საქმე №ას-49-44-2015 2 აპრილი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ჯ.“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ს.რ., მ.რ., ე.რ., დ.ა., თ. და დ.რ (კანონიერი წარმომადგენელი ე.რ.), გ.ყ., ლ.რ., დ.ყ., ნ.ს., ა.ს., ნ.ს., შ.ს., ნა., რ.ს., გ.ს., მ.ს., ნ. და კ.მ.ბი (კანონიერი წარმომადგენელი მ.ს.), ლ.ა და ნ.ს.ბი (კანონიერი წარმომადგენელი ნ.ა.)

მესამე პირი - საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საკუთრების ხელყოფის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს „ჯ.მ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ს.რ.ის, მ.რ.ის, ე.რ.ის, დ.ა.ის, თ.რ.ის, დ.რ.ის, გ.ყ.ს, ლ.რ.ის, დ.ყ.ის, ნ.ს.ის, ა.ს.ის, ნ.ს.ის, შ.ს.ს, ნ.ა.ის, რ.ს.ს, გ.ს.ს, მ.ს.ს, ნ.მ.ის, კი მ.ის, ლ.ს., ა.ს.ა და ნ.ს.ს მიმართ საკუთრების ხელყოფის აღკვეთის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

საჯარო რეესტრში მოსარჩელე სს „ჯ.ის“ სახელზე საკუთრების უფლებით ირიცხება უძრავი ნივთი - 6500 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობებთან ერთად.

მოპასუხეები მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთს ხელყოფენ, საკუთრებით სარგებლობაში ხელს უშლიან, მისი ნების საწინააღმდეგოდ ფლობენ სადავო უძრავ ნივთს და სარგებლობენ აღნიშნული ქონებით, მიუხედავად არა ერთი მოთხოვნისა, მოპასუხეები არ ტოვებენ თვითნებურად დაკავებულ სადავო ფართებს.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს შემდეგი საფუძვლებით:

მოპასუხეები არიან ოკუპირებული აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირები და სახელმწიფომ შეასახლა სადავო უძრავ ობიექტზე. სახელმწიფო აღნიშნულ ობიექტზე წლების განმავლობაში ახორცილებს სუბსიდიების ჩარიცხვას, რაც გამორიცხავს თვითნებურად დაკავების ფაქტს. ამასთან, დევნილთა შესახებ კანონის თანახმად, ითვლებიან მართლზომიერ მფლობელებად. მოსარჩელე იურიდიულ პირად 1996 წელს ჩამოყალიბდა, ხოლო მოპასუხეები ობიექტზე 1993 წლიდან ცხოვრებენ. მოსარჩელეს ნივთზე წარმოეშვა პირობადადებული საკუთრება.

ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილებით სს „ჯ.ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 2013 წლის 4 თებერვლის №...... წერილით, დევნილთა მოწმობებით და ამავე სამინისტროს წარმომადგენლის ახსნა-განმარტებით მოპასუხეები სახელმწიფომ ორგანიზებულად განასახლა სადავო ქონებაში 1993 წლიდან, რომელსაც მიენიჭა დევნილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტის სტატუსი.

მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრის ამონაწერის თანახმად, სს „ჯ.ის“ სახელმწიფო რეგისტრაცია განხორციელდა 1996 წლის 4 ნოემბერს, მას შემდეგ, რაც მოპასუხეები შესახლდნენ ამ ქონებაში, ხოლო საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, სადავო ქონება სს „ჯ.ის“ საკუთრებად საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა 2007 წლის 13 თებერვალს.

სს „ჯ.მ“, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, ვერ დაამტკიცა, რომ მოპასუხეთა სადავო ქონებაში განსახლების მომენტში ქონება იყო კერძო საკუთრებაში და მოპასუხეები იმდროინდელი მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ განასახლეს. ამდენად, პალატამ ჩათვალა, რომ სს „ჯ.ზე“ სადავო ქონება გადავიდა მოპასუხეთა მართლზომიერი უფლების არსებობის პირობებში, შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი გამორიცხავდა სს ,,ჯ.ის“, როგორც მესაკუთრის უფლებას, მოეთხოვა ნივთის დაბრუნება ისეთი მფლობელისაგან, რომელსაც გააჩნია ამ ნივთის ფლობის უფლება.

სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ აპელანტის მითითება საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლსა და ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დამატებითი ოქმის პირველ მუხლზე დაუსაბუთებელი იყო, რადგან აპელანტმა სადავო ქონება საკუთრებაში მიიღო მოპასუხეთა მართლზომიერი ფლობის უფლებით დატვირთული, თავის მხრივ, მოპასუხეთა მართლზომიერი ფლობის უფლების მინიჭება განაპირობა 1990-იან წლებში, ასევე 2008 წლის აგვისტოში განვითარებულმა ისტორიულმა რეალობამ, რის შედეგადაც სახელმწიფოს წარმოეშვა ვალდებულება, ეზრუნა მათზე და უზრუნველეყო დევნილები იმ მომენტში ხელმისაწვდომი საცხოვრებელი ფართებით.

რაც შეეხება აპელანტის პრეტენზიას, რომ მოპასუხეები არ დასთანხმდნენ 2011-2012 წლებში მათთვის შეთავაზებული ალტერნატიული საცხოვრებელი ფართების მიღებას, ეს გარემოება მოპასუხეებმა უარყვეს, ამასთან, აპელანტმა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით დადგენილი წესით, ვერ დაამტკიცა, რომ მოპასუხეთათვის შეთავაზებული ფართები (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) აკმაყოფილებდა „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5³ მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნას.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ჯ.მ“, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას უნდა მიეღო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, ვინაიდან მოპასუხეების მიერ სასამართლოში წარმოდგენილი არ იყო სააპელაციო შესაგებელი, რასაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი ითვალისწინებს.

სადავო ობიექტში სახელმწიფოს ნებართვის საფუძველზე მოპასუხეების შესახლებასთან დაკავშირებით, მნიშვნელოვანია ის, რომ დევნილები მითითებულ ადგილას 1994 წლიდან ცხოვრობენ, მაშინ, როდესაც ეს ობიექტი უფრო ადრე, ვიდრე დევნილები ჩასახლდებოდნენ მოსარჩელის საკუთრებას წარმოადგენდა. ეს კი მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ დევნილთა შესახლებისათვის მხოლოდ სახელმწიფოს მხრიდან გამოვლენილი ნება საკმარისად ვერ იქნება მიჩნეული.

მოპასუხეებს შესახლებაზე თანხმობა მოსარჩელისაგან არ მიუღიათ, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ მოპასუხეთა მფლობელობა, ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, მართლზომიერად ვერ იქნება მიჩნეული. სასამართლოს გადაწყვეტილება იმის თაობაზე, რომ სახელმწიფო დევნილებს პირვანდელ საცხოვრებელ ადგილზე დაბრუნებამდე საცხოვრებლით უზრუნველყოფს, სთავაზობს ალტერნატიულ ფართს ან ფულად კომპენსაციას, წარმოადგენს სახელმწიფოს ვალდებულებას, და შესაბამისად, ვერ გახდება ამ ვალდებულებით პირის შებოჭვის საფუძველი.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოპასუხეები არ წარმოადგენენ სამოქალაქო კოდექსის 160-162-ე მუხლებით დაცული უფლების მქონე პირებს - მართლზომიერ მფლობელებს, შესაბამისად, მოსარჩელეს სადავო ნივთზე გააჩნია საკუთრების უფლება და იგი არ არის შეზღუდული მოპასუხეების მხრიდან ამ ნივთის ფლობით, კერძოდ, მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხეები ვერ იქნებიან მიჩნეული მართლზომიერ მფლობელებად „იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე. საქართველოს შესაბამის ტერიტორიაზე საქართველოს იურისდიქციის აღდგენამდე დევნილთა კომპაქტური განსახლების ობიექტებიდან დევნილს არ ასახლებენ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ა) დევნილებთან იდება წერილობითი შეთანხმება, ბ) გამოიყოფა შესაბამისი საცხოვრებელი ფართობი, რომლითაც არ გაუარესდება დევნილის საყოფაცხოვრებო პირობები, გ) ხდება სტიქიური ან სხვა მოვლენები, რაც ითვალისწინებს განსაზღვრულ კომპენსაციებს და რეგულირდება საერთო წესით, დ) დევნილს ფართობი დაკავებული აქვს თვითნებურად, კანონის დარღვევით. აღნიშნული კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, დაცულია ნივთზე არა ყოველგვარი ბატონობით განხორციელებული მფლობელობა იძულებით გადაადგილებულ პირთა მიერ, არამედ მხოლოდ მართლზომიერი მფლობელობა, რომლის არსებობის მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდათ მოპასუხეებს. მათ ვერ უზრუნველყვეს დაკისრებული მტკიცების ტვირთის ამ კუთხით რეალიზება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს.

საკუთრება ადამიანის ყოფიერების არსებითი საფუძველია. საქართველოში თავისუფალი მეწარმეობის განვითარების პირობებში შესაძლებელი გახდა საკუთრების უფლების დაცვის კონსტიტუციურად განმტკიცება. საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, „საკუთრება და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილია. დაუშვებელია საკუთრების, მისი შეძენის, გასხვისების ან მემკვიდრეობით მიღების საყოველთაო უფლების გაუქმება“. საკუთრების უფლების განხორციელებამ არ უნდა დაარღვიოს სხვათა უფლებები და თავისუფლებები, ხოლო საკუთრებით სარგებლობა იმავდროულად უნდა ემსახურებოდეს საერთო კეთილდღეობას. თუ ეს მოთხოვნები არ სრულდება და არ არსებობს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა სათანადო გარემოებანი, მაშინ საქართველოს კონსტიტუცია არ გამორიცხავს საკუთრების უფლების შეზღუდვას - თანახმად 21-ე მუხლის მე-2 მე-3 პუნქტებისა. სასამართლომ დაარღვია მოსარჩელის მიმართ ფუნდამენტური უფლებები.

მოსარჩელის მოთხოვნა ჯერ კიდევ სასამართლოსათვის მიმართვამდე უნდა დაეკმაყოფილებინა სახელმწიფოს, ხოლო შემდეგ - სასამართლოს, რათა დაცულიყო საკუთრების უფლება.

მართალია, საკუთრების უფლება არ წარმოადგენს აბსოლუტურ უფლებას და ცალკეულ შემთხვევებში შესაძლებელია საჯარო ინტერესისათვის უპირატესობის მინიჭება, ასეთ დროს მესაკუთრემ უნდა ითმინოს მის საკუთრებაში სახელმწიფოს ჩარევა, ეს მისი საკუთრების კონსტიტუციური უფლების თანამდევი კონსტიტუციური ვალდებულებაა, თუმცა საკუთრების უფლებაში ნებისმიერი ჩარევა დასაშვებია მხოლოდ კონსტიტუციის 21-ე მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტებით გათვალისწინებულ ფარგლებში, რომლებითაც განისაზღვრება ჩარევის 2 სახე: საკუთრების უფლების შეზღუდვა და საკუთრების ჩამორთმევა, რაც მოსარჩელის მიმართ დარღვეულია.

სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება ადამინის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებას საქმეზე „სპორონგისა და ლორონტის“. გასაჩივრებული განჩინება საერთოდ არ შეიცავს მსჯელობას სარჩელის მოტივებზე, არ არის გაქარწყლებული მოსარჩელის მოსაზრებები.

2014 წლის 1 მარტიდან მთლიანად შეიცვალა დევნილთა კანონმდებლობა, მიღებულ იქნა ახალი კანონი, რომელმაც სრულიად გააუქმა კერძო სექტორში მცხოვრები დევნილისა და კოლექტიური ცენტრის ცნება მთელი თავისი დატვირთვით, კერძოდ, კანონმა გააუქმა კოლექტიურ ცენტრებში სახელმწიფო სუბსიდიებიდან კომუნალური გადასახადების გადახდა. ახალი კანონით „კოლექტიურ ცენტრში“ თუ „კერძო სექტორში“ მცხოვრები დევნილი გახდა უბრალო დევნილი და მოახდინა მათი ერთმანეთთან გათანაბრება, შესაბამისად, შეიმუშავა საცხოვრებელი ფართის მიღების თაობაზე სპეციალური კითხვარი 320-ე ბრძანების სახით. მოპასუხეები არ მიმართავენ სამინისტროს განცხადებით, რომ დაკმაყოფილდნენ საცხოვრებელი ფართით და გადაეცეთ საკუთრებაში, ისინი სპეციალურად ცდილობენ, პრობლემა შეუქმნან მესაკუთრეებს. მოპასუხეები უარს აცხადებენ შეთავაზებული ალტერნატიული ფართის გამოყენებაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 26 იანვრის განჩინებით სს „ჯ.ს“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს „ჯ.ს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის ძირითადი პრეტენზია შემოიფარგლება კონსტიტუციითა და საერთაშორისო ხელშეკრულებით (ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენცია) აღიარებული საკუთრების უფლების მოპასუხეთა მხრიდან დარღვევაზე მითითებით და მხარე მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობა, სადაც განმარტებულია მოპასუხეთა უფლება სადავო ქონებაზე, ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებულ საკუთრების უფლების ხელშეუხებლობის არსს.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ კუთხით კასატორის მიერ არ არის წარმოდგენილი დასაბუთებული პრეტენზია, რადგანაც დადგენილია ის გარემოება, რომ თერჯოლის რაიონის სოფელ სიმონეთში მდებარე სს „ჯ.ის“ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება 1993 წლიდან წარმოადგენს დევნილთა კომპაქტური განსახლების ობიექტს, სადაც დევნილები (მოპასუხეები) ორგანიზებულად შეასახლა სახელმწიფომ და განახორციელა მათი რეგისტრაცია;

მოპასუხეების კომუნალური და სხვა ადმინისტრაციული ხარჯების ანაზღაურებას უზრუნველყოფს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო;

ასევე დადგენილია, რომ მოსარჩელეს მას შემდეგ წარმოეშვა საკუთრების უფლება ქონებაზე, რაც იგი დატვირთული იყო მოპასუხეების სარგებლობის უფლებით.

საგულისხმოა, რომ სააპელაციო პალატამ დაადგინა და კასატორს ასევე დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია იმ გარემოების თაობაზე, რომ იძულებით გადაადგილებულ პირთათვის ამავე პირობების მქონე ალტერნატიული ფართის შეთავაზებას ადგილი არ ჰქონია.

პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის პირველი წინადადების თანახმად, დაუშვებელია მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება.

განსახილველი ნორმის თანახმად, მართლზომიერ მფლობელად ითვლება პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე ახორციელებს ნივთის მიმართ ფაქტობრივ ბატონობას, განსხვავებით კეთილსინდისიერი მფლობელისაგან, რომელსაც არ გააჩნია ნივთის ფლობის კანონისმიერი საფუძველი. კეთილსინდისიერება და არაკეთილსინდისიერება მიუთითებს სუბიექტურ კრიტერიუმებზე, რაც განისაზღვრება პირის დამოკიდებულებით ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძვლების მიმართ. მართლზომიერი და არამართლზომიერი მფლობელობა მიგვითითებს ობიექტურად არსებულ ფაქტორებზე, რაც ვლინდება მფლობელობის სამართლებრივი საფუძვლის არსებობაში, ამრიგად, მართლზომიერი მფლობელია მესაკუთრე და ის პირები, რომელთა მფლობელობაც მესაკუთრის მფლობელობიდანაა ნაწარმოები.

ნივთის მართლზომიერი მფლობელობა ვრცელდება მანამ, სანამ არსებობს მართლზომიერი ფლობის საფუძველი. კონკრეტული სადავო ურთიერთობის შემთხვევაში, მოპასუხეები წარმოადგენენ მართლზომიერ მფლობელებს, რომელთაც მფლობელობა გადაეცათ სახელმწიფოს ნების საფუძველზე, ისე, რომ არ დადასტურებულა მოსარჩელის უპირატესი უფლება ამ ნების გამოვლენისას.

სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით დიფერენცირებულია მფლობელობა ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორების მიხედვით (160-ე – 164-ე მუხლები). მნიშვნელოვანია, რომ კანონი მიჯნავს კეთილსინდისიერი მფლობელის მოთხოვნას (160-ე - 161-ე მუხლები) და მართლზომიერი მფლობელის მოთხოვნას (162-ე მუხლი). ასევე, არაუფლებამოსილი კეთილსინდისიერი მფლობელის ვალდებულებებს (163-ე მუხლი) და არაკეთილსინდისიერი მფლობელის ვალდებულებებს (164-ე მუხლი), ამასთან ერთად, გასათვალისწინებელია, რომ კეთილსინდისიერი (არაკეთილსინდისიერი) მფლობელობის ინსტიტუტში, ასევე არსებობს განსხვავებები კეთილსინდისიერი მფლობელისა და არაუფლებამოსილი კეთილსინდისიერი მფლობელის უფლება-ვალდებულებებში.

იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მართლზომიერი ფლობის უფლება გამორიცხავს მესაკუთრის შესაძლებლობას, განახორციელოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლით გათვალისწინებული შესაძლებლობანი, პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინებით აპელანტს სწორად ეთქვა უარი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, ხოლო სასამართლოს განმარტება შეესაბამება საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის დებულებას, რამდენადაც საკუთრების უფლება ქონებაზე მას კი არ ჩამორთმევია, არამედ საზოგადოებრივი აუცილებლობის გამო აქვს შეზღუდული, ამგვარი განმარტება სრულად შეესაბამება როგორც ადამიანის უფლებათა ევროპულ კონვენციას, ისე საერთაშორისო სასამართლო პრაქტიკას.

რაც შეეხება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანაზე უარის არასწორად თქმას, პალატა ვერც ამ ნაწილში გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას და აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 387-ე მუხლი მე-3 ნაწილით კანონმდებელი გვთავაზობს სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში სააპელაციო პასუხის (შესაგებლის) შეტანის ვადის დარღვევისას დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესაძლებლობა, თუმცა ამავე კოდექსის 232¹ მუხლით ზუსტად განსაზღვრული წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში:

1. მოპასუხე (აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე) სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით უნდა იყოს ინფორმირებული საქმის განხილვის თაობაზე;

2. მოპასუხემ (მოწინააღმდეგემ მხარემ) ბრალეულად უნდა დაარღვიოს შესაგებლის შეტანისათვის განსაზღვრული ვადა.

ამ ფაქტობრივი წინაპირობების არსებობა განაპირობებს სარჩელში მითითებული გარემოებების დადგენილად მიჩნევის აუცილებლობას. ზემოაღნიშნული საფუძვლების კუმულატიურად არსებობა კი, ქმნის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის ფორმალურ წინაპირობას, თუმცა იმისათვის, რათა სასამართლომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის გზით დააკმაყოფილოს სააპელაციო საჩივარი, მოსამართლე ვალდებულია, გამოარკვიოს კანონის ძალით დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები ამართლებს თუ არა იურიდიული თვალსაზრისით მოთხოვნას.

მოცემულ შემთხვევაში, რაიონულმა სასამართლომ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ სს „ჯ.მ“ უძრავი ქონება, რომლის მოპასუხეთა მფლობელობიდან გამოთხოვასაც მოითხოვს, შპს „სამოთხისგან“ შეიძინა 2006 წლის 1 ივნისს, ხოლო მოპასუხეები ნივთს ფლობენ 1993 წლიდან.

სააპელაციო საჩივრით აპელანტი სადავოდ ხდიდა მოპასუხეთა მართლზომიერი ფლობის უფლებას და განმარტავდა, რომ მათ არ ჰქონდათ მესაკუთრის თანხმობა, თუმცა ქონების 2006 წლის 1 ივნისს შეძენის მიმართ მას დასაბუთებული პრეტენზია არ წარუდგენია, რაც გამორიცხავდა სასამართლოს მიერ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის გზით სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებას.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, რადგანაც აღნიშნულ საკითხზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი მყარი ერთგვაროვანი პრაქტიკა, რაც ასახულია გასაჩივრებულ განჩინებაში (იხ. სუსგ №ას-746-702-2012, 31 ოქტომბერი, 2012 წელი).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას სს „ჯ.ს“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორ სს „ჯ.ს“ უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით 2014 წლის 23 დეკემბერს N139 საგადახდო დავალებითა გადახდილი 200 ლარისა და მის მიერვე 2015 წლის 21 იანვარს N7 საგადახდო დავალებებით გადახდილი 100 ლარის, სულ - 300ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ჯ.ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. სს „ჯ.ს“ (.......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით 2014 წლის 23 დეკემბერს N139 საგადახდო დავალებითა გადახდილი 200 ლარისა და მის მიერვე 2015 წლის 21 იანვარს N7 საგადახდო დავალებებით გადახდილი 100 ლარის, სულ - 300ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური