საქმე №ას-868-830-2014 19 მარტი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1. შპს კომპანია „ბ. ს. გ-ი“ (მოპასუხე)

2. ს. ფ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი – სახელფასო დავალიანების გადახდა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ს. ფ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს კომპანია „ბ. ს. გ-ის“ მიმართ და მოითხოვა, მოპასუხე შპს კომპანია „ბ. ს. გ-ისათვის“ ს. ფ-ის სასარგებლოდ სახელფასო დავალიანების გადახდის დაკისრება 6250 აშშ დოლარის ეკვივალენტი 10438 ლარის ოდენობით.

მოსარჩელის განმარტებით, 2010 წლის 17 აგვისტოს მუშაობა დაიწყო მოპასუხე კომპანიაში შრომის უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის უფროსის თანამდებობაზე, სადაც იმუშავა 2010 წლის 30 ნოემბრამდე. მისი ყოველთვიური ხელფასის ოდენობა შეადგენდა 2500 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს. კუთვნილი ხელფასი აიღო მხოლოდ ერთხელ – 2010 წლის სექტემბერში, ხოლო დარჩენილი 2 თვის და 15 დღის ხელფასი არ მიუღია.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულია. ამასთან, მოსარჩელეს მიღებული აქვს კუთვნილი ხელფასი ოქტომბრის თვის ანაზღაურების გარდა, თუმცა ს. ფ-ს გააჩნია საპასუხო ვალდებულება მოპასუხის მიმართ, მას სამსახურისაგან მიღებული ნივთები არ დაუბრუნებია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით ს. ფ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა 2010 წლის ნოემბრის ხელფასის ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ს. ფ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს კომპანია „ბ. ს. გ-ს“ ს. ფ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2010 წლის ნოემბრის ხელფასის ანაზღაურება 2500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით (თანხა არ მოიცავს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ გადასახადებს), ხოლო ოქტომბრის თვის ხელფასის გაცემაზე უარის თქმის ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2010 წლის 17 აგვისტოს შპს „ბ. ს. გ-ს“ (დამსაქმებელი) და ს. ფ-ს (დასაქმებული) შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც ს. ფ-ი დაინიშნა შპს „ბ. ს. გ-ის“ შრომის უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის უფროსის თანამდებობაზე.

ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2010 წლის 30 ნოემბრამდე. ხელშეკრულების 9.1 მუხლის თანახმად, დასაქმებულის ხელფასი შეადგენდა თვეში 2500 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს. აღნიშნული თანხა არ მოიცავდა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ გადასახადებს.

ამჟამად შპს „ბ. ს. გ-ის“ საფირმო სახელწოდებაა შპს „კომპანია ბ. ს. გ-ი“.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება შპს „ბ. ს. გ-სა“ და ს. ფ-ს შორის 2010 წლის 17 აგვისტოს გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების ვადამდე, კერძოდ, 2010 წლის 30 ოქტომბერს შეწყვეტის ფაქტი.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, მოპასუხემ ხელშეკრულების შეწყვეტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად მიუთითა საქმეში წარმოდგენილი ბრძანება, რომელშიც აღნიშნულია, რომ ს.ფ-თან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა ნაკისრი ვალდებულებების არაჯეროვანი შესრულების გამო, საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე. აღნიშნული ბრძანება დათარიღებულია 2013 წლის 30 ოქტომბრით. იმ გარემოებას, რომ ბრძანება დათარიღებულია 2013 წლით, შპს კომპანია „ბ. ს. გ-ი“ ხსნის ტექნიკური უსწორობით და განმარტავს, რომ სინამდვილეში ბრძანება გამოცემულია 2010 წლის 30 ოქტომბერს.

ხელშეკრულების შეწყვეტის ფაქტის დადგენისას სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ საქმეში წარმოდგენილი არ არის რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა აღნიშნული ბრძანების მოსარჩელე ს. ფ-ისათვის გაცნობის ფაქტს და ასეთის არსებობაზე მოპასუხე მხარეც ვერ უთითებს. ამდენად, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დადგინდება, რომ ბრძანება გამოცემულია 2010 წლის 30 ოქტომბერს და მისი 2013 წლით დათარიღება წარმოადგენს ტექნიკურ უსწორობას, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ დასაქმებულისათვის უცნობი იყო სამსახურიდან ვადამდე განთავისუფლების შესახებ დამსაქმებლის მიერ ნების გამოვლენის თაობაზე.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილით და მიიჩნია, რომ შრომითი ვალდებულების შეუსრულებლობის საფუძვლით (ანუ ვალდებულების დარღვევის საფუძვლით) შრომითი ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე დამსაქმებლის ნება უნდა მიუვიდეს დასაქმებულს, რადგან აღნიშნულს უკავშირდება კონკრეტული სამართლებრივი შედეგები (სახელშეკრულებო ურთიერთობის შეწყვეტა).

ამასთან, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ საქმეში წარმოდგენილი შიდა სამსახურებრივი მიმოწერით დადასტურებულია 2010 წლის 30 ოქტომბრის შემდგომ პერიოდში ს. ფ-ის კომპანიაში მუშაობის ფაქტი. კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილია შპს „ბ. ს. გ-ის“ ტექნიკური სამსახურის უფროსის 2011 წლის 11 ნოემბრის წერილი, რომლითაც წერილის ავტორი ს. ფ-ს, როგორც შრომის უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის სამსახურის უფროსს, სთხოვს 2010 წლის 14 ნოემბრამდე წარადგინოს შრომის უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის გეგმა, ასევე BOQ-ის 907-ე პუნქტით განსაზღვრული გამოუსადეგარი სამშენებლო მასალების საყრელი ტერიტორიის კეთილმოწყობისა და გამწვანების პროექტი, ესკიზი, სამუშაოთა წარმოების გეგმა და სხვა საჭირო დოკუმენტაცია.

ამდენად, საქმის მასალებით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ს. ფ-ი 2010 წლის 30 ოქტომბრის მერეც ასრულებდა სამსახურებრივ მოვალეობას. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მსჯელობა შპს „ბ. ს. გ-ს“ და ს. ფ-ს შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის თაობაზე. ს. ფ-ს მიღებული აქვს 2010 წლის აგვისტოს ხელფასი 2147 ლარის ოდენობით და 2010 წლის სექტემბრის ხელფასი – 4500 ლარის ოდენობით. მხარეთა შორის სადავო არაა, რომ მოსარჩელეს არ მიუღია 2010 წლის ოქტომბრის და ნოემბრის თვის ხელფასები.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მოცემული მსჯელობა, რომ 2010 წლის ოქტომბრის ხელფასის მოთხოვნის ნაწილში სარჩელი ხანდაზმულია, რადგან აღძრულია მხოლოდ 2013 წლის 21 ნოემბერს. აპელანტმა დააზუსტა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა და პრეტენზია აგვისტოს ხელფასზე მოხსნა. 2010 წლის ნოემბრის ხელფასის მოთხოვნის ნაწილში კი სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სარჩელი ხანდაზმული არ არის.

სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. ხანდაზმულობის ვადაში მოიაზრება დრო, რომლის განმავლობაშიც უფლებამოსილ პირს შეუძლია თავისი უფლების რეალიზაცია ან დაცვა. ხანდაზმულობის ინსტიტუტის სპეციფიკურობა იმაში მდგომარეობს, რომ დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა იგი განუხორციელებელია. ანუ ამ უფლების რეალიზება სრული მოცულობით დამოკიდებულია მოთხოვნის ადრესატის ნება-სურვილზე.

სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ხელფასის გაცემის ვალდებულება წარმოადგენს პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებას, შესაბამისად, მასზე უნდა გავრცელდეს სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა.

სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი ხანდაზმულობის დაწყებას მოთხოვნის წარმოშობის მომენტს უკავშირებს. ხოლო მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ამდენად, სამწლიანი ხანდაზმულობა დარღვეულია 2010 წლის ოქტომბრის ხელფასის მოთხოვნაზე და არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების წანამძღვრები. რაც შეეხება ნოემბრის ხელფასს, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოთხოვნა ამ ნაწილში უნდა დაკმაყოფილდეს. მხარეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების 9.2 მუხლის თანახმად, საზოგადოება მუშაკთან ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში ანგარიშსწორებას ახორციელებს ხელშეკრულების შეწყვეტიდან ერთი თვის ვადაში.

სააპელაციო სასამართლომ გაითვალისწინა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება 2010 წლის 30 ოქტომბერს ვადის გასვლის გამო შეწყდა, მოსარჩელეს ხელშეკრულების 9.2 მუხლის ბოლო წინადადებაზე დაყრდნობით ხელშეკრულების შეწყვეტიდან ერთი თვის ვადაში უნდა მიეღო ხელფასი და მისი მიუღებლობის საფუძვლით ხანდაზმულობის ვადის დენის ათვლა დაიწყო მხოლოდ ერთი თვის თავზე. ვინაიდან წინამდებარე სარჩელი აღძრულია 2013 წლის 21 ნოემბერს, დგინდება, რომ სარჩელი ამ ნაწილში ხანდაზმული არ არის.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, შპს კომპანია „ბ. ს. გ-ი“ მოსარჩელისათვის ხელფასის გადაუხდელობის მოტივად ასახელებს იმ გარემოებას, რომ ს. ფ-მა დაარღვია შრომითი ხელშეკრულების მე-8 მუხლი და არ განახორციელა მისთვის გადაცემული მატერიალური ფასეულობების აღწერა და კომპანიისათვის გადაბარება. მხარეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების მე-8 მუხლის თანახმად, კონტრაქტის შეწყვეტის ან მისი ვადის გასვლის შემთხვევაში მუშაკი ვალდებულია დაუყოვნებლივ დაუბრუნოს საზოგადოებას ყველა დოკუმენტი, ჩანაწერი, საზოგადოების საკუთრება, რომელიც მუშაკის დროებით განკარგულებაში იმყოფებოდა სამსახურებრივი მოვალეობების შესასრულებლად (გასაღებები, კომპიუტერული ტექნიკა და სხვა) იკრძალება მათი კოპირება, შეცვლა.

რაიმე დოკუმენტი, რაც მიუთითებდა იმ მატერიალური ფასეულობების ჩამონათვალს, რაც ს. ფ-ს გადაეცა სამსახურებრივი მოვალეობების შესასრულებლად და დაადასტურებდა მოსარჩელის მიერ აღნიშნული მატერიალური ფასეულობების მიღებას, საქმეში წარმოდგენილი არ არის. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შეუძლებელია დადგინდეს, ხელშეკრულების შეწყვეტისას კონკრეტულად რა ნივთების დაბრუნების ვალდებულება წარმოეშვა ს. ფ-ს. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობს მატერიალური ფასეულობების კომპანიისათვის დაუბრუნებლობის მოტივით მოსარჩელისათვის ხელფასის ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის პირველ და მე-4 პუნქტებზე, რომელთა თანახმად შრომა თავისუფალია, შრომითი უფლებების დაცვა განისაზღვრება კანონით.

ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტის მე-6 მუხლის საფუძველზე, ამ პაქტის მონაწილე სახელმწიფოები აღიარებენ შრომის უფლებას, რომელიც შეიცავს თითოეული ადამიანის უფლებას, საარსებო სახსრები მოიპოვოს საკუთრი შრომით, რომელსაც თავისუფლად აირჩევს ან თავისუფლად დათანხმდება ან განახორციელებენ სათანადო ღონისძიებებს ამ უფლების უზრუნველყოფისათვის.

შრომის კოდექსის პირველი მუხლის, მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის, 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ შრომის ანაზღაურება არის მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული თანხის ოდენობა, რომელიც დამსაქმებელმა უნდა გადაუხადოს დასაქმებულს შრომითი მოვალეობების შესრულებისათვის.

სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ს. ფ-ის სარჩელი ხანდაზმულია 2010 წლის ოქტომბრის ხელფასის მოთხოვნის ნაწილში და მოპასუხემ პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში მიუთითა მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე, რაც ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

რაც შეეხება 2010 წლის ნოემბრის ხელფასის მოთხოვნას, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ სარჩელი ამ მოთხოვნის ნაწილში ხანდაზმული არ არის. ამდენად, ვინაიდან იგი დამსაქმებლის მიერ ს. ფ-ისათვის ანაზღაურებული არ არის, საფუძვლიანია სარჩელი 2010 წლის ნოემბრის მიუღებელი ხელფასის – 2500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის მოპასუხისათვის დაკისრების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში შპს კომპანია „ბ. ს. გ-მა“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის საფუძველზე კასატორმა მიუთითა, რომ ს. ფ-მა სარჩელი აღძრა 2013 წლის 21 ნოემბერს, შესაბამისად, სარჩელის აღძვრამდე წინა სამი წლის პერიოდში – 2010 წლის 21 ნოემბრამდე სასარჩელო მოთხოვნა არის ხანდაზმული.

მხარემ მიიჩნია, რომ ს. ფ-ის სარჩელი 2010 წლის 21 ნოემბრიდან 2010 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით სახელფასო დავალიანების მოპასუხისათვის დაკისრების თაობაზე უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია, ვინაიდან მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულება შეწყდა ვადაზე ადრე – 2010 წლის 30 ოქტომბერს.

კასატორი არ დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობის ვადამდე შეწყვეტის ფაქტი. მხარემ ასევე არ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება, რომ დასაქმებულისათვის უცნობი იყო სამსახურიდან ვადამდე გათავისუფლების შესახებ დამსაქმებლის ნების გამოვლენის თაობაზე, ვინაიდან აღნიშნულის შესახებ მხარეს ეცნობა ზეპირად.

მხარის მოსაზრებით, 2010 წლის 30 ოქტომბრის შემდგომ ს.ფ-ის კასატორთან მუშაობის ფაქტს არ ადასტურებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოხმობილი 2010 წლის 11 ნოემბრის წერილი, ვინაიდან მოსარჩელემ აღნიშნულ წერილზე მის მიერ განხორციელებული რეაგირების ფაქტი ვერ დაადასტურა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ოქტომბრის თვის ხელფასის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში ს. ფ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი მოტივებით:

კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 129-ე და 130-ე მუხლები, ასევე არ გაითვალისწინა მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების 9.2 პუნქტი და არასწორად ჩათვალა, რომ სარჩელი 2010 წლის ოქტომბრის ხელფასის ანაზღაურების ნაწილში ხანდაზმული იყო, ვინაიდან მოსარჩელეს დარღვეული უფლების აღდგენის შესახებ პრეტენზიის წარდგენის უფლება წარმოეშვა 2010 წლის ოქტომბერში ასაღები ხელფასის აღების დღიდან ერთი თვის თავზე, ე.ი 2010 წლის ნოემბრის ბოლოს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 16 სექტემბრის განჩინებით ს. ფ-ისა და შპს კომპანია „ბ. ს. გ-ის“ საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით დადგინდა, რომ კასატორი ს. ფ-ი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ს. ფ-ისა და შპს კომპანია „ბ. ს. გ-ის“ საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნენ მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2010 წლის 17 აგვისტოს შპს „ბ. ს. გ-ს“ (დამსაქმებელი) და ს. ფ-ს (დასაქმებული) შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც ს. ფ-ი დაინიშნა შპს „ბ. ს. გ-ის“ შრომის უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის უფროსის თანამდებობაზე. ამჟამად შპს „ბ. ს. გ-ის“ საფირმო სახელწოდებაა შპს „კომპანია ბ. ს. გ-ი“.

ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2010 წლის 30 ნოემბრამდე. ხელშეკრულების 9.1 მუხლის თანახმად, დასაქმებულის ხელფასი შეადგენდა თვეში 2500 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს. აღნიშნული თანხა არ მოიცავდა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ გადასახადებს. 9.2 მუხლის თანახმად კი, საზოგადოება მუშაკთან ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში ანგარიშსწორებას ახორციელებს ხელშეკრულების შეწყვეტიდან ერთი თვის ვადაში.

მხარეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება 2010 წლის 30 ოქტომბერს ვადის გასვლის გამო შეწყდა.

საქმეში წარმოდგენილი შიდა სამსახურებრივი მიმოწერით დადასტურებულია 2010 წლის 30 ოქტომბრის შემდგომ პერიოდში ს. ფ-ის კომპანიაში მუშაობის ფაქტი. კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილია შპს „ბ. ს. გ-ის“ ტექნიკური სამსახურის უფროსის 2011 წლის 11 ნოემბრის წერილი, რომლითაც წერილის ავტორი ს. ფ-ს, როგორც შრომის უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის სამსახურის უფროსს, სთხოვს 2010 წლის 14 ნოემბრამდე წარადგინოს შრომის უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის გეგმა, ასევე BOQ-ის 907-ე პუნქტით განსაზღვრული გამოუსადეგარი სამშენებლო მასალების საყრელი ტერიტორიის კეთილმოწყობისა და გამწვანების პროექტი, ესკიზი, სამუშაოთა წარმოების გეგმა და სხვა საჭირო დოკუმენტაცია.

ამდენად, საქმის მასალებით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ს. ფ-ი 2010 წლის 30 ოქტომბრის მერეც ასრულებდა სამსახურებრივ მოვალეობას. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მსჯელობა შპს „ბ. ს. გ-სა“ და ს. ფ-ს შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის თაობაზე. ს. ფ-ს მიღებული აქვს 2010 წლის აგვისტოს ხელფასი 2147 ლარის ოდენობით და 2010 წლის სექტემბრის ხელფასი – 4500 ლარის ოდენობით. მხარეთა შორის სადავო არაა, რომ მოსარჩელეს არ მიუღია 2010 წლის ოქტომბრის და ნოემბრის თვის ხელფასები.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულების მიმართ მოქმედი ხანდაზმულობის საკითხზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუს 2013 წლის 20 მაისის №ას-1432-1351-2012 განჩინება, სუს 2011 წლის 14 აპრილის №ას-211-198-2011 განჩინება).

საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. ამავე კოდექსის 130-ე მუხლის შესაბამისად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ.

დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარეობს, რომ პირის უფლება, სრული მოცულობით მოახდინოს საკუთარი კანონიერი ინტერესების რეალიზება ან სასამართლო წესით დაცვა, შეზღუდულია სამოქალაქო კანონმდებლობით სხვადასხვა სამართლებრივი ურთიერთობებისათვის განსხვავებულად დადგენილი ვადებით. კანონმდებელი განსაზღვრავს ხანდაზმულობის ვადის გამოანგარიშების წესს და მის ათვლას უკავშირებს დროს, როდესაც მხარისათვის ცნობილი გახდა საკუთარი უფლების დარღვევის ფაქტი, ან დროს, როდესაც მას ასეთის თაობაზე ობიექტურად უნდა შეეტყო.

სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, ხანდაზმულობის ვადა იმ მოთხოვნებისა, რომლებიც წარმოიშობა პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან, სამი წელია.

კანონის მითითებული დანაწესი ითვალისწინებს ერთგვარ სპეციფიკას იმ ვალდებულებათა მიმართ ხანდაზმულობის ვადის ათვლასთან დაკავშირებით, რომლებიც გარკვეული პერიოდულობით სრულდება, რაც იმაში მდგომარეობს, რომ ხსენებული ვადა აითვლება ყოველი პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებისათვის დამოუკიდებლად.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს კომპანია „ბ. ს. გ-ს“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 15 აგვისტოს №1408084198 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს. ფ-ისა და შპს კომპანია „ბ. ს. გ-ის“ საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს კომპანია ბ. ს. გ-ს (საიდენტიფიკაციო კოდი №........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 15 აგვისტოს №1408084198 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური