართლოსათვის მათი წარმოდგენა ან მათზე მითითება საქმის არსებითი განხილვის ეტაპზე, საქმის მასალებით არ დასტურდება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლომ რ. ხ-ს სწორად უთხრა უარი საქმის წარმოების განახლებაზე. ამასთან, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და შესაბამისად, 423-ე მუხლის, რომლითაც რეგულირებულია ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საპროცესო სამართლებრივი საფუძვლები, ლოგიკური განმარტების მიზნებიდან გამომდინარე აღნიშნავს შემდეგს: სასამართლოს გადაწყვეტილება მისი ფუნქციური დატვირთვით ქვეყნის სახელით გამოტანილი მართლმსაჯულების აქტია, რომლის უმთავრესი ამოცანა ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი მართლწესრიგის რეალურად არსებობაა. სასამართლო გადაწყვეტილება, ობიექტური და სუბიექტური ფარგლების გათვალისწინებით, კანონიერ ძალაში შესვლის შემდგომ, სავალდებულოა როგორც მოდავე მხარეთათვის, ისე ნებისმიერი სხვა პირისათვის, რომელთაც ენიჭებათ ან/და ერთმევათ რაიმე უფლება, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება თუ სამართლებრივი შედეგი კვლავ გახადონ სადავო (სსსკ მე-10 მუხლი, XXVIII თავი), ერთადერთი საგამონაკლისო შემთხვევაა, როდესაც დასრულებული საქმის წარმოება შესაძლოა განახლდეს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმების გზით, როგორც უკვე ითქვა, გათვალისწინებულია ამავე კოდექსის მე-14 კარი და აღნიშნული, თავისი მიზნებიდან გამომდინარე, წარმოადგენს არა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებისა თუ მართლმსაჯულების სხვა აქტის შემდგომი გასაჩივრების შესაძლებლობას, არამედ მიმართულია მხარის უფლებაზე, კანონით ზუსტად განსაზღვრული შემთხვევების არსებობისას, როდესაც საქმის წარმოების განახლების საფუძველი განმცხადებლისათვის ობიექტურად იყო უცნობი საქმის წარმოების დასრულებამდე, არ აღმოჩნდეს არათანაბარ მდგომარეობაში. ამასთანავე, ნიშანდობლივია, რომ მხოლოდ ასეთი გარემოების არსებობა საკმარისი არაა და კანონმდებელი სავალდებულოდ მიიჩნევს, ერთი მხრივ, ამ გარემოების საფუძვლიანობის უტყუარად დადასტურებას და, მეორე მხრივ, საპროცესო ვადების დაცვას, რათა არ შეილახოს მართლმსაჯულების სტაბილური როლი (სსსკ 426-ე მუხლი).

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ. ხ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 ნოემბრის განჩინება.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: პ.ქათამაძე

ბ. ალავიძე