№ას-1230-1171-2014 2 მარტი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს ,,ვ-ი’’ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს ,,ბ-ი’’ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 7 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

შპს ,,ბ-მა’’ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს ,,ვ-ის’’ მიმართ თანხის დაკისრების თაობაზე შემდეგი დასაბუთებით:

2010 წლის 01 დეკემბერს შპს ,,ბ-სა’’ და შპს ,,ვ-ს’’ შორის დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს ,,ბ-ი’’ წლების განმავლობაში 2013 წლის 28 დეკემბრის ჩათვლით შპს ,,ვ-ის’’ დაკვეთით აწარმოებდა სხვადასხვა ფარმაცევტულ პროდუქციას და მასვე გადასცემდა სრულ ექსკლუზიურ უფლებას აღნიშნულ ბრენდებზე, კერძოდ: შპს ,,ვ-ი“ უფლებამოსილი იყო განეხორციელებინა ცვლილება რეგისტრაციაში, დაერეგისტრირებინა ბრენდები სხვა ქვეყნებში, შეეცვალა მათი იერსახე და სხვა. ამასთან ერთად ხელშეკრულების საფუძველზე შპს ,,ვ-ი’’ უფლებამოსილი იყო განეხორციელებინა ბრენდებთან დაკავშირებული ყველა მარკეტინგული და სავაჭრო პროცედურა. მოსარჩელის განმარტებით, ხელშეკრულების პირველი მუხლის 1.3. პუნქტის თანახმად, ,,ბ-ი“ აღნიშნულ ბრენდს აწარმოებს მხოლოდ ,,ვ-ის’’ დაკვეთით და მითითებული რაოდენობით, იმავე მუხლის 1.4. პუნქტის თანახმად ,,ვ-ი’’ ,,ბ-ს’’ უხდის შეკვეთის საფასურს წინასწარ შეთანხმებული ტარიფებით პროდუქციის მიწოდებიდან 30 დღის განმავლობაში. მოსარჩელის მითითებით, ხელშეკრულების დადებიდან მის მიერ სარჩელის შეტანის დღემდე ,,ბ-ის’’ მიერ ,,ვ-ისთვის’’ მიწოდებული იქნა 1 367946,49 ლარის ღირებულების ფარმაცევტული პროდუქცია. თავის მხრივ, ,,ვ-ის’’ მიერ ,,ბ-ისთვის’’ გადახდილი იქნა 1 317413 ლარი, შესაბამისად, შპს ,,ვ-ის’’ დავალიანება შპს ,,ბ-ის’’ მიმართ შეადგენს 50532,75 ლარს. მოსარჩელის განმარტებით, შპს ,,ვ-ს’’ არ განუხორციელებია 2012 წლის 19, 25, 26, 27, 28 და ნაწილობრივ 17 დეკემბერს მიწოდებული საქონლის საფასურის ანგარიშსწორება. ,,ვ-ისთვის’’ დავალიანების დაფარვის მოთხოვნით მრავალჯერადი მიმართვის მიუხედავად, 2012 წელს გამოგზავნილი წერილით მის მიერ მოთხოვნილ იქნა ფარმაცევტული საშუალებების მიწოდება. აღნიშნული წერილის საპასუხოდ მოსარჩელის წარმომადგენლის მიერ მოხდა მხარეებს შორის 2010 წლის 01 დეკემბერს დადებული ხელშეკრულების ცალმხრივი შეწყვეტა და მოთხოვნილ იქნა არსებული დავალიანების დაფარვა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ შპს ,,ვ-ს’’ შპს ,,ბ-ის’’ მიმართ დავალიანება არ გააჩნია, ხოლო შპს ,,ბ-ის’’ ანგარიშის ბარათი, რომელზეც ეს უკანასკნელი უთითებს დავალიანების არსებობის დასადასტურებლად, არ წარმოადგენს ვალის არსებობის დამადასტურებელ მტკიცებულებას. მოპასუხის მითითებით, ვინაიდან მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულების მიხედვით, მოსარჩელის მიერ უნდა მომხდარიყო შპს ,,ვ-ისგან’’ პროდუქციის წარმოების წლიური გეგმის შეთანხმების მოთხოვნა, შესაბამისად, ეს უკანასკნელი არ იყო ვალდებული თავად მოეთხოვა აღნიშნულის განხორციელება. შპს ,,ვ-ის’’ წარმომადგენლის განმარტებით, მოსარჩელე პერიოდულად არღვევდა ფარმაცევტული პროდუქციის მიწოდების პირობებს, ხოლო შპს ,,ბ-ის’’ მიერ მითითებული სასაქონლო ზედნადებები და ანგარიშის ბარათები არ წარმოადგენს იმის დამადასტურებელ მტკიცებულებას, რომ შპს ,,ბ-ის’’ მიერ სრულად, ხოლო შპს ,,ვ-ის’’ მიერ არაჯეროვნად მოხდა ვალდებულების შესრულება.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებით შპს ,,ბ-ის’’ სარჩელი დაკმაყოფილდა. შპს ,,ვ-ს’’ შპს ,,ბ-ის’’ სასარგებლოდ დაეკისრა 50532 ლარის გადახდა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს ,,ვ-მა’’.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებით შპს ,,ვ-ის’’ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2010 წლის 01 დეკემბრის ხელშეკრულებით დამტკიცდა, რომ შპს ,,ბ-ი”, შპს ,,ვ-ის” დაკვეთით, ამზადებდა სხვადასხვა ფარმაცევტულ პროდუქციას, რომელსაც გადასცემდა შემკვეთს და მასვე ანიჭებდა პროდუქტის გამოყენებაზე (დაპატენტება, იერსახის შეცვლა, გაყიდვა, ნებისმიერი სავაჭრო და მარკეტინგული ქმედება) სრულ უფლებებს; შემკვეთი კი ვალდებული იყო - გადაეხადა მენარდისათვის საზღაური, წინასწარ შეთანხმებული ტარიფებით, პროდუქციის მიწოდებიდან 30 დღის ვადაში (ს.ფ.16-19).

შპს ,,ვ-ის” ანგარიშის ბარათით (ს.ფ.26-32) და 2012 წლის 17 დეკემბრის №..-..., 19 დეკემბრის №..-..., 25 დეკემბრის №..-..., 26 დეკემბრის №...-..., 27 დეკემბრის №...-..., 28 დეკემბრის №..-... სასაქონლო ზედნადებებით (ს.ფ.20-25) და მოსარჩელის ახსნა-განმარტებით დამტკიცდა რომ შპს ,,ბ-მა”, 2012 წლის 17-28 დეკემბრის პერიოდში, შემკვეთს მიაწოდა 61043.98 ლარის ღირებულების პროდუქცია, საიდანაც 50032 ლარი შპს ,,ვ-ს” არ გადაუხდია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის შესაბამისად, სამეწარმეო საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის ტრანსპორტირებისას, ხოლო საქონლის მიწოდებისას − მყიდველის მოთხოვნის შემთხვევაში (გარდა სპეციალური დამატებული ღირებულების გადასახადის ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით განხორციელებული მიწოდებისა, რომლებიც მოიცავს სასაქონლო ზედნადებით გათვალისწინებულ რეკვიზიტებს) სასაქონლო ზედნადები უნდა გამოიწეროს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით. ამასთანავე, საქონლის მიწოდებისას მყიდველის მოთხოვნის შემთხვევაში სასაქონლო ზედნადების გამოწერისას აკრძალულია საქონლის სასაქონლო ზედნადების გარეშე შენახვა.

საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 24-ე მუხლის თანახმად, სამეწარმეო საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდებისას გამოყენებული უნდა იქნეს სასაქონლო ზედნადები, გარდა სპეციალური ანგარიშ-ფაქტურების (№III-06 დანართი) და ნავთობპროდუქტების სპეციალური საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების (№III-09 დანართი) მიხედვით განხორციელებული მიწოდებისა. ამავე ინსტრუქციის 25¹ მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით კი ზედნადები ივსება ელექტრონულად, საქონლის მიწოდებისთანავე ან საქონლის გადაზიდვის დაწყებისთანავე.

პალატამ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 25¹ მუხლის მე-4 პუნქტის ,,ი”, ,,კ”, ,,მ” და ,,პ” ქვეპუნქტებზე დაყრდნობით აღნიშნა, რომ ზედნადების მე-5-მე-7 სვეტებში იწერება საქონლის რაოდენობა, ერთეულის ფასი და საქონლის ფასი; ზედნადების მე-15 სტრიქონში იწერება მყიდველის (მიმღების) ან საქონლის მიღებაზე უფლებამოსილი პირის თანამდებობა, სახელი და გვარი, ხოლო მე-17 სტრიქონში – მყიდველის (მიმღების) ან საქონლის მიღებაზე უფლებამოსილი პირის ხელმოწერა; თუმცა, მე-14–მე-18 სტრიქონების შევსება სავალდებულო არ არის.

ამ ნორმათა ანალიზით სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სასაქონლო ზედნადები არის საქონლის ტრანსპორტირებისათვის აუცილებელი და მიწოდების დამადასტურებელი დოკუმენტი, რომელიც ასახავს მიწოდებული საქონლის ოდენობას და მის ფასს. ამასთან, სასაქონლო ზედნადების სავალდებულო რეკვიზიტს არ წარმოადგენს მყიდველი (მიმღები) ან საქონლის მიღებაზე უფლებამოსილი პირის ხელმოწერა.

შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტის მიერ მითითებული არგუმენტით საქმეში არსებული სასაქონლო ზედნადებების მტკიცებულებითი ძალა ვერ ქარწყლდებოდა და საქალაქო სასამართლოს მიერ ისინი, სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში, სწორად იქნა მიჩნეული შპს ,,ვ-ისათვის” სადავო მიწოდების განხორციელების დამადასტურებელ მტკიცებულებებად.

სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, სამეწარმეო საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის ტრანსპორტირებისას, ხოლო საქონლის მიწოდებისას − მყიდველის მოთხოვნის შემთხვევაში (გარდა სპეციალური დამატებული ღირებულების გადასახადის ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით განხორციელებული მიწოდებისა, რომლებიც მოიცავს სასაქონლო ზედნადებით გათვალისწინებულ რეკვიზიტებს) სასაქონლო ზედნადები უნდა გამოიწეროს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით. ამასთანავე, საქონლის მიწოდებისას მყიდველის მოთხოვნის შემთხვევაში სასაქონლო ზედნადების გამოწერისას აკრძალულია საქონლის სასაქონლო ზედნადების გარეშე შენახვა.

სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებებს საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ ეს შეფასებები ჩამოყალიბებული იყო სამართლის სათანადო ნორმების გამოყენებისა და მათი სწორი განმარტების საფუძველზე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 319-ე, 327-ე, 361-ე, 629-ე, 649-ე მუხლების ნორმათა საფუძველზე, სწორად მიიჩნია, რომ მოდავე მხარეთა შორის არსებობდა ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის პირობებიც განისაზღვრა მხარეთა თავისუფალი ნების გამოვლენის შედეგად; ამდენად, მის საფუძველზე წარმოშობილი ვალდებულება (მიწოდებული საქონლის ღირებულების ანაზღაურება შპს ,,ბ-ისათვის”) შპს ,,ვ-ს” უნდა შეესრულებინა ჯეროვნად, დათქმულ დროსა და ადგილას. შპს ,,ბ-მა”, კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, დაამტკიცა, რომ შპს ,,ვ-ს” მიაწოდა 61043.98 ლარის ღირებულების პროდუქცია, რომლის ნაწილი - 50032 ლარი - შპს ,,ვ-ს” არ გადაუხდია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ არსებობდა მოპასუხისათვის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულების დაკისრების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე შპს ,,ვ-ის’’ წარმომადგენელმა ლ. მ-ამ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

სასამართლოს მიერ არ მოხდა საქმის ფაქტობრივი გარემოებების და მტკიცებულებების სათანადოდ შეფასება. სააპელაციო პალატამ დეტალურად არ შეისწავლა, რეალურად მოხდა თუ არა საქონლის მიწოდება შპს ,,ვ-ისთვის’’. შპს,,ბ-ის’’ მიერ აღნიშნულის დასადასტურებლად წარმოდგენილი ელექტრონული ზედნადებები არასაკმარისი მტკიცებულებაა. ამასთან, ,,გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ’’ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის № 996 ბრძანების თანახმად, სასაქონლო ზედნადებში აღინიშნება მყიდველის/მიმღების ან საქონლის მიღებაზე უფლებამოსილი პირის თანამდებობა, სახელი, გვარი და მისი ხელმოწერა. კასატორის განმარტებით, არცერთ წარმოდგენილ ზედნადებში პროდუქციის მიმღების ხელმოწერა არ ფიქსირდება, თუმცა აღნიშნული გარემოება პალატის მიერ შეფასების გარეშე იქნა დატოვებული. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მხედველობაში არ იქნა მიღებული ის გარემოებაც, რომ ვინაიდან შპს ,,ვ-ის’’ მიერ გადახდილ იქნა უკვე მიწოდებული პროდუქციის ღირებულება - 1317414 ლარი, ამ უკანასკნელის მიერ მოხდებოდა დარჩენილი თანხის გადახდაც, შპს ,,ბ-ის’’ მიერ რომ მომხდარიყო ვალდებულების სრულად შესრულება და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დარჩენილი პროდუქციის მიწოდება. შპს ,,ვ-ის’’ წარმომადგენლის აზრით, მოსარჩელის მიერ სარჩელზე დართული ელექტრონული ზედნადებები და ანგარიშის ბარათი არ წარმოადგენს მის მიერ მხარეთა შორის 2010 წლის 1 დეკემბრის ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად საქონლის არც მიწოდების და შესაბამისად არც ვალის არსებობის დამადასტურებელ მტკიცებულებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „ვ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან ამ კატეგორიის საქმეებზე უკვე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა (იხ. სუს განჩინება Nას-1147-1394-05; სუს განჩინება N3კ-1133-02; სუს განჩინება N3კ-1155-02; სუს განჩინება Nას-7-362-07), რომლითაც განმარტებულია ვალდებულების შესრულების სამოქალაქოსამართლებრივი საფუძვლები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „ვ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 2 527 ლარის 70% – 1768.90 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ვ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორ შპს „ვ-ს“ დაუბრუნდეს მის მიერ (საიდენტიფიკაციო კოდი: ....) 2014 წლის 15 დეკემბერს №194 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2 527 ლარის 70% – 1768.90 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი REPLGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე