საქმე №ას-824-788-2014 13 მარტი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ვ. ე-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გამგეობა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. ე-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გამგეობის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა 1998 წლიდან 2013 წლამდე მის მიმართ არსებული სახელფასო დავალიანების გადახდის დაკისრება 9600 ლარის ოდენობით. მოსარჩელემ განმარტა, რომ 1992 წელს ახალქალაქის რაიონის სოფელ ს-ის ხორცისა და რძის ნაწარმის მეურნეობის დირექციის ბრძანებით იგი მიიღეს სამუშაოდ ელექტრიკოსად. იმავე წელს სოფელ ს-ის სასოფლო საბჭოს თავმჯდომარის - ა.ა-ის ზეპირ მითითებით მუშაობა გააგრძელა მისი საცხოვრებელი სახლიდან 400მ.-ში განლაგებული წყალსაქაჩის დარაჯად. მუშაობის პერიოდში ხელფასის სახით მიღებული აქვს მხოლოდ 600 ლარი. 1997 წელს ლიკვიდირებულ იქნა სოფელ ს-ის ხორცისა და რძის ნაწარმის მეურნეობა. მოსარჩელეს კი, ხელფასის სანაცვლად გადასცეს მხოლოდ ერთი სული ძროხა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ 1997 წლიდან სოფელ ს-ის ხორცისა და რძის ნაწარმის მეურნეობის ლიკვიდაციის შემდეგ ვ. ე-ი არც ოფიციალურად ყოფილა გაფორმებული წყალსაქაჩის დარაჯად და არც სოფელ ს-ის სასოფლო საბჭოს თავმჯდომარის - ა.ა-ის ზეპირ მითითებით შეუსრულებია დარაჯის მოვალეობა.

ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 05 თებერვლის გადაწყვეტილებით ვ. ე-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ვ. ე-ის მიერ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 მაისის განჩინებით ვ. ე-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 05 თებერვლის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოცემულ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

- ვ. ე-ი 1992-1997 წლებში მუშაობდა ახალქალაქის რაიონის სოფელ ს-ის მეურნეობაში წყალსაქაჩის ელექტრიკოსად.

- მხარეებს შორის არ არსებობს წერილობითი ხელშეკრულება შრომითი ურთიერთობის შესახებ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებზე მითითებით არ გაიზიარა ვ. ე-ის პრეტენზია სახელფასო დავალიანების არსებობასთან მიმართებით იმ საფუძვლით, რომ ამ გარემოების დასადასტურებლად მოსარჩელის ახსნა-განმარტების გარდა სხვა მტკიცებულებები საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა, ხოლო მოპასუხის მიერ სახელფასო დავალიანების უარყოფის პირობებში, მხოლოდ მოსარჩელის ახსნა-განმარტება საკმარის მტკიცებულებად მიჩნეული ვერ იქნებოდა და საფუძვლად ვერ დაედებოდა სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებას.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებით მართალია, დასტურდებოდა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ აპელანტი 1992 წლის დეკემბრიდან 1997 წლის დეკემბრამდე მუშაობდა ახალქალაქის რაიონის სოფელ ს-ის ხორცისა და რძის მეურნეობაში წყალსაქაჩის ელექტრიკოსად (საარქივო ცნობა, ს.ფ. 13), თუმცა საქმეში არ იყო წარმოდგენილი მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ სადავო -1998 წლიდან 2013 წლამდე პერიოდში ვ. ე-ი მუშაობდა სოფელ ს-ის მეურნეობაში, რომელსაც შემდგომში წარმოადგენდა სოფელ ს-ის საკრებულო (ამჟამად ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გამგეობა).

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისათვის სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილით, რომლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობა არის შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის სამუშაოს შესრულება ანაზღაურების სანაცვლოდ. მე-3 მუხლის თანახმად კი, შრომითი ურთიერთობის სუბიექტები არიან დამსაქმებელი და დასაქმებული. დამსაქმებელი არის ფიზიკური ან იურიდიული პირი, ანდა პირთა გაერთიანება, რომლისთვისაც შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე სრულდება გარკვეული სამუშაო დასაქმებული არის ფიზიკური პირი, რომელიც შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე, დასაქმებულისათვის ასრულებს გარკვეულ სამუშაოს.

საქართველოს შრომის კოდექსის პირველი მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ეს კანონი აწესრიგებს საქართველოს ტერიტორიაზე შრომით და მის თანმდევ ურთიერთობებს, თუ ისინი განსხვავებულად არ რეგულირდება სხვა სპეციალური კანონით ან საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებით. შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კანონი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 317–ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ ვალდებულების შესრულების მოვალეობა უნდა გამომდინარეობდეს ხელშეკრულებიდან. მოცემულ შემთხვევაში კი, მოსარჩელე ვერ ადასტურებდა იმ კონკრეტული ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობას, რომლის საფუძველზეც მოითხოვდა მოპასუხისაგან სახელფასო დავალიანების ანაზღაურებას, კერძოდ, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მოსარჩელის მიერ მითითებულ სადავო პერიოდში შრომით ურთიერთობაში მოპასუხესთან ყოფნა. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტებით, კერძოდ, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გამგეობის 10.02.2012წ.-ის პასუხით, ირკვეოდა, რომ ახალქალაქის რაიონის ს-ის მეურნეობის წყალსაქაჩი 1997 წლიდან ლიკვიდირებული იყო, ხოლო მოსარჩელის მიერ მითითებულ პერიოდში არ დასტურდებოდა სახელფასო დავალიანების წარმოშობის შესახებ ფაქტობრივი გარემოებები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ვ. ე-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით 9600 ლარის ოდენობით სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილება. საკასაციო საჩივრის დასაბუთებისას კასატორი მიუთითებს იმავე გარემოებებზე, რაზედაც მითითებული აქვს სარჩელსა და სააპელაციო საჩივარში, კერძოდ, განმარტავს, რომ 1992 წელს ახალქალაქის რაიონის სოფელ ს-ის ხორცისა და რძის ნაწარმის მეურნეობის დირექციის ბრძანებით იგი მიიღეს სამუშაოდ ელექტრიკოსად. იმავე წელს დააკისრეს მისი საცხოვრებელი სახლიდან 400მ.-ში განლაგებული წყალსაქაჩის დარაჯის მოვალეობები. 1997 წელს ლიკვიდირებულ იქნა სოფელ ს-ის ხორცისა და რძის ნაწარმის მეურნეობა. მოსარჩელეს კი, ხელფასის სანაცვლად გადასცეს მხოლოდ ერთი სული ძროხა. კასატორის განმარტებით, 03.02.2012წ.-ს მან მიმართა ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გამგეობას ხელფასის გაცემის მოთხოვნით, მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, გამოითხოვა სამსახურში მიღების შესახებ ბრძანებისა და სახელფასო დავალიანების არსებობის შესახებ ცნობა. თუმცა მისი ყველა მოთხოვნა უშედეგო აღმოჩნდა, რადგან მას მხოლოდ სიტყვიერად განუმარტეს მიემართა სასამართლოსათვის.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 31 ივლისის განჩინებით ვ. ე-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ე-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე სადავოდ ხდის 1998 წლიდან 2013 წლამდე პერიოდში 16 თვის სახელფასო დავალიანებას 9600 ლარის ოდენობით. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ ვ. ე-ი 1992 წლის დეკემბრიდან 1997 წლის დეკემბრამდე მუშაობდა ახალქალაქის რაიონის სოფელ ს-ის ხორცისა და რძის მეურნეობაში წყალსაქაჩის ელექტრიკოსად. რაც შეეხება სადავო - 1998 წლიდან 2013 წლამდე პერიოდში ვ. ე-ის მიმართ სახელფასო დავალიანების არსებობას, ამ ნაწილში, არ დადასტურდა სოფელ ს-ის ხორცისა და რძის მეურნეობაში ვ. ე-ის დარაჯად მუშაობის შესახებ ფაქტობრივი გარემოება.

მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების შედეგად თბილისის სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა ვალდებულების შესრულების სამოქალაქო კოდექსის 317–ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული მოვალეობა, გამომდინარე იქიდან, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე ვერ ადასტურებდა იმ კონკრეტული ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობას, რის საფუძველზეც მოითხოვდა მოპასუხისაგან სახელფასო დავალიანების ანაზღაურებას, კერძოდ, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა სადავო პერიოდში შრომით ურთიერთობაში მოპასუხესთან ყოფნის შესახებ ფაქტობრივი გარემოება. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტებით, კერძოდ, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გამგეობის 10.02.2012წ.-ის პასუხით, ირკვეოდა, რომ ახალქალაქის რაიონის ს-ის მეურნეობის წყალსაქაჩი 1997 წლიდან ლიკვიდირებული იყო, ხოლო მოსარჩელის მიერ მითითებულ პერიოდში არ დასტურდებოდა სახელფასო დავალიანების წარმოშობის შესახებ ფაქტობრივი გარემოებები.

მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა (სუს 03.10.2011წ.-ის Nას-1138-1164-2011 განჩინება), რომლითაც შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების წინაპირობად სამოქალაქო კოდექსის 316-ე 317-ე მუხლებითა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე-103-ე მუხლებით დადგენილი ნორმის მიზნიდან გამომდინარე მიჩნეულია სამუშაოს ფაქტობრივად შესრულება, რომლის შესრულების მტკიცების ვალდებულება მოცემულ შემთხვევაში, ვ. ე-მა ვერ უზრუნველყო, რაც მართებულად დაედო საფუძვლად სარჩელისა და შესაბამისად, სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან სახელმწიფო ბაჟის შესახებ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ვ. ე-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე