საქმე №ას-64-58-2015 8 აპრილი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ო.ი. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შ.ძ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 2 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ხელშეკრულების მოშლა, ქირის დავალიანების დაკისრება, ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ო.ი.მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შ.ძ.ს მიმართ 1996 წლის 10 ნოემბერს დადებული ქირავნობის ხელშეკრულების მოშლის, გადაუხდელი ქირის - 1 710 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრებისა და დაკავებული ფართიდან შ.ძ.ის გამოსახლების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელის განმარტებით, 1996 წლის 10 ნოემბერს შ.ძ.ს მიაქირავა 12,96 კვ.მ ერთი ოთახი და ორი სარდაფი. ყოველთვიური ქირა განისაზღვრა 5 ლარით. შეთანხმების თანახმად, თუ მოპასუხე გააქირავებდა ბინას ან ორივე სარდაფს, მას ყოველწლიურად მოსარჩელისათვის უნდა გადაეხადა 2 თვის ქირა. ხელწერილში გადმოცემული შეთანხმებისამებრ შ.ძ. 2009 წლამდე იხდიდა საცხოვრებელი ოთახის ქირას წელიწადში 60 ლარს, ხოლო, რადგანაც სარდაფი 50 ლარად ჰქონდა გაქირავებული - 100 ლარს.

2010 წელს მოსარჩელემ დამქირავებელს შესთავაზა, გადაეხადა ქირის გაზრდილი ოდენობა, რასაც მოპასუხე არ დაეთანხმა, მიუხედავად იმისა, რომ საცხოვრებელი ოთახი მას 150 ლარად ჰქონდა გაქირავებული და თვითონ საცხოვრებლად სარდაფში იყო გადასული.

ქირის გადაუხდელობის გამო, მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა პოლიციას შ.ძ.ის გამოსახლების თაობაზე, თუმცა, მას უარი იმ მიზეზით ეთქვა, რომ არ ჰქონდა სხვა მომიჯნავე ფართებისაგან გამიჯნული სადავო ფართი. პოლიციამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები სადავო ფართზე უფლების არსებობის თაობაზე და განუმარტა განმცხადებელს, მიემართა სასამართლოსათვის.

მოპასუხემ სარჩელი ნაწილობრივ - დავალიანების, 1 710 ლარის მოთხოვნის ნაწილში ცნო, ხოლო დანარჩენ ნაწილში მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით მოითხოვა:

მხარეთა შორის ქირავნობის ხელშეკრულება არ დადებულა, რამდენადაც გაფორმებული ხელწერილით შ.ძიძიგურმა 1996 წლის 16 ივლისს თ.უ.ს გადასცა 1 900 აშშ დოლარი, ხოლო თ.უბილავა აცხადებს, რომ მან გაყიდა ბინა, შესაბამისად, მხარეთა შორის დაიდო საცხოვრებელი სადგომის დათმობის გარიგება, რომელიც ასევე ო.ივანოვას მიერაა ხელმოწერილი. მოპასუხის განმარტებით, ზემოაღნიშნული ხელწერილის შესაბამისად გადახდილი თანხიდან 20% - 380 აშშ დოლარი მიიღო მოსარჩელემ, ამდენად, მოპასუხემ შეიძინა ქ.თბილისში, მდებარე საცხოვრებელი სადგომი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით ო.ი.ს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 2 დეკემბრის განჩინებით ო.ი.ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, მდებარე უძრავი ქონების 1/4 და 35,83 კვ.მ ფართის სარდაფი საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში საკუთრების უფლებით ირიცხება ო.ი.ს სახელზე;

ო.ი.მ უძრავი ქონება საკუთრებაში მიიღო 1997 წლის 24 თებერვლის კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის საფუძველზე;

შ.ძ.ს დაკავებული აქვს მოსარჩელის საკუთრებაში რიცხული ქ.თბილისში, მდებარე უძრავი ქონების ¼ ნაწილიდან 12.96 კვ.მ ფართი და ორი სარდაფი;

1996 წელს თ.უ.ასა და შ.ძ.ს შორის შეთანხმებით, თ.უ.ამ მოპასუხისაგან მიიღო 1 900 აშშ დოლარი, საიდანაც 20% - 380 აშშ დოლარი გადასცა ბინის მესაკუთრეს. აღნიშნულის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომი თ.უ.ას მფლობელობიდან გადავიდა შ.ძ.ს მფლობელობაში;

საცხოვრებელ სადგომში 1984 წლიდან 1995 წლამდე ცხოვრობდა გ.ჭ., ხოლო შემდგომ, 10 თვის განმავლობაში - თ.უ. ამ გარემოების დაზუსტების მიზნით აპელანტი მიუთითებდა, რომ თ.უ. 1995 წლის 7 დეკემბრიდან 1996 წლის 10 ნოემბრამდე ფლობდა სადავო საცხოვრებელ სადგომს და ყოველთვიურად იხდიდა ქირას;

საქმეში წარმოდგენილ 1996 წლის 10 ნოემბრის ხელწერილში მითითებული იყო, რომ ქ.თბილისში, მდებარე საცხოვრებელი სადგომის პირველ სართულზე მდგმურის უფლებით მცხოვრებმა თ.უ.ამ გაყიდა ბინა 1 900 აშშ დოლარად, საიდანაც 20%, მისცა ბინის მეპატრონე ო.ი.ს;

1996 წლის 16 ივლისის ხელშეკრულებით ირკვეოდა, რომ თ.უ.ამ აიღო ვალდებულება, შ.ძ.გან მიღებული 1 500 აშშ დოლარის სანაცვლოდ 1996 წლის 25 აგვისტომდე დაეცალა ბინა და საბინაო წიგნიდან ამოწერილი ყოფილიყო ყველა ადრე მცხოვრები პირი. აპელანტი 1996 წლის 16 ივლისის ხელწერილებთან მიმართებაში პრეტენზიას აცხადებდა იმ კუთხით, რომ თ.უ.ს, რომელიც სადგომს ფლობდა მდგმურის უფლებით, უფლება არ ჰქონდა, განეკარგა მის საკუთრებაში რიცხული ფართი, ამასთან, 1996 წლის 16 ივლისის ხელწერილში მითითებულ გარემოებას, ბინის ღირებულების 20%-ის, ანუ 380 აშშ დოლარის მიღების თაობაზე, ო.ი. ადასტურებდა მის მიერ სარჩელზე დართულ 2011 წლის 26 აპრილის განცხადებაში, რომლის ადრესატს ქ.თბილისის ძველი თბილისის შინაგან საქმეთა სამმართველოს უფროსი წარმოადგენდა;

საქმეში ასევე მოიპოვებოდა 1996 წლის 10 ნოემბერს ო.ი.ს, თ.უ.ასა და შ.ძ.ს მიერ შედგენილი ხელწერილი, რომლის თანახმადაც შ.ძ.მა იკისრა ვალდებულება, ყოველთვიურად გადაეხადა ბინის ქირა 5 ლარის ოდენობით. ბინის გაყიდვის შემთხვევაში, შ.ძ.ს ო.ი.თვის უნდა გადაეხადა ღირებულების 20%, ხოლო ბინისა და სარდაფების გაქირავების შემთხვევაში - ორი თვის ქირა ეკუთვნოდა მესაკუთრეს. ო.ი. სწორედ ამ ხელწერილს აფუძნებდა თავის მოთხოვნებს და ამ ხელწერილს აფასებდა ქირავნობის ხელშეკრულებად, ამდენად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ შ.ძ. უფლებრივად ჩაენაცვლა თ.უ.ს ამ უკანასკნელსა და მესაკუთრე ო.ი.ს შორის არსებულ ურთიერთობაში;

საცხოვრებელი სადგომის შ.ძ.ს მფლობელობაში გადასვლის მომენტიდან კომუნალური გადასახადების მოპასუხის მიერ გადახდის ფაქტი მხარეებს სადავო არ გაუხდიათ.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლით, 1¹ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით და გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ ნორმაში აღნიშნულ უფლებათა ნამდვილობას კანონი უკავშირებდა გარკვეული დროის პერიოდს, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსარგებლეს ზემოხსენებული საფუძვლით წარმოშობილი უფლება არა მხოლოდ მოპოვებული უნდა ჰქონდეს, არამედ აღნიშნული უფლება ნამდვილი, ანუ იურიდიული ძალის მქონე უნდა იყოს ამავე კანონის მიღების დროისათვის - 1998 წლის 25 ივნისისათვის.

სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება მხარეთა შორის არა დათმობის, არამედ ქირავნობის ხელშეკრულების დადების თაობაზე, რადგანაც ხელშეკრულება არ შეესაბამებოდა იმ დროს მოქმედი რედაქციის (1960 წ.) სამოქალაქო სამართლისა და საბანაო კოდექსის მოთხოვნებს.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოპასუხე წარმოადგენდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს, მოსარჩელე კი მესაკუთრეს. ამასთან, მოსარჩელეს, როგორც სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეს, არ გამოუვლენია იმის ნება, რომ სათანადო კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ მოპასუხეს (მოსარგებლეს) გაეთავისუფლებინა საცხოვრებელი სადგომი, ო.ი.ს სარჩელი ქირავნობის ხელშეკრულების მოშლისა და მოპასუხის გამოსახლების, ქირის დაკისრების თაობაზე, იყო უსაფუძვლო.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ო.ივანოვამ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ემყარება კანონის დარღვევას, კერძოდ, სასამართლომ არასწორად გამოიყენა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონი, არასწორად არ გამოიყენა მოქმედი რედაქციის სამოქალაქო კოდექსის 171-ე, 172-ე, 316-ე, 531-ე და 558-ე მუხლები, ამასთანავე, არასწორად განმარტა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონი, რომლის მოთხოვნასაც წარმოადგენს, რომ მოსარგებლე რეგისტრირებული იყოს სადავო საცხოვრებელ სადგომში, უნდა იხდიდეს კომუნალურ გადასახადებს და მესაკუთრისათვის გადახდილი უნდა ჰქონდეს გარკვეული ოდენობის საფასური, გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა. ამ მოთხოვნათაგან ერთ-ერთის არ არსებობაც კი, გამორიცხავს პირის მოსარგებლედ მიჩნევის შესაძლებლობას. მოცემულ შემთხვევაში, რადგანაც შ.ძ. არ აკმაყოფილებდა კანონის ამ მოთხოვნათაგან არც ერთს, იგი არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლედ.

საქმეში წარმოდგენილი 1996 წლის 10 ნოემბრის ხელწერილით, რომელიც გაფორმებულია ო.ი.სა და შ.ძ.ს შორის, ცალსახად დასტურდება, რომ მოპასუხემ აიღო ვალდებულება, მესაკუთრისათვის ყოველთვიურად გადაეხადა ქირა 5 ლარის ოდენობით. მოპასუხე ამ თანხას იხდიდა 2009 წლამდე. მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი შესაგებლით შ.ძ.მა გამოთქვა თანხმობა, ო.ი.თვის გადაეხადა 2009 წლიდან დაგროვილი ქირის დავალიანება.

როგორც პირველი ინსტანციის, ისე სააპელაციო სასამართლოს მიერ, კანონის დარღვევით იქნა მიღებული გადაწყვეტილება და მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად, მოსარგებლედ არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას პირი, რომელსაც სარგებლობის უფლება ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე აქვს მოპოვებული.

შ.ძ.ს თ.უ.გან საცხოვრებელი სადგომი სარგებლობის უფლებით არ გადასცემია, არამედ, გადაეცა ქირავნობის ურთიერთობიდან გამომდინარე, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხემ უფლებრივად ჩაანაცვლა თ.უ., არასწორია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, ო.ი.ს საკასაციო პრეტენზიების ნაწილში გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება და მიიჩნევს, რომ მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

განსახილველი დავის საგანს წარმოადგენს დაგროვილი ქირის დავალიანების ანაზღაურება, ქირავნობის ხელშეკრულების მოშლა და მოპასუხის მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა.

უპირველესად საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს საქმეში წარმოდგენილ საკასაციო სასამართლოს 2015 წლის 2 აპრილის განჩინებაზე, რომლითაც ო.ი.ს საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 2 დეკემბრის განჩინებაზე ხელშეკრულების მოშლისა და მოპასუხის მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოთხოვის მოთხოვნის ნაწილში მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად, შესაბამისად, ამ კუთხით სააპელაციო პალატის განჩინებით დადგენილი გარემოებები საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანი ვეღარ გახდება, ამავე განჩინებით კი, ქირის დავალიანების მოპასუხისათვის დაკისრების ნაწილში ო.ი.ს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

ამდენად, საკასაციო საჩივრის ფარგლებში პალატის შეფასების საგანს წარმოადგენს ო.ი.ს პრეტენზია, რომელიც მიმართულია ქირის დავალიანების მოპასუხისათვის დაკისრების ნაწილში მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის არასწორად თქმის თაობაზე.

ამ კუთხით პალატა ყურადღებას გაამახვილებს დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე რამდენიმე გარემოებაზე:

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ო.ი.ს სასარჩელო მოთხოვნას ხელშეკრულების მოშლისა და მოპასუხის მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოთხოვასთან ერთად წარმოადგენდა ასევე დამქირავებლის მიერ 2010 წლიდან მოყოლებული გადაუხდელი ქირის დავალიანების - 1 710 ლარის ანაზღაურება;

ირკვევა, რომ ამ მოთხოვნაზე მოსარჩელეს უარი არ უთქვამს და არც განუხილველადაა დატოვებული სარჩელი;

საქმეში წარმოდგენილი შესაგებლის თანახმად, შ.ძ.მა სარჩელი ნაწილობრივ, ქირის დავალიანების ნაწილში ცნო. შესაგებლის თანახმად, მოპასუხე ნაწილობრივ ეთანხმება სარჩელში მითითებულ გარემოებას, 2010 წლიდან ქირის გადაუხდელობის თაობაზე და განმარტავს, რომ თანახმაა გადაიხადოს 1 710 ლარი, რაც უნდა გადაეხადა ხელწერილით ნაკისრი ვალდებულებიდან გამომდინარე.

მოპასუხის მიერ სარჩელის ნაწილობრივ ცნობის მიუხედავად, არც პირველი ინსტანციის სასამართლოს და არც სააპელაციო სასამართლოს ქირის დავალიანების ანაზღაურების ნაწილში სარჩელის ცნობის ფაქტი არ შეუფასებია, შესაბამისად, გასაჩივრებული განჩინება არ შეიცავს დამაჯერებელ მსჯელობას არც სარჩელის ცნობის და არც ამ საპროცესო მოქმედების უარყოფის კუთხით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-3 ნაწილის იმპერატიული მოთხოვნაა, რომ სასამართლო გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში მოკლედ უნდა მიეთითოს მოსარჩელის მოთხოვნა, მოპასუხის პოზიცია მოსარჩელის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებანი, მტკიცებულებანი, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას, ანალოგიური მოთხოვნებია დადგენილი სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მიმართ საპროცესო კოდექსის 389-ე მუხლით.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით განმტკიცებულ საპროცესო სამართლის ამოსავალ პრინციპზე - დისპოზიციურობაზე, რომლის თანახმადაც მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი.

დასახელებული ნორმა განამტკიცებს იმ საპროცესო მოქმედებათა ჩამონათვალს, რომელშიც ვლინდება მხარის უფლება, საკუთარი შეხედულებისამებრ განკარგოს მისი საპროცესო უფლებები, იგი ნების ავტონომიის საპროცესო გამოხატულებაა და წარმოადგენს მხარის საპროცესო უფლებათა იმგვარი რეალიზაციის საშუალებას, როდესაც საქმეზე მისაღები გადაწყვეტილება უმთავრესად მხარის ნებაზეა ორიენტირებული. ნორმა იძლევა უფლებათა შემდეგ კლასიფიკაციას: პირი, რომელსაც მიაჩნია, რომ დაირღვა მისი უფლება, თავად წყვეტს ამ უფლების სასამართლო წესით დაცვას საპროცესო კანონმდებლობით შემოთავაზებული წესების დაცვით; თავად განსაზღვრავს დავის საგანს და იმას, თუ რა ფაქტებსა და გარემოებებზე დაამყაროს მოთხოვნა; მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე. ჩამოთვლილთაგან უმეტესი ნაწილი მიმართულია მოსარჩელის უფლებებისაკენ, თუმცა პირთა თანასწორობაზე დამყარებული სამოქალაქო საპროცესო სამართალი ანალოგიურ პირობებს უქმნის მოპასუხეს და ადგენს მის უფლებას, შეთანხმების შემთხვევაში, დავა დაასრულოს მორიგებით, მას ასევე შეუძლია ცნოს სარჩელი.

მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობა უფლების განმკარგავი აქტია, რომელიც შეიძლება განხილულ იქნას მხოლოდ მის სამართლებრივ შედეგთან ერთიანობაში, სარჩელის ცნობა შეუქცევადია და მას ამ ნაწილში გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოჰყვება შედეგად იმდენად, რამდენადაც სარჩელის ცნობას საფუძვლად ედება პრეზუმფცია, რომ მოპასუხე აღიარებს მის მიმართ წარდგენილ პრეტენზიას და არ აპირებს ამ მოთხოვნისაგან თავდაცვის საპროცესო საშუალების გამოყენებას.

მოცემულ შემთხვევაში, მიუხედავად მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობისა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ეს გარემოება არ შეუფასებია, წარდგენილი სააპელაციო საჩივრით ო.ი. მიუთითებდა ამ საპროცესო დარღვევაზე, უფრო მეტიც, სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 28 ოქტომბრის სხდომაზე აპელანტმა განმარტა, რომ სასამართლოს სარჩელის ცნობის ნაწილში მისი მოთხოვნა უნდა დაეკმაყოფილებინა (იხ. სააპელაციო სასამართლოს 28.10.14 სხდომის ოქმი 16:51:47 სთ; 17:00:35 სთ), მიუხედავად აღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლოს აპელანტის ეს პრეტენზია არ გამოუკვლევია და არ შეუფასებია.

ამ გარემოების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო ნაწილში არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით გაუქმების აბსოლუტური საფუძველი, რამდენადაც სადავო ნაწილში გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული.

საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს კასატორის არგუმენტს ქირის დავალიანების ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის არასწორად თქმის თაობაზე და მიიჩნევს, რომ მხარემ ამ კუთხით სწორედ იმგვარი დასაბუთებული შედავება წარმოადგინა, რაც ასევე გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველს ქმნის, რამდენადაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლზე, რომლის თანახმადაც საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები და რადგანაც მოცემულ შემთხვევაში, სახეზე არაა საქმის ქვემდგომ სასამართლოში განსახილველად დაბრუნების წინაპირობები, მიჩნევს, რომ სარჩელის ცნობის ნაწილში არსებობს ო.ი.ს მოთხოვნის დაკმაყოფილების საპროცესო-სამართლებრივი საფუძველი.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ საკასაციო შესაგებელს შ.ძ.მა დაურთო მტკიცებულებები: სს „თ.ს“ წერილობითი პასუხი, ასევე ხელწერილის ასლი, ხოლო 2015 წლის 6 თებერვლის Nა-352-15 განცხადებასთან ერთად კასატორმა წარმოადგინა შს სამმართველოს მიმართვების, განცხადებების, საპენსიო მოწმობებისა და სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის დასკვნის ასლი.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის შემოღებით კანონმდებელმა იმპერატიულად განსაზღვრა საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის ფარგლები და დაადგინა, რომ საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები.

საკასაციო სამართალწარმოების თავისებურების გათვალისწინებით, ამ ინსტანციის სასამართლოში ახალი ფაქტების მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა დაუშვებელია იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მხარეს არ ჰქონდა საქმის ქვემდგომი წესით განხილვისას მათი წარდგენის ობიექტური შესაძლებლობა, რაც მტკიცებულებების მიღებაზე უარის თქმის საფუძველია, გარდა აღნიშნულისა, პალატა მხედველობაში იღებს იმ ფაქტსაც, რომ წინამდებარე გადაწყვეტილებით შეფასების საგანს სარჩელის ცნობის კანონიერების შემოწმება წარმოადგენდა და ამ ნაწილში მტკიცებულებათა წარდგენა იურიდიული თავალსაზრისითაც გაუმართლებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ. ამ ნორმისა და ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, პალატა მიიჩნევს რომ კასატორსა და მის მოწინააღმდეგე მხარეს უნდა დაუბრუნდეთ მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები.

სასამართლო ხარჯებთან მიმართებით საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს შემდეგზე: „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „მ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია, შესაბამისად, მას არც ქვემდგომი წესით საქმის განხილვის ეტაპზე გაუწევია სასამართლო ხარჯები. მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, ქირის დავალიანების ნაწილში წინამდებარე გადაწყვეტილებით სარჩელი სრულად დაკმაყოფილდა, თუმცა მხედველობაშია მისაღები ის გარემოება, რომ შ.ძ.მა მოსარჩელის ეს მოთხოვნა სასამართლოს მთავარ სხდომამდე ცნო.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 49-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომამდე მოსარჩელე უარს იტყვის სარჩელზე, მოპასუხე ცნობს სარჩელს ან მხარეები მორიგდებიან, მხარეები მთლიანად თავისუფლდებიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან. ამდენად, პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს სასამართლო ხარჯების მხარეთა შორის განაწილების წინაპირობები, ხოლო ამავე კოდექსის 55-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ ორივე მხარე განთავისუფლებულია სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან, მაშინ სასამართლოს მიერ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით გაწეულ ხარჯებს გაიღებს სახელმწიფო.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ო.ი.ს საკასაციო საჩივარი ქირის დავალიანების დაკისრების მოთხოვნის ნაწილში დაკმაყოფილდეს

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 2 დეკემბრის განჩინება მოპასუხისათვის 1 710 ლარის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება.

3. ო.ი.ს სარჩელი გადაუხდელი ქირის დავალიანების დაკისრების ნაწილში დაკმაყოფილდეს.

4. შ.ძ.ს (პ/N…..) ო.ი.ს (პ/N….) სასარგებლოდ დაეკისროს გადაუხდელი ქირის დავალიანება - 1 710 ლარი.

6. ო.ი.ს დაუბრუნდეს მის მიერ 2015 წლის 6 თებერვლის Nა-352-15 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 10 (ათი) ფურცლად, ხოლო შ.ძ.ს - საკასაციო შესაგებელზე დართული მტკიცებულებები 2 (ორი) ფურცლად.

7. მხარეები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული არიან.

8. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური