ბს-833-419(2კ-05) 1 თებერვალი, 2006 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლალი ლაზარაშვილი, ნუგზარ სხირტლაძე

განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები:

შპს «კ.-ა» (მესამე პირი) საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრო (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელეები) – ა. მ.-ი, ი. ე.-ი, ა. ბ.-ი, მ. გ.-ი და სხვები (სულ 21 პირი)

მოპასუხე – საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს სატყეო მეურნეობის დეპარტამენტი

დავის საგანი – ცხოველთა სამყაროთი სარგებლობის ლიცენზიისა და ტყით სარგებლობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2004 წლის 12 ოქტომბერს ა. მ.-მა, ი. ე.-მა, ა. ბ.-მა და სხვებმა, სულ 27 პირმა, სარჩელი აღძრეს თბილისის საოლქო სასამართლოში საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს, საქართველოს სატყეო მეურნეობის დეპარტამენტისა და მესამე პირის – შპს «კ.-ის» მიმართ, რომლითაც მოითხოვეს შპს «კ.-ის» სახელზე 2003 წლის 10 დეკემბერს გაცემული, ცხოველთა სამყაროთი სარგებლობის (სერია ბ.მ. ¹0016) გენერალური ლიცენზიისა და ამავე წლის 30 დეკემბერს შპს «კ.-ასა» და საქართველოს სატყეო მეურნეობის სახელმწიფო დეპარტამენტს შორის დადებული ტყით სარგებლობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, შემდეგი საფუძვლით:

2003 წლის 10 დეკემბერს შპს «კ.-ის» სახელზე გაიცა გენერალური ლიცენზია ცხოველთა სამყაროთი სარგებლობის შესახებ, რომლის საფუძველზეც ამავე წლის 30 დეკემბერს სატყეო მეურნეობის სახელმწიფო დეპარტამენტმა შპს «კ.-ასთან» დადო ტყით სარგებლობის ხელშეკრულება სახელმწიფო-სამეურნეო ტყის ფონდის ტერიტორიაზე სამონადირეო მეურნეობის მოწყობისა და მართვის შესახებ, რაც, მოსარჩელეთა აზრით, განხორციელდა კანონის მოთხოვნათა დარღვევითა და ბოლნისის რაიონის სოფლების მოსახლეობის მიერ ტყით სარგებლობის კანონიერი უფლებების იგნორირებით, კერძოდ, მოსარჩელეთა მითითებით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაარღვია ლიცენზირებისა და ბუნებით სარგებლობის საკითხებთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული აქტის გამოცემისათვის ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 115-ე მუხლით გათვალისწინებული საჯარო ადმინისტრაციული წარმოების წესები, ამავე კოდექსის 116-ე მუხლის შესაბამისად, არ იქნა გამოქვეყნებული ცნობა საჯარო გაცნობისათვის დოკუმენტების წარდგენის შესახებ, ვინაიდან სამინისტროს გადაწყვეტილება ეხებოდა ბოლნისის მოსახლეობის ინტერესებს. მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტის შესაბამისად, სამინისტროს შენობაში ცნობის გამოქვეყნების მიუხედავად, შეტყობინება ადმინისტრაციული წარმოების შესახებ უნდა გაკეთებულიყო ადგილობრივი თვითმმართველობის ან მმართველობის შესაბამის ორგანოში. ასევე, არ განისაზღვრა დაინტერესებული მხარის, კონკრეტულ შემთხვევაში ბოლნისის მოსახლეობის ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-13 მუხლით განსაზღვრული უფლება ადმინისტრაციული აქტის პროექტთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარდგენის შესახებ. გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრო ვალდებული იყო ოფიციალური ბეჭდვითი ორგანოს მეშვეობით ინფორმაცია გაეკეთებინა სამინისტროში წარდგენილი განცხადებისა და მის საფუძველზე ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ.

მოსარჩელეთა მითითებით, სამინისტრომ არ გაითვალისწინა ბოლნისის რაიონის მოსახლეობის ინტერესები, რომლებიც ათეული წლების მანძილზე სარგებლობდნენ საქართველოს სახელმწიფო ტყის ფონდის ტერიტორიებით და იყენებდნენ სასოფლო-სამეურნეო მიზნებისათვის ჩამოყალიბებული ჩვეულებებისა და ტრადიციების საფუძველზე, რაც ტყის კოდექსის 56-ე მუხლის «ე» პუნქტის შესაბამისად, წარმოადგენს ტყით სარგებლობის ერთ-ერთ სახეს, ხოლო ამავე კოდექსის 61-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ადგილობრივ მოსახლეობას ენიჭება უპირატესობა ტყით სარგებლობის უფლების მოპოვებისას.

ამდენად, მოსარჩელეებმა მიიჩნიეს, რომ შპს «კ.-ის» სახელზე გაცემული ლიცენზია ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი, თანახმად ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის «დ» ქვეპუნქტისა და მე-2 ნაწილის საფუძველზე, რადგან ლიცენზიის გაცემისას დაირღვა საჯარო ადმინისტრაციული წარმოებისათვის დადგენილი წესები. ასევე, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი შპს «კ.-ასა» და სატყეო მეურნეობის დეპარტამენტს შორის დადებული ხელშეკრულება, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 54-ე და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 70-ე მუხლებისა, რადგან ხელშეკრულება დაიდო ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67-ე მუხლის მოთხოვნათა უგულებელყოფით, კერძოდ, ხელშეკრულების დადებით შეიზღუდა ბოლნისის რაიონის სოფლების მოსახლეობის უფლებები და კანონიერი ინტერესები, რადგან ამ უკანასკნელთ აეკრძალათ სახელმწიფო სატყეო მეურნეობის კუთვნილი ტერიტორიებით სარგებლობა (ს.ფ. 3-5).

ა. მ.-ის, ი. ე.-ის, ა. ბ.-ისა და სხვათა სარჩელი არ ცნო მესამე პირმა _ შპს «კ.-ამ» და შესაგებელში აღნიშნა, რომ ლიცენზიის გაცემა, ასევე მასა და სატყეო დეპარტამენტს შორის ხელშეკრულების დადება, მოხდა კანონის მოთხოვნათა სრული დაცით, რის გამოც არ არსებობს მათი ბათილად ცნობის კანონიერი საფუძველი. ლიცენზიის გაცემისას ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 115-116-ე მუხლების მოთხოვნები არ დარღვეულა, რადგან «ცხოველთა სამყაროს შესახებ» კანონის შესაბამისად, ბოლნისისა და მარნეულის რაიონებში სამონადირეო მეურნეობის შესაქმნელად კონკურსის გამოცხადების შესახებ ცნობა ზემოაღნიშნული მუხლების მოთხოვნათა სრული დაცვით 2003 წლის 11 სექტემბერს გამოქვეყნდა გაზეთ «...-ის» 242-ე ნომერში.

მესამე პირის მითითებით, ასევე არ დარღვეულა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნები, რადგან ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, თუ ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობის მიღების უფლების მქონე პირთა რაოდენობა 50-ს აღემატება, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია, თითოეული მათგანის ინფორმირების ნაცვლად, ცნობა ადმინისტრაციული წარმოების შესახებ გამოაქვეყნოს ოფიციალურად. ამასთან, მითითებული მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩააბას მონაწილეობის უფლების მქონე პირი ამ უკანასკნელის წერილობითი თხოვნის საფუძველზე. კონკრეტულ შემთხვევაში კი, საქმეში არ არის წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება მოსარჩელეების მიერ სამინისტროსათვის მიმართვისა და ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩაბმაზე უარის თქმის შესახებ.

სარჩელში არ არის მითითებული ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის «დ» ქვეპუნქტითა და ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი, კერძოდ, რომელ კანონს ეწინაააღმდეგება სადავო აქტი და რაში გამოიხატება მისი კანონსაწინააღმდეგობა და რომელი ნორმატიული აქტი დაირღვა მისი გამოცემით. რაც შეეხება ტყის კოდექსის 56-ე მუხლის «ე» პუნქტზე მითითებას, შესაგებლის ავტორის განმარტებით, იმ მიწების სარგებლობისათვის, რომლებიც არ განეკუთვნება სახელმწიფო ტყის ფონდის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების კატეგორიას, საჭიროა ხელშეკრულება ან ბილეთი, მოსარჩელეების მიერ ტყის ფონდის მიწებით კანონით დადგენილი წესით სარგებლობის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება კი წარმოდგენილი არ არის.

შესაგებლის Aავტორი ასევე არ დაეთანხმა მოსარჩელეთა მოსაზრებას ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67-ე, 70-ე მუხლების დარღვევის შესახებ და აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული გარიგების ძალაში შესვლის აუცილებელ წინაპირობად, პირის წერილობითი თანხმობის მიჩნევისათვის, არ არის საკმარისი ამ პირის კანონიერ ინტერესებზე პირდაპირი და უშუალო გავლენა, ადმინისტრაციული გარიგება უნდა ზღუდავდეს მესამე პირის უფლებას, ან აკისრებდეს მას რაიმე ვალდებულებას. სადავო ადმინისტრაციული გარიგება კი მოსარჩელეებს არავითარ ვალდებულებას არ აკისრებს, ხოლო ტყის მიწებით სარგებლობის მოსარჩელეთა კანონიერი უფლების დამდგენი რაიმე მტკიცებულება საქმეში არ არის წარმოდგენილი.

შესაგებლის ავტორის მითითებით, შპს «კ.-ას» სადავო ადმინისტრაციული აქტის მიმართ გააჩნია კანონიერი ნდობა, რადგან მან აქტის საფუძველზე განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედება, გააფორმა ხელშეკრულება, გასწია ხარჯები და აქტის ბათილობით მას მიადგება ზიანი (ს.ფ. 153-156).

სარჩელი ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს სატყეო მეურნეობის დეპარტამენტმა. ამ უკანასკნელის მითითებით, შპს «კ.-ამ» ბოლნისისა და მარნეულის სახელმწიფო სამეურნეო ტყის ფონდში სამონადირეო მეურნეობის მოწყობის შესახებ სატყეო მეურნეობის სახელმწიფო დეპარტამენტს განცხადებით მიმართა 2002 წლის 26 თებერვალს. დეპარტამენტმა შესაძლებლად მიიჩნია აღნიშნულ ტერიტორიაზე სამონადირეო მეურნეობის შექმნა და განმცხადებელს აცნობა, რომ ხელშეკრულების გაფორმება შესაძლებელი იქნებოდა გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს მიერ შესაბამისი ლიცენზიის გაცემის შემდეგ და 2003 წლის 10 დეკემბერს, ტყის კოდექსის 87-ე მუხლის შესაბამისად, შპს «კ.-ის» სახელზე გაცემული ლიცენზიის საფუძველზე, კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით შპს «კ.-ასა» და სატყეო დეპარტამენტს შორის დაიდო ტყით სარგებლობის ხელშეკრულება, რომლის გაუქმება შესაძლებელი იქნებოდა მხოლოდ ცხოველთა სამყაროთი სარგებლობის შესახებ ლიცენზიის გაუქმების შემდეგ (ს.ფ. 77-78).

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 18 მარტის განჩინებით სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 275-ე მუხლის «გ» პუნქტის შესაბამისად, მოსარჩელეების _ ო. გ.-ის, ა. ნ.-ის, ო. მ.-ისა და უ. მ.-ის სარჩელი დარჩა განუხილველად სასამართლოს მთავარ სხდომაზე გამოუცხადებლობის გამო (ს.ფ. 205-207).

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილებით ა. მ.-ის, ა. ბ.-ის, მ. გ.-ისა და სხვათა სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს მიერ გაცემული საქართველოს ცხოველთა სამყაროთი სარგებლობის ლიცენზია (სერია ვბ.მ. ¹...) და 2003 წლის 30 დეკემბერს საქართველოს სატყეო მეურნეობის სახელმწიფო დეპარტამენტსა და შპს «კ.-ას» შორის გაფორმებული ტყით სარგებლობის ხელშეკრულება, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სასამართლო კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2003 წლის 10 დეკემბრის ლიცენზიის გაცემამდე და 2003 წლის 30 დეკემბერს ხელშეკრულების გაფორმებამდე, მოსარჩელეები კანონით დადგენილი ჩარჩოებით სარგებლობდნენ სადავო ტყის მასივით. მათ ათეული წლების განმავლობაში მოპოვებული ჰქონდათ უფლება, ესარგებლათ ტყის მასივით, როგორც საძოვრით, რის საფასურადაც თითოეული მოსარგებლე ვალდებული იყო გადაეხადა შესაბამისი გადასახადი საძოვრების გამოყენებასთან დაკავშირებით, ფაქტობრივად, საქართველოს სატყეო მეურნეობის სახელმწიფო დეპარტამენტსა და თითოეულ მოსარჩელეს შორის არსებობდა სახელშეკრულებო ვალდებულება. სასამართლო კოლეგიის აზრით, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების შემდეგ, აღნიშნული ურთიერთობები რეგულირდება მითითებული კოდექსის მე-2 მუხლის მე-4 ნაწილით დადგენილი სამართლის წყაროთი _ ჩვეულებებით. ამასთან, მხარეთა შორის ურთიერთობები რეგულირდებოდა წერილობითი ფორმითაც, რადგან მოსარჩელეები იყენებდნენ რა ტყის მასივს საძოვრის დანიშნულებით, იხდიდნენ გარკვეულ გასამრჯელოს ბიუჯეტის სასარგებლოდ.

შპს «კ.-ის» სახელზე გაცემულ ლიცენზიასთან დაკავშირებით სასამართლო კოლეგიამ აღნიშნა, რომ ლიცენზიის გაცემით შეილახა მოსარჩელეთა, როგორც ტყით მოსარგებლეთა უფლებები და კანონიერი ინტერესები, რადგან მათ ფაქტობრივად შეეზღუდათ ტყით სარგებლობა და მათი ინტერესები იყო უგულებელყოფილი. სასამართლო კოლეგიამ მიიჩნია, რომ ლიცენზიის გაცემისას დაირღვა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 32-ე და 34-ე მუხლების მოთხოვნები. ლიცენზიის გაცემისას მიწვეული არ იყვნენ მოსარჩელეები, რითაც დაირღვა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის «დ» პუნქტის მოთხოვნა.

სასამართლო კოლეგიის აზრით, მოსარჩელეთა ტყით სარგებლობის უფლება შეიზღუდა ასევე სადავო ხელშეკრულებით, რის გამოც იგი ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი. ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძვლად, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 70-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლო კოლეგიამ ასევე მიუთითა ლიცენზიის ბათილად ცნობა (ს.ფ. 318-326).

თბილისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს შპს «კ.-ამ» და საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრომ.

შპს «კ.-ამ» საკასაციო საჩივრით მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის, შემდეგი მოტივით:

სასამართლო კოლეგიის გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, რის გამოც შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება, სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, არ გამოიყენა საქართველოს ტყის კოდექსის 51-ე, 53-ე, 56-ე, 81-ე მუხლები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-4 ნაწილი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, სასამართლომ არ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებზეც დაამყარა თავისი დასკვნები და მოსაზრებები, კერძოდ, კასატორის განმარტებით, სახელმწიფო ტყის ფონდის სატყეო, სპეციალური დანიშნულებისა და გამოუყენებელი მიწებით სასოფლო-სამეურნეო მიზნით სარგებლობის წესს არეგულირებს ტყის კოდექსი და არა ჩვეულებები. ტყის ფონდის მიწების საძოვრად გამოყენებისათვის აუცილებელია სპეციალური დოკუმენტი ტყით სარგებლობისათვის _ ხელშეკრულება ან ბილეთი, აკრძალულია ტყით სარგებლობა ლიცენზიის, ხელშეკრულების ან ბილეთის გარეშე. ჩვეულება კი, როგორც სამართლის წყარო, გამოიყენება მხოლოდ მაშინ, როდესაც არ არსებობს კანონი. კონკრეტულ შემთხვევაში არსებობს სპეციალური კანონი _ ტყის კოდექსი, რომელიც სასამართლო კოლეგიამ არ გამოიყენა. მოსარჩელეებს არ წარმოუდგენიათ და არც სასამართლოს გამოუთხოვია მტკიცებულებები, რომლებითაც დადასტურდებოდა სატყეო ფონდსა და მოსარჩელეებს შორის ტყით სარგებლობის შესახებ ხელშეკრულების არსებობა. სასამართლოს არ გამოუკვლევია ფაქტები, რომლებიც დაადასტურებდა ან უარყოფდა მოსარჩელეებსა და სატყეო მეურნეობას შორის სახელშეკრულებო ვალდებულების არსებობას და არ გამოუკვლევია ლიცენზიის გაცემისას რომელიმე მოსარჩელეს ჰქონდა თუ არა ტყით სარგებლობის კანონიერი უფლება. სასამართლომ ასევე დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მოთხოვნები და სამოტივაციო ნაწილში არ მიუთითა მტკიცებულებებზე, რომლებზეც დაამყარა თავისი დასკვნები, არ გამოიკვლია რაიმე წერილობითი მტკიცებულება, რომ მოსარჩელეები იხდიდნენ გარკვეულ გადასახადს, ასევე, იყო თუ არა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 32-ე და 34-ე მუხლების მოთხოვნები დარღვეული (ს.ფ. 329-332).

საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრომ საკასაციო საჩივრით მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმება, შემდეგი მოტივით:

კასატორის აზრით, სასამართლო კოლეგიამ არასწორად განმარტა საქართველოს ტყის კოდექსის ის ნორმები, რომლებიც აწესრიგებს ტყით სარგებლობის საკითხებს, გამოიყენა «სამეწარმეო საქმიანობის ლიცენზიისა და ნებართვის გაცემის საფუძვლების შესახებ» კანონის III და IV თავები, რომლებიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა «ცხოველთა სამყაროს შესახებ» კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, კასატორმა აღნიშნა, რომ სამონადირეო მეურნეობის შექმნაზე გენერალური ლიცენზიის გაცემა, როგორც სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებისათვის, დადგენილია საქართველოს ტყის კოდექსით, «ცხოველთა სამყაროს შესახებ» და «სამეწარმეო საქმიანობის ლიცენზიისა და ნებართვის გაცემის საფუძვლების შესახებ» საქართველოს კანონებით. «სამეწარმეო საქმიანობის ლიცენზიისა და ნებართვის გაცემის საფუძვლების შესახებ» კანონის პირველი მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, მითითებული კანონის მე-3 და მე-4 თავები არ ვრცელდება ბუნებრივი რესურსებისა და ტყითსარგებლობის სფეროში საქართველოს სპეციალური კანონმდებლობით მოწესრიგებულ ურთიერთოებებზე, რაც უგულებელყო სასამართლო კოლეგიამ. კასატორის აზრით, იმ შემთხვევაშიც კი, ლიცენზიის გაცემა რომ ხორციელდებოდეს საჯარო ადმინისტრაციული წარმოების წესით, მოსარჩელეები არ წარმოადგენენ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლით განსაზღვრულ, დაინტერესებულ მხარეებს, რადგან ფერმერის სამართლებრივი მდგომარეობა ვერ გაუარესდება მესამე პირზე ლიცენზიის გაცემით.

რაც შეეხება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 32-ე და 34-ე მუხლების დარღვევას, კასატორის განმარტებით, აღნიშნულს ადგილი არ ჰქონია, რადგან ლიცენზიის მისაღებად კონკურსის გამართვის შესახებ საჯაროდ იყო ცნობილი. ხოლო 34-ე მუხლი ადგენს კოლეგიური საჯარო დაწესებულების სხდომის ჩატარების წესს, სამინისტრო კი არ წარმოადგენს კოლეგიურ საჯარო დაწესებულებას.

კასატორმა ასევე არ გაიზიარა სასამართლო კოლეგიის მოსაზრება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის «დ» პუნქტის დარღვევის შესახებ, რომელიც ადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად გამოცხადების შემთხვევებსა და წესს და აღნიშნა, რომ მოსარჩელეებს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნა არ დაუყენებიათ, ხოლო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი საქმეში არ დევს და ვერც იქნება წარმოდგენილი, რადგან «ცხოველთა სამყაროს შესახებ» კანონი გენერალური ან ჩვეულებრივი, ერთჯერადი სახელობითი ლიცენზიის, როგორც უფლების მინიჭებისათვის ცალკე ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას, იმ რეკვიზიტებით, რაც დადგენილია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 52-ე მუხლით, არ ითვალისწინებს. სადავო დოკუმენტი, რომელიც ბათილად ცნო სასამართლომ, «სამეწარმეო საქმიანობის ლიცენზიისა და ნებართვის გაცემის საფუძვლების შესახებ» კანონის მე-2 მუხლის «ბ» ქვეპუნქტის თანახმად, წარმოადგენს სალიცენზიო მოწმობას და არა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს.

კასატორის აზრით, კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლო კოლეგიას უნდა ეხელმძღვანელა საქართველოს ტყის კოდექსით, «ცხოველთა სამყაროს შესახებ» და «სამეწარმეო საქმიანობის ლიცენზიისა და ნებართვის გაცემის საფუძვლების შესახებ» კანონებითა და მათ საფუძველზე მიღებული კანონქვემდებარე აქტებით და უნდა დაედგინა, რომ სახელმწიფო ტყის ფონდის მართვის სახელმწიფო პოლიტიკის განსაზღვრა, ასევე საქმიანობის კოორდინირება და ტყის რესურსებით სარგებლობის რეგულირება, სახელმწიფო ტყის ფონდის მართვის სფეროში საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოთა კომპეტენცია და მისი კანონისმიერი ვალდებულებაა. ტყითსარგებლობა უნდა ხორციელდებოდეს ისეთი მეთოდებით, რომლებიც ზიანს არ აყენებენ ადამიანის ჯანმრთელობას, გარემოსა და მისი ბიომრავალფეროვნების მდგრადობას, ცხოველთა სამყაროს ისტორიულ, კულტურისა და ბუნების ძეგლებს. სამონადირეო მეურნეობის შექმნის მიზნით, შეიძლება იყოს სამონადირეო სავარგული მხოლოდ საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს წინასწარი ეკოლოგიური, ბიოლოგიურ-ეკონომიკური გამოკვლევის, ცხოველთა სამყაროს ობიექტთა სრულფასოვანი აღრიცხვისა და მდგომარეობის დაფიქსირების, ცხოველთა აღწარმოებისა და მოპოვების დადგენის შემდეგ. სამონადირეო მეურნეობის შექმნის თაობაზე ლიცენზიის გაცემისას სამინისტროში მიმდინარეობს არა საჯარო ადმინისტრაციული წარმოება, არამედ აღნიშნული პროცედურები ტარდება «ცხოველთა სამყაროს შესახებ» კანონისა და მის საფუძველზე მიღებული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების საფუძველზე (ს.ფ. 333-346).

საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროსა და შპს ,,კ.-ის" საკასაციო საჩივრები არ ცნო მოწინააღმდეგე მხარების _ ა. მ.-ის, ა. ბ.-ის, მ. გ.-ისა და სხვათა წარმომადგენელმა და შესაგებლით მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება და საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი მოტივით:

საკასაციო საჩივრებში მითითებულ დარღვევებს ადგილი არ ჰქონია, სასამართლო კოლეგიამ გადაწყვეტილება მიიღო კანონის მოთხოვნათა დაცვით, რის გამოც არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი; სასამართლომ მართებულად მიიჩნია გასაჩივრებული ლიცენზია ადმინისტრაციულ აქტად, რადგან იგი აკმაყოფილებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის «დ» ქვეპუნქტის მოთხოვნას. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის გამომცემ ორგანოს – გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს უნდა წარმოედგინა ლიცენზიის კანონთან შესაბამისობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

შესაგებლის ავტორმა გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება ლიცენზიის გაცემისას ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 32-ე და 34-ე მუხლების მოთხოვნათა დარღვევის შესახებ, რაც გამოიხატა იმაში, რომ მოსარჩელეები მიწვეული არ იყვნენ ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობის მისაღებად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროსა და შპს ,,კ.-ის" საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე განსახილველად გადაეცეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას შემდეგ გარემოებათა გამო:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლოს მიერ დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსსკ-ის 393.2 მუხლის «ა» და «ბ» ქვეპუნქტებისა და სსსკ-ის 394-ე მუხლის «ე» პუნქტის მოთხოვნები. სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-4 ნაწილი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებსა და სახელმწიფოს შორის არსებობდა სამართლებრივი ურთიერთობები, რომლებიც რეგულირდებოდა სამართლის წყაროთი _ ჩვეულებით. სასამართლო კოლეგიის აღნიშნულ დასკვნას საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს დაუსაბუთებლად და სრულიად ალოგიკურად, იზიარებს კასატორის – შპს «კ.-ის» მიერ წამოყენებულ საკასაციო პრეტენზიას და განმარტავს, რომ ჩვეულების, როგორც სამართლის წყაროს გამოყენების საფუძველს წარმოადგენს სამართალურთიერთობის მომწესრიგებელი კანონის არარსებობა, კონკრეტულ შემთხვევაში კი, ტყით სარგებლობასთან დაკავშირებული ურთიერთობები რეგულირდება ტყის კოდექსით, რომელიც ტყითსარგებლობის უფლების მოპოვების აუცილებელ პირობად ადგენს სპეციალური დოკუმენტის – ხელშეკრულების, ბილეთის ან ლიცენზიის არსებობას.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოსათვის სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ წარმოდგენილია დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, კერძოდ, სასამართლო კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს ,,კ.-ის" სახელზე 2003 წლის 10 დეკემბერს ცხოველთა სამყაროს სარგებლობის შესახებ გენერალური ლიცენზიის გაცემამდე და ამ უკანასკნელსა და სატყეო მეურნეობის სახელმწიფო დეპარტამენტს შორის 2003 წლის 30 დეკემბერს სახელმწიფო-სამეურნეო ტყის ფონდის ტერიტორიაზე სამონადირეო მეურნეობის მოწყობისა და მართვის შესახებ ხელშეკრულების გაფორმებამდე, მოსარჩელეები სარგებლობდნენ ტყის მასივით. მათ ათეული წლების მანძილზე მოპოვებული ჰქონდათ უფლება ესარგებლათ ტყის მასივით, როგორც საძოვრით, რის საფასურადაც თითოეული მოსარგებლე იხდიდა გარკვეულ გასამრჯელოს ბიუჯეტის სასარგებლოდ და, ფაქტობრივად, საქართველოს სატყეო მეურნეობის დეპარტამენტსა და თითოეულ მოსარჩელეს შორის არსებობდა სახელშეკრულებო ვალდებულება. საკასაციო პალატა აღნიშნულს ვერ გაიზიარებს და დასაბუთებულად მიიჩნევს კასატორის - შპს ,,კ.-ის" მიერ წამოყენებულ საკასაციო პრეტენზიას სასამართლოს გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობისა და იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეებსა და სატყეო მეურნეობის დეპარტამენტს შორის სახელშეკრულებო ვალდებულების არსებობა არ არის დადასტურებული სათანადო მტკიცებულებებით. საკასაციო პალატა თვლის, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნა, რადგან გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში არ მიუთითა მტკიცებულებებზე, რომლებზეც დაამყარა თავისი დასკვნები. სასამართლოს ასევე არ დაუსაბუთებია, თუ რით დასტურდება მოსარჩელეების მიერ ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადასახადის გადახდა ტყის მასივით სარგებლობისათვის. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებები დადგენილად ცნო მტკიცებულებების გამოკვლევის გარეშე, სასამართლო კოლეგიის გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, რის გამოც შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს სასამართლო კოლეგიის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ შპს ,,კ.-ის" სახელზე ლიცენზიის გაცემით მოსარჩელეებს შეეზღუდათ ტყით სარგებლობის უფლება, რადგან სასამართლო კოლეგიას არ უმსჯელია, მოსარჩელეები წარმოადგენენ თუ არა საქართველოს ტყის კოდექსის მე-5 მუხლის ,,ი" პუნქტით განსაზღვრულ ტყითმოსარგებლეებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, ტყითმოსარგებლეებს განეკუთვნებიან პირები, რომლებსაც ტყით სარგებლობის განხორციელების უფლებამოსილება მინიჭებული აქვთ საქართველოს კანონმდებლობით. ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად კი, ტყით სარგებლობა ხორციელდება ტყითსარგებლობის ლიცენზიის, ხელშეკრულების ან ბილეთის საფუძველზე. სასამართლო კოლეგიას არ გამოუკვლევია მოსარჩელეებს გააჩნდათ თუ არა ტყით სარგებლობის კანონიერი უფლება და არ უმსჯელია აღნიშნულ გარემოებებზე.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის _ საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ ტყითსარგებლობის ლიცენზია არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ აქტს. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შპს ,,კ.-ის" სახელზე 2003 წლის 10 დეკემბერს გაცემული გენერალური ლიცენზია წარმოადგენს აღმჭურველ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, თანახმად საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,ვ" ქვეპუნქტისა, რადგან იგი გამოცემულია ადმინისტრაციული ორგანოს - სატყეო მეურნეობის დეპარტამენტის მიერ, ადმინისტრაციული კანონმდებლობის, ტყის კოდექსის 57-ე მუხლის მე-6 ნაწილის საფუძველზე, რომელიც ანიჭებს დაინტერესებულ მხარეს - შპს ,,კ.-ას" ცხოველთა სამყაროს ობიექტების გამოყენების მიზნით სამონადირეო მეურნეობის მოწყობის უფლებას.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სასამართლომ საქმის განხილვისას უნდა იმსჯელოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე და ამავე კოდექსის 26²-ე მუხლის შესაბამისად, სარჩელის დასაშვებობაზე, რომლის მიხედვით, სარჩელი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ დასაშვებია, თუ იგი პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას.

სასამართლო კოლეგიამ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ" ქვეპუნქტის შესაბამისად, ბათილად ცნო შპს ,,კ.-ის" სახელზე გაცემული ლიცენზია, თუმცა არ გამოუკვლევია ჰქონდა თუ არა ადგილი ლიცენზიის გაცემისას აქტის მომზადებისა და გამოცემის წესების არსებით დარღვევას, ან რომელ კანონს ეწინააღმდეგება იგი, რაც ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის საფუძველია. სასამართლო კოლეგიის გადაწყვეტილება აღნიშნულ ნაწილშიც დაუსაბუთებელია, რის გამოც შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სასამართლო კოლეგიამ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც არეგულირებს ტყის ფონდის გამოყენებასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს, კერძოდ: ტყის კოდექსი და «ცხოველთა სამყაროს შესახებ» კანონი, გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია, რის გამოც საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ შპს ,,კ.-ისა" და საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს საკასაციო საჩივრები შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამობის თაობაზე და სსსკ-ის 412-ე მუხლის შესაბამისად, მოცემული საქმე განსჯადობის წესების დაცვით განსახილველად უნდა გადაეცეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, რადგან «საერთო სასამართლოების შესახებ» საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ» 2005 წლის 23 ივნისის ორგანული კანონით ცვლილება შევიდა «საერთო სასამართლოების შესახებ» საქართველოს ორგანული კანონის მე-15 მუხლში და პირველი ინსტანციით საქმეები განსახილველად დაექვემდებარა რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოებს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროსა და შპს «კ.-ის» საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს; გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე განსახილველად გადაეცეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას; საქმეზე სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას; სასაკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.