საქმე №ას-160-150-2015 30 აპრილი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ.დ. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.დ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სამემკვიდრეო მოწმობის ბათილად ცნობა, მემკვირედ და მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ.დ.მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ.დ.ს მიმართ მოპასუხის სახელზე 2013 წლის 26 სექტემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობისა და კიკეთში, მდებარე ა.დ.ს დანაშთი სამკვიდრო ქონების ½-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ.დ.ს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც მ.დ.ს სარჩელი დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 2013 წლის 26 სექტემბერს, ნოტარიუს თ.ვ.ის მიერ გაცემული სამკვიდრო მოწმობა და მ.დ. ცნობილი იქნა თბილისში, მდებარე ა.დ.ს სამკვიდრო ქონების _ მ.დ.ას საკუთრებად რეგისტრირებული ნივთის 1/3-ის 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად ცნო, რომ მ.დ. და მ.დ. წარმოადგენენ ე.ხ.ისა და ა.დ.ა შვილებს. ე.ხ. გარდაიცვალა 1998 წლის 10 დეკემბერს და მის დანაშთ სამკვიდრო ქონებაზე (მდებარე ქ.თბილისი, ) 2001 წლის 20 სექტემბერს გაიცა სამკვიდრო მოწმობა მ.დ.ს სახელზე.

მამკვიდრებელი ა.დ. გარდაიცვალა 2006 წლის 26 ივლისს. ა.დ.ს დანაშთ სამკვიდრო ქონებას წარმოადგენდა უძრავი ნივთის 1/3 ნაწილი, მდებარე გარდაბანში.

2007 წლის 4 აპრილს, მამკვიდრებლის დანაშთ სამკვიდრო ქონების ნაწილზე, კერძოდ, შპს „სდ.ს.ს.პ.ას“ საწესდებო კაპიტალის წილზე (20%) გაიცა სამკვიდრო მოწმობა მ.დ.ს სახელზე.

ა.დ.ს გარდაცვალების შემდეგ, 2013 წლის 26 სექტემბერს მის დანაშთი სამკვიდროს 1/3 ნაწილზე, მდებარე გარდაბანი, გაიცა სამკვიდრო მოწმობა მ.დ.ს სახელზე. უძრავი ქონების დანარჩენ 2/3 ნაწილზე საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლება არ იყო რეგისტრირებული. საკუთრების უფლების რეგისტრაციასა და გამიჯვნასთან დაკავშირებით, მ.დ.მ მიმართა ნოტარიუს ც.კ.ს.

გაზიარებულ იქნა აპელანტის მითითება, რომ გაცემის დროიდან მისთვის 2013 წლის 26 სექტემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის შესახებ ცნობილი არ იყო.

პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ თითოეული მხარე იღებს თავის თავზე როგორც ფაქტების გადმოცემის, ისე მათი დამტკიცება-დასაბუთების ტვირთს, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებისა. მითითებულ ნორმათა შესაბამისად, ფაქტობრივ გარემოებათა მტკიცების ვალდებულება აკისრიათ მხარეებს, რომლებიც თავის მოთხოვნას აფუძნებენ აღნიშნულ გარემოებებს და, შესაბამისად, ისინი მიეთითება მათ მიერ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი ადგენს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთის განაწილების სტანდარტს. მხარეს, რომელიც თავის მოთხოვნას თუ შესაგებელს აფუძნებს კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებას, ეკისრება მითითებული გარემოების მტკიცების ტვირთი.

მოპასუხე შესაგებელს ამყარებდა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელისათვის სადავო სამკვიდრო მოწმობის თაობაზე, ცნობილი იყო მისი შედგენის დროიდან. ამ გარემოების მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა მოპასუხეს და სწორედ მას უნდა წარმოედგინა სასამართლოში აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება.

სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1319-ე, 1320-ე მუხლებზე, 1328-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ მამკვიდრებელი ა.დ. გარდაიცვალა 2006 წლის 26 ივლისს და მის დანაშთ ქონებაზე სამკვიდრო გაიხსნა იმავე დღეს. ა.დ.ს დანაშთ სამკვიდრო ქონებას წარმოადგენდა გარდაბანში, ... მდებარე უძრავი ნივთის 1/3.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ მ. დ. და მ.დ. წარმოადგენდნენ 2006 წლის 26 ივლისს გარდაცვლილი ა.დ.ს პირველი რიგის კანონით მემკვიდრეებს. სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე და 1424-ე მუხლების თანახმად კი, სამკვიდროს მიღების ფაქტის დასადასტურებლად საჭიროა, ან სამკვიდროს გახსნის დღიდან ექვი თვის განმავლობაში სანოტარო ორგანოსათვის განცხადებით მიმართვა, ანდა სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობა და დაუფლება. ნორმა იმპერატიული დანაწესის სახით ადგენს დროს, რომლის განმავლობაშიც მემკვიდრემ უნდა გამოთქვას სამკვიდროს მიღების სურვილი. სამკვიდროს მისაღებად საჭირო მოქმედებები (სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობა და მართვა, განცხადების შეტანა სანოტარო ორგანოში) შესრულებული უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში. დადგენილი ვადის გაშვების შემთხვევაში მემკვიდრე, როგორც წესი, კარგავს სამკვიდროს მიღების უფლებას. იმისათვის, რომ აღნიშნული ნორმით დარეგულირდეს განსახილველი ურთიერთობა, სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის განმავლობაში მემკვიდრე ფაქტობრივად უნდა დაეუფლოს ქონებას ან მართოს იგი. პალატამ დაასკვნა, რომ სამკვიდროს მიღებისათვის უნდა არსებობდეს მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღების ნება და სამკვიდროს მიღების მიზნით განხორციელებული მოქმედებების არსებობის ფაქტი, რომლებიც თავის მხრივ ადასტურებენ სამკვიდრო ქონების ფლობასა და მართვას. ასეთად კი მიიჩნევა მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრის ცხოვრება იმავე საცხოვრებელ სახლში და სხვა. სამკვიდრო მიღებულად ჩაითვლება იმ შემთხვევაშიც, როდესაც მემკვიდრე არ ფლობს მამკვიდრებლის ნივთებს, მაგრამ მისი მოქმედებიდან დასტურდება, რომ სამკვიდროს თავისად მიიჩნევს, რაც შეიძლება გამოიხატებოდეს გადასახადების გადახდაში, დამქირავებლისათვის ქირის გადახდევინებაში, თხოვებაში და ა.შ.

სასამართლოს განმარტებით, ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდროს მიღება გულისხმობს აღნიშნულ სამკვიდროში შემავალი ქონების ან მისი ნაწილის პერიოდულად ფლობას, გამოყენებას, მით უმეტეს, როდესაც სამკვიდრო მასაში შესული ქონება მემკვიდრისათვის არამუდმივი საცხოვრებელი ადგილია. სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობისათვის სხვა სტანდარტი მოქმედებს, მაშინ როდესაც სამკვიდროში არ შედის მემკვიდრის მუდმივ ადგილსამყოფელზე, ფაქტობრივ მისამართზე მდებარე უძრავი ქონება. ასეთ შემთხვევაში, ფაქტობრივი ფლობისათვის აუცილებელია სამკვიდრო ქონების არა მუდმივად ფაქტობრივი ბატონობა, პყრობა, შემხებლობა, არამედ მისგან გარკვეული სარგებლის მიღება. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, თუ რატომ არ უნდა ნიშნავდეს სამკვიდროს მიღებას უძრავი ქონებით პერიოდულად სარგებლობა, მაშინ როდესაც მემკვიდრეებს მუდმივი ფაქტობრივი ადგილსამყოფელი სხვა ქალაქში აქვთ, ხოლო სამკვიდრო მასაში არსებული ქონება მოსარჩელისათვის აგარაკის, დასასვენებელი ადგილის ფუნქციას ასრულებს. ამასთან, სააგარაკო სახლის პირობებში (როგორი ფუნქციაც ფაქტობრივად სამკვიდრო ქონებას გააჩნდა) მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში პერიოდულად ჩასვლა ნიშნავდა სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღებას. კანონით დადგენილი წესით სამკვიდროს მიღებაზე უარის თქმის არარსებობის პირობებში, სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობა ადასტურებდა მემკვიდრის ნებას სამკვიდროს მიღებაზე. სასამართლომ, სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების მიზნებისათვის მნიშვნელობა მიანიჭა ასევე მემკვიდრეთა სუბიექტურ დამოკიდებულებას სამკვიდრო მასაში არსებული ქონების მიმართ, კერძოდ, თუ მემკვიდრე გარკვეულ ზომებს იღებდა სამკვიდროს დაცვის, შენარჩუნების, გაუმჯობესებისათვის და თუ აშკარად გამოკვეთილი არ იყო, რომ აღნიშნული ვინმეს სასიკეთოდ, საჩუქრის სახით კეთდებოდა, საწინააღმდეგოს დადასტურებამდე იგულისხმებოდა, რომ მემკვიდრე ქონებას თავისად მიიჩნევდა და გარკვეულ ხარჯებს იღებდა საკუთარ ქონებაზე.

მოწმედ დაკითხული თ.ჩ.ის ჩვენებით დადასტურდა ის გარემოება, რომ მ.დ.მ ა.დ.ს გარდაცვალებიდან კანონით დადგენილ ვადაში მიიღო სამკვიდრო ფაქტობრივად დაუფლების გზით. კერძოდ, მოწმის ჩვენებით დგინდებოდა, რომ სადავო სახლი გაყოფილი იყო 2 ნაწილად, ჰქონდა და აქვს ორი ცალ-ცალკე შესასვლელი და თავიდანვე გამიზნული იყო ორივე დის ოჯახისთვის.

მართალია მოსარჩელის ძირითად საცხოვრებელ ადგილს არ წარმოადგენდა გარდაბნის რაიონი, სადაც მდებარეობდა სამკვიდრო ქონება, თუმცა, მოწმეთა ჩვენებებით დგინდებოდა, რომ აპელანტი სამკვიდრო სახლში პერიოდულად ჩადიოდა თავის ოჯახთან ერთად, ყოველ წელს ისვენებდა სადავო სახლში, მზრუნველობას უწევდა და უვლიდა საკარმიდამოს. გარდა ამისა, მოწმის ჩვენებით სადავო სახლში ორივე და მიდიოდა და სეზონურად ყოველ ზაფხულს ისვენებდა, ამასთან, სახლის ერთ ნაწილში მ.დ. ცხოვრობდა, ხოლო მეორეში _ მ.დ. პალატის მოსაზრებით, მართალია მოწმე თ. ჩ.ს არ ახსოვს, რომელ წელს გარდაიცვალა ა.დ., მაგრამ მან დაადასტურა ფაქტი იმის შესახებ, რომ ისევე როგორც სხვა წლებში, ასევე მამკვიდრებლის გარდაცვალების წელს, ზაფხულში მ.დ. დასასვენებლად იმყოფებოდა .... და ისვენებდა სადავო სახლში. მოწმე ე.მ.ის ჩვენებით კი, დგინდებოდა, რომ მ.დ. ყოველ ზაფხულს ისვენებდა სადავო საცხოვრებელ სახლში, მდებარე გარდაბნის ....

ამდენად, პალატამ დადგენილად ცნო, რომ მ.დ.მ დადგენილ ვადაში ფაქტობრივი ფლობით მიიღო სამკვიდრო, რაც თავის მხრივ, წარმოადგენდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ.დ.მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელეს სადაოდ არ გაუხდია მოპასუხის მიერ შესაგებელში მითითებული დამატებითი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელემ ნამდვილად იცოდა მოპასუხის სახელზე 2007 წლის 4 აპრილს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის შეახებ, რომლითაც მოპასუხემ მიიღო 2006 წლის 26 ივლისს გარდაცვლილი მამის, ა.დ.ს სამკვიდროს 20%-იანი წილი შპს „ს.ს.დ.ს.ს.პ.ში“. აღნიშნულის შესახებ აპელანტის წარმომადგენელი პირდაპირ მიუთითებს თავის 2014 წლის 30 სექტემბრის დამატებით ახსნა-განმარტებაშიც, რომ მ.დ.მ იცოდა ზემოაღნიშნული სამკვიდროს მ.დ.ს სახელზე გაცემის შესახებ და ეს მას სადაოდ არ გაუხდია. აქედან გამომდინარე, უსწოროა სააპელაციო სასამართლოს მიერ ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების სამართლებრივი შეფასება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მ.დ.ს მიერ 2007 წლის 4 აპრილს მამის 20% წილზე მემკვიდრეობის მიღება ნიშნავს, მის მიერ მამის დანაშთი სამკვიდრო სხვა უძრავ-მოძრავი ქონების მთლიანად მიღებას, მათ შორის, ..... მდებარე უძრავი ქონების 1/3 ნაწილის მიღებას. რადგანაც მ.დ.მ არ მოითხოვა 2007 წლის 04 აპრილის სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, ამიტომ სამართლებრივად უნდა ჩაითვალოს, რომ ის იურიდიულად დაეთანხმა მ.დ.ს მიერ მამის დანაშთი მთლიანი სამკვიდრო ქონების მიღებას. ასეთ ვითარებაში, მ.დ.ს ყველა შემთხვევაში გაშვებული აქვს 2007 წლის 4 აპრილს სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა. შესაბამისად, მას დაკარგული აქვს მამის დანაშთ მთლიან სამკვიდრო ქონებაზე მემკვიდრეობით მიღების მოთხოვნის უფლება.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება ცნო უდავოდ დადგენილად და მისი სწორი სამართლებრივი შეფასების შედეგად, ასევე სწორად დაასკვნა, რომ მოპასუხემ, 2007 წლის 4 აპრილის სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე მამის დანაშთი სამკვიდროს ნაწილის მიღებით, მთლიანად მიიღო ა.დას დანაშთი სამკვიდრო. აქედან გამომდინარე, რადგანაც მოსარჩელემ იმთავითვე იცოდა 2007 წლის 4 აპრილის სამკვიდრო მოწმობის შესახებ, სასამართლომ სწორად ჩათვალა სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულად.

სააპელაციო სასამართლომ ისე დააკმაყოფილა სასარჩელო მოთხოვნა, რომ არ გააბათილა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა 2007 წლის 4 აპრილს სამკვიდროს მთლიანად მიღებისა და მოსარჩელის მიერ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გაშვების შესახებ. უფრო მეტიც, სააპელაციო სასამართლომ შეგნებულად არ იმსჯელა ამ საკითხებზე, არ შეაფასა შემდეგი მტკიცებულებები: 2007 წლის 4 აპრილის სამკვიდრო მოწმობა და მოსარჩელის განმარტება იმის თაობაზე, რომ მან იმთავითვე იცოდა აღნიშნული სამკვიდრო მოწმობის შესახებ. ასეთ ვითარებაში, სააპელაციო სასამართლომ უხეშად დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 244-ე მუხლი, რასაც შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა მოჰყვა. ეს დარღვევა კი, ამავე კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია. ზემოხსენებულ მტკიცებულებათა შეუფასებლობის გამო, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება იურიდიულად არასაკმარისადაა დასაბუთებული, რაც მისი გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 9 თებერვლის განჩინებით მ.დ.ს საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ.დ.ს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი გადაწყვეტილების გაუქმებას იმ საფუძლით მოითხოვს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ხანდაზმულია, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას ამ გარემოებას არ მისცა სათანადო შეფასება. ამასთანავე, კასატორი აღნიშნავს, რომ მის მიერ სამკვიდრო მოწმობის მიღების ფაქტი მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო და ეს უკანასკნელი დაეთანხმა მოპასუხის მიერ სამკვიდროს მიღებას.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული შედავება, რომელიც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მოიაზრებს მითითებას იმგვარ საპროცესო თუ მატერიალური სამართლის ნორმის დარღვევაზე, რასაც შედეგად ფაქტების არასწორად დადგენა და არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა მოჰყვა.

განსახილველ შემთხვევაში, პალატა ეთანხმება კასატორის პოზიციას, რომ მამის სამკვიდროდან ნაწილის მიღებით მან მიიღო მთლიანი სამკვიდრო, თუმცა მხედვლობაშა მისაღები ის გარემოება, რომ სააპელაციო პალატამ სარჩელის დაკმაყოფილებას საფუძვლად დაუდო მოსარჩელის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლება, რაც არ გამორიცხავს მეორე მემკვიდრის, ამ შემთხვევაში, კასატორის მიერ სამკვიდროს მიღებას.

საკასაციო საჩივრის შესწავლით დასტურდება, რომ მ.დ.ს მ.დ.ს მიერ სამკვიდროს დაუფლების ფაქტის თაობაზე პრეტენზია არ წარმოუდგენია, რაც მოსარჩელის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტის უარყოფას გამორიცხავს. ასეთ ვითარებაში კი, სააპელაციო პალატამ მართებულად არ იმსჯელა სასარჩელო ხანდაზმულობაზე.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მემკვიდრის მიერ სადავო უძრავი ქონების მიღება ფაქტობრივი ფლობით ან მართვით აყენებს მას განსაკუთრებულ სამართლებრივ რეჟიმში. ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლებით (კონკლუდენტური მოქმედებებით) მემკვიდრე ხდება სამკვიდრო ქონების მესაკუთრე. ამ მომენტიდან ის ითვლება მამკვიდრებლის ურთიერთობების კრედიტორად და მოვალედ.

სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. ამავე კოდექსის 1433-ე მუხლით განსაზღვრული დანაწესის თანახმად კი, საკუთრების უფლება ჩნდება კანონის საფუძველზე. ამასთან ერთად გასათვალისწინებელია, რომ უძრავი ქონებაზე საკუთრების უფლება, როგორც რეგისტრაციასავალდებულო უფლება, მოითხოვს საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას.

შესაბამისად, მემკვიდრეს წარმოეშვება მიღებული უძრავი ნივთის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის უფლება, მაგრამ ამ რეგისტრაციის განუხორციელებლობა არ ნიშნავს იმას, რომ მან არ მიიღო ეს ქონება.

სამკვიდროს მიღების ფაქტის არსებობის შემთხვევაში მას აქვს უფლება, დაიცვას მიღებული სამკვიდრო სხვა დანარჩენი მემკვიდრეებისაგან, მათ შორის იმ მემკვიდრეებისაგან, რომლებმაც განახორციელეს საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. ხანდაზმულობის საგანი არის ფარდობითი უფლება და არა აბსოლუტური უფლება, შესაბამისად, აბსოლუტურ უფლებაზე ხანდაზმულობა არ ვრცელდება.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა არ განსხვავდება მსგავს საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ №ას-146-140-2012, 12 ივლისი, 2012 წელი).

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ.დ.ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორ მ.დ.ს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2015 წლის 26 იანვრის N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 1 250 ლარის 70% – 875 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ.დ.ს საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ მ.დ.ს (პ/N.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 26 იანვრის N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 1 250 ლარის 70% – 875 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური