№ას-463-439-2012 27 აპრილი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ა. გ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე – ს. უ-ი E

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, ზიანის ანაზღაურება, სარდაფის პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ა. გ-ამ მოპასუხე ს. უ-ის მიმართ და მოითხოვა:

1. მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ქ.თბილისში, ვ-ის ქ.№8-ში მდებარე მოსარჩელის კუთვნილი სარდაფის (ფართით 38კვ.მ) გამოთხოვა;

2. მოპასუხის მიერ სარდაფის თვითნებურად დაკავებით მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება;

3. მოპასუხისათვის სარდაფის პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენის დავალდებულება.

სარჩელის საფუძვლები:

2003 წელს, ქ.თბილისში, ვ-ის ქ.№8-ში მდებარე მოსარჩელის კუთვნილი სარდაფი თვითნებურად დაიკავა მოპასუხემ. ამ უკანასკნელმა სარდაფში დაიწყო სამშენებლო სამუშაოების წარმოება, დაანგრია სარდაფის კედელი, მოშალა შენობაში არსებული გათბობის სისტემა;

ზემოაღნიშნულის გამო მოსარჩელე იძულებული გახდა სასამართლოსათვის მიემართა სარდაფის გამოთავისუფლებისა და სამუშაოების შეჩერების მოთხოვნით. ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 11 სექტემბრის განჩინებით მოპასუხეს აეკრძალა სარდაფში სამშენებლო სამუშაოების წარმოება. გარდა ამისა, საქმეზე ჩატარდა საი-ო-ტექნიკური ექსპერტიზა და სხვა მოსამზადებელი სამუშაოები, თუმცა 2004 წლის 26 ოქტომბრის განჩინებით სარჩელი დარჩა განუხილველად. განსახილველი სარჩელი წარმოადგენდა ახალ სარჩელს;

1998 წლის 26 თებერვლის ნოტარიულად გაფორმებული ხელშეკრულებით მოსარჩელეს საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაეცა ქ.თბილისში, ვ-ის ქუჩის (ყოფილი ი-ის ქუჩა) №8-ში მდებარე საცხოვრებელი ეზოს მხარეს 55/36კვ.მ ფართის სარდაფი. ქ.თბილისის მერიის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის 2003 წლის 13 ოქტომბრის №--- წერილში აღნიშნულია, რომ მოსარჩელის სააღრიცხვო ბარათში შეტანილ იქნა ცვლილება და ვ-ის ქ.№8-ში არსებული 55/38კვ.მ ფართის სარდაფი საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა მოსარჩელის სახელზე. ცვლილებების შეტანა განხორციელდა მთაწმინდის რაიონის №62 საბინაო-საექსპლოატაცია უბნის უფროსსა და მოსარჩელეს შორის 1998 წლის 26 თებერვალს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე. ქ.თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობასთან არსებული არასაცხოვრებელი ფართის გამანაწილებელი კომისიის 1995 წლის 9 ნოემბრის №--- ოქმით (რომელიც მოსარჩელეს გადაეგზავნა მთაწმინდა-კრწანისის გამგეობის 2004 წლის 18 მარტის №--- წერილით) დაკმაყოფილდა ი-ის ქ.8-ში მცხოვრები მოსარჩელის თხოვნა და მას გადაეცა დამხმარე სათავსო – ეზოს მხარეს არსებული 38კვ.მ ფართის სარდაფი, რომლითაც იგი სარგებლობდა წლების განმავლობაში. ამავე დადგენილებით, №62 საბინაო-საექსპლოატაციო უბანს დაევალა, სათანადო ცვლილებები შეეტანა მობინადრის (მოსარჩელის) პირად სააღრიცხვო ბარათში;

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის მიერ 2004 წლის 4 ივნისს შედგენილი საი-ო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნით დადასტურდა, რომ ქ.თბილისში, ვ-ის ქ.№8-ში მდებარე მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხული 55/38კვ.მ ფართის სარდაფი და მოპასუხის სახელზე საჯარო რეესტრში 2002 წლის 30 დეკემბერს (2002 წლის 20 დეკემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე) აღრიცხული 55კვ.მ ფართის სარდაფი არის ერთი და იგივე სარდაფი;

ქ.თბილისის მთაწმინდის რაიონის №62 საბინაო-საექსპლოატაციო უბნის ყოფილი უფროსის, გ.ფ-ის ნოტარიულად დამოწმებული ახსნა-განმარტებით ირკვევა, რომ იგი მონაწილეობდა 1998 წლის 26 თებერვლის პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაფორმებაში, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელეს უსასყიდლოდ გადაეცა ქ.თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქ.№8-ში ეზოს მხარეს მდებარე 55/38კვ.მ ფართის სარდაფი;

მოსარჩელის განმარტებით, მას სურდა, რომ სადავო სარდაფი გადაეკეთებინა, გაერემონტებინა და გაეფართოებინა მასში სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების მიზნით. სწორედ ამ მიზნიდან გამომდინარე, მან აიღო კრედიტი, თუმცა თანხის მიზნობრივად გამოყენებაში ხელი შეეშალა მოპასუხის მოქმედებით. თითქმის 3 წელი იყო, რაც დავა გრძელდებოდა, კრედიტის გამოყენება კი ვერ ხერხდებოდა. მოსარჩელე ბანკს ყოველთვიურად უხდიდა 1279 აშშ დოლარს, საურავის სახით – გადასახდელი თანხის 2%-ს, ხოლო გადაუხდელობის პირობებში – ყოველ გადაცილებულ დღეზე – 0.5%-ს. ეს თანხა დღეში შეადგენდა 38.37 აშშ დოლარს. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელის მოსაზრებით, მოპასუხეს უნდა აენაზღაურებინა მისთვის მიყენებული ზიანი;

მოსარჩელის განმარტებით, 38კვ.მ ფართის სარდაფი მას მიეკუთვნა საცხოვრებელი ფართის გასათბობად, სადაც დამონტაჟებული იყო გათბობის სისტემა. მოპასუხემ დაანგრია გათბობის სისტემა და ტერიტორია, რომელზეც ეს სისტემა იყო განთავსებული, რის შემდეგაც მიითვისა მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაცემულ 38კვ.მ სარდაფი. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელე მოითხოვდა, რომ მოპასუხეს აღედგინა კედელი, რომელიც მოსარჩელის სარდაფს სხვა ფართისგან გამოყოფდა (ტომი 1, ს.ფ. 1-5, 247-254).

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სადავო სარდაფზე გაფორმებული 1998 წლის 26 თებერვლის ხელშეკრულება მოსარჩელემ საჯარო რეესტრში დაარეგისტრირა 2003 წელს. კანონით დადგენილი წესით უძრავი ქონების უფრო ადრე რეგისტრაციის ფაქტს მოსარჩელე ვერ ადასტურებს. სადავო უძრავი ქონების ტექბიუროში რეგისტრაციის თაობაზე მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია სათანადო წესით დამოწმებული დედანი საბუთი, რაც ადასტურებს, რომ მას 2003 წლამდე უძრავი ნივთი ტექბიუროში რეგისტრაციაში არ გაუტარებია. მოპასუხეს უძრავი ნივთი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული აქვს 2002 წელს, ანუ უფრო ადრე, ვიდრე მოსარჩელე განახორციელებდა რეგისტრაციას, შესაბამისად, მოსარჩელეს არ გააჩნია სადავო სარდაფზე საკუთრების უფლება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილებით ა. გ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ.თბილისში, ვ-ის ქუჩის №8-ში (ყოფილი ი-ის ქუჩა) მდებარე 55კვ.მ სარდაფით სარგებლობს ს. უ-ი;

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2009 წლის 5 თებერვალს გაცემული საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქუჩის №8-ში მდებარე 38 კვ.მ სარდაფი წარმოადგენს ა. გ-ას საკუთრებას;

ს. უ-ს ქ.თბილისში, ვ-ის ქუჩის №8-ში (ყოფილი ი-ის ქუჩა) მდებარე 55კვ.მ სარდაფში განხორციელებული აქვს სარემონტო სამუშაოები;

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2009 წლის 30 იანვარს გაცემული საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქუჩის №8-ში მდებარე 55კვ.მ სარდაფი წარმოადგენს ს. უ-ის საკუთრებას;

თბილისის მერიის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის 2003 წლის 13 ოქტომბრის №2--- ცნობის, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის 2004 წლის 4 ივნისის №--- ექსპერტის დასკვნის, აგრეთვე, მოწმის სახით დაკითხული გ. ფ-ის ჩვენებიდან გამომდინარე საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქუჩის №8-ში მდებარე, ს. უ-ის საკუთრებაში არსებულ 55კვ.მ სარდაფში შედის ამავე მისამართზე ა. გ-ას საკუთრებაში არსებული 38კვ.მ სარდაფი.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 311-ე და 312-ე მუხლებზე და განმარტა რომ, როგორც მოსარჩელეს, ასევე მოპასუხეს საკუთრების უფლება გააჩნდათ სადავო სარდაფზე, რაც გამორიცხავდა ს. უ-ის მიერ ნივთის უკანონოდ ფლობის ფაქტს. აქვე, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია მოპასუხის მიერ სადავო ფართზე საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძვლები (ტომი 1, ს.ფ. 258-262).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით:

1. ა. გ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

2. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება (ტომი 2, ს.ფ. 103-112).

სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ (ტომი 2, ს.ფ. 119-125).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებით:

1. ა. გ-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

2. გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 ნოემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 თებერვლის განჩინებით:

1. ა. გ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

2. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ.თბილისში, ვ-ის ქ.№8-ში (ყოფილი ი-ის ქუჩა) მდებარე 55კვ.მ სარდაფით სარგებლობს ს. უ-ი;

ს. უ-მა ქ.თბილისში, ვ-ის ქ.№8-ში (ყოფილი ი-ის ქუჩა) მდებარე 55კვ.მ სარდაფში განხორციელა სარემონტო სამუშაოები;

2009 წლის 5 თებერვლის საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ ქ.თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქ.№8-ში 38კვ.მ სარდაფი წარმოადგენს ა. გ-ას საკუთრებას. უფლების დამდგენი დოკუმენტია 1998 წლის 26 თებერვლის პრივატიზაციის ხელშეკრულება. საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაცია დგინდება 2003 წლის 28 ოქტომბრიდან;

2009 წლის 30 იანვრის საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდება, რომ ქ.თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქ.№8-ში 55კვ.მ სარდაფი წარმოადგენს ს. უ-ის საკუთრებას. უფლების დამდგენი დოკუმენტია 2002 წლის 20 დეკემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულება. საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაცია დგინდება 2002 წლის 20 დეკემბრიდან;

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა და სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გამხდარა, ამასთან საქმის მასალებითაც დასტურდება ის გარემოება, რომ ქ.თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქ.№8-ში ს. უ-ის საკუთრებაში არსებულ 55კვ.მ სარდაფში შედიოდა ამავე მისამართზე ა. გ-ას საკუთრებაში არსებული 38კვ.მ სარდაფი.

აპელანტის პოზიცია ძირითადად ეფუძნებოდა იმას, რომ ს. უ-ი 55კვ.მ სარდაფის მესაკუთრე გახდა უკანონოდ, ყალბი დოკუმენტების საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლზე და განმარტა, რომ ამ ნორმის გამოყენებისათვის აუცილებელია შემდეგი საფუძვლების არსებობა: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე, მოპასუხე – ნივთის მფლობელი და მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება სამივე გარემოების არსებობა, სარჩელი საფუძვლიანია.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, რომლის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.

მოცემულ შემთხვევაში დადგინდა, რომ ა. გ-ას საკუთრებაში არსებული სადავო 38კვ.მ სარდაფი შედიოდა ქ.თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქ.№8-ში ს. უ-ის საკუთრებაში არსებულ 55კვ.მ სარდაფში, რომელიც დადგენილი წესით საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში აღრიცხული იყო ს. უ-ის სახელზე. რეგისტრირებული ჩანაწერი მისი საკუთრების უფლების თაობაზე გაუქმებული არ იყო. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით დადგენილი საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციის პრინციპიდან გამომდინარე, მოპასუხე იყო ქ.თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქ.№8-ში ს. უ-ის საკუთრებაში 55კვ.მ სარდაფის მესაკუთრე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, დადგინდა, რომ მოსარჩელე ითხოვდა ქ.თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქ.№8-ში ს. უ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული 55კვ.მ სარდაფში შემავალი 38კვ.მ სარდაფის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვას. შესაბამისად, სახეზე არ იყო სავინდიკაციო სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის საჭირო ფაქტობრივი შემადგენლობა, კერძოდ, არ დასტურდებოდა მოპასუხის მიერ სადავო უძრავი ნივთის არამართლზომიერი ფლობა, მოპასუხეს გააჩნდა სადავო უძრავი ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი.

რაც შეეხებოდა აპელანტის მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ იგი სადავოდ ხდიდა ს. უ-ის მიერ სადავო ფართზე საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძვლებს, როდესაც სარჩელში უთითებდა იმ სიყალბეზე, რისი საშუალებითაც მოიპოვა ს. უ-მა საკუთრების უფლება, აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ განსახილველ სამოქალაქო საქმეზე ა. გ-ას მიერ აღძრული იყო ვინდიკაციური სარჩელი მოპასუხე ს. უ-ის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის, ასევე, აღნიშნულიდან გამომდინარე, სარდაფის უკანონოდ დაკავების გამო ზიანის ანაზღაურებისა და სარდაფის პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენის მოთხოვნით. როგორც უკვე აღინიშნა, სარჩელი უსაფუძვლო იყო, ვინაიდან არ არსებობდა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ერთ-ერთი პირობა, კერძოდ, არ დასტურდებოდა მოპასუხის მიერ ნივთის არამართლზომიერი ფლობა, უფრო მეტიც, საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შესაბამისად, ს. უ-ი რეგისტრირებული იყო ქ.თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქ.№8-ში მდებარე სარდაფის მესაკუთრედ, საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად რეესტრის ამონაწერში კი მითითებული იყო პრივატიზაციის ხელშეკრულებაზე. ამდენად, იმ შემთხევაში, თუ აპელანტი სადავოდ ხდიდა ს. უ-ის მიერ 55კვ.მ სარდაფზე საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძვლებს, მაშინ მას სათანადო სამართალწარმოების წესით უნდა ედავა საჯარო რეესტრის მონაცემებში შესწორების შეტანის ან პრივატიზაციის ხელშეკრულების ნამდვილობის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2007 წლის 23 მაისამდე მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 314-ე მუხლით განსაზღვრული იყო რეესტრში რეგისტრირებულ უფლებათა რიგითობა. მითითებული მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, რეესტრში რეგისტრირებულ უფლებათა რიგითობა განისაზღვრებოდა რეგისტრაციის დროის თანმიმდევრობის მიხედვით. რეგისტრაციის თარიღად მიიჩნეოდა რეგისტრაციისათვის განცხადების შეტანის დღე. სამოქალაქო კოდექსში 2007 წლის 11 მაისს განხორციელებული ცვლილებებით, 314-ე მუხლი ამოღებულ იქნა, თუმცა მსგავსი შინაარსის ნორმა იმავდროულად აისახა ჯერ „უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-4 ნაწილში, ხოლო შემდგომ „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის მე-4 ნაწილში (მოქმედი რედაქცია).

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ს. უ-ის საკუთრებაში არსებულ 55კვ.მ სარდაფში შედიოდა ა. გ-ას საკუთრებაში არსებული 38კვ.მ სარდაფი. ამდენად, დღეის მდგომარეობით, როგორც ა. გ-ას, ასევე ს. უ-ს საკუთრების უფლება გააჩნდათ სადავო ფართზე, რაც თავის მხრივ გამორიცხავდა ს. უ-ის მიერ ნივთის უკანონოდ ფლობის ფაქტს. სააპელაციო სასამართლომ ასევე გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ა. გ-ას სადავოდ არ გაუხდია ს. უ-ის მიერ სადავო ფართზე საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძვლები, ხოლო მოსარჩელის მიერ მითითებული ის გარემოება, რომ ა. გ-ას ს. უ-ის მიერ სადავო ფართის პრივატიზების მომენტისთვის, უკვე გააჩნდა საკუთრების უფლება ფართზე, შეიძლებოდა ყოფილიყო არა უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის საფუძველი, არამედ პრივატიზების ხელშეკრულებასა და საჯარო რეესტრში ცვლილებების შეტანის საფუძველი.

რაც შეეხებოდა სამოქალაქო კოდექსში 2007 წლის 11 მაისის ცვლილებებამდე არსებულ 314-ე მუხლს, რომელიც განსაზღვრავდა რეესტრში რეგისტრირებულ უფლებათა რიგითობას, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ რეესტრში შეიძლება შეტანილ იქნეს სხვადასხვა სანივთოსამართლებრივი დატვირთვები, რომლებიც გარკვეულ დროში თანმიმდევრობის მეშვეობით ასრულებენ თავიანთ დანიშნულებას. საჯარო რეესტრით გათვალისწინებული რიგითობა-თანმიმდევრობის მოთხოვნები ძირითადად შეეხება სანივთო უზრუნველყოფის საშუალებებს, შესაბამისად რეგისტრაციის რეგითობითი პრიორიტეტი სწორედ ასეთ უფლებებზე ვრცელდება. რაც შეეხება საკუთრების უფლებას და მისი რეგისტრაციის თანმიმდევრობას, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ საჯარო რეესტრში განხორციელებული საკუთრების უფლების რიგითობა არ შეიძლება პრიორიტეტულად განსაზღვრავდეს იმ მესაკუთრის უფლებას, რომელმაც ეს უფლება საჯარო რეესტრში დაარეგისტრირა პირველმა. სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლი ერთმნიშვნელოვნად ადგენს რეესტრის მონაცემების მიმართ უტყუარობისა და სისრულის პრეზუფციას, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. აღნიშნული ფიქცია გარანტიაა კეთილსინდისიერი პარტნიორის უფლების დაცვისათვის, თუმცა კანონმდებელმა ასევე გაითვალისწინა რეესტრის ჩანაწერში შესწორების უფლება, რომელიც თავის მხრივ შესაძლებელია უკავშირდებოდეს საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უფლების საფუძველს – უფლების დამდგენ დოკუმენტს, მისი კანონიერების საკითხს.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ვიდრე არსებობდა სადავო სარდაფზე ს. უ-ის სახელზე განხორციელებული პრივატიზაციის ხელშეკრულება და აღნიშნული უფლების დამდგენი დოკუმენტის საფუძველზე საჯარო რეესტრში განხორციელებული საკუთრების უფლება, რომლის რეგისტრაციის საკითხი სადავოდ არ გამხდარა, სასამართლო მოკლებული იყო სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების შედეგად დაასკვნა, რომ ა. გ-ას სარჩელი უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე მართებულად არ დააკმაყოფილა პირველი ინსტანციის სასამართლომ, რაც უცვლელად უნდა დარჩენილიყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლზე და განმარტა, რომ, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში არ დასტურდებოდა მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, კერძოდ, მოპასუხე მხარის მიერ ნივთის უკანონო მფლობელობა, უსაფუძვლო იყო მოთხოვნა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებისა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 21 თებერვლის განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

მოცემულ საქმეზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებაში აღნიშნულია, რომ სადავო სარდაფზე მოსარჩელესთან 1998 წლის 26 თებერვალს სანოტარო წესით გაფორმდა ხელშეკრულება, რომელიც მის მიერ რეგისტრირებულ იქნა ქ.თბილისის მერიის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურში 1998 წლის 26 თებერვალს, ხოლო შემდეგ საჯარო რეესტრში, 2003 წლის 28 ოქტომბერს. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა უზენაესი სასამართლოს მითითება, გაერკვია საჯარო რეესტრში სადავო სარდაფზე უფლების რეგისტრაციის რიგითობა და ისე გადაეწყვიტა დავა. სააპელაციო სასამართლო არასწორად მიუთითებს საჯარო რეესტრში ა. გ-ას სახელზე სადავო სარდაფზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თარიღზე. საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით ირკვევა, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული საგენტოს ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემებით, ქ.თბილისში, ვ-ის (ი-ის) ქ.№8-ში მდებარე 38 კვ.მ სარდაფი რეგისტრირებულია 1998 წლის 26 თებერვლის რ№1-478 პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე;

საქმეზე მტკიცებულების სახით წარმოდგენილია 1998 წლის 26 თებერვლის ხელშეკრულება, რომლითაც დასტურდება, რომ ა. გ-ას, ი-ის ქ.№8ში საკუთრების უფლებით გადაეცა 38კვ.მ ფართობის სარდაფი. აღნიშნული ხელშეკრულება კანონით დადგენილი წესით, იმავე წლის 26 თებერვალს დარეგისტრირდა თბილისის ტექინვენტარიზაციის ბიუროში. სააპელაციო სასამართლო სარჩელის უარყოფის ერთ-ერთ მოტივად მიუთითებს მტკიცებულების სახით საქმეში წარდგენილ ი-ის ქ.№8-ში მდებარე „სახლმფლობელობის ტექნიკური აღრიცხვის ბარათზე“, სადაც გრაფაში „მფლობელობის არითმეტიკული წილი“, მითითებულია „38კვ.მ. სარდაფი - გ-ა ა. ი. ძე 26.02.98წ. 1-478“. სახლმფლობელობის ტექნიკური აღრიცხვის მითითებულ ბარათში, გვარი ა. გ-ა რამდენჯერმე არის მოხსენიებული, როგორც სხვადასხვა უძრავი ქონების მესაკუთრე, მაგრამ არც ერთ ამ ჩანაწერში არ არის მითითებული ა. გ-ას რომელიმე ობიექტზე მფლობელობის/საკუთრების წარმოშობის ვადად 2003 წლის 28 ოქტომბერი. სარდაფზე უფლების წარმოშობის აღრიცხვის „არასწორად ამოკითხული“ თარიღი სააპელაციო სასამართლომ საფუძვლად დაუდო სააპელაციო საჩივრის დაუკმაყოფილებლობას. სააპელაციო სასამართლომ, თითქოს „ფორმალურად შეასრულა“ უზენაესი სასამართლოს მითითება და დავის გადაწყვეტის დროს განახორციელა „უფლების რეგისტრაციის რიგითობის გათვალისწინება“.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, საქმის მასალები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება და თვლის, რომ ა. გ-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2009 წლის 5 თებერვლის საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ ქ.თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქ.№8-ში 38კვ.მ სარდაფი წარმოადგენს ა. გ-ას საკუთრებას. უფლების დამდგენი დოკუმენტია 1998 წლის 26 თებერვლის პრივატიზაციის ხელშეკრულება. საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაცია განხორციელდა 2003 წლის 28 ოქტომბერს;

2009 წლის 30 იანვრის საჯარო რეესტრის ამონაწერით ირკვევა, რომ ქ.თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქ.№8-ში 55კვ.მ სარდაფი წარმოადგენს ს. უ-ის საკუთრებას. უფლების დამდგენი დოკუმენტია 2002 წლის 20 დეკემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულება. საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაცია განხორციელდა 2002 წლის 20 დეკემბერს;

ქ.თბილისში, ვ-ის (ყოფილი ი-ის) ქ.№8-ში ს. უ-ის საკუთრებაში არსებულ 55კვ.მ სარდაფში შედიოდა ამავე მისამართზე ა. გ-ას საკუთრებაში არსებული 38კვ.მ სარდაფი;

ქ.თბილისში, ვ-ის ქ.№8-ში (ყოფილი ი-ის ქუჩა) მდებარე 55კვ.მ სარდაფით სარგებლობს ს. უ-ი;

ს. უ-მა ქ.თბილისში, ვ-ის ქ.№8-ში (ყოფილი ი-ის ქუჩა) მდებარე 55კვ.მ სარდაფში განხორციელა სარემონტო სამუშაოები.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი სადავოდ ხდის იმ გარემოებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ შეასრულა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითება და, შესაბამისად, არასწორად დაადგინა სადავო სარდაფის მის სახელზე რეგისტრაციის თარიღი.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის სახელზე სადავო სარდაფის ტექბიუროში რეგისტრაციის ფაქტის დასადგენად, უზენაესი სასამართლოს ზემოხსენებული განჩინებით, სააპელაციო სასამართლოს დაევალა გამოეკვლია ქ.თბილისის მერიის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის 2003 წლის 13 ოქტომბრის #24-4105 წერილი (ტომი 1, ს.ფ. 9) და გაეთვალისწინებინა სამოქალაქო კოდექსის 1514-ე მუხლის დანაწესი, რომლის თანახმად, საჯარო რეესტრის სამსახურის ჩამოყალიბებამდე მიწის ნაკვეთების გასხვისების რეგისტრაცია ხდებოდა ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროებში ან ადგილობრივი მმართველობის ორგანოებში.

საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ შეუსრულებია საკასაციო სასამართლოს ზემოხსენებული დავალება, კერძოდ, არ შეუფასებია ქ.თბილისის მერიის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის 2003 წლის 13 ოქტომბრის #24-4105 წერილი და არ გამოურკვევია, განახორციელა თუ არა მოსარჩელემ სადავო სარდაფის მის სახელზე რეგისტრაცია ტექბიუროში 2002 წლამდე, ანუ მოპასუხის საკუთრებაში ამავე სარდაფის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციამდე. აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სადავო უძრავ ქონებაზე მოსარჩელისა და მოპასუხის საკუთრების უფლებათა რეგისტრაციის რიგითობის საკითხის გარკვევისას სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნები, რომლის თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. ამდენად, სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო გამოეკვლია ზემოხსენებული წერილი და თავისი მოსაზრებები ამ წერილის შეფასების თაობაზე აესახა გასაჩივრებულ განჩინებაში.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საჯარო რეესტრში განხორციელებული საკუთრების უფლების რიგითობა არ შეიძლება პრიორიტეტულად განსაზღვრავდეს იმ მესაკუთრის უფლებას, რომელმაც ეს უფლება საჯარო რეესტრში პირველად დაარეგისტრირა.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს ზემოხსენებულ მსჯელობას და მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილებაზე (იხ. სუსგ, 28.02.2013წ., საქმეზე Nბს-367-363(კ-12)), სადაც საკასაციო სასამართლომ განმარტა შემდეგი: „საკუთრება არის ფაქტი და დაუშვებელია ბუნებაში მისი აბსტრაქტული სახით არსებობა. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება შესაძლებლად მიიჩნევს და ფაქტიურად ეთანხმება სარეგისტრაციო მონაცემის შეუსაბამობას. საკითხის ამგვარი გადაწყვეტა ლახავს სამართლებრივ უსაფრთხოებას, ქმნის მდგომარეობას, როდესაც პირი არის საკუთრების უფლების მატარებელი, თუმცა არ გააჩნია საკუთრების უფლების ობიექტი, რაც ეწინააღმდეგება საკუთრების უფლების არსს, რადგან არ არსებობს საკუთრების უფლება ამ უფლების ობიექტისაგან დამოუკიდებლად. სადავო სამართალურთიერთობის ასეთი გადაწყვეტით ხ.მ-ძის სახელზე იარსებებს რეგისტრირებული უფლება ქონებაზე, ხოლო თავად ქონება ანუ უფლების ობიექტი სახეზე არ იქნება, რაც მესაკუთრის უფლებებიდან და სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის ინტერესებიდან გამომდინარე დაუშვებელია. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არის წინააღმდეგობრივი, ის, ერთის მხრივ, აღიარებს მიწის ნაკვეთის მოსარჩელისადმი კუთვნილებას ფორმალურად (ე.ი. ეთანხმება რეესტრის ჩანაწერს), ხოლო, მეორეს მხრივ, სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით გამორიცხავს, ფაქტობრივად უარყოფს საკუთრებას, ვინაიდან არც სასამართლო და არც საჯარო რეესტრის სამსახური არ უთითებს ხ. მ-ძის საკუთრებაში მყოფი ნაკვეთის რაიმე სხვა ადგილმდებარეობას. ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ გატარებული ზომების შედეგად პირზე რიცხული უძრავი ქონება გამოუყენებადი ხდება (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში საქმეზე ,,სპორონგი და ლონორთი შვედეთის წინააღმდეგ“ აღინიშნა, რომ საკუთრების უფლება ფაქტობრივად ჩამორთმეულად შეიძლება ჩაითვალოს იმ შემთხვევაშიც კი, როდესაც სახელმწიფო უარყოფს ქონების ექსპროპრიაციის ფაქტს და ქონების ფლობის სამართლებრივი უფლება ფორმალურად პირველად მესაკუთრეს რჩება, თუმცა მისით სარგებლობა შეუძლებელი ან მნიშვნელოვნად გართულებულია. 4460,63). საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ფიქციაა არა ის ქონება, რომელსაც პირი რეგისტრაციის საფუძველზე ფლობს, არამედ ფიქციაა თავად რეგისტრირებული მონაცემების უტყუარობა, შესაბამისად, დაუშვებელია სარეგისტრაციო მონაცემის და ნამდვილი მდგომარეობის შეუსაბამობა, არ დაიშვება რეგისტრირებულ მონაცემებს შორის კონკურენციის არსებობის შესაძლებლობა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ საგანთა ნამდვილი მდგომარეობა და რეგისტრირებული მონაცემები უნდა იყოს თანხვედრაში, ხოლო დუბლირების და პარალელიზმის გამოვლენის შემთხვევაში უნდა გაირკვეს საკითხი იმის შესახებ, თუ რომელს გააჩნია უკეთესი სამართლებრივი საფუძველი. ხ. მ-ძის სახელზე გაცემული მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი, სარეგისტრაციო მოწმობა ქმნიდნენ ნაკვეთის ხ. მ-ძის სახელზე აღრიცხვის მყარ საფუძველს. მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე რეგისტრირებულ უფლებათა რიგითობა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ თვითმმართველობის ორგანოს სახელზე სადავო რეგისტრაციის დროს მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შესაბამისად ხ. მ-ძის სახელზე იყო რეგისტრირებული. საერთო წესის მიხედვით ბოლო ჩანაწერი ძალას უკარგავს ადრინდელ ჩანაწერს. მოცემულ შემთხვევაში თვითმმართველობის ორგანოს სახელზე განხორციელებული სადავო ჩანაწერით არ გაუქმებულა ხ. მ-ძის სახელზე არსებული ჩანაწერი, სახეზეა ერთი და იგივე ობიექტზე ორი ჩანაწერის კონკურენცია, რომლის პირობებშიც უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას. ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის 12.1 მუხლის შესაბამისად, თუ სარეგისტრაციო ობიექტზე მოთხოვნილია რამდენიმე ისეთი უფლების რეგისტრაცია, რომლებიც თავიანთი შინაარსით გამორიცხავს ერთმანეთს, მაშინ რეგისტრირდება მხოლოდ ის უფლება ან უფლებები, რომელიც (რომლებიც) სხვა უფლებაზე ან უფლებებზე ადრე იქნა წარდგენილი სარეგისტრაციოდ. ამდენად არ იკვეთება სადავო რეგისტრაციის ფაქტობრივი ან სამართლებრივი საფუძველი“. ასეთივე მსჯელობას შეიცავს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 24 აპრილის განჩინება საქმეზე Nბს-359-349(4კ-13).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის ზემოაღნიშნული განმარტებები გაიზიარა ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ თავის გადაწყვეტილებებში (იხ. სუსგ, 17.04.2015წ., საქმეზე #ას-314-299-2013; 04.05.2015წ., საქმეზე #ას-144-137-2013).

საკასაციო პალატა მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის საკუთრებაში რეგისტრირებულ 38 კვ.მ სარდაფსა (მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი #---) და მოპასუხის საკუთრებაში რეგისტრირებული 55 კვ.მ სარდაფს (მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი #---) შორის არსებობს ზედდება ანუ ერთსა და იმავე უძრავ ნივთზე ორი სხვადასხვა საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულია ორი მესაკუთრე, შესაბამისად, სახეზეა ერთი და იგივე ობიექტზე ორი ჩანაწერის კონკურენცია, რომლის პირობებშიც უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია სარდაფზე მოპასუხის საკუთრების უფლების საფუძველი, ამიტომ ამ უკანასკნელის მფლობელობიდან სადავო ნივთის გამოთხოვა დაუშვებელია.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს ზემოხსენებულ მოსაზრებას, ვინაიდან, როგორც ზემოთ აღინიშნა, იმ პირობებში, როდესაც სახეზეა ერთი და იგივე უძრავ ნივთზე ორი ჩანაწერის კონკურენცია, უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას. სხვა საკითხია, როდესაც ბოლო ჩანაწერი ძალას უკარგავს ადრინდელ ჩანაწერს ანუ, როდესაც უძრავ ნივთზე არსებობს მხოლოდ ერთი სარეგისტრაციო ჩანაწერი. ასეთ დროს იმ პირს, რომლის სარეგისტრაციო ჩანაწერი გაუქმებულია ახალი სარეგისტრაციო ჩანაწერით, შეუძლია დაიბრუნოს საკუთრების უფლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი სადავოდ გახდის ახალ შემძენზე საკუთრების გადასვლის საფუძველს (იხ. სუსგ, 10.12.2013წ., საქმე #ას-340-325-2012).

განსახილველ შემთხვევაში, სადავო სარდაფზე მოპასუხის სარეგისტრაციო ჩანაწერით არ გაუქმებულა მოსარჩელის სარეგისტრაციო ჩანაწერი ანუ მოსარჩელეს სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება არ დაუკარგავს, შესაბამისად, ადგილი აქვს საჯარო რეესტრის ჩანაწერთა დუბლირებას, რა დროსაც უპირატესობა უნდა მიენიჭოს უფრო ადრე რეგისტრირებულ უფლებას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მივიღებთ ვითარებას, როდესაც საჯარო რეესტრში ქრონოლოგიურად უფრო ადრე რეგისტრირებულ პირს საკუთრების უფლება ფაქტობრივად ჩამორთმეული ექნება, ვინაიდან, მიუხედავად იმისა, რომ ამ ქონების ფლობის სამართლებრივი უფლება ფორმალურად პირველად მესაკუთრეს რჩება, მისით სარგებლობა შეუძლებელი იქნება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. სსკ-ის 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რაზედაც მითითებულია ამ განჩინების სამოტივაციო ნაწილში.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ წინამდებარე განჩინებაში ჩამოყალიბებული მოსაზრებების გათვალისწინებით სწორად უნდა განსაზღვროს მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტები და მხოლოდ ამის შემდეგ გადაწყვიტოს უფლების საკითხი. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში უნდა მიიღოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატების მიერ სადავო საკითხებზე დადგენილი ბოლოდროინდელი პრაქტიკა (სუსგ-ბები: 6 სექტემბერი, 2013წ., №ას-1648-1545-2012; 28 თებერვალი, 2013 წ., №ბს-367-363(კ-12)); 16 ივლისი, 2013 წ., №ბს-192-184(3კ-13)); 24 აპრილი, 2014წ., Nბს-359-349(4კ-13); 28 თებერვალი, 2013 წ., Nბს-367-363(კ-12); 17 აპრილი, 2015 წ., №ას-314-299-2013; 4 მაისი, 2015 წ., #ას-144-137-2013).

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას უნდა გადაწყვიტოს სასამართლო ხარჯების მხარეთა შორის განაწილების საკითხი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა. გ-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 თებერვლის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე