საქმე №ას-463-437-2014 14 აპრილი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ.ხ. (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „გ.“, შპს „გ.“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 12 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – იჯარის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ.ხ.მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „გ.სა“ და შპს „გ.ს“ მიმართ იჯარის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელე შპს „გ.ს“ საწესდებო კაპიტალის 50%-ის მფლობელ პარტნიორს წარმოადგენდა, ხოლო მეორე ნახევრის მფლობელს წარმოადგენდა ი.ხ.. შპს „გ.ს“ პარტნიორთა საერთო კრების 2012 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებით, ნ.ხ.ს მონაწილეობის გარეშე, საზოგადოების დირექტორად დაინიშნა შ.ზ., ხსენებული კრების ოქმი ბათილად იქნა ცნობილი, თუმცა მოცემული ოქმი ძალაში არ იყო შესული, შესაბამისად საზოგადოების დირექტორს კვლავ შ.ზ. წარმოადგენდა, რომელმაც 2012 წლის 26 დეკემბერს შპს „გ.ს“ სახელით შპს „გ.თან“ იჯარის ხელშეკრულება გააფორმა ქ.თბილისში, მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის 10 წლის ვადით დროებით სარგებლობაში გადაცემის შესახებ. უძრავი ქონება წარმოადგენს შპს „გ.ს“ საკუთრებაში არსებულ ერთადერთ მნიშვნელოვან ობიექტს, ქონება კი შპს „გ.ს“ გადაეცა მეტად არახელსაყრელ პირობებში, ასევე იჯარის ხელშეკრულება შპს „გ.ს“ სახელით პარტნიორთა საერთო კრების ნებართვის გარეშეა დადებული.

შპს „გ.მ“ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ საიჯარო ქირა არ არის მნიშვნელოვნად მცირე ბაზარზე არსებულ ფასებთან შედარებით, რაც დასტურდება შესაგებელზე დართული სსიპ ლ.ს.ის სახელობის ექსპერტიზის ბიუროს დასკვნით. 2007-2009 წლებში საზოგადოების მთლიან მოგებას წარმოადგენდა 14 273 ლარი, ხოლო 2010 წლიდან 2012 წლის სექტემბრამდე საზოგადოება არ ფუნქციონირებდა და იჯარის ხელშეკრულების დადება ერთადერთი სწორი გადაწყვეტილება იყო, ამასთან, ხელშეკრულების დადებამდე შენობის ფასადზე გაკრული იყო ბანერი შენობის გაქირავების თაობაზე. მოსარჩელე არ გამოცხადებულა რამდენიმე კრებაზე მიუხედავად მოწვევისა.

სარჩელი ასევე არ ცნო შპს „გ.მ“ იმ საფუძვლით, რომ შპს „გ.ს“ წესდებით იჯარის ხელშეკრულების დადებისათვის პარტნიორთა გადაწყვეტილება არ არის საჭირო, ამგვარი თანხმობა გათვალისწინებულია მხოლოდ ქონების დატვირთვისთვის. სიმართლეს არ წარმოადგენს ის ფაქტიც, რომ შპს „გ.ის“ მიერ გადასახდელი თანხა საბაზრო თანხაზე ნაკლებია, რადგან იჯარის ხელშეკრულების გაფორმების მომენტისთვის, ობიექტი არ ფუნქციონირებდა და საჭიროებდა რემონტს, ამასთან 2010-2011 წლებში შპს „გ.ს“ მიერ შემოსავლების სამსახურში არ ყოფილა წარდგენილი მოგების გადახდის დეკლარაციები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ.ხ.ს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 12 მარტის განჩინებით ნ.ხ.ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო, რომ შპს „გ.ს“ საზოგადოების პარტნიორები არიან ი. ხ. - 50% და ნ.ხ. - 50%;

2013 წლის 24 ივნისის სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერით შპს „გ.ს“ დირექტორია ნ.კ.;

სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი შპს „გ.ს“ 2012 წლის 28 აპრილის პარტნიორთა კრების ოქმი, რომლის საფუძველზეც საზოგადოების დირექტორად დანიშნულ იქნა შ.ზ.;

ქ.თბილისში, მდებარე უძრავი ქონება რეგისტრირებულია შპს „გ.ს“ საკუთრებად, მოცემულ ობიექტზე 2012 წლის 26 სექტემბერს შპს „გ.სა“ და შპს „გ.ს“ შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება 10 წლის ვადით. ხელშეკრულების დადებიდან 1 წლის ვადაში მოიჯარეს უნდა გადაეხადა ყოველთვიურად 3 000 ლარი, ხოლო ერთი წლის შემდეგ - 5 000 ლარი;

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მხარეთა შორის დადებული იჯარის ხელშეკრულება არ შეიძლება ჩაითვალოს მართლსაწინააღმდეგო გარიგებად იმის გამო, რომ ხელშეკრულება დაიდო პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების გარეშე, ეს გარემოება იწვევს დირექტორის პასუხისმგებლობას პარტნიორთა წინაშე და არ წარმოადგენს გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველს.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 99-ე 59-ე მუხლებით და განმარტა, რომ მითითებული ნორმა შეეხება როგორც კანონით დადგენილ, ისე მხარეთა მიერ შეთანხმების საფუძველზე დაწესებულ სავალდებულო თანხმობას. განსხვავება მხოლოდ ისაა, რომ კანონით დადგენილი სავალდებულო თანხმობის არ არსებობისას გარიგების ნამდვილობა კონტრაჰენტის მოქმედებისგან დამოუკიდებლად ბათილია, ხოლო თუ მესამე პირის თანხმობა ხელშეკრულების მეშვეობითაა გათვალისწინებული, ამგვარი თანხმობის გარეშე დადებული გარიგების ნამდვილობა კონტრაჰენტის კეთილსინდისიერებაზეა დამოკიდებული, კერძოდ, იცოდა თუ არა მან მისი ხელშემკვრელი მხარის უფლებამოსილების შეზღუდვის თაობაზე. განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ამ ნორმის სწორად განმარტება სამეწარმეო სუბიექტებთან მიმართებით იძენს, ვინაიდან, კონკრეტულ საზოგადოებას თავისი წესდებით შეუძლია დააწესოს საერთო კრების ან სამეთვალყურეო საბჭოს ან ყველა პარტნიორის თანხმობის აუცილებლობა ისეთ საკითხებზე, რომლებზეც კანონით ასეთი თანხმობა საჭირო არ არის. მესამე პირებისთვის ამგვარ შეზღუდვას ძალა აქვს, თუ იგი სამეწარმეო რეესტრშია რეგისტრირებული.

პალატამ მიუთითა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9.1, 9.2, 9.4 მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მესამე პირთა დამცავი ნორმები არ მოქმედებენ მხოლოდ მაშინ, თუ გარიგების დადების მომენტისთვის კონტრაჰენტისთვის ცნობილი იყო ხელმძღვანელობის უფლებამოსილების შეზღუდვის შესახებ. წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირს, მოცემულ შემთხვევაში, წარმოადგენდა შ.ზ. და მისი უფლებამოსილების შეზღუდვა რაიმე ფორმით რეგისტრირებული არ ყოფილა. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ.ხ.მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ დაარღივა კანონი და არსებობს განჩინების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებით გათვალისწინებული საფუძვლები. სასამართლომ საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებების შეფასებისას დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა. პალატამ ასევე არასწორად გამოიყენა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9.4 მუხლი, რადგან აღნიშნული ნორმით მოწესრიგებული საკითხის ფარგლებში შესაძლო დავის აღმძვრელ სუბიექტად თავად წარმოდგენილი საზოგადოება განიხილება. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე არა ხელშეკრულების მონაწილე მხარე, არამედ საზოგადოების პარტნიორია, რომლის სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული იმპერატიული დებულებაა. ამ ნორმის ლოგიკური ანალიზი ცხადყოფს, რომ სავალდებულო ნებართვის გარეშე დადებული ხელშეკრულება უცილოდ ბათილ გარიგებათა კატეგორიას მიეკუთვნება. აღსანიშნავია ისიც, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ გაიზიარა არგუმენტი იმის შესახებ, რომ შპს „გ.ს“ წესდების შესაბამისი დებულების თანახმად, საზოგადოების კუთვნილი უძრავი ქონების დატვირთვა მისი იჯარით გაცემასაც გულისხმობს.

დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ იჯარის ხელშეკრულების დადებით შპს „გ.ს“ ვერ მიადგებოდა ზიანი. სასამართლომ მხოლოდ საიჯარო ქირის საბაზრო ფასის მიხედვით იმსჯელა, თუმცა არ გაამახვილა ყურადღება იმ საკითხზე, რომ პრეტენზია, რომელიც ეხებოდა საზოგადოების ეკონომიკურ ინტერესებზე ნეგატიურ გავლენას, არგუმენტირებული იყო არა საკუთრივ საიჯარო ქირის ოდენობით, არამედ იმ ფაქტორით, რომ ქონების იჯარით გაცემის პირობებში შპს „გ.“ სამეწარმეო საქმიანობას ვეღარ ახორციელებდა.

დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს ის დასკვნაც, რომ შპს „გ.ის“ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირისთვის უცნობი იყო შპს „გ.ს“ დირექტორის უფლებამოსილების შეზღუდვის შესახებ. სასამართლოს ეს მსჯელობა არსებითად ეწინააღმდეგება კანონის ცოდნის პრეზუმციას, ამ კუთხით სასამართლოს მსჯელობა არ შეიძლება იქნეს გაზიარებული, რადგანაც სარჩელი საზოგადოების პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების აუცილებლობასთან მიმართებაში არგუმენტირებული იყო, ერთი მხრივ, წესდების იმ ნორმით, რომლითაც პარტნიორთა კრების სავალდებულობა დადგენილია ქონების დატვირთვის საკითხთან მიმართებით, ხოლო, მეორე მხრივ, წესდების სხვა დათქმით, რომლის თანახმად პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების აუცილებლობა დადგენილია იმ საკითხების მიმართ, რომლებიც თავისი მნიშვნელობით სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას.

ნიშანდობლივია, რომ ქონების იჯარით გაცემასთან ან სხვაგვარ დატვირთვასთან დაკავშირებით, საზოგადოების პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების სავალდებულოობა „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის ამჟამინდელი რედაქციით არ არის გათვალისწინებული, თუმცა რაც შეეხება იმ საკითხებს, რომელთა მნიშვნელობა სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, თავად კანონი შეიცავს დათქმას პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების აუცილებლობის შესახებ. სადავო ობიექტი შპს „გ.ს“ ერთადერთ საარსებო წყაროს წარმოადგენდა, რომლითაც ხორციელდებოდა სამეწარმეო საქმიანობა, ხოლო ქონების იჯარით გაცემა სამეწარმეო საქმიანობას არ წარმოადგენს. შესაბამისად შპს „გ.ს“ კანონის პირდაპირი დათქმა ავალდებულებდა იმის ცოდნას, რომ სამეწარმეო სუბიექტის მხრიდან ქონების იჯარით გაცემა არ წარმოადგენდა ჩვეულებრივი საქმიანობის სახეს რის გამოც ასეთ საკითხთან დაკავშირებით, აუცილებელი იყო კონტრაჰენტი სუბიექტის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების არსებობა.

კასატორის ინტერესს წარმოადგენს ის, რომ შპს „გ.ს“ კვლავ მიეცეს სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების შესაძლებლობა, სასამართლომ არასწორად შეაფასა ექსპერტიზის დასკვნები საბაზრო ფასთან დაკავშირებით და სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის საექსპერტო ბიუროს დასკვნას მიანიჭა უპირატესობა, რამაც განაპირობა სააპელაციო პალატის მიერ სამართლებრივად უსწორო გადაწყვეტილების მიღება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ.ხ.ს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას ძირითადად იმ საფუძვლით მოითხოვს, რომ ქონების იჯარით გაცემისათვის სავალდებულო იყო პარტნიორთა გადაწყვეტილება, რაც ცნობილი უნდა ყოფილიყო მოპასუხისათვის, ხოლო ამ წესის დაუცველად დადებული გარიგება უცილოდ ბათილი გარიგებაა, ამასთან, იჯარის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, საზოგადოება შეძლებს სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებას. კასატორი ასევე არ ეთანხმება სასამართლოს შეფასებას საექსპერტო დასკვნების თაობაზე.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული პრეტენზები არ წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრულ დასაბუთებულ შედავებას, რადგანაც თავად კასატორი აღნიშნავს, რომ ქონების იჯარით გაცემის თაობაზე პარტნიორთა გადაწყვეტილების სავალდებულობა შეფასების საგანს წარმოადგენს და ამ საკითხის თაობაზე იმპერატიულ დათქმას არ ითვალისწინებს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი, ამასთანავე, საყურადღებოა, რომ ამავე კანონის მე-9 მუხლის თანახმად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირს წარმოადგენდა შ.ზ., რომლის უფლებამოსილების რაიმე ფორმით შეზღუდვა გარიგების დადების დროისათვის არ დადასტურებულა. სამოქალაქო ბრუნვის ინტერესებიდან გამომდინარე, მოქმედი კანონმდებლობა აღიარებს კეთილსინდისიერების პრინციპს, რომლის შეზღუდვაც მხოლოდ უტყუარ მტკიცებულებას უნდა ემყარებოდეს.

შპს „გ.ს“ არაკეთილსინდისიერების საკითხს კასატორი მხოლოდ ვარაუდის დონეზე ხდის სადავოდ და ამ კუთხით მას დასაბუთებულად არ მიუთითებია ფაქტობრივ გარემოებებზე, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა ხელშეკრულების კანონშესაბამისად დადებისა და საწინააღმდეგო ვითარებაში, დირექტორის შესაძლო პასუხისმგებლობის თაობაზე დასაბუთებულია და ემყარება კანონის ნორმათა სწორ განმარტებას.

პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ კასატორს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ იჯარის ხელშეკრულების დადების დროისათვის შპს „გ.“ სამეწარმეო საქმიანობას არ ახორციელებდა.

რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას მტკიცებულებათა არასწორი გამოკვლევის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო მას ვერ გაიზიარებს, რადგანაც მხარე შემოიფარგლება ზოგადი მითითებით, რომ სასამართლომ უპირატესობა მიანიჭა მტკიცებულებათაგან ერთ-ერთს, ხოლო ამ არგუმენტის ფაქტობრივი საფუძველი მხარეს არ მიუთითებია, თავის მხრივ, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა შეესაბამება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლის მოთხოვნებს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არ აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ.ხ.ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ნ.ხ.ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ გადახდილი თანხის 70%, კერძოდ 300 ლარის 70% - 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ.ხ.ს საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ნ.ხ.ს (პ/N.......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით პ.კ.ის მიერ 2014 წლის 27 მაისის N351998014 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე