საქმე №ას-58-57-2014 17 აპრილი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - სს „პ.“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შ.ფ. (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სს „პ.ს“ სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს „პ.მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შ.ფ.ის მიმართ ზიანის _ 2 279 608.76 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა როგორც უსაფუძვლობის, ისე ხანდაზმულობის გამო.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილებით სს „პ.ს“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შ.ფ.ეს სს „პ.ს“ სასარგებლოდ დაეკისრა 88 508,42 ლარის ანაზღაურება, სს „პ.ს“ სარჩელი სხვა ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შ.ფ.ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, ხოლო სს „პ.ს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებულ ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სს „პ.ს“ სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულობის გამო არ დაკმაყოფილდა, სხვა ნაწილში გადაწყვეტილება უცვლელი დარჩა შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სს „პ.“ რეგისტრირებულია ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ 1996 წლის 10 ივნისს და მინიჭებული აქვს ს/ნ 245419177.

საქალაქო სასამართლოს 2002 წლის 23 მაისის დადგენილებით სს „პ.ში“ ცვლილება განხორციელდა და სამეთვალყურეო საბჭოს 2002 წლის 22 მაისის №.. ოქმის შესაბამისად, სს „პ.ს“ დირექტორი ა.ხ. დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლდა. გენერალურ დირექტორად დაინიშნა შ.ფ., ხოლო აღმასრულებელ დირექტორად, ა.ს.

სს „პ.ს“ სამეთვალყურეო საბჭოს 2002 წლის 15 ივლისის სხდომაზე მიიღეს გადაწყვეტილება: სს „პ.ს“ გენერალური და აღმასრულებელი დირექტორების საშტატო ერთეულები გაუქმდა და შემოიღეს ერთი დირექტორის საშტატო ერთეული. გენერალური დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლდა შ.ფ. შტატის გაუქმებასთან დაკავშირებით, ხოლო აღმასრულებელი დირექტორის თანამდებობიდან - ა.ს. სს „პ.ს“ დირექტორად დაინიშნა შ.ფ.

2010 წლის 4 მარტს შედგა შეთანხმება ერთი მხრივ, სს „პ.ს“ დირექტორსა და აქციების 50%-ზე მეტის მფლობელ შპს „მ.ის“ პარტნიორ ჰ.ქ.სა და, მეორე მხრივ სს „პ.ს“ ორ საწარმოდ გაყოფის შედეგად ჩამოყალიბებული შპს „მ.ის“ პარტნიორებს: შ. და ჯ. ფ.ს შორის, რომლის მე-9 პუნქტის შესაბამისად, მხარეები შეთანხმდნენ შენობის წილობრივად დაშენებაზე. ერთი მხარის მიერ დაშენებაზე უარის თქმა მეორე მხარეს უფლებას აძლევდა, მშენებლობა დამოუკიდებლად განეხორციელებინა. ამ შემთხვევაში მხარეს უფლება რჩებოდა დაშენების წილი ამშენებლისაგან სამი წლის განმავლობაში გამოესყიდა აშენებაზე გაწეული დადასტურებული ფაქტობრივი ხარჯების მიხედვით.

სს „პ.ზე“ 2012 წლის 21 აგვისტოს თვითმმართველი ქალაქ ბათუმის მერიის მიერ №... ბრძანების საფუძველზე გაცემულია მშენებლობის სანებართვო მოწმობა სმ №..., ქ.ბათუმში, მდებარე უძრავი ქონების რეკონსტრუქციის მიზნით.

შ.ფ.ის განცხადების საფუძველზე, ქალაქ ბათუმის მერის 2012 წლის 5 ნოემბრის №. ბრძანებით ბათილად იქნა ცნობილი „მშენებლობის ნებართვის გაცემის შესახებ“ ქ.ბათუმის მერის 2012 წლის 21 აგვისტოს №... ბრძანება და 2012 წლის 21 აგვისტოს სმ №... მშენებლობის სანებართვო მოწმობა. ბრძანებას საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ ზ.გ. …. მდებარე უძრავ ნივთზე სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადებულია ყადაღა, იგი ირიცხება თანასაკუთრებაში და სს „პ.ს“ მიერ წარდგენილი არ არის თანამესაკუთრეების ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობა დაგეგმილ მშენებლობაზე.

სს „პ.ს“ 2006 წლის 29 მაისის სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომაზე დადგინდა, რომ სს „პ.ს“ დირექციას თანხმობა მიეცა სს „პ.ს“ კუთვნილი ტერიტორიის ნაწილიდან 1820 კვ. მეტრი მიწის ფართობი 50 000 (ორმოცდაათი ათასი) აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარად გაესხვისებინა გ. დ.ზე, ი. დ.ზე, რ. მ.ზე და ბ. ჟ.ზე.

2006 წლის 21 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულებით სს „პ.ს“ კუთვნილი უძრავი ქონება, მდებარე: ქ.ბათუმში, შეიძინეს გ. დ.მ, ი. დ.მ, რ. მ.მ და ბ. ჟ.მა. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 50 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტით ეროვნული ვალუტით - 87600 ლარით.

2000 წლის 28 იანვარს სს „პ.ს“ დირექტორ ვ. ს.სა და ზ. მ.ს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად მყიდველს საკუთრებაში გადაეცა 217 კვ. მეტრი უძრავი ქონება, მდებარე ქ.ბათუმში, ნასყიდობის ფასმა შეადგინა 31 508 ლარი.

2007 წლის პირველ თებერვალს სს „პ.ს“ დირექტორ შ.ფ.ესა და ზ. მ.ს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად მყიდველს საკუთრებაში გადაეცა უძრავი ქონება, მდებარე: ქ.ბათუმში, ფართით 103,95 კვ. მეტრი, ნასყიდობის ფასმა შეადგინა 21 805 ლარი.

სს „პ.მა“ სარჩელით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე ზ.ს.ის მიმართ და მოითხოვა: დაეკისროს მოპასუხეს 2000 წლის 28 იანვარს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების გადაუხდელი თანხის 9 703,50 ლარის ანაზღაურება, ამ თანხაზე სარჩელის აღძვრამდე ყოველდღიურად დარიცხული პროცენტის (2005 წლის 1 იანვრამდე 0,15%, ხოლო 2005 წლიდან სარჩელის აღძვრამდე 0,07%) მთლიანობაში 55 432 ლარის ანაზღაურება, სარჩელის აღძვრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე ყოველდღიურად დარიცხული პროცენტის (0,07%) ანაზღაურება, 2007 წლის 1 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმებულად აღიარება და ამ ხელშეკრულებით გასხვისებული ფართის საკუთრებაში აღრიცხვა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს შეგებებული სარჩელით მიმართა ზ.მ. და მოითხოვა, რომ მის მიერ სს „პ.ს“ ანგარიშზე 6 737,15 ლარის შეტანა, აგრეთვე, მისსავე საკუთრებაში არსებულ ფართში საკუთარი ხარჯებით ანტრესოლის დაშენება, სასამართლოს მიეჩნია მხარეებს შორის 2007 წლის 1 თებერვალს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებად.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილებით სს „პ.ს“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ზ.მ.ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, გადაწყვეტილება უცვლელი დარჩა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით, ხოლო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 19 აპრილის განჩინებით სს „პ.ს“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილებით ჯ. და შ.ფ.ბის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი სს „პ.ს“ სამეთვალყურეო საბჭოს 2009 წლის 13 დეკემბრის №11 კრების ოქმი, ხოლო მოთხოვნას, სს „პ.ს“ შეესრულებინა 2009 წლის 10 ოქტომბრის აქციონერთა საერთო კრების საოქმო გადაწყვეტილება საწარმოთა ნატურით გაყოფის თაობაზე ეთქვა უარი.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა და შპს „მ.მა“.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით სს „პ.ს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო შ.ფ.ის, ჯ.ფ.სა და შპს „მ.ის“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა და სს „პ.ს“ დაევალა, შეესრულებინა აქციონერთა საერთო კრების 2009 წლის 10 ოქტომბრის საოქმო გადაწყვეტილება - გაყოფილიყო საწარმო ნატურით აქციათა პროპორციულად 64,999494% და 35,000506% რეალური წილის მიხედვით. აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში და მასზედ 2012 წლის 3 იანვარს გაცემულია სააღსრულებო ფურცელი.

პალატამ გაიზიარა მსჯელობა, რომ მოცემულ სამართალურთიერთობაზე უნდა გავრცელდეს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული 5 - წლიანი ხანდაზმულობის ვადა სს „პ.ს“ სასარჩელო მოთხოვნის ყველა ნაწილში.

სასამართლოს განმარტებით, ხანდაზმულობა ეს არის სარჩელისაგან თავის დაცვის ერთ-ერთი ფორმა და თავისთავად მოთხოვნის გაქარწყლებას არ იწვევს. სასარჩელო ხანდაზმულობის შესახებ კანონმდებლობა ადგენს საშუალებას და არა უფლებას, ამასთან ხანდაზმულობას არ აქვს ეფექტი მხარის მითითების გარეშე. სწორედ აღნიშნულიდან გამომდინარე, ხანდაზმულობა განიხილება, როგორც საქმის ფაქტობრივი გარემოება. მხარე კი, საპროცესო კანონმდებლობით შეზღუდულია, მიუთითოს ახალი ფაქტებისა და მტკიცებულებების შესახებ ზემდგომ ინსტანციებში. ამდენად ხანდაზმულობის საკითხის დაყენება შესაძლებელია მხოლოდ პირველი ინსტანციის სასამართლოში.

მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე აპელანტი შ.ფ. მიუთითებდა პირველი ინსტანციის სასამართლოშიც და იგი ამას მიუთითებდა სააპელაციო სასამართლოში.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმებულიყო სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში და სს „პ.ს“ სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო მოთხოვნის ხანდაზმულობის გამო.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ შ.ფ.ის დირექტორობის პერიოდში გამოვლენილი სასაქონლო მატერიალური მარაგების, ძირითადი საშუალებისა და ფულადი სახსრების დანაკლისის სახით დაეკისრა: ა. საწვავის ხარჯის 9 155,93 ლარისა და მობილური ტელეფონის სარგებლობაზე გაწეული ხარჯების 4 565 ლარის გადახდა; ბ. 2004 წელს 8 411 ლარის, 2005 წელს 14 753 ლარისა და 2006 წელს 35 622 ლარის უკანონოდ ჩამოწერის გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურება; გ. შპს „ექსპერტ-აუდიტის“ 2010 წლის 25 ნოემბრის დასკვნის შესაბამისად, 16 002 ლარის ღირებულების საქონლის დანაკლისის ანაზღაურება სს „პ.ს“ ყოფილ დირექტორისათვის. პალატამ მთლიანად გაიზიარა შ.ფ.ის სააპელაციო საჩივრის მსჯელობა მოთხოვნის ხანდაზმულობის შესახებ.

პალატამ „მეწამეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლის თანახმად, აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს შ.ფ.თვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება წარმოადგენდა, რომელიც მან მიაყენა სს „პ.ს“ ამ საწარმოს დირექტორად მისი მუშაობის პერიოდში ანუ მოსარჩელე თავის მოთხოვნის საფუძვლიანობას უკავშირებდა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტს და ამავე კანონის 56-ე მუხლის მე-4 პუნქტს. გადაწყვეტილებების მიღებისას საზოგადოების დირექტორები „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით ხელმძღვანელობენ და, შესაბამისად, მათი პასუხისმგებლობის საკითხსაც ეს კანონი აწესრიგებს, რომელიც განსაზღვრავს საზოგადოების საქმეების გაძღოლისას სააქციო საზოგადოების დირექტორთა გულმოდგინე ხელმძღვანელობისა და ერთგულების მოვალეობას. საზოგადოების ხელმძღვანელთა პასუხისმგებლობას ამ სფეროში, იწვევს იმ ნორმების დარღვევა, რომლებიც განსაზღვრავს დირექტორთა (ხელმძღვანელ პირთა) ქცევის წესს, ანუ დირექტორთა პასუხისმგებლობის სამართლებრივი საფუძველი სპეციალური კანონითაა მოწესრიგებული და, შესაბამისად, შიდა კორპორაციულ ხასიათს ატარებს. საზოგადოებასთან ურთიერთობაში დირექტორი ვალდებულია, მოქმედებდეს თავისი უფლება-მოვალეობების ფარგლებში ანუ მისი კომპეტენცია შეზღუდულია კანონით, წესდებით ან მასთან დადებული შეთანხმებით. ამ წესების დარღვევა წარმოადგენს საზოგადოებასთან მიმართებით არსებული დირექტორის შიდა ვალდებულებების დარღვევას და წარმოშობს საზოგადოების მხრიდან დირექტორისგან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააქციო საზოგადოების დირექტორის მიერ უფლება-მოვალეობის ჯეროვანი შესრულების საკითხი და საზოგადოებისათვის მიყენებულ ზიანთან მიმართებით დირექტორის ბრალეულობა უნდა შემოწმებულიყო არა დელიქტიდან წარმოშობილი ვალდებულებების მარეგულირებელი ნორმებით, არამედ სამეწარმეო საზოგადოებაში ხელმძღვანელთა პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელი სპეციალური ნორმებით, რომელიც ადგენს ამ ურთიერთობიდან გამომდინარე მოთხოვნათა ხანდაზმულობის სპეციალურ ვადებსაც.

აღნიშნულის გათვალისწინებით პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ სამართალურთიერთობაზე უნდა გავრცელებულიყო „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული 5-წლიანი ხანდაზმულობა, რომელიც არის ვადა, რომლის განმავლობაში პირს, რომლის უფლებაც დაირღვა, შეუძლია, მოითხოვოს თავისი უფლების იძულებით განხორციელება ან დაცვა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი ვითარდება იმ დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება, ანუ როცა პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო თავისი უფლების დარღვევის თაობაზე ან იმ მომენტიდან, როცა საქმის გარემოებების მიხედვით უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ.

„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, საზოგადოების ინტერესები და უფლებები დაცულია არა მხოლოდ დირექტორის, არამედ სააქციო საზოგადოების უმნიშვნელოვანესი ორგანოების (აქციონერთა კრება, სამეთვალყურეო საბჭო) კანონშესაბამისი ხელმძღვანელობითი და მაკონტროლებელი საქმიანობით. ამავე კანონის 55-ე მუხლისა და სს „პ.ს“ 1996 წლის წესდების მე-7 მუხლის თანახმად, პალატამ მიიჩნია, რომ სს „პ.ს“ უფლებამოსილმა პირებმა ჯერ კიდევ 2004-2006 წლებში იცოდნენ იმ ფაქტების შესახებ, რომლის გამოც სასამართლომ შ.ფ.ეს ზიანის ანაზღაურება დააკისრა ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ.

საქმეში წარმოდგენილი „ექსპერტ-აუდიტის“ დასკვნა მოიცავდა მხოლოდ 2004-2007 წლების ფინანსურ აუდიტს, დებიტორული დავალიანებები და საწყობში დანაკლისის სახით აღიარებული მზა პროდუქციის თანხა კი, მომდინარეობდა 2000 წლამდე პერიოდიდან. მთელი რიგი გარემოების დაზუსტების მიზნით, ხ.ქ.თან შეთანხმებით, სს „პ.ს“ დირექტორის 2010 წლის 5 მარტის ბრძანებით შეიქმნა ერთობლივი კომისია, შემოწმების აქტით დადგენილ იქნა, რომ დებიტორული დავალიანებები წარმოშობილი იყო შ.ფ.ის დირექტორად დანიშვნამდე, ასევე, გაორებულად იყო აღრიცხული ჩამოწერის აქტში და მთლიანად ექვემდებარებოდა ჩამოწერას.

რაც შეეხება ელექტროამძრავ დიზელსაწვავის ხარჯის - 9 155,93 ლარისა და მობილური ტელეფონების სარგებლობაზე გაწეული ხარჯის - 4 565 ლარის შ.ფ.თვის დაკისრებას, პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა შემდეგი გარემოებების გამო: საქმეში წარმოდგენილია აქტი, რომლითაც დადასტურებულია წარმოებაში ელექტროენერგიის გამორთვის შემთხვევაში დიზელ–გენერატორის გამოყენება, შეძენა და ხარჯვა. საზოგადოებას დიზელ–გენერატორები რომ გააჩნდა, აღნიშნულია „ექსპერტ–აუდიტის“ დასკვნაში. წარმოების სპეციფიკიდან გამომდინარე, აუცილებელი ხდებოდა დიზელ–გენერატორის გამოყენება. ენერგოკომპანია არ აწარმოებდა ზუსტ აღრიცხვას, 2004-2007 წლებში მოუწესრიგებელი იყო ენერგოკომპანიების მუშაობა და ხშირი იყო ენერგიის შეფერხებით მიწოდების შემთხვევები. ელექტროენერგიის მიწოდება მოუწესრიგებელი რომ იყო, საყოველთაოდ ცნობილ ფაქტს წარმოადგენდა და განსაკუთრებულ მტკიცებას არ საჭიროებდა.

„ექსპერტ-აუდიტის“ დასკვნის თანახმად, საწვავის ხარჯი - 9 155,93 არ ჩანს გაყოფის მასალებში, თვით ხ.ქამადაძის დაკვეთით შესრულებულ შპს „ე. ა.ის“ 2009 წლის 5 ივნისის დასკვნაში საწვავის ხარჯი მითითებულია 5 979, 54 ლარის ოდენობით, ცხადია, რომ საწვავის ხარჯის ოდენობა სხვადასხვა ციფრებით არის ნაჩვენები და ეს სასამართლოს სამართლებრივად სწორად არ შეუფასებია.

საქმეში წარმოდგენილი აქტით დადასტურებულია წარმოებაში ელექტროენერგიის გამორთვის შემთხვევაში დიზელ-გენერატორის გამოყენების, მასზე გაწეული დიზელის შეძენისა და ხარჯვის ფაქტი. საწვავის შეძენის აუცილებლობა დასტურდება საზოგადოების პასუხიმგებელი პირების მიერ შედგენილი აქტებით, რაც პალატის მოსაზრებით, ქვემდგომმა სასამართლომ არ შეაფასა.

რაც შეეხება სატელეფონო ხარჯებს, პალატამ გაიზიარა შ.ფ.ის მსჯელობა, რომ იგი გამოიყენებოდა გონივრულ ფარგლებში. საქმიანობიდან გამომდინარე, ტელეფონით ხშირად სარგებლობდნენ, 4 წლის განმავლობაში დახარჯულია 4 565 ლარი, ამ თანხის 4 წელზე გადანაწილებით მიიღება თანხა, რომელიც ჩვეულებრივი საქმიანობის პირობებში აუცილებელია.

პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა 2004 წელს 8 411 ლარის, 2005 წელს 14 753 ლარისა და 2006 წელს 35 622 ლარის უკანონოდ ჩამოწერის გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურების სახით შ.ფ.თვის დაკისრების ნაწილშიც, პალატა დაეთანხმა შ.ფ.ის მოსაზრებას, რომ ამ ნაწილშიც მოთხოვნა ხანდაზმული იყო და განმარტა, რომ 2006 წლის 16 დეკემბერს სამეთვალყურეო საბჭოს ოქმის საფუძველზე, შ.ფ.მ მიღო ბრძანება სს „პ.ს“ საეჭვო ვალებისა და ამორტიზებული ძირითადი საშუალებების ჩამოწერის შესახებ და ამ მიზნით შეიქმნა კომისია. ბრძანების გამოცემას საფუძვლად დაედო სს „პ.ს“ სამეთვალყურეო საბჭოს 2006 წლის 15 დეკემბრის ოქმი, რომლითაც მიეცა დირექტორს უფლება ჩამოწერაზე, ასევე ის გარემოება, რომ საწარმოს ძირითადი საშუალებების ნაწილმა განიცადა ცვეთა, დანადგარების უმრავლესობა არ მუშაობდა და არსებობდა ვალები, რომელთა ამოღებაც შეუძლებელი იყო ხანდაზმულობის გამო. კომისიის მიერ შედგენილ იქნა აქტი და ჩამოწერას დაქვემდებარებული თანხა სამი სიის სახით შეადგინა: 1. მზა პროდუქციის ჩამოწერა, 2. დებიტორული დავალიანების ჩამოწერა და 3. საეჭვო ვალების ჩამოწერა. თანხა, რაც მზა პროდუქციის ჩამოწერის სიაში არის მითითებული წარმოადგენს დებიტორულ დავალიანებას და ის განმეორებით მითითებულია დებიტორული დავალიანების სიაშიც. ეს წარმოადგენდა ტექნიკურ შეცდომას და იგი დადგინდა 2010 წლის 5 მარტის ბრძანებით შექმნილი ერთობლივი კომისიის მიერ. პირველი ინსტანციის სასამართლომ კი, სწორად არ შეაფასა მითითებული მტკიცებულება.

სასამართლოს მითითებით, ჩამოწერას ჰქონდა ნორმატიული საფუძველი, კერძოდ, საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 6 თებერვლის #70 ბრძანებულების 65-ე მუხლი. ბრძანებულება ითვალისწინებს დებიტორული მოთხოვნების ჩამოწერას, რომელთა ხანდაზმულობის ვადა გასული იყო და სხვა ვალების ჩამოწერას, რომელთა ამოღება არარეალური იყო.

შ.ფ.ის მიერ ბრძანებულების საფუძველზე ჩამოწერილ იქნა ვალები, რომელთა ხანდაზმულობის ვადა გასული იყო ჯერ კიდევ მისი დირექტორად დანიშვნამდე და მათი ამოღება არარეალური იყო.

ჩამოწერა განხორციელდა 2006 წლის დეკემბერში, ამის შესახებ ცნობილი იყო საზოგადოების მაკონტროლებელი ორგანოებისათვის, შესაბამისად, გასული იყო „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის 5- წლიანი ვადა. სამეთვალყურეო საბჭოსა და დირექტორების ცვლილება კი, არ იწვევდა ხანდაზმულობის ვადის განახლებას.

სასამართლოს მითითებით, მოთხოვნები წარმოშობილი იყო 1997–2000 წლებში, ანუ ხანდაზმულობის ვადა შ.ფ.ის დანიშვნამდე იყო გასული, სს ,,პ.” სადავოდ ვერ ხდიდა იმ გარემოებას, რომ ხანდაზმულობის ვადა შ.ფ.ის უმოქმედობით გავიდა.

ხ.ქ.თან შეთანხმებით, სს „პ.ს“ დირექტორის 2010 წლის 5 მარტის ბრძანებით შეიქმნა ერთობლივი კომისია, რომლის მიერ შედგენილი აქტით დგინდებოდა, რომ შ.ფ.ს საზოგადოებისათვის ზიანი არ მიუყენებია. აქტის თანახმად, დებიტორული დავალიანებები წარმოშობილი იყო შ.ფ.ის დირექტორად დანიშვნამდე, ასევე, გაორებულად იყო აღრიცხული ჩამოწერის აქტში და მთლიანად ექვემდებარებოდა ჩამოწერას, რაც საქალაქო სასამართლომ სწორად არ შეაფასა, ვინაიდან შ.ფ.ს 16 002 ლარი უსაფუძვლოდ (გაორებით) ჰქონდა დაკისრებული.

გარდა აღნიშნულისა, სს „პ.“ მოითხოვდა შ.ფ.ის დირექტორობის პერიოდში საზოგადოებისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას. ზიანის (ზარალის) ფაქტი არ არსებობდა (ექსპერტ-აუდიტის დასკვნის თანახმად), მაგრამ რეალურადაც რომც ყოფილიყო, იგი არ უნდა ანაზღაურებულიყო მხოლოდ გაყოფის შედეგად ჩამოყალიბებული სს „პ.ს“ მიერ, მაშინ, როცა შ.ფ.ის დირექტორობის შემდეგ სს „პ.“'დაიყო ორ საწარმოდ: სს „პ.ად“ და შპს „მ.ად“. სს „პ.ს“ სამართალმემკვიდრე იყო როგორც სს „პ.“, ასევე შპს „მ.“, რომელსაც ზიანის თანხის 35% ეკუთვნოდა.

ამდენად, სს „პ.ს“ მითითება იმაზე, რომ შ.ფ.ს უნდა დაკისრებოდა უფრო მეტი თანხა, ვიდრე მას პირველი ინსტანციის სასამართლომ დააკისრა, პალატამ არ გაიზიარა და განმარტა, რომ სს „პ.ის“ სარჩელი მოთხოვნის ყველა ნაწილში ხანდაზმული იყო. სამეთვალყურეო საბჭოსა და დირექტორების ცვლილება არ იწვევდა ხანდაზმულობის ვადის განახლებას. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, საზოგადოების მაკონტროლებელ ორგანოებს შეეძლოთ, დაესვათ დირექტორის პასუხისმგებლობის საკითხი, რაც არ გაუკეთებიათ კანონით დადგენილ ვადაში. ეს უფლებამოსილება მათ გააჩნდათ სს „პ.ს“ 1996 წლის წესდებითაც.

რაც შეეხება სს „პ.ს“ სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას, ამ ნაწილში პალატა მთლიანად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნია, რომ მოთხოვნა, ხანდაზმულობის გამო, სწორად არ იქნა დაკმაყოფილებული.

პალატამ არ გაიზიარა სს „პ.ს“ მოთხოვნა, რომ შ.ფ.ს, საერთო მშენებლობის განხორციელების შესახებ შეთანხმების პირობის დარღვევის გამო, უნდა დაკისრებოდა კომპანიისათვის მიყენებული ზიანის - 363 357.76 ლარის ანაზღაურება. ამ ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დასაბუთებულად იქნა მიჩნეული. სასამართლოს განმარტებით შ.ფ.ის განცხადების საფუძველზე ქალაქ ბათუმის მერის 2012 წლის 5 ნოემბრის №... ბრძანებით ბათილად ცნობისა და ამ საფუძვლით წარმოებული დავის თაობაზე. ამ კუთხით, მოსარჩელე მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითებდა მის მიერ მშენებლობისათვის გაწეულ ხარჯებზე და აღნიშნულის დამადასტურებელ მტკიცებულებად წარმოდგენილი ჰქონდა 2008 წლიდან 2012 წლის ჩათვლით კუთვნილ შენობაზე პროექტირება-კონსტრუირებაზე გაწეული ხარჯების რეესტრი.

სასამართლოს მითითებით, მშენებლობის ნებართვა, რომლის გაუქმებასაც უკავშირებდა მოსარჩელე ზიანის ანაზღაურებას, გაცემული იყო 2012 წლის 21 აგვისტოს, აღნიშნულის გათვალისწინებით შეუსაბამო იყო მტკიცება, რომ 2008 წლიდან 2012 წლის 21 აგვისტომდე სს „პ.ს“ მიერ მშენებლობაზე გაწეული ხარჯი შ.ფ.ს უნდა დაჰკისრებოდა.

მხარეები არ უარყოფდნენ იმ გარემოებას, რომ ისინი ჯერ კიდევ 2010 წლის 4 მარტის ხელშეკრულებამდე იყვნენ შეთანხმებული წილობრივი მონაწილეობით საერთო მშენებლობაზე, მაგრამ ვერც ეს გარემოება გახდებოდა მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი, ვინაიდან მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია კონკრეტული მტკიცებულება იმისა, რომ შ.ფ.ის ბრალეული ქმედების გამო ვერ ხორციელდებოდა მშენებლობის წარმოება.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომაზე შ.ფ.მ დაადასტურა, რომ ხ. ქ.თვის საწარმოს აქციათა მიყიდვის მიზანიც სწორედ ის იყო, რომ მათ ეწარმოებინათ საერთო მშენებლობა და ასეთი მიზანი და სურვილი გააჩნდა დღემდე, ხოლო მშენებლობის ნებართვის გაუქმების მოთხოვნით მხოლოდ იმიტომ მიმართა მერიას, რომ მოსარჩელემ მშენებლობა მისი თანხმობის გარეშე დაიწყო.

სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ გაიზიარა მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ ამ შემთხვევაში წარმოდგენილი არ იყო რაიმე სახის მტკიცებულება, რაც უტყუარად დაადასტურებდა, რომ შ.ფ.მ დაარღვია ორმხრივი შეთანხმება საერთო მშენებლობის წარმოების შესახებ და სს „პ.ს“ მიაყენა 363 357.76 ლარის ზიანი, შესაბამისად, სარჩელი ამ ნაწილში ხანდაზმულიც იყო და უსაფუძვლოც.

არ იქნა გაზიარებული სს „პ.ს“ მსჯელობა ზ.მ.თან დადებული ხელშეკრულების ნაწილშიც, კერძოდ, იმ საკითხზე, რომ შ.ფ. ვალდებული იყო, მისი სს „პ.ს“ დირექტორობიდან წასვლის შემდეგაც არ ემოქმედა საწარმოს საზიანოდ. აღარ იყო რა დირექტორი, სასამართლოს მისცა არასწორი ჩვენება, რამაც საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება განაპირობა. სასამართლოს შეფასებით, ეს მოთხოვნაც ხანდაზმული იყო და ამ კუთხით სასამართლომ მიუთითა სს „პ.ის“ სარჩელისა და ზ.მ.ის შეგებებული სარჩელის გამო წარმოებულ დავაზე.

მოსარჩელე შ.ფ.თვის 148 282 ლარის ოდენობით ზიანის დაკისრების ფაქტს უკავშირებდა მის მიერ ზემოდასახელებულ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოსათვის მოწმის სახით მიცემულ ჩვენებას, რომ ზ.მ.ს ნაყიდ ფართებზე თანხა გადახდილი ჰქონდა. მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ სწორედ ეს ჩვენება გახდა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი და აღნიშნავდა, რომ ჩვენება, რომელიც შ.ფ.მ სასამართლოს მისცა, არ შეესაბამება სინამდვილეს და ზ.მ.ს 2000 წელს შეძენილ ფართში თანხა სრულად არ ჰქონდა გადახდილი, ხოლო 2007 წლის 1 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანხა საერთოდ არ დაუფარავს. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის ეს მტკიცება, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, მტკიცებულებათა შესწავლით, მითითებული გარემოებები არ დასტურდებოდა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ 2009 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილების მიღების დროს დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ სარჩელსა და შესაგებელზე თანდართული ქვითრების ასლების შესაბამისად თანხის შემტანად სს „პ.ს’’ მოლარის მიერ აღნიშნულია შპს „21“ (დირექტორი ზ. მ.), რომელსაც მოსარჩელისათვის გადახდილი აქვს სულ 38249,15 ლარი, ე.ი 6737,15 ლარით მეტი, ვიდრე ევალებოდა 2000 წლის 28 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით.

შ.ფ.ის მოწმის სახით მიცემული ჩვენების გარდა, 2007 წლის 1 თებერვლის ხელშეკრულების კანონიერების შემოწმების დროს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გათვალისწინებულ იქნა სს „პ.ს“ 2006 წლის 4 ნოემბრის სხდომის ოქმიც, რომლითაც აღიარებულ იქნა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ანტრესოლი ზ.მ-ის სახსრებით იყო აშენებული, მის საკუთრებაში არსებულ ფართში და რაიმე დავალიანება საზოგადოების წინაშე არ ეკისრებოდა. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა სრულად გამოიკვლიეს და გაიზიარეს.

ამ მიმართებით პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად არ გაიზიარა მოსარჩელის არგუმენტაცია, რომ, ვინაიდან 2007 წლის 20 იანვარს სს „პ.ს“ საერთო კრებაზე მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, არ გასხვისებულიყო საზოგადოების კუთვნილი ფართი 1500 კვ. მეტრზე ნაკლები, შესაბამისად, 2007 წლის 1 თებერვალს დადებული ხელშეკრულებით სს ,,პ.ს’’ 103,95 კვ. მეტრი ფართის გასხვისებით შ.ფ.მ საზოგადოებას მიაყენა ზიანი.

ბათუმის საქალაქო სასამართლომ დაადგინა, რომ ეს ფართი ზ.მ.მ ჯერ კიდევ 2001-2002 წლებში შეიძინა, მაგრამ გაფორმებული არ იყო ნასყიდობის ხელშეკრულება. ეს ფაქტობრივი გარემოება მოცემულ საქმეზე მოწმის სახით დაკითხულმა ზ.მ. დაადასტურა. ამასთან, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად აღნიშნა, რომ 2000 წლის 28 იანვრის და 2007 წლის 1 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულებების კანონიერების საკითხი ერთხელ უკვე განხილული იყო და მათი კანონშესაბამისობა დადასტურებული იყო სასამართლო წესით.

პალატამ გაიზიარა შ.ფ.ის მსჯელობა აღნიშნულთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ ხელშეკრულება გაფორმდა შ.ფ.ის დირექტორობამდე. 2000 წლის 28 იანვრის ხელშეკრულებით სს „პ.მა“ 217 კვ.მ ზ.მ.ის სახელზე გაასხვისა. სს „პ.ს“ ბუღალტერიაში ასახულია ფართის გამოსყიდვაზე გადახდილი თანხის შემოსავლის ორდერები. თანხა გადახდილია შპს „XXI-ს“ სახელით, რომლის დირექტორიც ზ.მ. იყო. 2007 წლის თებერვალში შ.ფ.ის მიერ ზ.მ.თან გაფორმებული ხელშეკრულებით ფაქტობრივად მოხდა ზ.მ.ის მიერ 2000 წელში გამოსყიდული ქონების გადაფორმება და ახალი ფართის გასხვისება არ განუხორციელებია. აღნიშნული დადასტურებულია ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით.

სასამართლომ არ გაიზიარა სს „პ.ს“ სააპელაციო საჩივრის მსჯელობა შ.ფ.ის მიერ 2006 წლის 29 მაისს 1820 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დ.თვის, მ.სა და ჟ.თვის დაბალ ფასად მიყიდვის, ამით საწარმოზე ზიანის მიყენების შესახებ და მიუთითა, რომ მოთხოვნა ამ ნაწილშიც იყო ხანდაზმული.

საქმეში წარმოდგენილი სს „პ.ს’’ 1996 წლის წესდების 7.7 მუხლის შესაბამისად, სს ,,პ.ს’’ უფლებამოსილმა პირებმა ჯერ კიდევ 2006 წელს იცოდნენ საზოგადოების კუთვნილი უძრავი ქონების, გასხვისების შესახებ, ასევე, მათთვის ცნობილი იყო, რომ ნივთი გაიყიდა 50 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარად, შესაბამისად მოთხოვნის წარმოშობის დროც იყო 2006 წელი, საიდანაც „მეწარმეთა შესახებ’’ საქართველოს კანონით დადგენილი 5- წლიანი ვადა ამოიწურა 2011 წელს. გარდა აღნიშნულისა, საყურადღებო იყო, რომ სს „პ.ს“ წესდების 7.8 მუხლის თანახმად, მხოლოდ სამეთვალყურეო საბჭოს თანხმობით იყო შესაძლებელი უძრავი ქონების შეძენა, გასხვისება და დატვირთვა. შესაბამისად, უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მითითება, რომ შ.ფ.მ გაასხვისა რა 1820 კვ. მეტრი მიწის ნაკვეთი ამით საზოგადოებას მიაყენა ზიანი. სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომის ოქმი ადასტურებდა, რომ მიწის გასხვისების შესახებ გადაწყვეტილება საბჭოს წევრებმა მიიღეს და არა მოპასუხე შ.ფ.მ. პალატამ ამ ნაწილში გაიზიარა შ.ფ.ის მსჯელობა და დამატებით განმარტა, რომ გ.....ქ...-ში მდებარე 1820 კვ. მეტრი მიწის ნაკვეთი მართლაც გასხვისდა სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილების საფუძველზე და ფასი განისაზღვრა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურიდან და ქალაქის საკრებულოდან გამოთხოვილი ცნობების გათვალისწინებით. ექსპერტ-აუდიტის დასკვნით, ქონების გასხვისებით საზოგადოებას ზიანი არ წარმოშობია.

მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტის დასკვნა შედგენილია 2012 წლის ივნისში და 2006 წლისათვის ვერ განსაზღვრავდა მიწის ნაკვეთის მდგომარეობასა და ფასს. შემფასებლის მიერ მიღებული ღირებულების საბოლოო მაჩვენებელი მოქმედი იყო მხოლოდ შეფასების თარიღისთვის. მოთხოვნა ამ ნაწილშიც ხანდაზმული იყო. ასევე, უსაფუძვლო იყო და სს ,,პ.ს” მსჯელობა საქმეში სამეთვალყურეო საბჭოს წევრების ჩართვის თაობაზე, აღნიშნული არ გამომდინარეობდა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის ნორმებიდან.

რაც შეეხება მოსარჩელის მოთხოვნას, დაკისრებოდა მოპასუხეს 1820 კვ. მეტრი მიწის გასხვისების შედეგად მიყენებული ზიანის - 30 320 ლარის ანაზღაურება, პალატამ ამასთან დაკავშირებითაც გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და განმარტა, რომ მითითებული მოთხოვნა უკავშირდება 2006 წლის 21 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულებით, ქ.ბათუმში, მდებარე სს ,,პ.ს’’ კუთვნილი უძრავი ქონების გასხვისებას. აღნიშნულ მოთხოვნასთან მიმართებით პირველი ინსტანციის სასამართლომ იმსჯელა და ,,მეწარმეთა შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლის საფუძველზე მოთხოვნა მიიჩნია ხანდაზმულად.

მოსარჩელე მოითხოვდა შ.ფ.ს მისი დირექტორობის პერიოდში გამოვლენილი სასაქონლო-მატერიალური მარაგების, ძირითადი საშუალებებისა და ფულადი სახსრების დანაკლისი დაკისრებოდა, პალატამ ამ ნაწილში (სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში) მთლიანად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და განმარტა: სასამართლომ ექსპერტ-აუდიტის დასკვნაზე დაყრდნობით, ასევე, ცნობის საფუძველზე, რომელიც ასახავს 2000 წლის იანვრიდან 2009 წლის იანვრამდე პერიოდს, სწორად მიიჩნია, რომ მატერიალური მარაგი მონაწილეობას ღებულობდა მზა პროდუქციის ფორმირებაში, რომლის რეალიზაციით შემდგომ საზოგადოებას მიღებული აქვს შემოსავალი და საზოგადოებას ფაქტობრივად ზარალი არ მიუღია. შესაბამისად, აპელანტის სს „პ.ს“ მოთხოვნა ამ ნაწილშიც ხანდაზმული და უსაფუძვლო იყო. მოთხოვნის დამადასტურებელ მტკიცებულებად მოსარჩელე მიუთითებდა სს „პ.ს“ საფინანსო საქმიანობის შემოწმების შესახებ 2008 წლის 11 სექტემბრისა და შპს ,,ე. ა.ის’’ 2009 წლის 5 ივნისის დასკვნას, სადაც აღნიშნულია, რომ არ არის შეფასებული ძირითადი საშუალებების ტექნიკური მდგომარეობა, არ არის განსაზღვრული ჩამოწერილი ძირითადი საშუალებების ჩამონათვალი და ჩამოწერილი ძირითადი საშუალებების ნარჩენი სალიკვიდაციო ღირებულება, ვერ განისაზღვრა ჩამოწერის აუცილებლობა და საწარმოს შემოსავალში ქონების ლიკვიდაციის შემდეგ არსებული ფაქტობრივი საბაზრო ღირებულება არ არის შესული.

,,ძირითადი საშუალებების, სასაქონლო მატერიალურ ფასეულობათა, ფულადი საშუალებებისა და ანგარიშსწორებათა ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის შესახებ’’ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 1996 წლის 1 აგვისტოს №12-03 დებულების შესაბამისად, ინვენტარიზაციის ჩასატარებლად საწარმოში, დაწესებულებაში ხელმძღვანელის ბრძანებით იქმნება საინვენტარიზაციო კომისია, რომელშიც შედიან: ინვენტარიზაციის დამნიშვნელი ხელმძღვანელის წარმომადგენელი (კომისიის თავმჯდომარე). სს „პ.ს“ სამეთვალყურეო საბჭოს 2006 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილებით საზოგადოების დირექტორს დაევალა კომისიის შექმნა და დაზიანებული ძირითადი საშუალებების ჩამოწერა. დებიტორული დავალიანებისა და ამორტიზებული ძირითადი საშუალებების აღნუსხვისა და ჩამოწერის მიზნით, შ.ფუტკარაძის 2006 წლის 16 დეკემბრის №5 ბრძანებით შეიქმნა კომისია. №12-03 დებულების მე-3 თავის მე-10 ნაწილის შესაბამისად, საინვენტარიზაციო კომისია პასუხს აგებს: ა) ინვენტარიზაციის ჩატარების თავისდროულობასა და წესების დაცვაზე; ბ) აღწერებში ძირითადი ფონდების, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების, ფულადი სახსრებისა და ანგარიშსწორებებში არსებული სახსრების შეტანის სისრულესა და სიზუსტეზე; გ) აღწერებში სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების განმასხვავებელი ნიშნების (ტიპი, ხარისხი, ზომა, რიგითი ნომერი და ა.შ) სწორად შეტანაზე; დ) ინვენტარიზაციის შედეგების თავისდროულად და სწორად გაფორმებაზე. საინვენტარიზაციო კომისიის წევრებს, რომლებმაც განზრახ შეიტანეს საინვენტარიზაციო აღწერებში არასწორი მონაცემები ფასეულობათა დანაკლისის, გაფლანგვის ან ზედმეტობის დაფარვის მიზნით, ეკისრებათ პასუხისმგებლობა დადგენილი წესის შესაბამისად.

განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი არ იყო რაიმე სახის მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა, რომ ამორტიზებული ძირითადი საშუალებების აღნუსხვისა და ჩამოწერის მიზნით შექმნილი კომისიის მიერ დარღვეულ იქნა კანონით დადგენილი მოთხოვნები და ჩამოწერას დაექვემდებარა არაამორტიზებული და ვარგისი მანქანა-დანადგარები.

მოსარჩელე მოითხოვდა მოპასუხე შ.ფ.ს მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილი დანაკლისი დაჰკისრებოდა, რაც არ დაკმაყოფილდა. პალატამ ამ ნაწილშიც სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და განმარტა, რომ აღნიშნულ მოთხოვნას მოსარჩელე უკავშირებდა სს „პ.ში“ 2008 წლის ივლისის თვეში ჩატარებული მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილ დანაკლისს. სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ ამავე ინვენტარიზაციის შედეგად საწარმოში გამოვლინდა 21 096 ლარის ზედმეტობა.

№12-03 დებულების 68-ე ნაწილის შესაბამისად, ძირითადი საშუალებების, სხვა მატერიალური ფასეულობების, ფულადი საშუალებების ზედმეტობა აიღება შემოსავალში და მიიმართება საწარმოებში ფინანსურ შედეგებზე, საბიუჯეტო დაწესებულებებში - ფონდების გაზრდაზე. გამომდინარე იმ გარემოებიდან, რომ მოსარჩელე მოთხოვნის დაკმაყოფილებას უკავშირებდა საწარმოსათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას, პალატამ მიიჩნია, რომ უნდა გათვალისწინებულიყო სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლის პირველი ნაწილი, შესაბამისად, პალატამ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გაიზიარა შ.ფ.ის არგუმენტაცია, რომ 11904 ლარის ოდენობით დანაკლისის განსაზღვრისას უნდა გათვალისწინებულიყო გამოვლენილი ზედმეტობა 21096 ლარი.

მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა ასევე შ.ფ.ს იჯარის ხელშეკრულებებით წარმოქმნილი დებიტორული დავალიანება დაკისრებოდა. აღნიშნულ ნაწილშიც მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა, რაც სრულად გაიზიარა პალატამ და განმარტა:

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მისი სარჩელი და სს „პ.“ დავალდებულდა, შეასრულოს აქციონერთა საერთო კრების 2009 წლის 10 ოქტომბრის საოქმო გადაწყვეტილება, გაიყოს საწარმო ნატურით აქციათა პროპორციულად 64.999494% და 35.000506% რეალური წილის მიხედვით. გადაწყვეტილების თანახმად, 2010 წლის 15 თებერვლის აქციონერთა საერთო კრებამ გადაწყვიტა:

– 2009 წლის 10 ოქტომბრის აქციონერთა რიგგარეშე კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად, სს ,,პ.'' გაიყოს ორ საწარმოდ სს ,,პ.ად'' და შპს ,,მ.'';

– სს ,,პ.ს'' კაპიტალი ორ საწარმოზე გაიყოს შემდეგი პროცენტულობით: სს ,,პ.'' – 64,999494% და შპს ,,მ.– 35.000506%;

_სს ,,პ.” და შპს ,,მ.''' წარმოადგენენ გაყოფამდე არსებული სს ,,პ.ს”'სამართალმემკვიდრეს შემდეგი წილებით: სს ,,პ.”'– 64,999494% და შპს ,,მ.”–35,000506%;

_შპს ,,მ’’-ს დირექტორი და 100%-იანი წილის მფლობელი შ.ფ.

2010 წლის 4 მარტს შედგა შეთანხმება, ერთი მხრივ სს „პ.ს“ დირექტორსა და აქციების 50%-ზე მეტის მფლობელ შპს ,,მ.ის’’ პარტნიორ ხ.ქ.სა და, მეორე მხრივ, სს „პ.ს“ ორ საწარმოდ გაყოფის შედეგად ჩამოყალიბებულ შპს ,,მ.ის’’ პარტნიორებს - შ. და ჯ.ფ.ებს შორის, რომლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, მხარეები შეთანხმდნენ შემდეგზე: დებიტორული დავალიანებები, რომლებიც წარმოშობილია 2002 წლიდან 2008 წლის 1 იანვრამდე აღირიცხოს სს ,,პ.ს’’ ორ საწარმოდ გაყოფის შედეგად წარმოქმნილ შპს ,,მ.ის’’ ბალანსზე გარდა გამომცემლობა იურიდიული ლიტერატურა 712 ლარი და შპს ... 10667,69 ლარი.

სს ,,პ.ს’’ აქციონერთა საერთო კრების 2009 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით საწარმო გაიყო ნატურით აქციათა პროპორციულად - 64,999494% და 35,000506%. საქმის მასალებით, ასევე, ირკვეოდა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა დებიტორულ დავალიანებებთან მიმართებით უკავშირდება შპს ,,ს.ს’’, სს ,,...ბანკს’’, სასადილო ,,ძ...ს’’, ფიზიკურ პირ ხ.ს, შპს ,,დ.ს’’ და შპს ,,ს.ს’’.

გამომცემლობა იურიდიული ლიტერატურა და შპს „..ის“ მიმართ წარმოშობილი დებიტორული დავალიანებები არ შედიოდა იმ დავალიანებათა მოთხოვნაში, რომელსაც მოსარჩელე უკავშირებდა ზიანის ანაზღაურებას, ხოლო სხვათა მიმართ შ.ფ.ის დირექტორად მუშაობის პერიოდში წარმოქმნილი დებიტორული დავალიანებები ასეთივე სახით (დავალიანებად) გადაეცა შპს ,,მ.ს’’, რომლის დირექტორსაც და 100% წილის მფლობელს თავად შ.ფ. წარმოადგენდა. ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ნაწილშიც სწორად არ დაკმაყოფილდა.

მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა შ.ფ.ს დაკისრებოდა სარგებელი მის მიერ საწარმოსათვის მიყენებული ზიანის გამო, აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმაც პალატამ სრულად გაიზიარა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ სასამართლომ სწორად განმარტა, რომ მიუღებელი შემოსავლის სამართლებრივი წინაპირობები შემოიფარგლება კონკრეტული ვალდებულებითი ურთიერთობებით და დამოკიდებულია ამ ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში შემოსავლის მიღების ალბათობაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე მითითებით პალატამ განმარტა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ რაიმე მტკიცებულებით არ დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელე მიიღებდა სარგებელს მოპასუხის მიერ ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში. შესაბამისად, მოთხოვნა ამ ნაწილში უსაფუძვლო იყო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „პ.მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო პალატამ არასწორად იმსჯელა ხანდაზმულობის ვადის შესახებ. შ.ფ. პირველი ინსტანციის სასამართლოში ხანდაზმულობის შესახებ მიუთითებდა სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლით დადგენილ 3-წლიან და არა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ 5-წლიან ვადაზე. ამავე დროს, ვადის ათვლის წესიც დადგენილია კანონის მიხედვით და იგი აითვლება არა ფაქტიდან, არამედ იმ დროიდან, როცა მხარემ გაიგო ან უნდა გაეგო მიყენებული ზიანის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ თუნდაც მოთხოვნა ხანდაზმული ყოფილიყო, ამ შემთხვევაში უნდა გამოყენებულიყო სამოქალაქო კოდექსის 443-ე მუხლი. გაქვითვის შესაძლებლობის შესახებ სარჩელში და თვით გადაწყვეტილებაშიც არა ერთი ფაქტობრივი მდგომარეობაა დასახელებული.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა 2010 წლის 4 მარტს სს „პ.ს“ დამფუძნებლებს შორის შეთანხმების შედგენის ფაქტი, რომლის თანახმად, ის ვალი, რომელიც სააპელაციო სასამართლომ ხანდაზმულად მიიჩნია, შ.ფ.ს უნდა გადაეხადა აუდიტორული შემოწმების ჩატარების შემდგომ, შპს „მ.ზე“ ამ ვალის გადაწერის გზით. აღნიშნული ხელშეკრულება სადავოდ არავის გაუხდია. იგი წარმოადგენს სს „პ.ს“ ორ საწარმოდ გაყოფის საფუძველს და გაყოფილი საწარმოს დამფუძნებელი 85%-ით უნდა იყოს შ.ფ., შესაბამისად, ამ გარემოების გამო მოთხოვნა სასამართლოს არ უნდა მიეჩნია ხანდაზმულად. გამომდინარე ზემოაღნიშნულიდან, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი და არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლი. სასამართლოს საერთოდ არ დაუდგენია, როდის იყო მოთხოვნა წარმოშობილი და როდის უნდა გასულიყო მისი ხანდაზმულობის ვადა.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა შპს „ე.ა.ის“ დასკვნა, რომელიც მიკერძოებულია. ეს დასკვნა იმის სადემონსტრაციოდ იყო წარმოდგენილი, რომ თვით შ.ფ.ის მიერ დაქირავებულმა აუდიტორმაც ვერ შეძლო ამ უკანასკნელის დავალიანებისა და მის მიერ მიყენებული ზიანის ფაქტის უარყოფა. სასამართლომ არ გამოიყენა „ეკონომიკა აუდიტის“ დასკვნა, რომელშიც დადგენილი ზარალის შესახებ პუნქტობრივადაა ჩამოთვლილი. აუდიტის დასკვნის გამაქარწყლებელი მტკიცებულება შ.ფ.ს სასამართლოში არ წარმოუდგენია.

სასამართლომ დადგენილ გარემოებად ცნო და თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნა 4.25, 4.26, 4.27, 4.28, 4.29, 4.30, 4.31, 4.32, 4.33, 4.34, 4.35, 4.36, 4.37 პუნქტებში მითითებულ მსჯელობას, რომლის დასაბუთება რაიმე მტკიცებულებით და კანონთან შესაბამისობის დადგენა არავის უცდია.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით სს „პ.ს“ ორ საწარმოდ გაყოფასთან დაკავშირებით დავალდებულდა. 4.38 პუნქტში მითითებულია, რომ სს „პ.“ უკვე გაყოფილი საწარმოა. საწარმოს გაყოფის, როგორც რეგისტრაცია, ასევე დადგენა არა სასამართლოს, არამედ სამეწარმეო რეესტრის კომპეტენციაა.

საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა შ.ფ.ის მიერ სს „პ.სადმი“ 2010 წლის 4 მარტის შეთანხმების დარღვევის შედეგად მიყენებული ზიანის ფაქტი არასწორად შეაფასეს, კერძოდ, მოყვანილი ორივე ფაქტობრივი გარემოება (ნებართვის გაუქმება და სასამართლოზე მშენებლობის აკრძალვის მოთხოვნა) და ფ–ის განცხადება სასამართლო სხდომაზე საკმარისი მტკიცებულებაა იმის დასადასტურებლად, შ.ფ. მშენებლობის განხორციელებას ხელს უშლიდა თუ არა. 2010 წლის 4 მარტის შეთანხმებით, მშენებლობის განხორციელებისათვის შ.ფ.ს ხელი არ უნდა შეეშალა და ამისათვის რაიმე დამატებითი ნებართვის გაცემა საჭირო არ იყო. არა მარტო შ.ფ.ის მიზანმიმართული ქმედება, რაც საბოლოო ჯამში მშენებლობის ნებართვის გაუქმებით დასრულდა, არამედ შ.ფ.ის სიტყვიერი, მათთვის უცნობი ნებისმიერი საწინააღმდეგო გამონათქვამი ხელშეკრულების დარღვევაა. სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია, რომ მშენებლობა არ ნიშნავს მხოლოდ მშენებლობის ნებართვას, კომპანია მრავალ სამუშაოებს ასრულებს, რაზედაც ნებართვის გაცემა აუცილებელი არ არის.

შენობის რეალიზაციის შედეგად მიყენებული ზიანის მოთხოვნის ნაწილში სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. უძრავი ნივთების გასხვისება შეიძლება მხოლოდ და მხოლოდ სათანადო წესით შედგენილი წერილობითი ხელშეკრულების საფუძველზე. ხელშეკრულება, გარდა 2007 წლის თებერვლის ხელშეკრულებისა, არავის არსად წარმოუდგენია. ეს ხელშეკრულება ყიდვა-გაყიდვის ერთადერთი და კანონიერი მტკიცებულებაა.

სასამართლომ არ გამოიყენა თავისი უფლება და ვალდებულება, გაერკვია ზაქრო მახარაძისათვის მიყიდულ ფართობთან დაკავშირებით იყო თუ არა სისხლის სამართლის დანაშაული ჩადენილი. სასამართლოში შ.ფ–ის მიერ გამოძახებული მოწმე ზ.მ. აცხადებდა, რომ შ.ფ–მ ფართობი 2002 წლის მაისის შემდეგ მიჰყიდა. შ.ფ. აცხადებს, რომ ფართი მისი დირექტორად დანიშვნამდე გაიყიდა.

სასამართლომ, არასწორად შეაფასა ლ.ს.ის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის მიერ გაცემული დასკვნა, რომელიც მიწის გაყიდვის მომენტისათვის ადგენდა მიწის ფასს. სასამართლომ მიუთითა, რომ სს „პ.ს“ პასუხისმგებელმა პირებმა იცოდნენ მიწის გაყიდვის შესახებ, მაგრამ არ გაითვალისწინა კანონის მოთხოვნა იმის შესახებ, რომ დირექტორები და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრები თავიანთ უფლებამოსილებისა და კომპეტენციის ფარგლებში საზოგადოებაზე მიყენებულ ზიანზე პასუხისმგებელნი არიან. 4.23, 4.24 პუნქტებში სასამართლო მსჯელობს უფლებამოსილ პირებზე, რომლებმაც თავის უფლებამოსილების ფარგლებში სს „პ.ს“ ზიანი მიაყენეს და, რადგან ამის შესახებ იცოდნენ, თითქოს მათ პასუხი აღარ მოეთხოვებათ.

მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურებაზე დაყენებულ იქნა სს „პ.ს“ დირექტორის მიმართ. იგივე მოთხოვნა შესაძლებელია დაყენებულიყო სამეთვალყურეო საბჭოს წევრების მიმართ. მოპასუხის არჩევის უფლება მოსარჩელეს გააჩნია. ამავე დროს, პასუხისმგებლობა საზოგადოების წინაშე არ იხსნება, თუნდაც ზემოთ ხსენებული პირები საზოგადოების პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების შესასრულებლად მოქმედებდნენ.

სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი. სს „პ.მა“ თავის სარჩელში სრულად დაასაბუთა და შ.ფ.ის მიერ საწარმოსათვის ზარალის მიყენების კონკრეტული ფაქტები მოიყვანა. უარყოფისა და საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი დირექტორს ეკისრებოდა.

სასამართლომ არა მარტო შეცდომით გაანაწილა მტკიცების ტვირთი, საერთოდ არ გაითვალისწინა მათ მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, არც შეაფასა და არც უარყო ისინი.

სს „პ.ს“ მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების შეფასებისას სასამართლომ არ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებით, ხოლო შ.ფ.ის მიერ წარდგენილ მოსაზრებებზე არ იხელმძღვანელა 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 იანვრის განჩინებით სს „პ.ს“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს „პ.ს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ დასკვნებს, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტობრივი გარემოებების (ყოფილი დირექტორის შ.ფ.ის მიერ საწარმოსათვის ზიანის მიყენება) დადასტურება სათანადო, სარწმუნო და დამაჯერებელი მტკიცებულებებით, გარდა ამისა მოსარჩელემ გაუშვა სარჩელის სასამართლოში წარდგენისათვის კანონით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თნახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

რაც შეეხება სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულად მიჩნევის საკითხს, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გამოიყენა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი ხანდაზმულობის სპეციალური ვადა (ხუთი წელი).

სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ქვეშ იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც პირს, რომელიც თვლის, რომ მისი უფლებები დარღვეულია, შეუძლია მოითხოვოს უფლების სასამართლო წესით დაცვა. ამ ვადის გასვლა გავლენას ახდენს მატერიალურ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. თუმცა, მატერიალური უფლება ხანდაზმულობის ვადის გასვლასთან ერთად ავტომატურად არ ქარწყლდება. ამისათვის დაინტერესებულმა პირმა სასამართლოს უნდა განუცხადოს მოთხოვნის ხანდაზმულობის შესახებ, რომლის შემოწმების გარეშე სასამართლოს მხრიდან ისეთი მოქმედებების განხორციელება, როგორიცაა მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადგენა, აზრს კარგავს.

მნიშვნელოვანია იმ მომენტის ზუსტად განსაზღვრა, რომელიც უკავშირდება ხანდაზმულობის ვადის დადგენას. ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო პალატამ ხანდაზმულობის თაობაზე განმარტა შემდეგი: „სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესის შემოღებით კანონმდებელმა განსაზღვრა სამოქალაქო უფლების დაცვის გარკვეული ვადებით შეზღუდვის აუცილებლობა, რომელიც მყარ სამოქალაქო ბრუნვაზეა ორიენტირებული და მოთხოვნის ხანდაზმულობის ამა თუ იმ ვადის გასვლით მხარე კარგავს იმ სამართლებრივ ბერკეტებს, რომელთა საშუალებითაც მას შესაძლებლობა ჰქონდა, მოეხდინა მისი მოთხოვნის იძულებით აღსრულება. ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება. გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა რეგულირებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე. სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის აღწერილობითი ნაწილის მითითება - როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო, არ შეიძლება გაგებულ იქნა იმგვარად, რომ გარემოების შეტყობა რაიმე განსაკუთრებულ ფაქტს ან მოვლენას უნდა უკავშირდებოდეს, კანონის ზემოაღნიშნული დანაწესი, პრაქტიკულად, ერთმანეთის თანმხვედრია და ორიენტირებულია კრედიტორის ობიექტურ აღქმაზე ვალდებულების დარღვევის მიმართ. ამასთანავე, მხოლოდ სუბიექტურ ფაქტორზე - უნდა შეეტყო, მხოლოდ მაშინ შეიძლება დაყრდნობა, თუ სამართლებრივი ურთიერთობის თავისებურებიდან გამომდინარე, პრაქტიკულად შეუძლებელია ობიექტური ფაქტორის განსაზღვრა (იხ. სუსგ №ას-547-515-2012, 11 ივნისი, 2012 წელი).

განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეს წარმოადგენს სამეწარმეო საქმიანობის სუბიექტი, რომელსაც ჰყავს მართვის ისეთი ორგანოები, როგორიცაა პარტნიორთა საერთო კრება, სამეთვალყურეო საბჭო, დირექტორაქტი. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 54-ე მუხლის მე-6 პუნქტის „კ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საერთო კრება უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილებები სამეთვალყურეო საბჭოსა და დირექტორების წინააღმდეგ სასამართლო პროცესში მონაწილეობის შესახებ, ამ პროცესისათვის წარმომადგენლის დანიშვნის ჩათვლით. ამავე კანონის 55-ე მუხლის მე-7 პუნქტით განსაზღვრულია სამეთვალყურეო საბჭოს ამოცანები და კომპეტენცია, კერძოდ: სამეთვალყურეო საბჭო კონტროლს უწევს თითოეული დირექტორის საქმიანობას; სამეთვალყურეო საბჭოს ნებისმიერ დროს შეუძლია მოითხოვოს დირექტორებისაგან საზოგადოების საქმიანობის ანგარიში; სამეთვალყურეო საბჭოს შეუძლია გააკონტროლოს და შეამოწმოს საზოგადოების ფინანსური დოკუმენტაცია, ასევე ქონებრივი ობიექტები, კერძოდ, საზოგადოების სალარო და ფასიანი ქაღალდებისა და საქონლის მდგომარეობა; მას შეუძლია ეს დაავალოს ცალკეულ წევრებს ან განსაზღვრულ ექსპერტებს; სამეთვალყურეო საბჭო იწვევს საერთო კრებას, თუ ამას საზოგადოების აუცილებლობა მოითხოვს; სამეთვალყურეო საბჭო ამოწმებს წლიურ ანგარიშებს, მოგების განაწილების წინადადებას და ამის თაობაზე მოახსენებს საერთო კრებას; ცნობაში სამეთვალყურეო საბჭომ უნდა მიუთითოს, თუ როგორ და რა მოცულობით შეამოწმა მან საზოგადოების ხელმძღვანელობა გასული სამეურნეო წლის განმავლობაში, წლიური ანგარიშისა და საქმიანობის ანგარიშის რომელი ნაწილი შეამოწმა და გამოიწვია თუ არა ამ შემოწმებებმა საბოლოო შედეგების არსებითი ცვლილებები; ნიშნავს და ნებისმიერ დროს გამოიწვევს დირექტორებს, ასევე მათთან დებს და წყვეტს ხელშეკრულებებს. მითითებული ნორმების ანალიზი ცხადყოფს, რომ სამეწარმეო საზოგადოების ისეთ სუბიექტს, როგორიცაა სააქციო საზოგადოება, საკმარისი სამართლებრივი ბერკეტები გააჩნია, რათა საზოგადოებამ თავიდან აიცილოს არასასურველი რისკები, რომელიც საბოლოოდ შეაფერხებს საწარმოს, როგორც მოგებაზე ორიენტირებული სუბიექტის საქმიანობას. შესაბამისად იმ პირობებში, როდესაც დავა ეხება 2004-2007 წლებში საწარმოს დირექტორის მიერ არაეფექტური მართვით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას, ხოლო სარჩელი აღძრულია 2013 წელს, სასამართლოს შინაგანი რწმენით და საქმის ფატობრივ-სამართლებრივი შეფასებით, საწარმოსათვის ობიექტურად დარღვევების თაობაზე იმთავითვე უნდა ყოფილიყო ცნობილი ჯერ კიდევ 2007 წელს.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

საკასაციო პალატა მხედველობაში იღებს იმ გარემოებას, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 იანვრის განჩინებით კასატორს, ქონებრივი მდგომაროების გათვალისწინებით, გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის - 8000 ლარის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. ვინაიდან წინამდებარე განჩინებით საქმის წარმოება დასრულდა, ამასთანავე, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში კანონმდებლობა ითვალისწინებს სახელმწიფო ბაჟის 30%-ის ბიუჯეტში დატოვებას, პალატა თვლის, რომ კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს გადავადებული ბაჟის 30% _ 2400 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „პ.ს“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ სს „პ.ს“ (ს/N......) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაეკისროს საკასაციო სასამართლოს 2014 წლის 25 იანვრის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის - 8000 ლარის 30% _ 2400 ლარი

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე