№ას-108-101-2015 30 აპრილი 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – დ. გ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „R-”

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ბოლნისის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა დ. გ-მა მოპასუხე სს „R-ის“ მიმართ და მოითხოვა:

1. სს „მ-ის“ 2012 წლის 24 ივლისის N--- ბრძანების ბათილად ცნობა;

2. სს „R-ში“ ამფეთქებლის დამხმარის პოზიციაზე მისი აღდგენა;

3. სს „R-თვის“ მოსარჩელის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების დაკისრება სამსახურიდან განთავისუფლების დღიდან გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე, ყოველთვიური სარგოს – 570 ლარის ოდენობით.

ბოლნისის რაიონულ სასამართლოს 2014 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილებით დ. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით:

1. დ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

2. უცვლელად დარჩა ბოლნისის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

სს „მ-ს“, აქციონერთა 2012 წლის 20 აგვისტოს გადაწყვეტილებით შეეცვალა სახელწოდება და დარეგისტრირდა, როგორც სს „R-“;

საქმეზე წარდგენილი ცნობის თანახმად, დ. გ-ი 20--- წლის --- აგვისტოდან მუშაობდა სს „მ-ში“ ფეთქებადი მასალის დამამზადებლის დამხმარედ. მისი ხელფასის ყოველთვიური ოდენობა განსაზღვრული იყო 570 ლარით;

სს „მ-ის“ გენერალური დირექტორის 20--- წლის --- იანვრის დისციპლინური პასუხისმგებლობის შესახებ N--- ბრძანებით, დასტურდება, რომ დაკისრებული მოვალეობის შესრულებისადმი გულგრილი დამოკიდებულების და სამუშაოზე ხშირი გამოუცხადებლობის გამო, დ. გ-ს გამოეცხადა სასტიკი საყვედური. მითითებული ბრძანება დ. გ-ს სადავოდ არ გაუხდია;

სს „მ-ის“ გენერალურ დირექტორ დ.კალანდაძის 2012 წლის 24 ივლისის N418/ბ ბრძანების საფუძველზე, დ. გ-ი დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლდა. მოსარჩელეს კომპენსაციის სახით მიეცა ერთი თვის ხელფასი, ასევე, აუნაზღაურდა კუთვნილი გამოუყენებელი შვებულება 15 სამუშაო დღის ოდენობით. სადავო ბრძანებაში, განთავისუფლების საფუძვლად დასახელდა – ადმინისტრაციის გადაწყვეტილება;

ზემოხსენებული გადაწყვეტილების მიღების საფუძვლის შესახებ, დამსაქმებელმა მიუთითა მის მიერ წარდგენილ შესაგებელში, კერძოდ, მოპასუხემ განმარტა, რომ დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველს წარმოადგენდა ვალდებულების დარღვევა, რაც ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში მოსარჩელის შრომისუუნარობასა და არასაპატიო მიზეზით სამსახურში გამოუცხადებლობაში გამოიხატებოდა;

მუშაობის პერიოდში, დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის ხშირად ხდებოდა შრომითი ურთიერთობის შეჩერება დ. გ-ის საავადმყოფო ფურცელზე ყოფნის გამო. აღნიშნულ გარემოებას ადასტურებდა საქმეზე წარდგენილი საავადმყოფო ფურცლები, რომელთა თანახმადაც, 2011 წლის 16 მარტიდან – 2011 წლის 26 მარტამდე, 2011 წლის 20 აპრილიდან – 2011 წლის 2 მაისამდე, 2011 წლის 22 აგვისტოდან – 2011 წლის 17 სექტემბრამდე, 2011 წლის 24 სექტემბრიდან – 2011 წლის 1 ნოემბრამდე, 2011 წლის 19 დეკემბრიდან – 2011 წლის 30 დეკემბრამდე პერიოდში, დ. გ-ს დამსაქმებელ კომპანიასთან შეჩერებული ჰქონდა შრომითი ურთიერთობა;

ამავდროულად, საქმეზე წარდგენილი იყო შპს „დ. გ-ის“ მიერ გაცემული საავადმყოფო ფურცლები, რომლებითაც დასტურდება, რომ დ. გ-ი საავადმყოფო ფურცელზე იმყოფებოდა შემდეგ პერიოდში: 2012 წლის 20 იანვრიდან – 2012 წლის 16 თებერვლამდე, 2012 წლის 17 თებერვლიდან – 2012 წლის 9 მარტამდე, 2012 წლის 15 მარტიდან – 2012 წლის 3 აპრილამდე, 2012 წლის 9 აპრილიდან – 2012 წლის 9 მაისამდე, 2012 წლის 19 მაისიდან – 2012 წლის 7 ივნისამდე;

2012 წლის 8 ივნისს შპს „მ. 2002-ის“ მიერ გაცემული საავადმყოფო N--- ფურცლით დადგინდა, რომ დ. გ-ი 2012 წლის 8 ივნისიდან – 2012 წლის 15 ივლისის ჩათვლით იმყოფებოდა საავადმყოფო ფურცელზე, დიაგნოზით – მარცხენა მუხლის სახსრის არეში ლატერალურად ტრავმის შემდგომი კისტა;

2012 წლის 7 ივნისს შპს „დ. გ-ის“ მიერ გაცემული საავადმყოფო ფურცლით დადგინდა, რომ დ. გ-ი 2012 წლის 7 ივნისს გაგზავნილ იქნა ოპერაციულ მკურნალობაზე;

პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის ზეპირი განხილვისას გამართულ სასამართლო სხდომაზე დ. გ-მა დაადასტურა, რომ 2012 წლის წლის 11 იანვრიდან იგი სამსახურში აღარ გამოცხადებულა, ხოლო მან სამსახურში წარადგინა საავადმყოფო ფურცელი – 2012 წლის 20 იანვრიდან – 2012 წლის 7 ივნისამდე პერიოდისათვის.

დ. გ-ი, თავის სააპელაციო საჩივარში, ძირითადად სადავოდ იმ ფაქტობრივ გარემოებას ხდიდა, რომ დამსაქმებელი კომპანიის ადმინისტრაციისათვის ცნობილი იყო მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ, თუმცა მიუხედავად ამისა, 2012 წლის 24 ივლისს, საწარმოს ადმინისტრაციამ გამოსცა მისი სამსახურიდან განთავისუფლების შესახებ ბრძანება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ სათანადო მტკიცებულების წარდგენით ვერ უზრუნველყო იმის დადასტურება, რომ მან, როგორც დასაქმებულმა, სათანადო ფორმით განახორციელა ინფორმაციის მიწოდება დამსაქმებლისათვის, აღნიშნული გარემოების დადასტურება სწორედ მოსარჩელის მოვალეობას წარმოადგენდა.

ზემომითითებული მსჯელობიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ დ. გ-ს, 2012 წლის 15 ივლისს შპს „მ. 2002-ის“ მიერ გაცემული N--- საავადმყოფო ფურცელი სს „მ-ის“ ადმინისტრაციისათვის არ წარუდგენია.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაადგინა, რომ დ. გ-ი 2012 წლის იანვრის თვიდან სამსახურში აღარ გამოცხადებულა. სასამართლომ სწორი შეფასება გააკეთა, როდესაც მიუთითა, რომ ერთ-ერთი მხარის ახსნა-განმარტება, თუ მას არ ეთანხმება მოწინააღმდეგე მხარე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება ჩაითვალოს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობისა, თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა დამადასტურებელ მტკიცებულებად, თუ იგი დასტურდება საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ მართლზომიერად არ გაიზიარა მოსარჩელის არგუმენტი იმის შესახებ, რომ დ. გ-მა საავადმყოფო ფურცელი 2012 წლის 16 ივლისის შემდეგ წარადგინა, ხოლო ამ პერიოდის განმავლობაში მან ზეპირად აცნობა თანამშრომლებს მკურნალობის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასებები გააკეთა საქმისათვის მნიშვნელოვან საკითხებთან დაკავშირებით და სწორად შეაფასა მხარეთა შორის არსებული მატერიალურსამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე მხარეთა უფლება-მოვალეობები, რის შედეგადაც სასამართლო სწორ გადაწყვეტილებამდე მივიდა.

სასამართლომ მიუთითა შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის პირველ ნაწილსა და მე-3 მუხლზე, აგრეთვე, სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სასამართლოს უპირატესი ამოცანა სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაში მდგომარეობს. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენებისა და ვალდებულების შესრულების მართლზომიერების საკითხს და მის საფუძველზე აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებული მოთხოვნების მართებულობას, წინააღმდეგ შემთხვევაში სასამართლოსათვის მიმართვის უფლება თავის მნიშვნელობას კარგავს. უფლების გამოყენების მართლზომიერების შესაფასებლად კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების შეფასება. შრომითი დავის განხილვისას სასამართლომ უნდა შეაფასოს, დაირღვა თუ არა მხარეთა უფლებები ამა თუ იმ სამართლებრივი აქტის თუ მოქმედების განხორციელების შედეგად, დაირღვა თუ არა მხარეთა თანასწორობის პრინციპი, ხომ არ განხორციელდა დისკრიმინაცია და ა.შ. ამ ამოცანის შესრულება შეუძლებელია, თუ სასამართლოსათვის უცნობია ხელშეკრულების მოშლის მიზეზი და უცნობია ან არ დადგინდა დავის წარმოშობის მიზეზი.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, უდავო იყო, რომ მოცემულ შემთხევაში, მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა 2012 წლის 24 ივლისის ბრძანებით, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „დ“, „ზ“ და „გ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე.

საქმეზე დადგინდა, რომ დ. გ-ი 2012 წლის 20 იანვრიდან – 2012 წლის 15 ივლისამდე იმყოფებოდა შრომისუუნარობის ფურცელზე, ხოლო 2012 წლის 24 ივლისის ბრძანების საფუძველზე, 2012 წლის 12 ივლისიდან იგი სამუშაოდან გათავისუფლდა სამსახურში გამოუცხადებლობის გამო.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სასამართლომ სწორად მიიღო მხედველობაში ის გარემოება, რომ ბოლო საავადმყოფო ფურცელი, რომელიც გაცემული იყო შპს „მ. 2002-ის“ მიერ, დაიხურა 2012 წლის 15 ივლისს. შესაბამისად, 2012 წლის 16 ივლისს დ. გ-ი, როგორც შრომისუნარიანი პირი ვალდებული იყო გამოცხადებულიყო სამსახურში და წარედგინა საავადმყოფო ფურცელი. დადასტურდა, რომ დ. გ-ს საავადმყოფო ფურცელი, მისი დახურვის შემდგომ სს „მ-ში“ არ წარუდგენია. უფრო მეტიც, მოსარჩელემ სასამართლო სხდომაზე თავად დაადასტურა ის გარემოება, რომ 2012 წლის იანვრის თვიდან იგი სამსახურში აღარ გამოცხადებულა.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ სადავო ბრძანების მიღების დროისათვის შრომითი ურთიერთობის შეჩერების საფუძვლები არ არსებობდა. დასაქმებულის მიერ სამუშაოს შეუსრულებლობით გამოწვეული დარღვევა დამსაქმებელს უფლებამოსილს ხდიდა, დ. გ-თან შრომითი ურთიერთობა შეეწყვიტა. ამდენად, 2012 წლის 24 ივლისს – სადავო ბრძანების მიღების დროს, სს „მ-ის“ ადმინისტრაცია უფლებამოსილი იყო მიეღო გადაწყვეტილება დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დ. გ-მა.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

კასატორი მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლზე და განმარტავს, რომ სს „R-”-ის გენერალური დირექტორის ბრძანება დ. გ-ის სამსახურიდან განთავისუფლების შესახებ წარმოადგენდა დამსაქმებლის ცალმხრივი ნების გამოვლენას შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე. სამოქალაქო კოდექსის მე-6 მუხლის საფუძველზე, ვინაიდან, დ. გ-სა და სს „R-ს“ შორის შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა შრომის კოდექსში განხორციელებულ ცვლილებებამდე და შეწყდა 2012 წლის 12 ივნისს, აღნიშნულ სადავო საკითხზე უნდა გავრცელდეს შრომის კოდექსის ნორმები 2012 წლის მდგომარეობით. შრომის კოდექსის 36-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტების მიხედვით, სს „R-ს“ არ უნდა შეეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა დ. გ-თან. დამსაქმებლის ბრძანება N--- კასატორის სამსახურიდან განთავისუფლების შესახებ უკანონოა, დამსაქმებელს არანაირი ახსნა-განმარტება არ მიუცია მისთვის სამსახურიდან განთავისუფლების შესახებ. აღსანიშნავია, რომ ბრძანება რეალურად გამოიცა არა 24 ივლისს, არამედ 12 ივლისს, თუმცა მოპასუხე უთითებდა, რომ მას საფუძვლად დაედო 13 და 16 ივლისის მოხსენებითი ბარათები.

კასატორის სამსახურიდან განთავისუფლება უკანონოდ, ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე, საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო აქტებით აღიარებული და დაცული ადამიანის უფლებების უგულებელყოფით მოხდა, შესაბამისად, დ. გ-ს ზიანი, კერძოდ, ფინანსური ზიანი მიადგა.

ამდენად, კასატორი მიიჩნევს, რომ მისი სამსახურიდან განთავისუფლების შესახებ ბრძანება არის უკანონო, მოწინააღმდეგე მხარეს უნდა დაეკისროს კასატორის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ იგი ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე გაანთავისუფლეს სამსახურიდან. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა და კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია იმასთან დაკავშირებით, რომ სამსახურიდან მისი განთავისუფლება მოხდა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, რომლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველია ერთ-ერთი მხარის მიერ შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში ამ ნორმის გამოყენების წინაპირობა არ არსებობს, ვინაიდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 2 თებერვლის განჩინებით კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე