საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-110-103-2015 8 აპრილი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – შპს „რ. ა. ხ. ი. ა. ჯორჯია“, შპს „რ. დ-ი“, შპს „რ. ა. დ-ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ. ც-ნი, დ. გ-უა, ზ. ნ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელეების მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – შრომის ხელშეკრულებით შეთანხმებული გასასვლელი თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. ც-ნმა, დ. გ-უამ და ზ. ნ-ძემ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში შპს „რ. ა. ხ. ი. ა. ჯორჯიის“, შპს „რ. დ-ისა“ და შპს „რ. ა. დ-ის“ მიმართ შრომის ხელშეკრულებით შეთანხმებული გასასვლელი თანხის დაკისრების მოთხოვნით, კერძოდ, 2011 წლის 1 სექტემბრის ხელშეკრულების მე-16 და მე-17 მუხლების შესაბამისად, დ. ც-ნმა მოითხოვა შპს „რ. ა. დ-ისათვის“ გათვალისწინებული კომპენსაციის - 52 000 აშშ დოლარის, შპს „რ. ა. ხ. ი-მენტ ჯორჯიასათვის“ - 39 000 აშშ დოლარის, ხოლო შპს „რ. დ-ისატვის“ - 13 000 აშშ დოლარის დაკისრება; მოსარჩელე ზ. ნ-ძემ მოითხოვა შპს „რ. დ-ისათვის“ - 13 000 აშშ დოლარის, შპს „რ. ა. დ-ისატვის“ – 52 000 აშშ დოლარის, ხოლო შპს „რ. ა. ხ. ი-მენტ ა. ჯორჯიასათვის“ – 39 000 აშშ დოლარის დაკირება; მოსარჩელე დ. გ-უამ მოითხოვა შპს „რ. ა. ხ- აივესტმენტ ა. ჯორჯიასათვის“ 45 500 აშშ დოლარის დაკისრება შემდეგ გარემოებათა გამო:

მხარეთა შორის გაფორმებული იყო შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც განისაზღვრა დასაქმების პირობები და შესაბამისი ანაზღაურება. შრომითი ხელშეკრულებების მე-16 მუხლის შესაბამისად, განთავისუფლების საფუძვლის მიუხედავად, მოპასუხეები ვალდებული იყვნენ, გადაეხადათ დასაქმებულისათვის კომპენსაცია 1 წლის ხელფასის ოდენობით. შრომითი ხელშეკრულებების მე-17 მუხლის შესაბამისად, ერთ-ერთი მხარის ინიციატივით შრომითი ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევაში, ხელშეკრულების შეწყვეტის ინიციატორი ვალდებული იყო, მეორე მხარისათვის აღნიშნულის შესახებ ეცნობებინა 3 (სამი) თვით ადრე ან ხელშეკრულების დაუყოვნებლივ შეწყვეტისას გადაეხადა მისთვის კომპენსაცია - 3 (სამი) თვის ხელფასი.

შპს „რ. დ-მა“ და შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიამ“ 2013 წლის 19 ივლისს, ხოლო შპს „რ----- აფთაუნ დეველომპენტმა“ 2013 წლის 24 ივლისს, წერილობითი შეტყობინებებით მოსარჩელეებს აცნობეს, რომ შპს „რ. დ-იდან“ და შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიიდან“ 2013 წლის 24 ივლისიდან, ხოლო შპს „რ. ა. დ-დან“ 2013 წლის 29 ივლისიდან გათავისუფლებული იყვნენ დაკავებული თანამდებობიდან და შეტყობინებაში არაფერი მიუთითეს მოსარჩელეებისათვის გადასახდელ კომპენსაციაზე.

მიღებული შეტყობინებების პასუხად, მოსარჩელეებმა 2013 წლის 30 ივლისს წერილობით მიმართეს დამსაქმებელს და მოითხოვეს შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საკომპენსაციო თანხის გადახდა. მოსარჩელეების მიმართვის პასუხად მოპასუხეებმა განმარტეს, რომ გადაიხდიდნენ კომპენსაციას, მხოლოდ 2 (ორი) თვის ხელფასს, რაც მოგვიანებით განახორციელეს.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელეები შრომითი ხელშეკრულებების მე-16 და მე-17 მუხლების მცდარ ინტერპრეტაციას ახდნენ და არასწორად ითხოვენ „ჯამური კომპენსაციის“ ხელშეკრულების ორივე მუხლის საფუძველზე ერთდროულად გადახდას. ხელშეკრულების მუხლი მართლაც შეეხება დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევებსა და კომპენსაციის გადახდის საკითხს, თუმცა მოსარჩელეთა მოსაზრებისაგან განსხვავებით, ხელშეკრულების მითითებული ნორმები სადავო საკითხს არ არეგულირებს. კონკრეტულ შემთხვევაში, დასტურდება, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი იყო კომპანიაში მიმდინარე ორგანიზაციული ცვლილებები, რაც შტატებისა და შესაბამისი ფინანსური რესურსების ოპტიმიზაციას ისახავდა მიზნად, რაც გამორიცხავს ხელშეკრულების მე-16 მუხლით გათვალისწინებული კომპენსაციის გადახდას. რაც შეეხება მე-17 მუხლს, ეს მუხლი ეხება შემთხვევებს, როდესაც არა მე-16 მუხლში მითითებული დარღვევის გამო შეწყდება ხელშეკრულება, არამედ ერთ-ერთი მხარის ინიციატივით. მე-17 მუხლის ქართული რედაქცია ზუსტად არ გადმოსცემს ინგლისური ტექსტის არსს და იძლევა მცდარი ინტერპრეტაციის შესაძლებლობას, ხოლო შრომითი კონტრაქტის მე-19 მუხლის თანახმად, ხელშეკრულების სხვადასხვა ენოვანი დებულებების კონფლიქტის შემთხვევაში, უპირატესობა ენიჭება ხელშეკრულების ინგლისურ ვერსიას.

კონკრეტულ შემთხვევაში, შპს „რ. ა. დ-ს“, შპს „რ. ა. ხ. ი. ა. ჯორჯიის“ და შპს „რ. დ-ის“ ორგანიზაციული ცვლილებების პროცესში, მენეჯმეტისა და შესაბამისი ხარჯების ოპტიმაზაციის მიზნით, მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება ფინანსური დირექტორის საშტატო ერთეულის გაუქმების შესახებ, რის გამოც მოსარჩელეები შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, გათავისუფლდნენ დაკავებული თანამდებობებიდან. მოპასუხეებმა, ნაცვლად მე-17 მუხლით გათვალისწინებული შეტყობინებისა, გამოიყენეს ამავე მუხლითა და შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული უფლება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებით დ. ც-ნის, ზ. ნ-ძის, დ. გ-უას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, შპს „რ. ა. დ-ს“ დ. ც-ნის სასარგებლოდ დაეკისრა 2011 წლის 1 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული კომპენსაციის - 4 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიას“ დ. ც-ნის სასარგებლოდ დაეკისრა 2011 წლის 1 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვათვალისწინებული კომპენსაციის - 3 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, შპს „რ. დ-ს“ დ. ც-ნის სასარგებლოდ დაეკისრა 2011 წლის 1 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული კომპენსაციის - 1 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა; შპს „რ. დ-ს“ ზ. ნ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 2011 წლის 1 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების მე-16 და მე-17 მუხლებით გათვალისწინებული კომპენსაციის - 1 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, შპს „რ. ა. დ-ს“ ზ. ნ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 2011 წლის 1 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული კომპენსაციის - 4 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა; შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიას“ ზ. ნ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 2011 წლის 1 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული კომპენსაციის - 3 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა; შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიას“ დ. გ-უას სასარგებლოდ დაეკისრა 2011 წლის 1 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების მე-16 და მე-17 მუხლებით გათვალისწინებული კომპენსაციის - 3 850 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დ. ც-ნის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება დ. ც-ნის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, შპს „რ. დ-ს“ დ. ც-ნის სასარგებლოდ დაეკისრა გასასვლელი დახმარების, 12 000 აშშ დოლარის, შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიას“ - 36 000 აშშ დოლარის, ხოლო შპს „რ. ა. დ-ს“ - 48 000 აშშ დოლარის (საგადასახადო ტვირთისაგან თავისუფლი) ეკვივალენტი ლარის გადახდა, გადახდის დღეს არსებული საქართველოს ეროვნული ბანკის ოფიციალური გაცვლითი კურსის შესაბამისად; ამავე გადაწყვეტილებით, ზ. ნ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით შპს „რ. დ-ს“ ზ. ნ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა გასასვლელი დახმარების - 12 000 აშშ დოლარის, შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიას“ - 36 000 აშშ დოლარის, შპს „რ. ა. დ-ს“ - 48 000 აშშ დოლარის (საგადასახადო ტვირთისაგან თავისუფალი) ეკვივალენტი ლარის გადახდა, გადახდის დღეს არსებული საქართველოს ეროვნული ბანკის ოფიციალური გაცვლითი კურსის შესაბამისად; ამავე გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა დ. გ-უას სააპელაციო საჩივარი, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმებით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება და შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიას“ დ. გ-უას სასარგებლოდ დაეკისრა გასასვლელი დახმარების - 41 650 აშშ დოლარის (საგადასახადო ტვირთისაგან თავისუფალი) ეკვივალენტი ლარის გადახდა, გადახდის დღეს არსებული საქართველოს ეროვნული ბანკის ოფიციალური გაცვლითი კურსის შესაბამისად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

პალატამ დადგენილად ცნო, რომ 01.09.2011 წელს დ. ც-ნსა და შპს „რ. ა. დ-ს“ შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც დ. ც-ნი დაინიშნა კომპანიის მთავარი ფინანსური მრჩევლის თანამდებობაზე. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2014 წლის 1 სექტემბრამდე. ხელშეკრულების მე-5 მუხლის თანახმად, დასაქმებულის ხელფასი თვეში შეადგენდა 3000 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარს;

შრომით ხელშეკრულებაში 01.05.2012 წელს განხორციელებული ცვლილების შედეგად დასაქმებულის ხელფასი ყოველთვიურად 4000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით განისაზღვრა (თანხა არ მოიცავდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ გადასახადებს);

01.09.2011 წელს დ. ც-ნსა და შპს „რ. დ-ს“ შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც დ. ც-ნი დაინიშნა კომპანიის მთავარი ფინანსური მრჩევლის თანამდებობაზე. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2014 წლის 1 სექტემბრამდე. შრომითი ხელშეკრულების თანახმად, დასაქმებულის ყოველთვიური შრომითი ანაზღაურება შეადგენდა 1000 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარს (თანხა არ მოიცავდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ გადასახადებს);

01.09.2011 წელს დ. ც-ნსა და შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიას“ შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც დ. ც-ნი დაინიშნა კომპანიის მთავარი ფინანსური მრჩეველის თანამდებობაზე. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2014 წლის 1 სექტემბრამდე. ხელშეკრულების თანახმად, დასაქმებულის ყოველთვიური შრომითი ანაზღაურება შეადგენდა 3000 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარს (თანხა არ მოიცავდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ გადასახადებს);

01.09.2011 წელს ზ. ნ-ძესა და შპს „რ. ა. დ-ს“ შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც ზ. ნ-ძე დაინიშნა კომპანიის მთავარი იურიდიული მრჩევლის თანამდებობაზე. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2014 წლის 1 სექტემბრამდე. ხელშეკრულების მე-5 მუხლის თანახმად, დასაქმებულის ხელფასი თვეში შეადგენდა 3000 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარს;

შრომით ხელშეკრულებაში 01.05.2012 წელს განხორციელებული ცვლილების შედეგად, დასაქმებულის ხელფასი განისაზღვრა ყოველთვიურად 4000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით (თანხა არ მოიცავდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ გადასახადებს);

01.09.2011 წელს ზ. ნ-ძესა და შპს „რ. დ-ს“ შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც ზ. ნ-ძე დაინიშნა კომპანიის მთავარი იურიდიული მრჩევლის თანამდებობაზე. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2014 წლის 1 სექტემბრამდე. ხელშეკრულების თანახმად, დასაქმებულის ყოველთვიური შრომითი ანაზღაურება შეადგენდა 1000 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარს (თანხა არ მოიცავდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ გადასახადებს);

01.09.2011 წელს ზ. ნ-ძესა და შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიას“ შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც ზ. ნ-ძე დაინიშნა კომპანიის მთავარი იურიდიული მრჩევლის თანამდებობაზე. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2014 წლის 1 სექტემბრამდე. შრომითი ხელშეკრულების თანახმად, დასაქმებულის ყოველთვიური შრომითი ანაზღაურება შეადგენდა 3000 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარს (თანხა არ მოიცავდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ გადასახადებს);

01.09.2011 წელს დ. გ-უასა და შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიას“ შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც დ. გ-უა დაინიშნა კომპანიის მთავარი აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილის თანამდებობაზე. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2014 წლის 1 სექტემბრამდე. ხელშეკრულების თანახმად, დასაქმებულის ყოველთვიური შრომითი ანაზღაურება შეადგენდა 3850 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარს (თანხა არ მოიცავდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ გადასახადებს);

2013 წლის ივლისში მოსარჩელეებთან შეწყდა შრომითი ხელშეკრულებები, რომელსაც საფუძვლად დაედო შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი, ხელშეკრულებათა შეწყვეტის საფუძვლად დამსაქმებლებმა მიუთითეს შრომითი ხელშეკრულების მე-14 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმადაც, ხელშეკრულება შესაძლოა, შეწყდეს დამსაქმებლის ცალმხრივი გადაწყვეტილებით.

სასამართლოს მითითებით, შრომითი ხელშეკრულებების მე-16 მუხლი ადგენს მოსარჩელეთა და მოპასუხეთა ორმხრივი ნების შეთანხმებით განსაზღვრულ სამსახურიდან განთავისუფლებისა და ანაზღაურების წესს: დასაქმებული შეიძლება, დაუყოვნებლივ გათავისუფლდეს იმ შემთხვევაში, თუ იგი არღვევს კომპანიის წესებს ან ვერ შეასრულებს წინამდებარე ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებებს. მიუხედავად განთავისუფლების საფუძვლებისა, განთავისუფლების შემთხვევაში კომპანია ვალდებულია, დაუყოვნებლივ უზრუნველყოს გასასვლელი დახმარება ამ ხელშეკრულებით განსაზღვრული ერთი წლის ხელფასის ოდენობით.

დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა კონსტიტუციის 30-ე მუხლის პირველი და მე-4 პუნქტებით, ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტის მე-6 მუხლით, შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილით, პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავოს წარმოადგენდა შრომითი ხელშეკრულების პირობის განმარტების საკითხი, შესაბამისად სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით.

შრომითი ხელშეკრულებების მე-16 მუხლი ითვალისწინებდა მოსარჩელეთა და მოპასუხეთა ორმხრივი ნების შეთანხმებით განსაზღვრულ სამსახურიდან განთავისუფლებისა და ანაზღაურების წესს, მიუხედავად განთავისუფლების საფუძვლებისა, განთავისუფლების შემთხვევაში, კომპანიამ იკისრა ვალდებულება, დაუყოვნებლივ უზრუნველეყო გასასვლელი დახმარება ამ ხელშეკრულებით განსაზღვრული ერთი წლის ხელფასის ოდენობით.

აღნიშნულ პირობას განსხვავებულად განმარტავდნენ მხარეები. დამსაქმებლებს მიაჩნდათ, რომ მეორე წინადადება გამომდინარეობდა პირველიდან და მეორე წინადადებაში მოცემული ფორმულირება, მიუხედავად განთავისუფლების საფუძვლებისა, განთავისუფლების შემთხვევაში კომპანია ვალდებულია, დაუყოვნებლივ უზრუნველყოს გასასვლელი დახმარება, - გულისხმობდა გასასვლელი დახმარების გაცემას მხოლოდ პირველ წინადადებაში მოცემული ორი საფუძვლიდან ნებისმიერის, ანუ დასაქმებულის მიერ კომპანიის წესების დარღვევის ან ვერ შესრულების შემთხვევაში, კომპენსაციის გადახდას. დასაქმებულები განმარტავდნენ, რომ მეორე წინადადების დათქმა - მიუხედავად განთავისუფლების საფუძვლებისა, განთავისუფლების შემთხვევაში, კომპანია ვალდებულია, დაუყოვნებლივ უზრუნველყოს გასასვლელი დახმარება - გულისხმობდა გასასვლელი დახმარების გაცემას შრომითი ურთიერთობის ნებისმიერი საფუძვლით, მათ შორის პირველ წინადადებაში მითითებული საფუძვლით, შეწყვეტისას. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ წინამდებარე დავის გადაწყვეტისას უნდა განმარტებულიყო შრომითი ხელშეკრულებების მე-16 მუხლში ასახული პირობა.

პალატამ მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლი ადგენს ნების გამოვლენის განმარტების წესს და აღნიშნა, რომ ნება უნდა განიმარტოს იურიდიულ-დოგმატური მეთოდოლოგიის საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით არსებობს განმარტების „სუბიექტური“ (ანუ ნების) და „ობიექტური“ (ანუ გამოხატვის) თეორიები. ნების თეორიის საფუძველზე თითოეული ხელშეკრულების შემთხვევაში ხელშეკრულების პირობების ანალიზის შედეგად უნდა განიმარტოს მხარეთა ნამდვილი ნება. მისი მიზანია, დავის შემთხვევაში, გაირკვეს, რა განზრახვა ჰქონდათ მხარეებს ხელშეკრულების დადებისას და როგორ უნდა გავიგოთ ხელშეკრულების სადავო გამონათქვამი. გამოხატვის თეორია უპირატესობას ანიჭებს ნების გარეგნულ გამოხატულებას, ე.ი გამოხატვას და ამას ხსნის იმით, რომ სამართლებრივი ურთიერთობების სტაბილურობა სხვაგვარად წარმოუდგენელია. რთულია შემთხვევები, როცა მხარეებმა ხელშეკრულების დადების დროს კი განსაზღვრეს გარკვეული პირობა, მაგრამ თითოეულმა მათგანმა მასში განსხვავებული აზრი ჩააქსოვა ანდა ერთ-ერთს მოგვიანებით შეეცვალა აზრი ნაგულისხმევზე. ასეთ შემთხვევაში შეუძლებელია საუბარი მხარეთა „საერთო ნებაზე“. გადამწყვეტი ამ დროს არის ის მნიშვნელობა, რომელსაც გონიერი ადამიანი მოცემულ გამონათქვამს მიანიჭებდა და უნდა წარმოვიდგინოთ, თუ რა მნიშვნელობას მიანიჭებდა იგი გამოთქმულ პირობას საქმის კონკრეტულ, მნიშვნელოვან გარემოებათა გათვალისწინებით. „ნების გონივრული განსჯა“ ნიშნავს პირის მიერ ანალოგიურ პირობებში სადავო გამონათქვამის მნიშვნელობის ზუსტ დადგენას.

პალატამ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 338-ე მუხლით, ხელშეკრულებაში ურთიერთგამომრიცხველი ან მრავალმნიშვნელოვანი გამონათქვამების დროს უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ გამონათქვამს, რომელიც ყველაზე მეტად შეესატყვისება ხელშეკრულების შინაარსს, შესაბამისად, სასამართლომ განმარტებისას უპირატესობა უნდა მიანიჭოს იმ გამონათქვამს, რომელიც ყველაზე მეტად შეესაბამება ხელშეკრულების შინაარსს, მის სხვა პირობებში ასახულ მიზნებს.

პალატამ მიიჩნია, რომ შრომითი ხელშეკრულების მე-16 მუხლში მოცემული ორი წინადადება ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი იყო და ისინი არეგულირებდნენ შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე ორ სხვადასხვა შემთხვევას, კერძოდ, ხელშეკრულების მე-16 მუხლის პირველ წინადადებაში გამოვლენილი იყო მხარეთა ნება, რომ დასაქმებული დაუყოვნებლივ განთავისუფლებულიყო სამსახურიდან: ა) თუ იგი არღვევდა კომპანიის წესებს ან ბ) ვერ შეასრულებდა ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებებს.

ამდენად, პირველ წინადადებაში აღნიშნული იყო დასაქმებულის მხრიდან შრომითი ვალდებულებების დარღვევის თაობაზე და ამ საფუძვლით სანქციის სახით შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტაზე. რაც შეხება მეორე წინადადებას, იგი ადგენდა კომპანიის ვალდებულებას, მიუხედავად განთავისუფლების საფუძვლებისა, მათ შორის, ამავე მუხლის პირველ წინადადებაში მოცემული საფუძვლით სანქციის სახით სამსახურიდან განთავისუფლების დროსაც, უზრუნველყო დასაქმებულისათვის გასასვლელი დახმარების ანაზღაურება ხელშეკრულებით განსაზღვრული ერთი წლის ხელფასის ოდენობით.

პალატამ მიიჩნია, რომ მე-16 მუხლში ერთი წლის კომპენსაციის გაცემის პირობის განსაზღვრა შეიძლებოდა გამოწვეული ყოფილიყო არა იმით, რომ ვალდებულებების დამრღვევი დასაქმებულების სანქციის სახით სამუშაოდან დათხოვნა წახალისდეს ერთი წლის კომპენსაციის მათთვის გაცემით, არამედ იმით, რომ დამსაქმებელმა კომპანიამ გამოავლინა ნება, რომ, მიუხედავად განთავისუფლების საფუძვლებისა (მათ შორის სანქციის სახით სამსახურიდან განთავისუფლების დროსაც), უზრუნველყო დასაქმებულისათვის გასასვლელი დახმარების ანაზღაურება.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილი განამტკიცებს კერძო სამართლის უმნიშვნელოვანეს პრინციპს - კეთილსინდისიერების პრინციპს, რომლის ძალითაც სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებული არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობანი, შესაბამისად, მოსარჩელეების მიმართ, რომელთა მხრიდან შრომითი ვალდებულებების არასათანადოდ შესრულებაზეც საქმეში რაიმე მტკიცებულება წარმოდგენილი არ იყო, დაუშვებელი იყო ხელშეკრულების მითითებული პუნქტის განსხვავებულად განმარტება და მათთვის იმის ახსნა, რომ ვალდებულებების დარღვევის დროს მიიღებდნენ კომპენსაციას და რადგან ვალდებულებებს ჯეროვნად ასრულებდნენ, დაკარგეს მისი მოთხოვნის უფლება.

პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ დამსაქმებელი საწარმოების ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირები სასამართლოში დავის დაწყებამდე დასაქმებულთა მსგავსად განმარტავდნენ ხელშეკრულების სადავო პირობას და დასაქმებულებს ერთი წლის კომპენსაციაზე უარს ეუბნებოდნენ არა იმ საფუძვლით, რომ ხელშკრულება არ ითვალისწინებდა შრომითი ხელშეკრულების მე-14 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით, ანუ დამსაქმებლის ცალმხრივი გადაწყვეტილებით, ურთიერთობის შეწყვეტისას კომპენსაციის გადახდას, არამედ იმით, რომ „შრომის ხელშეკრულების მოცემული ჩანაწერი იწვევდა გაუმართლებელ ფინანსურ დანაკარგს და ზიანს აყენებდა კომპანიის ინტერესებს“. მოცემულ შემთხვევაში, სახელშეკრულებო თვითბოჭვის პირობებში მხარეები შეთანხმებულები იყვნენ შრომითი ურთიერთობის ნებისმიერი საფუძვლით შეწყვეტის დროს ერთი წლის კომპენსაციის გადახდაზე. ეს პირობა შეცვლილი, გაბათილებული არ ყოფილა. შესაბამისად, დამსაქმებელი ვალდებული იყო, იგი შეესრულებინა.

მოცემულ საქმეზე სადავო იყო ასევე შრომითი ხელშეკრულებების მე-17 მუხლით განსაზღვრული ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის თაობაზე შეტყობინების განხორცილების პირობა, რომლის თანახმადაც, ორივე მხარეს შეეძლო, შეეწყვიტა შრომითი ურთიერთობები, ამის თაობაზე სულ მცირე 3 (სამი) თვით ადრე მეორე მხარისათვის წერილობით შეტყობინების საფუძველზე. შეტყობინების მაგივრად (სანაცვლოდ) დამსაქმებელი, უფლებამოსილი იყო, გადაეხადა ძირითადი ანაზღაურება. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით თბილისის საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დამსაქმებელს ჰქონდა 3 თვის შრომის გასამრჯელოს ანაზღაურების ვალდებულება და, რადგან თითოეულ მოსარჩელეს მიღებული ჰქონდა 2 თვის კომპენსაცია, დამსაქმებლებს დააკისრა დამატებით თითო-თითო თვის კომპენსაციის გადახდა. გადაწყვეტილება ამ ნაწილში კანონიერ ძალაში იყო შესული, შესაბამისად, ხელშეკრულებების მე-16 მუხლებით შეთანხმებული კომპენსაციების გამოთვლისას ვერ იქნებოდა გათვალიწინებული მოპასუხეთა მიერ მოსარჩელეების სახელებზე ნებაყოფლობით გაცემული ორ-ორი თვის კომპენსაცია.

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე და 381-ე მუხლებზე მითითებით აღნიშნა, რომ 01.09.2011 წელს დ. გ-უასა და შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიას“ შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების თანახმად, დასაქმებულის ყოველთვიური შრომითი ანაზღაურება შეადგენდა 3850 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარს. გათვა-–ისწინებით იმისა, რომ დ. გ-უა სარჩელით ითხოვდა შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიისათვის“ 45 500 აშშ დოლარის დაკისრებას და გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოპასუხეს დაკისრებული ჰქონდა 3 850 აშშ დოლარის ანაზღაურება, დ. გ-უას სააპელაციო საჩივარი, უნდა დაკმაყოფილებულიყო ნაწილობრივ - შპს „რ. ა. ხ-ა ი. ა. ჯორჯიას“ თავდაპირველი სასარჩელო მოთხოვნის გათვალისწინებით უნდა დაკისრებოდა 41 650 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ თავისივე მსჯელობის საწინააღმდეგოდ, სადავო მე-16 მუხლი ხელშეკრულების სხვა დებულებათა შინაარსის გათვალისწინების გარეშე, კონტექსტიდან ამოღებულად განმარტა.

პალატას არ აქვს განხილული შრომითი კონტრაქტის არც ერთი სხვა მუხლი, გარდა სადავო მე-16 მუხლისა, შესაბამისად, გაუგებარია, ხელშეკრულების რომელ სხვა პირობებსა და დებულებებთან ერთობლიობაში იმსჯელა სასამართლომ მე-16 მუხლის შინაარსის განმარტების დროს. არც ერთი სხვა სახელშეკრულებო დებულება არ არის ასახული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში, ამგვარად, სასამართლომ ხელშეკრულების მე-16 მუხლი სხვა სახელშეკრულებო დებულებებისაგან იზოლირებულად განმარტა, რითაც მის მიერვე მითითებული სამოქალაქო კოდექსის 388-ე მუხლის მოთხოვნები დაარღვია. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არ უმსჯელია მოპასუხეთა არგუმენტებზე, შესაბამისად, არასწორი განმარტება მისცა შრომითი ხელშეკრულების მე-16 მუხლს.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია ხელშეკრულების მე-16 მუხლით გათვალისწინებულ კომპენსაციის დაკისრების სპეციფიკურ საფუძვლებს, რაც განასხვავებს მას განთავისუფლების სხვა საფუძვლებისგან. მე-16 მუხლი ითვალისწინებს ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტას დასაქმებულის სუბიექტური გადაწყვეტილების საფუძველზე და დაუყოვნებლივ (წინასწარი შეთანხმების გარეშე). სწორედ ასეთი, მუშაკისათვის მძიმე სახელშეკრულებო პირობების საკომპენსაციოდ ჩაიდო მე-16 მუხლის მე-2 წინადადებაში დებულება იმის შესახებ, რომ, თუკი დასაქმებული თავისუფლდება გათავისუფლება ხდებოდა დამსაქმებლის სუბიექტური გადაწყვეტილებით (ვალდებულებების დარღვევის მიზეზით) და, რაც მთავარია, დაუყოვნებლივ (წინასწარი გაფრთხილების გარეშე), მაშინ უნდა გადაუხადონ კომპენსაცია 1 წლის ხელფასის ოდენობამდე.

აპელანტები მე-16 მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლით არ გათავისუფლებულან და არც ამ მუხლით გათვალისწინებული პროცედურით, ანუ აპელანტები სამსახურიდან დაუყოვნებლივ არ დაუთხოვიათ. აპელანტები წინასწარ იქნენ გაფრთხილებულები სამსახურიდან განთავისუფლების შესახებ და, შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-2 ნაწილით დადგენილი წესით, შესაბამისი კომპენსაცია მიეცათ.

სააპელაციო სასამართლომ 2013 წლის 8 აგვისტოს წერილი განმარტა კონტექსტიდან ამოღებულად და ტენდენციურად. მასში ჩადო ისეთი შინაარსი, რაც გადაწყვეტილების დასაბუთებისათვის მისთვის სასურველი იყო.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პა-–ატის 2015 წლის 11 თებერვლის განჩინებით შპს „რ. ა. ხ. ი. ა. ჯორჯიის“, შპს „რ. დ-ისა“ და შპს „რ. ა. დ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქა-–აქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „რ. ა. ხ. ი. ა. ჯორჯიას“, შპს „რ. დ-ის“ და შპს „რ. ა. დ-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრის ფარგლებში კასატორები სადავოდ ხდიან ხელშეკრულების დებულების განმარტებას და მიიჩნევენ, რომ სასამართლომ მხარეთა შეთანხმება კომპენსაციის (გასასვლელი დახმარების) ანაზღაურების თაობაზე განმარტა ხელშეკრულების სხვა დებულებებისაგან განყენებულად, შესაბამისად, არასწორი შეფასება მისცა შრომითი კონტრაქტით დამსაქმებლის მიერ ნაკისრ ვალდებულებას.

საკასაციო პალატა დაუსაბუთებლობის გამო ვერ გაიზიარებს კასატორთა ამ არგუმენტს და ყურადღებას გაამახვილებს რამდენიმე გარემოებაზე:

წინამდებარე დავის ფარგლებში სასამართლოს შეფასების საგანს არ წარმოადგენს დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების ცალმხრივად მოშლის უფლების გამოყენების მართლზომიერება, სადავოა მხოლოდ შრომითი ურთიერთობის დამსაქმებლის ინიციატივით შეწყვეტისას ეკისრება თუ არა ურთიერთობის შეწყვეტის ინიციატორ დამსაქმებელს ხელშეკრულებით ნაკისრი კომპენსაციის ანაზღაურება, ასევე სადავოს არ წარმოადგენს დაკისრებული კომპენსაციის ოდენობა, რომელიც ემყარება ხელშეკრულებებით განსაზღვრულ შრომის ანაზღაურებას, არამედ კასატორები მიიჩნევენ, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საერთოდ არ არსებობდა ხელშეკრულების მე-16 მუხლის გამოყენების წინაპირობები.

უპირველესად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შრომითი ხელშეკრულება კერძო სამართლის სფეროს მიკუთვნებული სახელშეკრულებო ურთიერთობის იმგვარი სპეციალური სახეა, რომელიც ორგანული კანონითაა მოწესრიგებული, თავის მხრივ, შრომის კოდექსი წარმოადგენს დასაქმებულის დაცვის მინიმალურ სტანდარტს და ამ კოდექსის იმპერატიული დანაწესებისგან განსხვავებული ყოველგვარი ურთიერთიერთშეთანხმება, რომელიც არ ეწინაარმდეგება ამ კანონს, რეგულირდება ხელშეკრულებითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით.

ორგანული კანონის - შრომის კოდექსის პირველი მუხლის თანახმად, ეს კანონი აწესრიგებს საქართველოს ტერიტორიაზე შრომით და მის თანმდევ ურთიერთობებს, თუ ისინი განსხვავებულად არ რეგულირდება სხვა სპეციალური კანონით ან საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებით. შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კანონი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით. შრომითი ხელშეკრულებით არ შეიძლება განისაზღვროს ამ კანონით გათვალისწინებულისაგან განსხვავებული ნორმები, რომლებიც აუარესებს დასაქმებულის მდგომარეობას. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარებს ერთმნიშვნელოვანი დასკვნა, რომ შრომის სახელშეკრულებო ურთიერთობების მიმართ თანაბრად ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსით დამკვიდრებული ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპი თუ იგი არ ეწინააღმდეგება სპეციალურ მოწესრიგებას.

ამ კუთხით საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას.

საქმეში წარმოდგენილი ინდივიდუალური შრომითი კონტრაქტების სადავო მე-16 მუხლის რედაქცია ყველა შემთხვევაში იდენტურია და დადგენილია შემდეგი: „სამსახურიდან გათავისუფლება და ანაზღაურება: დასაქმებული შეიძლება დაუყოვნებლივ გათავისუფლებულ იქნას იმ შემთხვევაში, თუ იგი არღვევს კომპანიის წესებს ან ვერ შეასრულებს წინამდებარე ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებებს. მიუხედავად გათავისუფლების საფუძვლისა, გათავისუფლების შემთხვევაში კომპანია ვალდებულია დაუყოვნებლივ უზრუნველყოს გასასვლელი დახმარება ამ ხელშეკრულებით განსაზღვრული ერთი წლის ხელფასის ოდენობით“.

ამავე ხელშეკრულებების მე-17 მუხლის თანახმად კი, „შეტყობინება: დასაქმებულის მხრიდან სერიოზულ დარღვევასთან დაკავშირებით დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტის გარდა, ორივე მხარეს შეუძლია შეწყვიტოს შრომითი ურთიერთობები ამის თაობაზე სულ მცირე 3 (სამი) თვით ადრე მეორე მხარისათვის წერილობითი შეტყობინების საფუძველზე. შეტყობინების მაგივრად (სანაცვლოდ), დამსაქმებელი/დასაქმებული უფლებამოსილია გადაიხადოს ძირითადი ანაზღაურება“.

საყურადღებოა, რომ შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტის რეგულირებისათვის მხარეებმა დაადგინეს სპეციალური წინაპირობები და ხელშეკრულების მე-14 მუხლით განმარტეს, რომ შეწყვეტის საფუძვლები შეიძლება იყოს: ა) ორივე მხარის თანხმობა; ბ) დასაქმებულის გადადგომა; გ) დასაქმებულის უუნარობის შემთხვევა; დ) დამსაქმებლის ცალმხრივი გადაწყვეტილება; ე) დასაქმებულის თანამდებობრივი შეუსაბამობა.

მიუხედავად შეწყვეტის საფუძვლების სპეციალური ჩამონათვალის არსებობისა, ხელშემკვრელ მხარეებს ურთიერთობის შეწყვეტის თითოეული შემთხვევისათვის რაიმე რეგულაცია არ დაუდგენიათ, რაც იძლევა ლოგიკური დასკვნის საფუძველს, რომ კომპენსაციის მარეგულირებელი დათქმა ყველა შემთხვევისათვის საერთოა, რითაც ნების თავისუფალი გამოვლენის პირობებში, დამსაქმებელმა შეიზღუდა (შეიბოჭა) თავი ერთი წლის კომპენსაციის გადახდით.

საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული გადაწვეტილების მსჯელობას და მიიჩნევს, რომ ქვემდგომმა სასამართლომ მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლით, რომლის თანახმადაც ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. მოთითებული ნორმა არეგულირებს შემთხვევას, როდესაც გარეგანი ნება არ იძლევა ცალსახა დასკვნის გაკეთების საშუალებას. ორმხრივ სახელშეკრულებო ურთიერთობაში ასახული დებულება უნდა განიმარტოს არა იმგვარად, როგორც ეს კონკრეტულ ინდივიდს ესმის, არამედ მისი სწორი განმარტება დამოკიდებულია, ერთი მხრივ, საშუალო წინდახედულობის მქონე პირის უნარზე, აღიქვას გამოხატული ნება, მეორე მხრივ, ამ აღქმის კანონიერება უნდა შეფასდეს არსებულ სიტუაციასთან და სხვა ობიექტურ და სუბიექტურ ფაქტორებთან ერთობლიობაში.

ამ თვალსაზრისით საყურადღებოა, რომ დასაქმებულები დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლდნენ შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, ამასთანავე, სააპელაციო პალატამ სავსებით მართებულად მიუთითა, რომ დამსაქმებელი საწარმოების ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირები სასამართლოში დავის დაწყებამდე დასაქმებულთა მსგავსად განმარტავდნენ ხელშეკრულების სადავო პირობას და დასაქმებულებს ერთი წლის კომპენსაციაზე უარს ეუბნებოდნენ არა იმ საფუძვლით, რომ ხელშეკრულება არ ითვალისწინებდა შრომითი ხელშეკრულების მე-14 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით, ანუ დამსაქმებლის ცალმხრივი გადაწყვეტილებით, ურთიერთობის შეწყვეტისას კომპენსაციის გადახდას, არამედ იმით, რომ „შრომის ხელშეკრულების მოცემული ჩანაწერი იწვევდა გაუმართლებელ ფინანსურ დანაკარგს და ზიანს აყენებდა კომპანიის ინტერესებს“.

ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეფასებებსა და დასკვნებს გამოვლენილი ნების განმარტების თაობაზე და თვლის, რომ ამ კუთხით საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ პრეტენზიას, ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებების სადავო დათქმიდან გამომდინარე კი, სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოსარჩელეები უფლებამოსილი იყვნენ, მოეთხოვათ მოპასუხეებისაგან კონპენსაციის ანაზღაურება. ის გარემოება, რომ კომპენსაციის გადახდის თაობაზე მოპასუხეებმა იკისრეს ვალდებულება, განაპირობებს ამ ვალდებულების ჯეროვნად, კეთილსინდისერად, დათქმულ დროსა და ადგილას შესრულების აუცილებლობას, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის პირველი ნაწილისა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, რამდენადაც სადავო საკითხის - ხელშეკრულების დებულებათა განმარტების კუთხით გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას შპს „რ. ა. ხ. ი. ა. ჯორჯიის“, შპს „რ. დ-ის“ და შპს „რ. ა. დ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს: შპს „რ. ა. ხ. ი. ა. ჯორჯიას“, შპს „რ. დ-სა“ და შპს „რ. ა. დ-ს“ უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით შპს „რ. ა. ხ. ი. ჯორჯიას“ მიერ 2015 წლის 4 თებერვლის N5-- ელექტრონული საგადახდო დავალებით გადახდილი 8 000 ლარის 70% – 5 600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „რ. ა. ხ. ი. ა. ჯორჯიას“, შპს „რ. დ-ისა“ და შპს „რ. ა. დ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორებს: შპს „რ. ა. ხ. ი. ა. ჯორჯიას“ (ს/N...), შპს „რ. დ-სა“ (ს/N...) და შპს „რ. ა. დ-ს“ (ს/N...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით შპს „რ. ა. ხ. ი. ჯორჯიას“ მიერ 2015 წლის 4 თებერვლის N... ელექტრონული საგადახდო დავალებით გადახდილი 8 000 ლარის 70% – 5 600 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური