საქმე N:ას-445-420-2014

საქმე №ას-445-420-2014 22 აპრილი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ. დ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. ს-ე, დ. ქ-ა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება (ძირითად სარჩელში), მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. ქ-ამ და თ. ს-ემ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში თ. დ-ას მიმართ და მოითხოვეს მოპასუხისათვის მათ სასარგებლოდ ბინაზე გაწეული ხარჯების – 20090 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელეთა განმარტებით, ისინი არიან მეუღლეები, აფხაზეთიდან დევნილები, რომლებიც დარეგისტრირდნენ თბილისში, გ-ის გამზირის №4-ში, ი-ი ტექნიკუმის საერთო საცხოვრებელში, მაგრამ გარკვეული პერიოდი ცხოვრობდნენ ქირით, ვინაიდან რეგისტრაციის ადგილზე ფართის სიმცირის გამო ცხოვრება შეუძლებელი იყო. 2003 წლის 20 ივლისს მცირეწლოვან შვილებთან და თ. ს-ის დედასთან - ნ. ბ-თან ერთად დაიკავეს ქ. თბილისში, მუხიანის მე-- მ/რ, მე-- კორპუსში მდებარე №82 ბინა. აღნიშნული საცხოვრებელი კორპუსი და მოსარჩელეების მიერ დაკავებული ბინა წარმოადგენდა კარკასს - შიდა ტიხრების, მოჭიმული იატაკის, სანიტარული კვანძებისა და სხვა საცხოვრებლად აუცილებელი პირობების გარეშე. მითითებულ საცხოვრებელ კორპუსში ბინები დაკავებული ჰქონდათ აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებულ პირებს, რომლებმაც მშენებარე საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა გააგრძელეს და ბინები მოიყვანეს თავიანთი სახსრებით ვარგის მდგომარეობაში. ბინაზე გაწეულმა სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 20090 ლარი. აღნიშნული თანხით გაიზარდა ბინის ღირებულება. მოსარჩელეების მიერ დაკავებულ ბინაზე არავის გააჩნდა საკუთრების უფლება და რამდენიმე წლის განმავლობაში პრეტენზიაც არავის გამოუთქვამს. 2008 წლის ივნისში მათთვის ცნობილი გახდა, რომ ბინა საკუთრების უფლებით აღურიცხავს თ. დ-ას. 2012 წლის 10 ივლისს მოპასუხემ მის ოჯახის წევრებთან და ახლობლებთან ერთად გაანგრიეს ბინის კედელი და შემოიჭრნენ მათ მიერ დაკავებულ ბინაში, რის შემდეგაც რამდენიმე დღეში დაცალეს ბინა იქ ცხოვრების შეუძლებლობის გამო. ამასთან, მოპასუხემ უარი განუცხადა ბინაზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურებაზე.

მოპასუხე თ. დ-ამ სარჩელი არ ცნო და თავის მხრივ შეგებებული სარჩელით მოითხოვა დ. ქ-ასა და თ. ს-ისთვის, მის სასარგებლოდ, სოლიდარულად 7 236 ლარის გადახდის დაკისრება შემდეგ გარემოებათა გამო:

თ. დ-ას განმარტებით, მის საკუთრებაში ირიცხება შესაბამისი უძრავი ქონება, რომელშიც მაშინ, როცა იქ დასრულებული იყო სამონტაჟო და მიმდინარეობდა შიდა მოსაპირკეთებელი სამუშაოები, მოპასუხეები შეიჭრნენ უკანონოდ და თვითნებურად გააგრძელეს რემონტი. თბილისის მერიამ დაუყოვნებლივ დაიწყო სამართლებრივი დავა მათი ბინიდან გამოსახლების მოთხოვნით. 2003 წლის 7 ნოემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა მერიის მოთხოვნა და, სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, მოპასუხეებს აეკრძალათ ბინაში რაიმე სამშენებლო სარემონტო სამუშაოების წარმოება. სასამართლოს 2004 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, თუმცა მოპასუხეებმა არც ამ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ გაათავისუფლეს ბინა და აგრძელებდნენ ბინის უკანონო ფლობასა და სარგებლობას 2012 წლის ზაფხულამდე, რითაც მიადგა ზიანი, კერძოდ, კორპუსი და, შესაბამისად, ბინა დასრულებულ მდგომარეობაში ე.წ. „თეთრი კარკასით“ უნდა ჩაბარებოდა 2004 წელს. მცირე რემონტის შემდეგ იგი აპირებდა ბინის გაქირავებას და აქედან გარკვეული შემოსავლის მიღებას, რადგან იმ პერიოდისათვის მისი ოჯახი დროებით ცხოვრობდა სოფელში, ალტერნატიულ მისამართზე. მის მიერ წარმოდგენილი აუდიტის დასკვნის თანახმად, საშუალო საბაზრო საიჯარო ქირის ღირებულებამ 2008-2012 წლებისათვის შეადგინა 13 591 ლარი, ანუ თვეში 283 ლარი, ხოლო ბოლო სამი წლის ქირა შეადგენს 10 193 ლარს. თუ გათვალისწინებული იქნება მის მიერ შესრულებული სარემონტო სამუშაოების ნარჩენი ღირებულება 2 950 ლარი, იგი მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანის ოდენობას განსაზღვრავს 7 243 ლარის ოდენობით. მოსარჩელის წარმომადგენლმა დააზუსტა ტექნიკური შეცდომა და საბოლოოდ მოითხოვა მიუღებელი შემოსავლის სახით 7 236 ლარი.

დ. ქ-ამ და თ. ს-ემ შესაგებლით შეგებებული სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ მათ ბინა დაიკავეს მშენებარე კორპუსში, რომელიც წარმოადგენდა კარკასს. ბინაში და კორპუსში ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების გარეშე ვერანაირად ვერ მოხდებოდა ბინის გაქირავება, ვინაიდან შეუძლებელია კარკასის გაქირავება და სარგებლის მიღება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დ. ქ-ასა და თ. ს-ის სარჩელი თ. დ-ას მიმართ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და თ. დ-ას მოსარჩელეების სასარგებლოდ დაეკისრა 2952 ლარის ანაზღაურება. თ. დ-ას შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა და დ. ქ-ასა და თ. ს-ეს თ. დ-ას სასარგებლოდ დაეკისრათ 10188 ლარის ანაზღაურება. საბოლოოდ მოთხოვნათა ურთიერთგაქვითით დ. ქ-ას და თ. ს-ეს თ. დ-ას სასარგებლოდ დაეკისრათ 7 236 ლარის გადახდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს დ. ქ-ამ და თ. ს-ემ, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილებით თ. ს-ისა და დ. ქ-ას საპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, თ. დ-ას თ. ს-ისა და დ. ქ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა 3153.3 ლარის ანაზღაურება. თ. დ-ას შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, მუხიანის მე-- მ/რ, კორპუსი --, ბინა N82, საკადასტრო კოდი: ……... წარმოადგენს თ. დ-ას საკუთრებას 2008 წლის 16 ივნისიდან. თ. დ-ას საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი გახლდათ საკუთრების უფლების მოწმობა, დამოწმებული 2008 წლის 11 ივნისს. თ. დ-აზე 1996 წლის 23 მაისს გაცემული იქნა ორდერი N……..;

დ. ქ-ა და თ. ს-ე წარმოადგენენ მეუღლეებს, იძულებით გადაადგილებულ პირებს;

2003-2012 წლის განმავლობაში დ. ქ-ა და თ. ს-ე ცხოვრობდნენ თ. დ-ას საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაში, მდებარე ქ. თბილისი, მუხიანის მე-- მ/რ, კორპუსი --, ბინა N82, საკადასტრო კოდი: ……..;

დ. ქ-ამ და თ. ს-ემ მათ მიერ დაკავებულ ბინაში ჩაატარეს სარემონტო სამუშაოები. ბინა, როდესაც იგი დაიკავეს ძირითად სარჩელში მოსარჩელეებმა იყო საცხოვრებლად უვარგისი, კარკასულ მდგომარეობაში, არ იყო ამოყვანილი ბინებს შორის გამყოფი კედლები, არ ჰქონდა არც ერთი შიდა ტიხარი, არ იყო გაყვანილი შესაბამისი კომუნიკაციები (წყალი, გაზი და ა.შ.).

დ. ქ-ას და თ. ს-ის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს სხვის ნივთზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურება, რომელიც მოტივირებულია მოპასუხის უსაფუძვლო გამდიდრებით.

პალატამ განმარტა, რომ უსაფუძვლო გამდიდრება სუბსიდიალური ხასიათისაა, რაც ნიშნავს იმას, რომ მხარეთა შორის არ უნდა არსებობდეს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების სახელშეკრულებო ან სხვა კანონისმიერი საფუძველი. გარდა ამისა, მითითებული საფუძვლით პირის მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის სახეზე უნდა იყოს გარკვეული კუმულატიური წინაპირობები, კერძოდ: 1. მოპასუხე უნდა გამდიდრდეს, 2. მოპასუხის გამდიდრება უნდა გამოიწვიოს მოსარჩელის ქმედებამ - ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კაშირი, 3. მოპასუხის გამდიდრება, როგორც შედეგი, უნდა იყოს უკანონო, ანუ მას არ უნდა ჰქონდეს კანონისმიერი შესაძლებლობა, კომპენსაციის გარეშე მიითვისოს აღნიშნული ქონება. რომელიმე ამ პირობის არსებობა გამორიცხავს უსაფუძვლო გამდიდრების საფუძველზე პირის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

ამ ტიპის დავებზე სასამართლომ უნდა დაადგინოს მოსარჩელის მიერ კონკრეტულად რა სახის ხარჯები იქნა გაწეული, რამდენად აუცილებელი იყო ამ ხარჯის გაწევა და ემსახურებოდა თუ არა ეს ხარჯები სადავო ნივთის გაუმჯობესებას, თუ იგი მხოლოდ მოსარჩელის, როგორც ნივთის მოსარგებლის სპეციალური ინტერესებიდან გამომდინარე იქნა გაწეული.

პალატამ მიიჩნია, რომ მართალია მოსარჩელეებმა დაადასტურეს მათ მიერ თ. დ-ას ნივთზე გაწეული ხარჯების ფაქტი, მაგრამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, ვერ შეძლეს თავისი წილი მტკიცების ტვირთის იმ კუთხით რეალიზება, რომ უძრავი ქონების გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯი შეადგენდა 20 090 ლარს, რითაც გაიზარდა ქონების ღირებულება და რამაც ამ თანხით გაამდიდრა მოპასუხე.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა მოსარჩელეების მიერ წარმოდგენილი აუდიტორული ფირმა „ს-ეს“ მიერ 20.03.2012 წელს გაცემული დასკვნა იმ დასაბუთებით, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში შეფასებით, მათ შორის მოპასუხის მიერ წარმოდგენილ ფოტოსურათებთან, მის მიერ წარმოდგენილ ცნობებთან, შეფასების ანგარიშის, მხარეთა ახსნა-განმარტების გათვალისწინებით, იგი არ შეიცავდა სხვის ნივთზე გაწეული ხარჯების რეალურ ღირებულებას. ამასთან, თ. ს-ე მის მიერ გაწეულ ხარჯს სხვა ოდენობით განმარტავდა სასამართლოს სხდომაზე. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სწორედ თ. დ-ას მიერ წარმოდგენილი შეფასების ანგარიში უნდა ყოფილიყო გათვალისწინებული სადავო საკითხის გადაწყვეტისას და არა თ. ს-ისა და დ. ქ-ას მიერ წარმოდგენილი აუდიტორული დასკვნა.

პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მოტივაცია, რომ მოსარჩელეთა მიერ მოპასუხის საკუთრებაში არსებული ბინის გასარემონტებლად გაწეულმა ხარჯებმა შეადგინა 2 952 ლარი.

პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ დანახარჯებში არ არის შესული კარ-ფანჯრების ღირებულება, კერძოდ, პალატამ მიუთითა შპს აუდიტორული ფირმა „ა-ის“ მიერ რემონტის ღირებულების გაანგარიშების ცხრილზე. ამავე დასკვნაში მოცემული შენიშვნის თანახმად, დგინდება, რომ მასალების რაოდენობაში არ არის შესული მინის გარე ფანჯრები, გარდა 1 აივნისა, იმ მიზეზის გამო, რომ დამკვეთის განმარტებით, რემონტის დაწყებამდე ჩასმული იყო გარე ფანჯრები, გარდა აივნისა. ამდენად, აუდიტის დასკვნა, რის გამოც მასალების რაოდენობაში არ შევიდა ბინის გარე ფანჯრები, ემყარება მხოლოდ შემკვეთის განმარტებას, მაშინ, როდესაც, მოსარჩელეები მიუთითებენ, რომ გარე ფანჯრები არ იყო მოწყობილი და მათი მოწყობა განხორციელდა მათ მიერ. პალატამ აღნიშნა, რომ მითითებული სადავო გარემოება, გარდა აპელანტების ახსნა-განმარტებისა, ასევე დასტურდება, პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაკითხული მოწმე ნ. ქ-ას ჩვენებით, რომელმაც განმარტა, რომ გარე ფანჯრები მოწყობილი იყო თ. ს-ის მიერ, რაც სამოქალაქო საქმეთა პალატამ გაიზიარა.

სამოქალაქო საქმეთა პალატამ გარე ფანჯრების ღირებულების დასადგენად იხელმძღვანელა აუდიტორული ფირმა „ს-ეს“ მიერ 20.03.2012 წლის დასკვნით, რომლის თანახმად, დგინდება, რომ კარ-ფანჯრები დამზადებულია ხისგან, დაფარულია ლაქით და მასზე დანახარჯები შეადგენს 1500 ლარს. ამდენად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეების მიერ გარე ფანჯარაზე გაწეული ხარჯი შეადგენს (1500-1298,7)= 201,3 ლარს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ თ. დ-ას თ. ს-ისა და დ. ქ-ას სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა 3 153.3 ლარი.

პალატის მითითებით, თ. დ-ას შეგებებული სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხეებისათვის, მის სასარგებლოდ, სოლიდარულად - 10 188 ლარის დაკისრება. თ. დ-ა ითხოვდა ზიანს იმ მიუღებელი შემოსავლისათვის, რასაც ის მიიღებდა 2008-2012 წლებში სადავო ფართის გაქირავების შედეგად.

პალატამ აღნიშნა, რომ შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად მოსარჩელე უთითებდა ზიანზე, რომელიც მან განიცადა მიუღებელი შემოსავლის სახით, კერძოდ, თ. დ-ა აღნიშნავდა, რომ მოსარჩელეების მიერ მისთვის მიყენებული ზიანი გამოიხატებოდა იმაში, რომ კორპუსი და, შესაბამისად, ბინა დასრულებულ მდგომარეობაში ე.წ. „თეთრი კარკასით“ უნდა ჩაბარებოდა 2004 წელს. მცირე რემონტის შემდეგ, იგი აპირებდა ბინის გაქირავებას და აქედან გარკვეული შემოსავლის მიღებას, რადგან იმ პერიოდისათვის მისი ოჯახი დროებით ცხოვრობდა სოფელში, ალტერნატიულ მისამართზე. შეგებებული სარჩელის ავტორის მითითებით, მის მიერ წარმოდგენილი აუდიტის დასკვნის თანახმად, საშუალო საბაზრო საიჯარო ქირის ღირებულებამ 2008-2012 წლებისათვის შეადგინა 13 591 ლარი, ანუ თვეში 283 ლარი, ხოლო ბოლო სამი წლის ქირა შეადგენდა 10 188 ლარს.

პალატამ განმარტა, რომ მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის სამართლიანი განაწილების პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ვალდებული იყო, დაემტკიცებინა ზიანის არსებობა და მისი მოცულობა, ასევე მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. ამდენად, წინამდებარე საქმეზე მოსარჩელე თ. დ-ას მტკიცების საგანს შეადგენდა მისთვის 10188 ლარის ოდენობით ზიანის მიყენების ფაქტისა და იმ გარემოების დადასტურება, რომ არსებობდა მიზეზობრივი კავშირი მოპასუხეების ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოსარჩელემ ვერ შეძლო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების ნორმების დაცვით, მისი მტკიცების საგანში შემავალი ამ გარემოებების დადასტურება. უწინარესად, მან ვერ დაადასტურა ის ფაქტი, რომ იგი აპირებდა სადავო ბინის გაქირავებას, მითუმეტეს კი, ისეთ მდგომარეობაში, როცა ბინა იყო კარკასული. ამასთან, მხარემ ვერ დაადასტურა ზიანი, ვინაიდან, ბინის პირდაპირი დანიშნულებაა მისი საცხოვრებლად გამოყენება, მასში ბინადრობა და იგი ყოველთვის არ არის გამიზნული იმისათვის, რომ მან რაიმე შემოსავალი/მოგება მოუტანოს მესაკუთრეს მისი გაქირავების შედეგად, მითუმეტეს კი, ისეთ ვითარებაში, როდესაც, მხარე ვერ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ იგი აპირებდა ბინის გაქირავებას. ამასთან, ვერ დასტურდება მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის.

პალატამ მიზანშეწონილად მიიჩნია იმ გარემოებაზე მითითება, რომ, ვინაიდან თ. დ-ას სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურება, როგორც მიუღებელი შემოსავლის სახით, შესაბამისად, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, იმსჯელოს მოსარჩელეების სამოქალაქო პასუხისმგებლობაზე კონდიქციური ვალდებულებიდან გამომდინარე, უსაფუძვლოდ მიღებულის ან დაზოგილის ფარგლებში - ბინის გაქირავების შედეგად ქირის ოდენობით. პალატამ აღნიშნა, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორედ აღნიშნული საფუძვლით დააკმაყოფილა შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის მოთხოვნა, მაშინ, როდესაც სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა 2008–2012 წლების ქირა, როგორც მიუღებელი შემოსავალი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა თ. დ-ას შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.

სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. დ-ამ, მოითხოვა გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით თ. დ-ას შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება, ასევე მხარეთა ურთიერთმოთხოვნების გაიქვითვის შედეგად თ. ს-ესა და დ. ქ-თვის, თ. დ-ას სასარგებლოდ, სოლიდარულად – 7034.7 ლარის გადახდა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული და გადაწყვეტილება დასაბუთებულია იმდენად არასრულად, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმება შეუძლებელია, კერძოდ სააპელაციო სასამართლოს შეგებებულ სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლი. ასევე სრულიად გაუგებარია სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი ემსჯელა დ. ქ-ასა და თ. ს-ის სამოქალაქო პასუხისმგებლობაზე კონდიქციური ვალდებულებებიდან გამომდინარე უსაფუძვლოდ მიღებულის ან დაზოგილის ფარგლებში. მხარის მიერ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების კონკრეტულ მატერიალურ-სამართლებრივ ნორმასთან შესაბამისობის დადგენა სასამართლოს უფლებაცაა და ვალდებულებაც. დავის სამართლებრივი შეფასებისას, მოსამართლე სრულიად დამოუკიდებელია, განსხვავებით პროცესის ფაქტობრივ საფუძვლებზე მზაობისაგან და არ არის შებოჭილი დისპოზიციურობის ან შეჯიბრებითობის პრინციპებით. თ. დ-ას მითითებით, სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 982-ე, 979-ე მუხლები, რაც არ გამოუყენებია. ასევე მისი მითითებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი. ვინაიდან საქმე გვაქვს მოწინააღმდეგე მხარეთა მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ქმედებით თ. დ-ას სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფის გზით უსაფუძვლო გამდიდრებასთან, სრულიად გაუგებარია სააპელაციო სასამართლოს მიერ თ. დ-ასთვის მაღალი მტკიცებითი სტანდარტის დაწესება, რაც ავალდებულებს ამ უკანასკნელს ამტკიცოს ზიანის არსებობა და მოცულობა, მაშინ როდესაც მოცემულ შემთხვევაში საქმე გვაქვს უსაფუძვლო გამდიდრების შედეგად მიღებული უთანასწორობის გათანაბრებასთან. მოწინააღმდეგე მხარეები ვალდებულნი არიან გადაუხადონ კასატორს ნივთით სარგებლობის საზღაური მიუხედავად იმისა, იცოდნენ, ან უნდა სცოდნოდათ თუ არა მესაკუთრის მიზნები უძრავ ქონებასთან მიმართებით. გარდა ამისა, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ თ. დ-ას განზრახული ჰქონდა ზემოაღნიშნული ბინა გამოეყენებინა როგორც შემოსავლის წყარო, რაც განახორციელა კიდეც.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 14 მაისის განჩინებით თ. დ-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო 2015 წლის 20 თებერვლის განჩინებით ცნობილი იქნა დასაშვებად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილადაა ცნობილი დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

დ. ქ-ა და თ. ს-ე წარმოადგენენ მეუღლეებს, იძულებით გადაადგილებულ პირებს;

საქმის მასალებით ირკვევა, რომ თ. დ-ას შეგებებული სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხეებისათვის, მის სასარგებლოდ, სოლიდარულად – 10 188 ლარის დაკისრება. თ. დ-ა ითხოვდა ზიანს იმ მიუღებელი შემოსავლისათვის, რასაც ის მიიღებდა 2008-2012 წლებში სადავო ფართის გაქირავების შედეგად.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რა ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს მხარე თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომელთა შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით. ანუ, სასამართლომ უნდა დაადგინოს ნორმაში მოყვანილი აბსტაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 411-ე მუხლები.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმის განმხილველი სასამართლოსათვის სავალდებულოა სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები. სარჩელის საფუძველი არის იმ ფაქტების ერთობლიობა, რომლებიც ასაბუთებენ, ამართლებენ მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნას.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს თ. დ-ას მოთხოვნაზე, კერძოდ, თ. დ-ა შეგებებული სარჩელით ითხოვდა თ. ს-ისა და დ. ქ-ასათვის სოლიდარულად 2008-2012 წლებისათვის, ბოლო სამი წლის ქირის გადახდის დაკისრებას 10193 ლარის ოდენობით, რომელიც მოთხოვნათა ურთიერთგაქვითვის შედეგად შეადგენს 7236 ლარს, როგორც სადავო უძრავი ნივთის მფლობელობის შეწყვეტამდე პერიოდში მისი კუთვნილი უძრავი ქონებით სარგებლობის შეუძლებლობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. მოთხოვნის საფუძვლად მითითებულია ის გარემოება, რომ დ. ქ-ა და თ. ს-ე უკანონოდ ფლობდნენ თ. დ-ას საკუთრებას, რითიც მას მოესპო ქონებით შემოსავლის მიღება – გაქირავების შესაძლებლობა. ფაქტობრივად, თ. დ-ა მოპასუხეებისაგან ითხოვს ზიანის ანაზღაურებას ამ უკანასკნელების თ. დ-ას საკუთრებაში არსებულ ფართში ცხოვრების გამო. მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით ვერ იქნება გაზიარებული სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ თ. დ-ას შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა დელიქტური ხასიათისაა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 411-ე მუხლების მიხედვით. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაზე არ ვრცელდება დელიქტური ვალდებულებების ინსტიტუტი, რადგან დ. ქ-ასა და თ. ს-ის მიერ უკანონო მფლობელობის პერიოდში ბინის გამოყენებას თ. დ-ასათვის (მესაკუთრე) ფაქტობრივი ქონებრივი დანაკლისის სახით რაიმე ზიანი არ მიუყენებია. ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა ენიჭება იმას, რომ უკანონო მფლობელობით ამ უკანასკნელის ქონება არ შემცირებულა, რასაც გულისხმობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი, კერძოდ, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი, შესაბამისად, დ. ქ-ასა და თ. ს-ის სადავო ბინაში სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ცხოვრებით ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისი მესაკუთრეს არ მიუღია.

ზემოთ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, იმის გამო, რომ თ. დ-ას მოთხოვნა უკავშირდება დ. ქ-ასა და თ. ს-ის მიერ სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე მფლობელობას, სადავო შემთხვევაზე უნდა გავავრცელოთ ხელყოფის კონდიქციის სპეციალური წესი, რომელიც მოცემულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლით, კერძოდ, განსახილველი მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი.

განსახილველი ნორმით გათვალისწინებული „ზიანი“ წარმოადგენს არა ზიანის ანაზღაურების შემთხვევას, არამედ, საქმე გვაქვს გამდიდრების გათანაბრებასთან. ამ შემთხვევაში ყურადსაღებია, რომ განსახილველი ნორმა მოცემულია უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტით, რაც მიგვითითებს ამ ნორმით გათვალისწინებული ზიანის გათანაბრებაზე უსაფუძვლო გამდიდრებასთან, ანუ როგორც ხელყოფის კონდიქციისათვის არის დამახასიათებელი, ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი არის ის, რომ ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა.

აქედან გამომდინარე, სკ-ის 982-ე მუხლში მითითებულ ზიანში იგულისხმება მიღებულის დაბრუნების შეუძლებლობის შემთხვევაში მისი ღირებულების ანაზღაურება, ანუ საქმე გვაქვს არა ზიანის ანაზღაურებასთან, არამედ გამდიდრების გათანაბრების შემთხვევასთან. ამდენად, სადავო ფაქტობრივი სიტუაცია არ ითვალისწინებს ზიანის ინსტიტუტს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის მიხედვით.

იმის გათვალისწინებით, რომ დ. ქ-ასა და თ. ს-ის მიერ თ. დ-ას საკუთრებაში არსებული ბინის უკანონო მფლობელობის გამო, ამ უკანასკნელმა დაკარგა გარკვეული სიკეთის მიღების შესაძლებლობა, მას უფლება ეძლევა, ამოიღოს ეს ქონება ხელმყოფისაგან. აღნიშნული ქონებრივი წონასწორობის აღდგენას ემსახურება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლი, რომლის თანახმად, ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა.

განსახილველ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე საკასაციო პალატა საჭიროდ მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს უსაფუძვლო გამდიდრების თავისებურებებზე.

ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია გათანაბრების ოდენობის განსაზღვრის საკითხი. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ მხრივ საყურადღებოა შესრულების კონდიქციის რეგულირების მექანიზმი, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება შეძენილზე, მიღებულ სარგებელზე, ასევე სხვა ყველაფერზე, რაც მიმღებმა შეიძინა მიღებული საგნის განადგურების, დაზიანების ან ჩამორთმევის სანაცვლო ანაზღაურების სახით. იმის გათვალისწინებით, რომ „შესრულების დაბრუნება“ (დ. ქ-ასა და თ. ს-ის მიერ უკანონო სარგებლობით მიღებული სიკეთე) შეუძლებელია, ზემოთ მითითებული ნორმის მე-2 ნაწილის თანახმად, უფლების მქონე პირმა (თ. დ-ამ) შეიძლება, გამოიყენოს ღირებულების ანაზღაურების მოთხოვნა, რაც შეიძლება დადგინდეს მსგავსი ბინის ქირის ოდენობით. კონკრეტულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ასანაზღაურებელი ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას თ. დ-ა ეყრდნობა შპს „აუდიტორული ფირმა „ა-ის“ 2012 წლის 27 ნოემბრის დასკვნას, რომლითაც 2008-2012 წლებისათვის ქალაქ თბილისში, მუხიანის მე-- მ/რ, მე-- კორპუსში მდებარე N 82 ბინის (სადავო უძრავი ქონების) გაქირავების შემთხვევაში სავარაუდო შემოსავალი განსაზღვრულია 13591 ლარით, შესაბამისად, ერთი თვის საიჯარო ქირად მითითებულია 283 ლარი (ტ.I, ს.ფ. 161-164;).

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ თ. დ-ა ითხოვს მხოლოდ სამი წლის ქირის ანაზღაურებას, რაც შეადგენს 10193 ლარს. სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის საფუძველზე, შებოჭილია მოთხოვნის ფარგლებით.

საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ ამ ურთიერთობაზე ვრცელდება უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტი. ამდენად, ამ ურთიერთობაზე გამოყენებულ უნდა იქნას ხანდაზმულობის საერთო ვადა - 10 წელი. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ხანდაზმულობის საერთო ვადა შეადგენს ათ წელს. ეს ვადა დადგენილია ყველა იმ ურთიერთობებისათვის, რომელიც არ ითვალისწინებენ სპეციალურ ვადას, მაგალითად, უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტი. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ დასძენს, რომ დ. ქ-ასა და თ. ს-ის მიერ თ. დ-ას საკუთრებაში არსებულ ბინაში ცხოვრებით ამ უკანასკნელმა არ მიიღო ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისი, ამდენად, ამ ურთიერთობაზე არ გავრცელდება 992-1008-ე მუხლები, შესაბამისად, 10- წლიანი ვადა ჯერ არ არის გასული (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი).

გასათვალისწინებელია, რომ თ. დ-ას მოთხოვნა (დ. ქ-ასა და თ. ს-ისათვის 2008-2012 წლებში სადავო უძრავი ნივთის მფლობელობის შეწყვეტამდე პერიოდში მისი კუთვნილი უძრავი ქონებით სარგებლობის შეუძლებლობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება) უკავშირდება მის მოთხოვნას (დ. ქ-ასა და თ. ს-ისათვის) უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ (კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2004 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილება). შესაბამისად, თ. დ-ას მიერ თავისი საკუთრების, როგორც აბსოლუტურ უფლების დაცვაზე ხანდაზმულობის ინსტიტუტი არ ვრცელდება. ხოლო მიუღებელი სარგებელის თაობაზე მოთხოვნის წარმოშობა და მოცულობა განპირობებულია საკუთრების უკანონო ხელშეშლის ხანგრძლივობით. ხანდაზმულობა წარმოადგენს ვადას, რომლის განმავლობაში უფლებადარღვეულ პირს ეძლევა შესაძლებლობა მოითხოვოს თავისი უფლების იძულებით განხორციელება ან დაცვა (კონკრეტულ დავაში ხელმყოფისაგან უფლების მქონე პირისათვის მის უფლებაში ჩარევის გათანაბრების მოთხოვნა). შესაბამისად, დ. ქ-ასა და თ. ს-ის მიერ 2012 წლამდე სხვისი საკუთრების უკანონო ხელშეშლის ფაქტის გამო წარმოშობილი ვალდებულება არ შეიძლება, შეფასდეს, როგორც პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულება (პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებას წარმოდგენს ვალდებულება, რომელიც კანონით ან ხელშეკრულებით გარკვეული დროის მონაკვეთში უნდა შესრულდეს განსაზღვრული პერიოდულობით, რა დროსაც თითოეული დარღვევა ცალ-ცალკე წარმოშობს მოთხოვნის უფლებას). განსახილველ სადავო ურთიერთობის გათვალისწინებით საკუთრების უფლების ხელყოფის შედეგად დაკარგულმა სიკეთემ წარმოშვა არა პერიოდულად შესასრულებელი, არამედ ერთიანი ვალდებულების შესრულება, ხოლო მიუღებელი ქირა წარმოადგენს მოთხოვნის ოდენობის განსაზღვრის კრიტერიუმს.

ზემომითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას, ინტერესს იწვევს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლი, რომლის თანახმად, არაკეთილსინდისიერმა მფლობელმა უფლებამოსილ პირს უნდა დაუბრუნოს, როგორც ნივთი, ასევე, მიღებული სარგებელი, ნივთის ან უფლების ნაყოფი.

ამასთან ერთად, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ თ. დ-ას მოთხოვნასთან მიმართებით არ იკვეთება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლის გამოყენების უპირატესობა, რადგან „მიღებული სარგებლის“ დაბრუნება შეუძლებელია, ამ შემთხვევაში „მიღებულ სარგებელს“ წარმოადგენს ამ ფართით სარგებლობა, რაც შესაძლებელია გამდიდრების გათანაბრების ოდენობასთან დაკავშირებული სამართლებრივი დანაწესების გამოყენებით, რომლის თაობაზეც ზემოთ უკვე აღინიშნა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილებით თავდაპირველი მოსარჩელეების (საკასაციო მოწინააღმდეგე მხარეების) სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა 3153.3 ლარის ფარგლებში. ამ ნაწილში გადაწყვეტილება არ გასაჩივრებულა, შესაბამისად, საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, იმსჯელოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაზე ამ ნაწილში.

საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს თ. დ-ას საკასაციო პრეტენზიას, რომლითაც იგი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მისი მოთხოვნა არასწორად არ დააკმაყოფილა. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ თ. დ-ას მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილდეს.

ზემოაღნიშნული ფაქტებთან მიმართებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ წარმოდგენილი არის დასაბუთებული პრეტენზია. კონკრეტულ შემთხვევაში დასაშვებ და დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა საქმეზე წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, რის გამოც იურიდიულად დაუსაბუთებელია გასაჩივრებული განჩინება (სსკ-ის 393-ე მუხლი). აღნიშნული გარემოება კი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება მოცემულ საქმეზე.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან.

მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ თ. დ-ას სახელმწიფო ბაჟის სახით შეგებებულ სარჩელის განხილვისათვის გადახდილი აქვს 218 ლარი, ხოლო საკასაციო საჩივრისათვის – 509,40 ლარი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ თ. დ-ას საკასაციო საჩივრისა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების პირობებში კასატორის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, სულ – 727,4 ლარის გადახდა უნდა დაეკისროთ თ. ს-სა და დ. ქ-ას მიუხედავად იმისა, გათავისუფლებული არიან თუ არა ისინი სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. თ. დ-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. შეიცვალოს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება დ. ქ-ასა და თ. ს-ისათვის თ. დ-ას სასარგებლოდ 10188 ლარის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;

3. თ. დ-ას შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდეს;

4. დ. ქ-ასა და თ. ს-ეს თ. დ-ას სასარგებლოდ დაეკისროთ 10188 ლარის გადახდა;

5. საბოლოოდ მოთხოვნათა ურთიერთგაქვითვით დ. ქ-ასა და თ. ს-ეს თ. დ-ას სასარგებლოდ დაეკისროთ 7034.7 ლარის გადახდა;

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩეს უცვლელად;

7. დ. ქ-ასა და თ. ს-ეს თ. დ-ას სასარგებლოდ დაეკისროთ 727,4 ლარის გადახდა;

8. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე