საქმე №ას-511-484-2014 27 აპრილი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - შპს „რ.ფ.“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. რ. ს. ს. კ. ჯ. კ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 1 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

– ლ. რ. ს. ს. კ. ჯ. კ. სარჩელი აღძრეს სასამართლოში შპს „რ.ფ.ს“ მიმართ უკანონო მფლობელობიდან მოძრავი ნივთის გამოთხოვის მოთხოვნით.

მოსარჩელის წარმომადგენლების განმარტებით, მისმა მარწმუნებელმა ავტომანქანები დროებით განათავსა მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე მდებარე №8 და №9 ავტოფარეხში და ლ.რ. საკონსულოს კუთვნილი „კ.ის“ ფირმის სხვადასხვა დასახელების ავეჯი, რომლის მესაკუთრისათვის დაბრუნებაზე მოპასუხე უარს აცხადებს.

შპს „რ.ფ.მა“ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა ითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით – ლ. რ. ს. ს. კ. ჯ. კ. სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს „რ.ფ.ს“ უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ უნდა იქნა მის საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე, ქ.რუსთავში, განთავსებული ლ.ს.კ. საკუთრებაში არსებული ავტომანქანა „მერსედეს ბენცი S 350“ დიპლომატიური სანომრე ნიშნით .....; „მერსედეს ბენცი G 500“ დიპლომატიური სანომრე ნიშნით ...; ავტომანქანა „პორშე 996-ის“ მოძრავი სახურავი და ლ.რ.ს. საკუთრებაში არსებული „კავალის“ ფირმის შემდეგი ავეჯი: სასადილო მაგიდა საყრდენი-ბასე; სასადილო მაგიდა-ფეხები; სასადილო მაგიდა გალუქული მინის თავით; სკამები გადასაკრავით - 16 ერთეული; მაგიდის თავში დასადგამი სკამი - 2 ერთეული; კაბინეტ-კარადის საყრდენი - 4 ერთეული; კაბინეტი - კრისტალი - 2 ერთეული; კაბინეტ-კარადის ფეხები - 2 ერთეული; კაბინეტ კარადის კორპუსი - 2 ერთეული; სახელურები; დიდი სარკე - 2 ერთეული; კედლის ნათურა; მეტალის საშანდლე - 4 ერთეული; შანდალი; ერთკაციანი მაღალი სკამი - 2 ერთეული; ყულაბა; 6-უჯრიანი კომოდი - კორპუსი - ერთეული; იატაკზე დასადგამი ლამპა; ჭაღი; სოფა 250 + ბალიში - 2 ერთეული; დაბალი მაგიდა-საყრდენი; დაბალი მაგიდა-კრისტალი; დიდი ლამპა-საყრდენი - 2 ერთეული; დიდი ლამპა-აბრეშუმის აბაჟური - 2 ერთეული; დაბალი მაგიდა - 2 ერთეული; რბილი სავარძელი- 2 ერთეული; სკამი; საწოლის თავი; გვერდითი ელემენტი; საწოლის ფეხები + ცენტრალური ბარი + მყარი; ნაწილი; ორმაგი დაფა + მატრასი 200X200; დაბალი მაგიდა-საყრდენი - 2 ერთეული; კედლის ლამპა-საყრდენი-2 ერთეული; კედლის ლამპა-აბაჟური - 2 ერთეული; სკამი; კუშეტი მარჯვენა; კუშეტი მარცხენა; სარკე ნაკვეთი ხის ჩარჩოთი; გრძივი მაგიდა- 2 ერთეული; ტილო + გადასაფარებელი; მაგიდის საყრდენი; მაგიდის თავი; სავარძელი წ/2 სახელური-2 ერთეული; საწოლის თავი-მეორე (ფეხის) მხარე + გვერდითი მხარე-2 ერთეული; საწოლის საყრდენი + მყარი ნაწილი + ორმაგი დაფა-2 ერთეული; ლეიბი 200X200 - 2 ერთეული; გრძივი მაგიდა მარჯვნივ - 2 ერთეული; გრძივი მაგიდა მარცხნივ - 2 ერთეული; კომოდი - 3 ერთეული; სარკე - 2 ერთეული.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 1 აპრლის განჩინებით შპს „რ.ფ.ს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოში წარდგენილი შესაგებლით შპს „რ.ფ.ს“ რეგისტრირებულმა დირექტორმა სარჩელი არ ცნო. მიუთითა, რომ სადავო ავტომანქანები წარმოადგენდა ჯ.კ.ის და არა საკონსულოს საკუთრებას, რაც აყენებდა ლ.ს.ს არასათანადო მოსარჩელეობის საკითხს.

საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ გაცემული ცნობითა და სარეგისტრაციო მოწმობებით დასტურდებოდა, რომ ჯ.კ.ის სახელზე რეგისტრირებული იყო მექანიკური სატრანსპორტო საშუალებები (1. მარკა, მოდელი - „მერსედეს ბენცი G 500“, რუხი, 1/8, გამოშვების წელი 2003, სანომრე ნიშანი ..., საიდენტიფიკაციო ნომერი ...., ტრანსპორტის სარეგისტრაციო მოწმობა ...., 2. მარკა, მოდელი - „მერსედეს ბენც S350“, შავი, გამოშვების წელი - 2004, სანომრე ნიშანი-....., საიდენტიფიკაციო ნომერი - ....., ტრანსპორტის სარეგისტრაციო მოწმობა - ..., 3. მარკა, მოდელი - „....“ ,,TURBO, ფერი რუხი 1/8, გამოშვების წელი 2003, სანომრე ნიშანი ..., საიდენტიფიკაციო ნომერი ...., ტრანსპორტის სარეგისტრაციო მოწმობა .). ამდენად, მოსარჩელე ითხოვს ჯ.კ.ის სახელზე რეგისტრირებული დიპლომატიური სანომრე ნიშნის მქონე ორი ავტომანქანისა და მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანის მოძრავი სახურავის გამოთხოვას.

იმის გათვალისწინებით, რომ ავტომანქანები წარმოადგენს მოძრავ ნივთებს და ჯ.კ., როგორც ლ.რ.ს.კ. (წარმომადგენელი), ითხოვდა მითითებული ნივთების გამოთხოვას საკონსულოს ინტერესებში (ანუ საკონსულოსა და კონსულს მათ შორის არ არის კონფლიქტი მესაკუთრეობასთან დაკავშირებით), არ არსებობდა ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის წინაპირობა იმ საფუძვლით, რომ ავტომანქანები რეგისტრირებული იყო ჯ.კ.ის სახელზე. როგორც საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო დეპარტამენტის უფროსის მიმართ გაგზავნილ წერილში, ისე სხვა კორესპონდენციაში საქართველოში ლ.სსაკონსულოს მუშაკი უთითებდა ავტომანქანების ლ.ის საკონსულოსადმი კუთვნილების ფაქტს. მოსარჩელის წარმომადგენელმაც იგივე განმარტა სააპელაციო პალატაში გამართულ სხდომაზე.

რაც შეეხება სარჩელით მოთხოვნილ „კავალის“ ფირმის ავეჯს, მოპასუხემ პირველი ინსტანციის სასამართლოში შეტანილ შესაგებელში აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა სასარჩელო განცხადებაში მითითებულ ავეჯზე ლ.ის საკონსულოს საკუთრება, შესაბამისად, მოპასუხე არ იყო უფლებამოსილი, სააპელაციო საჩივრით სადავო გაეხადა ლ.ის საკონსულოს მესაკუთრეობა სადავო ავეჯზე. ამასთან, თბილისის საქალაქო სასამართლომ თავისი დასკვნა სადავო ნივთებზე საკონსულოს მესაკუთრეობის შესახებ დააფუძნა საქმის მასალებს.

აპელანტი სადავოდ მიიჩნევდა ნივთების მოპასუხის მიერ ფლობის ფაქტს. საქმის მასალებით კი, დადასტურებული იყო სადავო ნივთების მოპასუხისათვის კუთვნილ ტერიტორიაზე განთავსების ფაქტი.

სს „ქ.ფ.ის“ და „თ.-ის“ წარმომადგენლების მიერ 26.01.2011 წელს შედგენილი ოქმებით დგინდებოდა, რომ სს „ქ.ფ.ის“ საწყობში და „თ.-ის“ ადმინისტრაციულ კორპუსში განლაგებული იყო „კავალის“ ფირმის ავეჯი. საქმეში ასევე წარმოდგენილი იყო სს „ქ.ფ.ის“ თანამშრომელთა მიერ შედგენილი ოქმი ავტოსატრანსპორტო საამქროს დალუქული ავტოფარეხების დათვალიერების შესახებ, სადაც სხვა პირებთან ერთად მოპასუხის წარმომადგენლის ხელმოწერით დადასტურებული იყო ის გარემოება, რომ „ქ.ფ.ის“ ავტოსატრანსპორტო საამქროში დათვალიერების შედეგად აღმოჩნდა ავტომანქანა „C“ კლასის „მერსედესი“, ავტომანქანა „მერსედეს ბენცი“ და სხვადასხვა ავეჯი.

პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ საქმეში მოიპოვებოდა სს „ქ.ფ.ის“ გენერალური დირექტორის წერილი, რომლითაც საზოგადოებამ ლ.ის საკონსულოს მოთხოვნაზე, დაებრუნებინათ ორი ავტომანქანა და ავტომანქანის სახურავი, ასევე, დასაწყობებული ავეჯი, უარი განაცხადა იმ მოტივით, რომ წარდგენილი არ იყო დოკუმენტაცია აღნიშნული ნივთების ლ.ის რესპუბლიკის საკონსულოსადმი კუთვნილების თაობაზე. წერილში არ იყო აღნიშნული, რომ ასეთ ნივთებს საწარმო არ ფლობდა ან სს „ქ.ფ.ს“ ამ ნივთების ფლობის რაიმე სამართლებრივი საფუძველი გააჩნდა.

მხარეებს შორის სადავო არ გამხდარა და გადაწყვეტილებითაც იყო დადგენილი, რომ ხელშეკრულების საფუძველზე სს „ქ.ფ.სა“ და „თ.ის“ აქტივები, მათ შორის, ავტოფარეხები, საწყობი და ადმინისტრაციული შენობა (სადაც განთავსებული იყო სადავო ნივთები), გადაეცა შპს „რ.ფ.ს“. რაიმე მტკიცებულება, რომ მითითებული ფართები გამოთავისუფლებული გადაეცა და ამჟამად მოპასუხესთან სადავო ნივთები აღარ იყო განთავსებული, მოპასუხის მხრიდან წარმოდგენილი არ ყოფილა. მოპასუხე არც პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში და არც სააპელაციო საჩივარში არ უთითებდა უშუალოდ სადავო ნივთების მართლზომიერად ფლობის საფუძველს.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლების პირველ ნაწილებზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში დადგენილი იყო სადავო უძრავ ნივთებზე მოსარჩელის საკუთრება. მესაკუთრე ითხოვდა ნივთების მოპასუხის მფლობელობიდან გამოთხოვას და მას არ გააჩნდა ამ ნივთების ფლობის უფლება. ამდენად, არსებობს სავინდიკაციო სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის საჭირო ფაქტობრივი შემადგენლობა.

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 168-ე მუხლის შესაბამისად აღნიშნა, რომ მოსარჩელის პრეტენზია მოპასუხის მიმართ დასაბუთებული იყო, მოპასუხეს არა აქვთ სადავო უძრავი ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი, რის გამოც სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლების თანახმად, არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

აპელანტი პრეტენზიას აცხადებდა გადაწყვეტილების წინმსწრებ 16.10.2013 წლის განჩინებაზევ, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა შუამდგომლობა ჯ.კ.ის არასათანადო მოსარჩელედ ცნობის თაობაზე. აპელანტის განმარტებით, იგი ითხოვდა არა ჯ.კ.ის არასათანადო მოსარჩელედ ცნობას, არამედ სარჩელის განუხილველად დატოვებას. აპელანტის მითითებით, საკონსულო ურთიერთობების შესახებ ვენის კონვენცია არ ცნობდა საპატიო კონსულს, როგორც საკონსულო დაწესებულების მეთაურსა და ხელმძღვანელ თანამდებობის პირს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საკონსულო ურთიერთობების შესახებ ვენის კონვენციის პირველი მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, არსებობდა საკონსულოს თანამდებობის პირთა ორი კატეგორია, სახელდობრ, შტატის საკონსულო თანამდებობის პირები და საპატიო საკონსულო თანამდებობის პირები. ამ კონვენციის II თავის დებულებანი ვრცელდება საკონსულო დაწესებულებებზე, რომლებსაც სათავეში უდგანან შტატის საკონსულო თანამდებობის პირები, III თავის დებულებანი (რეჟიმი, რომელიც გამოიყენება საპატიო საკონსულო თანამდებობის პირებისადმი და იმ დაწესებულებებისადმი, რომლებსაც ეს თანამდებობის პირები ხელმძღვანელობენ) ვრცელდებოდა საკონსულო დაწესებულებებზე, რომლებსაც სათავეში უდგანან საპატიო საკონსულო თანამდებობის პირები.

ამდენად, საკონსულო ურთიერთობების შესახებ ვენის კონვენცია უშვებდა საპატიო კონსულის მიერ საკონსულო დაწესებულებების ხელმძღვანელ პირად მუშაობის შესაძლებლობასა და კონვენციის მესამე თავით რეგულირდებოდა სწორედ იმ საკონსულო დაწესებულებების უფლება-მოვალეობები, რომლებსაც სათავეში უდგას საპატიო საკონსულო თანამდებობის პირი. სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილი სანოტარო წესით დამოწმებული მინდობილობით ჯ.კ., როგორც ლიბერიის რესპუბლიკის საპატიო კონსული, ი.ყ.ს ანიჭებდა საკონსულოს წარმომადგენლობის უფლებამოსილებას.

წინამდებარე სარჩელში მოსარჩელეს წარმოადგენდა ლ.ის რესპუბლიკის საკონსულო, რომელიც წარმოდგენილი იყო მისი მეთაურით _ საპატიო კონსულ ჯ. კ.ით, ამდენად, სარჩელი აღძრული იყო სათანადო და უფლებამოსილი პირის მიერ და დაუსაბუთებელი იყო მსჯელობა ამ საფუძვლით სარჩელის განუხილველად დატოვების ან მოსარჩელის არასათანადოობის საკითხზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „რ.ფ.მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლო გვერდს უვლის იმ ფაქტს, რომ ლ.ის საკონსულოს სასარგებლოდ უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა დაადგინა პირველი ინსტანციის სასამართლომ და არა მესაკუთრის სასარგებლოდ, ხოლო ამას ხსნის იმ გარემოებით, რომ მესაკუთრესთან დაკავშირებით კონფლიქტი არ არსებობს. სააპელაციო პალატას მხედველობიდან გამორჩა მარტივი გარემოება, რომ ვინდიკაციური სარჩელი მესაკუთრემ უნდა აღძრას.

შპს „რ.ფ.მა“ არაერთხელ დააყენა ჯ.კ.ის უფლებამოსილების საკითხი, ანუ უფლებამოსილია, თუ არა ლ.ის საკონსულოს სახელით იმოქმედოს, რასაც სააპელაციო პალატამ პასუხი არ გასცა.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მხარეს მიაკუთვნა ის, რაც მას არ ეკუთვნოდა და არც ითხოვდა, კერძოდ, უფლებამოსილება მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ავეჯის გამოთხოვისა, ხოლო ლ.ის საკონსულო საერთოდ დაავიწყდა. სააპელაციო პალატამ კი, პირიქით, საპატიო კონსულს აუარა გვერდი და დაასკვნა, რომ ლ.ის საკონსულო უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვას ითხოვდა.

არასწორია პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მოსარჩელის საკუთრების უფლება 2011 წელს შედგენილი ოქმებით დასტურდება, რომლებიც დიდი ხნის წინაა შედგენილი. ამ საკითხზე სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა.

16.10.2013 წლის განჩინებით სასამართლომ უარი უთხრა მოპასუხეს ჯ.კ.ის არასათანადო მოსარჩელედ ცნობაზე, მაშინ, როდესაც, შესაგებლითა და შუამდგომლობით მოპასუხემ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 275-ე მუხლის შესაბამისად, სარჩელის განუხილველად დატოვება მოითხოვა. სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ გასცა პასუხი სააპელაციო საჩივარში დაყენებულ მოთხოვნას და მიუთითა, რომ ჯ.კ. ლ.ის საკონსულოს ხელმძღვანელობს და ვენის კონვენციის არასწორი ინტერპრეტაცია წარმოადგინა, მაშინ, როდესაც, ამ კონვენციის თანახმად, საპატიო კონსული საპატიო საკონსულო დაწესებულებას და არა საკონსულოს ხელმძღვანელობს.

დაუსაბუთებელია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება იმ თვალსაზრისით, რომ ლ.ის რესპუბლიკის საკუთრება სადავო ავეჯზე აღიარა და მტკიცებულებად ინვოისები მიიჩნია. სააპელაციო სასამართლომ ამ საკითხზე საერთოდ არ იმსჯელა.

30.10.2013 წლის გადაწყვეტილებით სასამართლომ მხარეს ის მიაკუთვნა, რაც არ ეკუთვნოდა და არც ითხოვდა, კერძოდ, N2/2448-12 სამოქალაქო საქმეზე მოსარჩელეები არიან ლ.ის რესპუბლიკის საკონსულო და საპატიო კონსული ჯ. კ, ხოლო სარეზოლუციო ნაწილით სასამართლომ საპატიო კონსულს დაუკმაყოფილა სარჩელი და ავტომანქანასთან ერთად უფლება მიანიჭა უკანონო მფლობელობიდან ავეჯის გამოთხოვისა და ლ.ის საკონსულო საერთოდ დაავიწყდა. სააპელაციო სასამართლომ კი, საპატიო კონსულს გვერდი აუარა და დაასკვნა, რომ ლ.ის საკონსულო უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვას ითხოვდა.

სასამართლომ სადავო ქონების „განთავსების“ საკითხს გვერდი აუარა. საქართველოს კანონმდებლობა ქონების მფლობელობაში გადაცემის რამდენიმე შემთხვევას იცნობს: მიბარება, თხოვება და ა.შ თუმცა მსგავსი სახის ხელშეკრულება მოწინააღმდეგე მხარეს არც ერთ ინსტანციაში არ წარმოუდგენია. პირველი ინსტანციის სასამართლო აღნიშნავს, სადავო ნივთები, რომ მოსარჩელეს საკუთრებაა „ქ.ფ.სა“ და „თ.ის“ თანამშრომლების ხელმოწერილი დოკუმენტით დასტურდება. 26.01.2011 წლის ოქმებში მითითებულია არა „თანამშრომლები“, არამედ „წარმომადგენლები“, ხოლო მათი უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი საქმეში არ მოიპოვება. შესაგებელსა და სასამართლო სხდომაზე მოპასუხის პოზიცია არაერთხელ დაფიქსირდა, რომ ეს ოქმები რამდენიმე წლის წინაა შედგენილი და სადავო ნივთების მოპასუხის ტერიტორიაზე განთავსების რაიმე მტკიცებულება არ არსებობს.

სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ გასცა პასუხი სააპელაციო საჩივარში დაყენებულ მოთხოვნას და მიუთითა, რომ არ არსებობს ამ განჩინების გაუქმების სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძვლები იმ მოტივით, რომ ჯ.კ. ლ.ის საკონსულოს ხელმძღვანელობდა და ვენის კონვენციის არასწორი ინტერპრეტაცია წარმოადგინა.

პალატამ სააპელაციო საჩივარი არაუფლებამოსილ პირს, ზ.ჟ.ს ჩააბარა, ნაცვლად იმისა, რომ საკონსულოს მისამართზე გაეგზავნა, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლების დარღვევაზე მიუთითებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 მაისის განჩინებით შპს „რ.ფ.ს“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „რ.ფ.ს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი სადავოდ ხდის, როგორც ვინდიკაციური სარჩელისათვის დამახასიათებელი ნიშნების სააპელაციო პალატის მიერ არასწორად დადგენას, ისე ჯ.კ.ის, როგორც ლ.ის საკონსულოს წარმომადგენლობის უფლებამოსილებას და ამ გზით მოსარჩელის სათანადოობის საკითხს.

საკასაციო პალატა მხარის ამ პრეტენზიას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ დასაბუთებულ საკასაციო შედავებად ვერ განიხილავს და განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

ამ ნორმის თანახმად, სხვისი უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის უფლება მესაკუთრის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი უფლებაა და მისი უზრუნველყოფა ხდება ვინდიკაციური სარჩელის შეტანის გზით. მოთხოვნის დაკმაყოფილება ამ შემთხვევაში სამი წინა პირობის არსებობისას არის შესაძლებელი, კერძოდ, მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე, მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და მფლობელს არ უნდა ჰქონდეს ნივთის ფლობის უფლება.

განსახილველ შემთხვევაში, ამ ტიპის სარჩელისათვის გათვალისწინებული წინაპირობები დადგენილია სააპელაცო სასამართლოს მიერ, რომლებიც, ერთი მხრივ, მტკიცებულებების შეფასებას, ხოლო, მეორე მხრივ, მოპასუხის მიერ შესაგებელში მითითებულ განმარტებებს ემყარება.

კასატორი დადგენილი გარემოებების საწინააღმდეგოდ მიუთითებს მტკიცებულებათა არასწორ შეფასებაზე, თუმცა მათი არასარწმუნოობა დამაჯერებლად არ დაუდასტურებია.

რაც შეეხება სათანადო მოსარჩელის საკითხს, პალატა ასევე იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების დასკვნას და თვლის, რომ სასამართლომ სწორად განმარტა „საკონსულო ურთიერთობის შესახებ“ ვენის კონვენცია.

მითითებული კონვენციის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის „a“ ქვეპუნქტით „საკონსულო დაწესებულებანი“ განმარტებულია, როგორც ნებისმიერ გენერალური საკონსულო, საკონსულო, ვიცე-საკონსულო ან საკონსულო სააგენტო.

საქმეში წარმოდგენილი მოწმობის თანახმად, ჯ.კ. ლ.ის რესპუბლიკის საპატიო კონსულია და სარგებლობს 1963 წლის 24 აპრილის ვენის კონვენციით „საკონსულო ურთიერთობების შესახებ“ გათვალისწინებული ყველა პრივილეგიითა და იმუნიტეტით.

ამავე კონვენციის პირველი მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, არსებობს საკონსულოს თანამდებობის პირთა ორი კატეგორია, სახელდობრ, შტატის საკონსულო თანამდებობის პირები და საპატიო საკონსულო თანამდებობის პირები. ამ კონვენციის II თავის დებულებანი ვრცელდება საკონსულო დაწესებულებებზე. რომლებსაც სათავეში უდგანან შტატის საკონსულო თანამდებობის პირები, III თავის დებულებანი ვრცელდება საკონსულო დაწესებულებებზე, რომლებსაც სათავეში უდგანან საპატიო საკონსულო თანამდებობის პირები.

კონვენციის III თავით, კერძოდ, 58-ე მუხლის (ზოგადი დებულებები, რომლებიც ეხება უპირატესობებს, პრივილეგიებსა და იმუნიტეტებს) პირველი პუნქტით დადგენილია, რომ მუხლები 28, 29, 30, 34, 35, 36, 37, 38 და 39, 54-ე მუხლის მე-3 პუნქტი და 55-ე მუხლის მე-3 პუნქტები ვრცელდება საკონსულო დაწესებულებებზე, რომელთაც ხელმძღვანელობენ საპატიო საკონსულო თანამდებობის პირები. გარდა ამისა, ამგვარი საკონსულო დაწესებულებების უპირატესობები, პრივილეგიები და იმუნიტეტები რეგულირდება 59-ე, მე-60, 61-ე და 62-ე მუხლებით.

დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე საპატიო კონსული აღჭურვილია კონვენციის 38-ე მუხლით გათვალისწინებული უფლებამოსილებით, რომელიც მოიცავს უფლებას („b“ ქვეპუნქტი), მიმართოს ადგილსამყოფელი ქვეყნის ცენტრალურ კომპეტენტურ ორგანოებს, იმდენად, რამდენადაც ეს დაშვებულია ადგილსამყოფელი ქვეყნის კანონებითა და წეს-ჩვეულებებით ან შესაბამისი საერთაშორისო ხელშეკრულებით.

ამდენად, კასატორის პრეტენზია არასათანადო მოსარჩელესთან მიმართებით დაუსაბუთებელია.

მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, რადგანაც როგორც მოძრავ ნივთებზე საკუთრების უფლების, ასევე სავინდიკაციო სარჩელის თაობაზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკა, ხოლო გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ნორმის განმარტებისაგან (იხ. სუსგ-ებები №ას-658-625-2014, 5 დეკემბერი, 2014 წელი; ას-428-670-08, 14 ნოემბერი, 2008 წელი _ მითითებულ საქმეზე საკასაციო პალატამ ვინდიკაციაზე იმ საფუძვლით განაცხადა უარი, რომ მოსარჩელემ ქონებაზე საკუთრების უფლება ვერ დაამტკიცა).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „რ.ფ.ს“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

მოცემული დავის საგნის გათვალისწინებით (სსსკ 41.1 მუხლის „კ“ ქვეპუნქტისა და 39.1 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად), საკასაციო საჩვარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა შეადგენს 300 ლარს.

საქმეში წარმოდგენილი ელექტრონული საგადახდო დავალების თანახმად, კასატორმა ზედმეტად გადაიხადა 100 ლარი, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7 და 42-ე მუხლების თანახმად, უნდა დაუბრუნდეს მას. ამასთანავე, მას უნდა დაუბრუნდეს ამავე საგადახდო დავალებით (15.05.2014 წ. N926 ელექტრონული საგადახდო დავალება, გადამხდელი შპს „რ.ფ.“) გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „რ.ფ.ს“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „რ.ფ.ს“ (ს/N......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ 2014 წლის 15 მაისის N926 ელექტრონული საგადახდო დავალებით გადახდილი 400 ლარიდან ზედმეტად გადახდილი 100 ლარი, ასევე დარჩენილი 300 ლარის 70% - 210 ლარი, სულ - 310 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე