საქმე N:ას-750-718-2014

saqme # as-48-401-07 2 aprili, 2007 w

საქმე №ას-750-718-2014 22 აპრილი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ტ. და ა. ჯ-ები (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ჯ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ჩუქების ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების თანმესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ჯ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ტ. და ა. ჯ-ების მიმართ 2012 წლის 23 ივნისს ქ.თბილისში, მ-ის ქ.№6-ში და 2013 წლის 15 მარტს ქ.თბილისში, დაბა წყნეთის წ-ის ქ.№19-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე დადებული ჩუქების ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის, ასევე ა. ჯ-ის საკუთრებად აღრიცხული ზემოხსენებული ქონების ½-ის თანმესაკუთრედ ცნობის შესახებ.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ 1977 წლის 19 დეკემბერს გარდაიცვალა მამამისი – ვ. ჯ-ე. სამკვიდრო ქონებას შეადგენდა ქ.თბილისში, წყნეთში, წ-ში მდებარე ქ.№19-ის 1/2 ნაწილი, ასევე ქ.თბილისში, მ-ის ქუჩა №6-ში მდებარე სახლის 2/6 ნაწილის 1/2, ვინაიდან 2/6-ის 1/2 ნაწილი, როგორც ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონება, ეკუთვნოდა დედას – ტ. ჯ-ეს.

1978 წლის 29 ივნისს №... კანონიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის საფუძველზე, დედამ – ტ. ჯ-მ მემკვიდრეობით მიიღო მამის სამკვიდრო ქონება სრულად, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრემ.

მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ 2012 წლის 23 ივნისს ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე დედამ – ტ. ჯ-მ მოსარჩელის დას – ა. ჯ-ს აჩუქა ქ.თბილისში, მ-ის ქუჩა №6-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი, ხოლო 2013 წლის 15 მარტს ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე ა. ჯ-ს აჩუქა ქ.თბილისში, დაბა წყნეთის წ-ის ქ.№19-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი.

მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ მამის სამკვიდრო ქონებიდან, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრეს, ეკუთვნოდა 1/2 ნაწილი, რომელსაც ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა.

სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის საფუძველზე მოსარჩელემ განმარტა, რომ უნდა არსებობდეს მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღების ნება და, სამკვიდროს მიღების მიზნით, განხორციელებული მოქმედებები, რომლებიც, თავის მხრივ, ადასტურებენ სამკვიდრო ქონების ფლობასა და მართვას. ასეთად მიიჩნევა მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრის ცხოვრება იმავე სახლში, მემკვიდრის მიერ მამკვიდრებლის ნივთების დაუფლება, გადასახადების გადახდა, დამქირავებლისათვის ქირის გადახდევინება და ასე შემდეგ. მოცემულ შემთხვევაში მ. ჯ-მ სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით მიიღო, რაც სასამართლო პროცესზე თავად მოპასუხეებიც ვერ უარყვეს.

მოსარჩელემ ჩათვალა, რომ ტ. ჯ-სა და ა. ჯ-ს შორის გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულებები არის მოჩვენებითი და თვალთმაქცური, ვინაიდან მხარეებს სურდათ, მ. ჯ-ს არ მიეღო კუთვნილი წილი მამის სამკვიდროდან და ფორმალურად, მოსაჩვენებლად გააფორმეს ჩუქების ხელშეკრულება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სასარჩელო პრეტენზია არათანმიმდევრული და ურთიერთსაწინააღმდეგოა. იქმნება შთაბეჭდილება, რომ მოსარჩელე ეჭვქვეშ აყენებს 1978 წელს გაცემულ სამკვიდრო მოწმობას, რა ნაწილშიც მისი მოთხოვნა ხანდაზმულია. რაც შეეხება ჩუქების ხელშეკრულებების ბათილად ცნობას, მოპასუხემ მიიჩნია, რომ მ. ჯ-მ სადავო გარიგებების მოჩვენებითი ან თვალთმაქცური ხასიათი სათანდოდ ვერ დაასაბუთა. ფაქტობრივად, სადავო ქონება ტ. ჯ-მ სრულიად კანონიერად აჩუქა თავის შვილს – ა. ჯ-ს, რისი ბათილობის საფუძველი არ არსებობს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. ჯ-ს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებით მ. ჯ-ს სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და მ. ჯ-ს სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ა. ჯ-სა და ტ. ჯ-ს შორის 2013 წლის 15 მარტს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება ქ. თბილისში, დაბა წყნეთში, წ-ის ქ. №19-ში მდებარე უძრავ ნივთზე 1/6 ნაწილში და მ. ჯ-ე ცნობილ იქნა მითითებული უძრავი ნივთის 1/6 ნაწილის მესაკუთრედ, ასევე ბათილად იქნას ცნობილი ა. ჯ-სა და ტ. ჯ-ს შორის 2012 წლის 23 ივნისს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება ქ.თბილისში, მ-ის №6-ში მდებარე უძრავ ნივთზე 1/18 ნაწილში და მ. ჯ-ე ცნობილ იქნა მითითებული უძრავი ნივთის 1/18 ნაწილის მესაკუთრედ, ტ. ჯ-სა და ა. ჯ-ს მ. ჯ-ის სასარგებლოდ დაეკისრათ 1380 ლარის გადახდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ვ. ჯ-ე და ტ. ჯ-ე იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. აპელანტი მ. ჯ-ე წარმოადგენს ვ. ჯ-სა და ტ. ჯ-ს შვილს.

1977 წლის 19 დეკემბერს ვ. ჯ-ე გარდაიცვალა. მის სამკვიდრო ქონებას წარმოადგენს ქ.თბილისში, მ-ის №6-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/6 წილი და ასევე დაბა წყნეთში, წ-ის №19-ში მდებარე მეუღლეთა თანსაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ვ. ჯ-ს დარჩა სამი პირველი რიგის მემკვიდრე: მეუღლე – ტ. ჯ-ე (მოსარჩელის დედა), შვილები – მ. და ა. ჯ-ები.

1978 წლის 29 ივნისის კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის თანხმად, მამკვიდრებელ ვ. ჯ-ს ქონებაზე მემკვიდრედ ცნობილ იქნა მეუღლე ტ. ჯ-ე.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა და, პალატის მითითებით, მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, რომ პირველი რიგის სამივე მემკვიდრე მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდგომ ფაქტობრივად ფლობდა სამკვიდრო ქონებას.

2012 წლის 23 ივნისის ჩუქების ხელშეკრულებით ტ. ჯ-მ ა. ჯ-ს საჩუქრად გადასცა ქ. თბილისში, მ-ის №6-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/6 წილი და 2013 წლის 15 მარტის ჩუქების ხელშეკრულებით – ქ.თბილისში, დაბა წყნეთში, წ-ის ქ. №19-ში მდებარე უძრავი ქონება.

ამჟამად, ქ. თბილისში, დაბა წყნეთში, წ-ის ქ. №19-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე და ქ. თბილისში, მ-ის №6-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/6 ნაწილზე რეგისტრირებულია ა. ჯ-ს საკუთრების უფლება

სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანხმად, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოცემულ შემთხვევაში წარდგენილი სარჩელით მოსარჩელემ მოითხოვა 1977 წელს გარდაცვლილი მამკვიდრებლის – ვ. ჯ-ს სამკვიდრო ქონებიდან კუთვნილი წილების მიკუთვნება. ამდენად, ვ. ჯ-ს სამკვიდრო გაიხსნა ახალი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე. ზემოთ მითითებული მუხლების მოთხოვნათა გათვალისწინებით, მისი სამკვიდროს მიღებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხები უნდა მოწესრიგდეს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის დროისათვის მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) შესაბამისი ნორმებით.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 544-ე, 556-ე მუხლებით და საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო საცხოვრებელი სახლი წარმოადგენდა მეუღლეთა თანსაკუთრებას. ამდენად, ვ. ჯ-ს გარდაცვალებით სამკვიდრო გაიხსნა ქ. თბილისში, დაბა წყნეთში, წ-ის ქ. №19-ში მდებარე ქონების 1/2 ნაწილზე და ქ. თბილისში, მ-ის №6-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/6 წილის 1/2 ნაწილზე.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ პირველი რიგის სამივე მემკვიდრე მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდგომ ფაქტობრივად ფლობდა სამკვიდრო ქონებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამკვიდროს – ქ.თბილისში, დაბა წყნეთში, წ-ის ქ.№19-ში მდებარე უძრავი ნივთის 1/6 წილის (1/2 ნაწილის 1/3 წილი) და ქ. თბილისში, მ-ის №6-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/18 წილის (2/6 ნაწილის 1/3 წილი) მესაკუთრედ მიჩნეული უნდა იქნეს კანონისმიერი მემკვიდრე მ. ჯ-ე.

სააპელაციო პალატამ არ გაზიარა მოპასუხის მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, რადგან სასარჩელო ხანდაზმულობა გულისხმობს დროს, რომლის განმავლობაშიც პირს შეუძლია, მოითხოვოს თავისი დარღვეული უფლების აღდგენა. შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადები ვრცელდება მოთხოვნებზე, რომელთა განხორციელებაც დროში იზღუდება და გარკვეულ ჩარჩოში ექცევა.

საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებულია საკუთრების უფლება, რომლის მიხედვით ცალკეული პირი უფლებამოსილია, კონკრეტულ ნივთზე მოიპოვოს საკუთრების უფლება სათანდო გარიგებით თუ კანონის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მ. ჯ-მ სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი დაუფლების გზით მოიპოვა საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე. საკუთრების უფლება აბსოლუტური სანივთო უფლების კლასიკური სახეა, რომელიც დროში არ იზღუდება. აბსოლუტური უფლების ძირითადი დამახასიათებელი თვისებაა ის, რომ იგი სხვა პირთა ქმედებისაგან დამოუკიდებლად არსებობს. ამ უფლების განხორცილება უფლებამოსილი პირის აბსოლუტური ძალაუფლების სფეროს განეკუთვნება, ხოლო მისი დაცვა უზრუნველყოფილია ნებისმიერი შესაძლო ხელყოფისაგან. ამდენად, მესაკუთრეს უფლება აქვს, ნებისმიერ დროს მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს მის საკუთრებაში არსებულ ნივთზე უფლების დაცვა. შესაბამისად, საკუთრების უფლების დაცვასთან დაკავშირებით მოთხოვნაზე არ უნდა გავრცელდეს ხანდაზმულობის ვადა.

საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 48-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო სამკვიდრო მოწმობითა და ჩუქების ხელშეკრულებებით უკანონოდ განიკარგა ვ. ჯ-ს, ხოლო შემდგომში მისი შვილის – მ. ჯ-ს ქონება. აღნიშნულით შეილახა მოსარჩელის საკუთრების უფლება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ამ ნაწილში სარჩელი საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ტ. და ა. ჯ-ებმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორებმა აღნიშნეს, რომ სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულია სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლსა და იმ ფაქტზე, რომ მოსარჩელემ სამკვიდრო ფაქტობრივად მიიღო. სამემკვიდრეო საქმეებზე არსებული პრაქტიკის შესაბამისად, სამკვიდრო ქონებაზე პრეტენზიის მქონე პირი, უპირველეს ყოვლისა, ითხოვს სამკვიდრო მოწმობის სრულად ან ნაწილობრივ ბათილად ცნობას, ვინაიდან სწორედ სამკვიდრო მოწმობა არის ის იურიდიული უფლებადამდგენი დოკუმენტი, რომელიც ანიჭებს სხვა პირს (ამ შემთხვევაში ტ. ჯ-ს) უფლებას, გახდეს სამკვიდრო ქონების ერთადერთი მესაკუთრე.

სწორედ 1978 წლის 29 ივნისს, ნოტარიუს გ. კ-ის მიერ გაცემული სამკვიდრო მოწმობა გახდა ის იურიდიული დოკუმენტი, რომლის საფუძველზეც ტ. ჯ-ემ მიიღო გარდაცვლილი მეუღლის – ვ. ჯ-ის სამკვიდრო ქონება და გახდა მისი ერთადერთი მესაკუთრე. მ. ჯ-ს პირველ რიგში ამ დოკუმენტის ნაწილობრივი ბათილობა უნდა მოეთხოვა.

კასატორების მოსაზრებით, მოსარჩელემ ვერ დაასაბუთა, რაში გამოიხატებოდა ხელშეკრულებათა თვალთმაქცურობა ან მოჩვენებითობა. სადავო ჩუქების ხელშეკრულებას მოჰყვა კონკრეტული იურიდიული შედეგი – დედა ტ. ჯ-მ უძრავი ქონება აჩუქა შვილს – ა. ჯ-ს. მოხდა მესაკუთრის ფაქტობრივი შეცვლა, ხოლო მოჩვენებით გარიგების დროს, გარიგება იდება თვალის ასახვევად, ისე, რომ მას არ მოჰყვება არავითარი იურიდიული შედეგი.

კასატორების მითითებით, მოსარჩელემ ასევე არ გაითვალისწინა სამოქალაქო კოდექსის 167-ე მუხლის დათქმა. ფაქტობრივად, 1978 წლიდან კასატორი არა მარტო იყო სადავო ქონების მესაკუთრე, არამედ ყველაზე უარეს შემთხვევაშიც კი, ის ფლობდა აღნიშნულ ქონებას, როგორც საკუთარს და რეგისტრირებული იყო თავდაპირველად ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში, ხოლო მოგვიანებით მესაკუთრის სტატუსით – საჯარო რეესტრში. თუ დავუშვებთ, რომ ტ. ჯ-ე არაკეთილსინდისიერად ფლობდა სადავო ქონებას, რეგისტრაციის არსებობა (ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია თვით საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია და არა იმდენად პირის სუბიექტური დამოკიდებულება შეძენის ნამდვილობის მიმართ) კიდეც აბათილებს არაკეთილსინდისიერ ნებას. აღნიშნული ვადის დინება იწყება 1993 წლის 23 ივლისიდან, საკუთრების შესახებ საქართველოს რესპუბლიკის კანონის ამოქმედებიდან. მთელი ამ ხნის მანძილზე, ანუ 1978 წლიდან (თუნდაც 1993 წლიდან) მოსარჩელემ იცოდა სამკვიდრო ქონების ტ. ჯ-ს სახელზე აღრიცხვის შესახებ, მაგრამ სადავო არ გაუხდია იგი.

კასატორთა განმარტებით, საქალაქო სასამართლომ ყველა ზემოჩამოთვლილი არგუმენტი გაითვალისწინა და აბსოლუტურად სწორად უთხრა უარი მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილების სააპელაციო წესით გასაჩივრებისას მ. ჯ-მ სააპელაციო საჩივარში, სასარჩელო განცხადებისაგან განსხვავებით, მიუთითა, რომ ტ. ჯ-მ 1978 წელს დაუმალა ნოტარიუს გ.კ-ს, პირველი რიგის სხვა მემკვიდრის არსებობა და გახდა მთელი ქონების მესაკუთრე. სადავო ფართის დამალვის დამადასტურებელი ახალი მტკიცებულება მხარეს არ წარუდგენია.

საქმის სააპელაციო სასამართლოში განხილვისას, კასატორმა იმთავითვე აღნიშნა, რომ სააპელაციო საჩივარი არ პასუხობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 368-ე მუხლის მოთხოვნებს, კერძოდ, არ იყო მითითება, თუ რა საკითხი გადაწყვიტა პირველი ინსტანციის სასამართლომ სამართლებრივად უსწოროდ, რა გარემოება არ გაითვალისწინა, თუმცა სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია აღნიშნულზე.

კასატორთა მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნა სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლს (უფრო ზუსტად კი, სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლზე მითითებით, 1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 544-ე და 556-ე მუხლებზე).

სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 556-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ თავად განმარტა, რომ არსებობდა (და დღესაც არსებობს) სამკვიდროს მიღების ორი ალტერნატიული გზა. სასამართლომ დაადგინა, რომ 1978 წელს ტ. ჯ-მ სანოტარო მოქმედებათა შემსრულებელ ორგანოში მიმართვით მიიღო სამკვიდრო ქონება, ხოლო მ. ჯ-მ სამკვიდრო მიიღო ფაქტობრივი ფლობით, მაგრამ სასამართლოს არ გამოუკვლევია პრინციპული საკითხი, როგორი უნდა იყოს გადაწყვეტილება ისეთ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს სამკვიდროს ორი მიმღები, სამკვიდროს მიღების სხვადასხვა ფორმით.

კასატორებმა მიიჩნიეს, რომ სწორედ ამ შემთხვევაში იძენს გადამწყვეტ მნიშვნელობას კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის ბათილობის მოთხოვნის საკითხი, ვინაიდან, ერთი მხრივ, არსებობს კანონიერ ძალაში შესული იურიდიული დოკუმენტაცია (სამკვიდრო მოწმობა), ხოლო, მეორე მხრივ, – ფაქტობრივი ფლობის ფაქტი, რომელიც კიდევ მოითხოვს დამტკიცებას. ცხადია, რომ სასამართლომ უნდა ცნოს ნაწილობრივ ბათილად მაგრამ აპელანტ მ. ჯ-ს სარჩელით არ მოუთხოვია 1978 წლის 29 ივნისს გაცემული №... კანონისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა. სააპელაციო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილებით ისე ცნო ეს უკანსკნელი სადავო ქონების 1/6-ის მესაკუთრედ, რომ საერთოდ არ უმსჯელია (და ვერც იმსჯელებდა, მოთხოვნის არარსებობის გამო) სამკვიდრო მოწმობის ბათილობაზე.

კასატორთა მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ, ყოველგვარი იურიდიული დასაბუთების გარეშე, მხოლოდ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 556-ე მუხლის საფუძველზე გადაწყვეტილება გამოიტანა იმ ქონებაზე, რომელსაც მოცემული სასარჩელო განცხადებისა და სააპელაციო საჩივრის პირობებში ვერანირად ვერ მიაკუთვნებდა აპელანტს, სათანდო მოთხოვნის (სამკვიდრო მოწმობის ნაწილობრივ ბათილობა) გარეშე. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა და გამოიყენა კანონი – საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 556-ე მუხლი.

კასატორთა განმარტებით, სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოპასუხეებს ყურადღება არ გაუმახვილებიათ. სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე საუბარი იყო მხოლოდ საქმის საქალაქო სასამართლოში განხილვის საწყის ეტაპზე, როდესაც მოსარჩელემ განცხადა, რომ მისთვის მხოლოდ 2013 წელს გახდა ცნობილი, რომ მამის სამკვიდრო ქონება მთლიანდ აღირიცხა ტ. ჯ-ს სახელზე, თუმცა, მოგვიანებით თავად მოხსნა აღნიშნული საკითხი და არც მოპასუხე მხარეს აღარ გაუმახვილებია ყურადღება მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე. საქმის განხილვის შემდგომ ეტაპებზე მოპასუხეები აპელირებდნენ ტ. ჯ-ს მესაკუთრედ რეგისტრაციის 15-წლიანი ხანდაზმულობის ვადაზე (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 167-ე მუხლი), ეს კი სულ სხვა სამართლებრივი ინსტიტუტია.

რაც შეეხება სადავო გარიგებების ბათილად ცნობის საკითხს, კასატორთა მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ მ. ჯ-ს მამის დანშთ ქონებაზე, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრეს, შესაძლოა, ჰქონოდა გარკვეული უფლებები, მაგრამ ტ. ჯ-ს სახელზე მთელი სამკვიდროს რეგისტრაციის ფაქტით, ტ. ჯ-ს წარმოეშვა საკუთრების უფლება აღნიშნულ ქონებაზე. აღნიშნული მითითება ზუსტად ხსნის ჩუქების ხელშეკრულებების ნამდვილობას.

კასატორებმა ყურადღება გაამახვილეს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის მიხედვით, მოცემული ტიპის დავებზე ყველა მოსარჩელე, უპირველეს ყოვლისა, ითხოვდა უფლებადამდგენი დოკუმენტების (კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის, ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობის, შინაურული ანდერძის) ბათილობას ან გაუქმებას და ეს ლოგიკურიც არის, ვინაიდან უფლებადამდგენი დოკუმენტის იურიდიული ძალა იმაში მდგომარეობს, რომ ის ადგენს ან ცვლის ახალი ტიპის სამართლებრივ ურთიერთობებს, რომელთა მონაწილეებს აქვთ როგორც უფლებები, ასევე ვალდებულებები. 1978 წლის 29 ივნისს გაცემული კანონისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობის ძალით, ტ. ჯ-მ მოიპოვა საკუთრების უფლება გარდაცვლილი მეუღლის სამკვიდრო ქონებაზე (საკუთრების სამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტი გახდა), იმავდროულად, მას დაეკისრა სამართლებრივი ვალდებულებები ქონების მოვლის, გადასახადების გადახდის და ა.შ. ამრიგად, სწორედ სამკვიდრო მოწმობა გახდა ის გადამწყვეტი დოკუმენტი, რითაც ტ. ჯ-მ მოიპოვა საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე. ყველა შემდგომი ქმედება (ჩუქების ხელშეკრულებები) წარმოებულია ძირითადი უფლებადამდგენი დოკუმენტისაგან. სწორედ ამ დოკუმენტის ნამდვილობაზე აპელირებდა და ახლაც აპელირებს კასატორი მხარე. დოკუმენტი არ გასაჩივრებულა, ის დღესაც კანონიერ ძალაშია და, სათანდოდ დასაბუთებული მოთხოვნის გარეშე, ვერ გაუქმდება. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გამოტანა შეეძლო მხოლოდ ჩუქების ხელშეკრულებათა ნამდვილობა-ბათილობის ფარგლებში. სხვა მხრივ, სააპელაციო პალატა სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობასა და სადავო უძრავი ქონების თანმესაკუთრედ ცნობაზე ვერ იმსჯელებდა. აღნიშნული მოთხოვნები დამოუკიდებელ დავის საგანს წარმოადგენს.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხე მხარის განმარტებები ჩათვალა იმის დამადასტურებლად, რომ მ. ჯ-ე ცხოვრობდა სადავო ბინაში, შესაბამისად, ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა სამკვიდრო ქონებას. არც პირველი ინსტანციის სასამართლოში, არც სააპელაციო განხილვის დროს აპელანტი არ უარყოფდა იმ ფაქტს, რომ მამის სიცოცხლეშივე, კერძოდ, 1969 წელს ის ამოეწერა სადავო ბინიდან, ვინაიდან მიიღო ახალი ბინა ქ.თბილისში, ბ-ის ქ.№158ა-ში. ოჯახის შექმნამდე ის პერიოდულად ცხოვრობდა სახელმწიფო საბინაო ფონდის ბინაში, ხანაც მამისეულ ბინაში. ოჯახის შექმნის შემდეგ კი, მ. ჯ-ე უკვე გადავიდა საცხოვრებლად სახელმწიფო საბინაო ფონდის ბინაში. სასამართლოს აღნიშნულზე არ უმსჯელია.

კასატორებმა მიიჩნიეს, რომ მ. ჯ-მ შეცდომაში შეიყვა. სააპელაციო სასამართლო, როდესაც სააპელაციო საჩივარში განცხადა, რომ ტ. ჯ-მ სანოტარო ორგანოს დაუმალა სხვა პირველი რიგის მემკვიდრის არსებობის თაობაზე. აღნიშნული გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომაც.

კასატორთა მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სავსებით სწორად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლზე. მხარეებს შორის 1979 წელს წარმოშობილი ურთიერთობა უნდა დარეგულირდეს არა მარტო სამოქალაქო სამართლის კოდექსით (1964 წლის რედაქცია), არამედ საქართველოს სსრ 1974 წლის 27 დეკემბრის კანონით „სახელმწიფო ნოტარიატის შესახებ“ და საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1977 წლის 23 ივნისის №455-ე დადგენილებით „საქართველოს სსრ სანოტარო კანტორების მიერ სანოტარო მოქმედების შესრულების წესის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე“. აღნიშნული ინსტრუქცია (კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტი) ავალდებულებდა ყველა სახელმწიფო სანოტარო კანტორას, მოეთხოვათ კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის გაცემის მოთხოვნით შემოსული მოქალაქეებისაგან, გარდა საყოველთაოდ ცნობილი დოკუმენტების წარდგენისა (გარდაცვალების მოწმობა, ნათესაური კავშირის დამადასტურებელი დოკუმენტი, გარდაცვლილის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი), წარედგინათ ინფორმაცია სხვა პირველი რიგის მემკვიდრეთა არსებობის თაობაზე და ასეთის აღმოჩენის შემთხვევაში, სანოტარო კანტორაში ნოტარიუსის თანდასწრებით შედგენილი მათი წერილობითი განცხადება (პოზიცია) სამკვიდროს მიღებასთან დაკავშირებით. ჯერ კიდევ 2013 წლის ივნისში, მას შემდეგ რაც მ. ჯ-მ წარადგინა სარჩელი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში, კასატორმა მიმართა საქართველოს ნოტარიუსთა პალატას და მოითხოვა 1978 წლის 29 ივნისს ქ.თბილისის ნოტარიუს გ.კ-ის მიერ გაცემული კანონისმიერი მემკვიდრეობის დამადასტურებელ №... მოწმობაზე თანდართული დოკუმენტების გაცნობა, მაგრამ საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის წარმომადგენლის განცხადებით, მიმდინარეობდა ძველი საარქივო სანოტარო საქმეების სისტემატიზაცია, მათი ელექტრონულ ფორმატში გადაყვანა და დოკუმენტების გაცნობა შესაძლებელი გახდებოდა 2013 წლის ბოლოდან. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას უკვე გამოტანილი ჰქონდა გადაწყვეტილება, როდესაც კასატორმა წერილობითი განცხადებით მიმართა საქართველოს ნოტარიუსთა პალატას და მოითხოვა არქივში დაცული №... სანოტარო საქმე.

კასატორთა მითითებით, 2014 წლის 9 ივნისს საჯარო სამართლის იურიდიულმა პირმა – საქართველოს ნოტარიუსთა პალატამ მათ გადასცა დოკუმენტური პასუხი, აღნიშნული სანოტარო საქმის დამოწმებული ქსეროასლები, სულ – 24 ფურცლად. აღნიშნული წარმოების მე-20 გვერდზე დაცულია მ. ჯ-ს მიერ შესრულებული განცხადება, რომლითაც ის უარს აცხადებს თავის სამკვიდრო წილზე დედის – ტ. ჯ-ს სასარგებლოდ. 21-ე გვერდზე ალოგიური შინაარსის განცხადება აქვს დაწერილი ა. ჯ-საც. ამრიგად, ნოტარიუსმა გ.კ-მა ზედმიწევნით ზუსტად შეასრულა ინსტრუქციით დადგენილი მითითებები და აბსოლუტურად კანონიერად გასცა სამკვიდრო მოწმობა ერთადერთ კანონისმიერ მემკვიდრეზე. აღნიშნული დოკუმენტის გათვალისწინებით, აპელანტის უსაფუძვლო მოთხოვნა სრულიად კარგავს იურიდიულ საფუძველს, ვინაიდან ამჟამად მოქმედი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1446-ე მუხლის თანხმად, მემკვიდრის განცხადება სამკვიდროს მიღებაზე უარის თქმის შესახებ შეუქცევადია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 1 აგვისტოს განჩინებით ტ. და ა. ჯ-ების საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით,ხოლო 2015 წლის 10 მარტის განჩინებით კი ცნობილი იქნა დასაშვებად ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს.

მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილადაა ცნობილი დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ვ. ჯ-ე და ტ. ჯ-ე იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. აპელანტი მ. ჯ-ე წარმოადგენს ვ. ჯ-სა და ტ. ჯ-ს შვილს.

ვ. ჯ-ს დარჩა სამი პირველი რიგის მემკვიდრე: მეუღლე – ტ. ჯ-ე (მოსარჩელის დედა), შვილები – მ. და ა. ჯ-ები.

პირველი რიგის სამივე მემკვიდრე მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდგომ ფაქტობრივად ფლობდა სამკვიდრო ქონებას.

სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანხმად, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოცემულ შემთხვევაში წარდგენილი სარჩელით მოსარჩელემ მოითხოვა 1977 წელს გარდაცვლილი მამკვიდრებლის – ვ. ჯ-ის სამკვიდრო ქონებიდან კუთვნილი წილების მიკუთვნება. ამდენად, ვ. ჯ-ს სამკვიდრო გაიხსნა ახალი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე. ზემოთ მითითებული მუხლების მოთხოვნათა გათვალისწინებით, მისი სამკვიდროს მიღებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხები უნდა მოწესრიგდეს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის დროისათვის მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) შესაბამისი ნორმებით.

ვინაიდან კასატორს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ ზემოთ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები სადავოდ არ გაუხდია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანხმად, მათ საკასაციო პალატისათვის სავალდებულო ძალა გააჩნიათ.

ტ. და ა. ჯ-ბის კასაციის საფუძვლები (მიზეზები) მდგომარეობს იმაში, რომ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლები, აგრეთვე გადაწყვეტილება არ არის იურიდიულად დასაბუთებული, რადგან სასარჩელო მოთხოვნა იმდენად არსრულად და არასწორად იყო წარდგენილი, რომ ჯერ კიდევ პირველ ინსტანციაში არ არსებობდა საარჩელის დაკმაყოფილების არავითარი სამართლებრივი საფუძვლები. კასატორების აღნიშნულ პოზიციას საკასაციო პალატა იზიარებს და მიიჩნევს, რომ ამ კუთხით კასატორებმა წარმოადგინეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვები( დასაბუთებული) საკასაციო პრეტენზია.

ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში სადავოა თანმესაკუთრედ აღიარება და სადავო ორი ქონების ჩუქების ხელშეკრულებების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა მოჩვენებითობისა და თვალთმაქცურობის მოტივით, უნდა შეფასდეს მოცემული ურთიერთობების სამართლებრივი ასპექტები და მისგან გამომდინარე, მხარეთა უფლებები და მოვალეობები.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანა დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რა ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს მხარე თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომელთა შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით. ანუ, სასამართლომ უნდა დაადგინოს ნორმაში მოყვანილი აბსტარქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი შემადგენლობის არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.

საქმის მასალების ანლიზიდან ირკვევა, რომ მოსარჩელე თავის მოთხოვნებს აფუძნებდა შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: 1977 წლის 19 დეკემბერს გარდაიცვალა მამამისი – ვ. ჯ-ე. სამკვიდრო ქონებას შეადგენდა ქ.თბილისში, წყნეთში, წ-ში მდებარე ქ.№19-ის 1/2 ნაწილი, ასევე ქ.თბილისში, მ-ის ქუჩა №6-ში მდებარე სახლის 2/6 ნაწილის 1/2, ვინაიდან 2/6-ის 1/2 ნაწილი, როგორც ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონება, ეკუთვნოდა დედას – ტ. ჯ-ს.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ იმ საკითხის დადებითად გადაწყვეტა, საფუძვლიანია თუ არა სარჩელი, დამოკიდებულია რამდენიმე პირობის არსებობაზე, მათ შორის: უნდა მოიძებნოს სამართლის ნორმა, რომელიც მიესადაგება განსახილველ შემთხვევას; მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის დადგენის შემდეგ უნდა მოხდეს იმის შემოწმება, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები პასუხობს თუ არა გამოსაყენებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებს (შემადგენლობას). თუკი არ არსებობს მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი ან სარჩელში მითითებული ფაქტები იურიდიულად არ ამართლებენ სასარჩელო მოთხოვნას, სარჩელი თავშივე უსაფუძვლოა.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად არამართებულად გამოიყენა საქართველოს 1964 წლის სამოქალაქო კოდექსის 566-ე მუხლი, აგრეთვე საქართველოს 1997 წლის სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანხმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმის განმხილველი სასამართლოსათვის სავალდებულოა სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები. სარჩელის საფუძველი არის იმ ფაქტების ერთობლიობა, რომლებიც ასაბუთებენ, ამართლებენ ფაქტობრივად მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა აგებულია რა დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპებზე, პირის დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების დაცვა ამავე პირის ნებაზეა დამოკიდებული. მხარეები სამოქალაქო სამართალწარმოებაში თვითონვე განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის შეტანის შესახებ (სამოქალაქო საპროცესო კოექსის მე-3-4-ე მუხლები), რაც კანონის მოთხოვნათა დაცვით (ამავე კოდექსის 178-ე მუხლი) უნდა აისახოს მხარეთა მიერ სასამართლოში წარდგენილ სარჩელში.

ამასთან, საკასაციო პალატას მიიჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლი დისპოზიციურობის პრინციპის ერთ-ერთი კონკრეტული გამოვლინებაა. სასამართლო, სამოქალაქო საქმის განხილვისას შებოჭილია მხარეთა მოთხოვნებით და მას არა აქვს უფლება, იმსჯელოს იმ საკითხებზე, რაც სარჩელით არ არის განსაზღვრული. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს სადავო უძრავ ნივთებზე მ. ჯ-ს (მოსარჩელის) თანმესაკუთრედ ცნობა. ამასთან, სარჩელით სადავოდ გამხდარი არ არის თავად საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი ანუ სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ან ნაწილობრივ ბათილად ცნობა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელეს არ მოუთხოვია 1978 წლის 29 ივნისს ნოტარიუს გ. კ-ს მიერ გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ... ნაწილობრივ ბათილად ცნობა. სწორედ ეს სამკვიდრო მოწმობა გახდა ის იურიდიული დოკუმენტი, რომლის საფუძველზეც ტ. ჯ-მ მიიღო გარდაცვლილი მეუღლის – ვ. ჯ-ს სამკვიდრო ქონება და გახდა მისი ერთადერთი მესაკუთრე. მ. ჯ-ს პირველ რიგში ამ დოკუმენტის ნაწილობრივი ბათილობა უნდა მოეთხოვა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულია სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლი და ის ფაქტი, რომ მოსარჩელემ სამკვიდრო ფაქტობრივად მიიღო. სამემკვიდრეო საქმეებზე არსებული პრაქტიკის შესაბამისად, სამკვიდრო ქონებაზე პრეტენზიის მქონე პირი, უპირველეს ყოვლისა, ითხოვს სამკვიდრო მოწმობის სრულად ან ნაწილობრივ ბათილად ცნობას, ვინაიდან სწორედ სამკვიდრო მოწმობა არის ის იურიდიული უფლებადამდგენი დოკუმენტი, რომელიც ანიჭებს სხვა პირს (ამ შემთხვევაში ტ. ჯ-ს) უფლებას, გახდეს სამკვიდრო ქონების ერთადერთი მესაკუთრე. (სუსგ საქმე N ას-624-592-2014, 28 ნოემბერი, 2014; სუსგ საქმე N 1237-1182-2013, 2 ივნისი, 2014; სუსგ საქმე N 978-936-2013, 4 მარტი, 2014; სუსგ საქმე N 609-580-2013, 6 სექტემბერი, 2013.)

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანხმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაშვებ და დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის პრეტენზია ნაწილობრივ დასაბუთებულია და იგი გაზიარებულ უნდა იქნეს.

საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმ ნაწილში, რომ განსახილველი შემთხვევის მიმართ არ შეიძლება გამოყენებული იქნეს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის დანაწესი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნა სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლს (უფრო ზუსტად კი, სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლზე მითითებით, 1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 544-ე და 556-ე მუხლებზე).

საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 556-ე მუხლის შესაბამისად, არსებობდა (და დღესაც არსებობს) სამკვიდროს მიღების ორი ალტერნატიული გზა. დაადგინილია, რომ 1978 წელს ტ. ჯ-მ სანოტარო მოქმედებათა შემსრულებელ ორგანოში მიმართვით მიიღო სამკვიდრო ქონება, ხოლო მ. ჯ-მ სამკვიდრო მიიღო ფაქტობრივი ფლობით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სწორედ ამ შემთხვევაში იძენს გადამწყვეტ მნიშვნელობას კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის ბათილობის მოთხოვნის საკითხი, ვინაიდან, ერთი მხრივ, არსებობს კანონიერ ძალაში შესული იურიდიული დოკუმენტი (სამკვიდრო მოწმობა), ხოლო, მეორე მხრივ, – ფაქტობრივი ფლობის ფაქტი, რომელიც კიდევ მოითხოვს დამტკიცებას. ცხადია, რომ სასამართლომ სამკვიდრო მოწმობა ჯერ უნდა ცნოს ნაწილობრივ ბათილად, მაგრამ მ. ჯ-ს სარჩელით არ მოუთხოვია 1978 წლის 29 ივნისს გაცემული №... კანონისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილებით ისე ცნო მოსარჩელე (აპელანტი) სადავო ქონების 1/6-ის მესაკუთრედ, რომ საერთოდ არ უმსჯელია (და ვერც იმსჯელებდა, მოთხოვნის არარსებობის გამო) სამკვიდრო მოწმობის ბათილობაზე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ, იურიდიული დასაბუთების გარეშე, მხოლოდ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 556-ე მუხლის საფუძველზე გადაწყვეტილება გამოიტანა იმ ქონებაზე, რომელსაც მოცემული სასარჩელო განცხადებისა და სააპელაციო საჩივრის პირობებში ვერანირად ვერ მიაკუთვნებდა აპელანტს, სათანდო მოთხოვნის (სამკვიდრო მოწმობის ნაწილობრივ ბათილობა) გარეშე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა და გამოიყენა კანონი – საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 556-ე მუხლი.

საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ მიაქცევს ყურადღებას იმ გარემოებას, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის მიხედვით, მოცემული ტიპის დავებზე მოსარჩელე, უპირველეს ყოვლის, ითხოვს უფლებადამდგენი დოკუმენტების (კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის, ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობის, შინაურული ანდერძის) ბათილობას ან გაუქმებას და ეს ლოგიკურიც არის, ვინაიდან უფლებადამდგენი დოკუმენტის იურიდიული ძალა იმაში მდგომარეობს, რომ ის ადგენს ან ცვლის ახალი ტიპის სამართლებრივ ურთიერთობებს, რომელთა მონაწილეებს აქვთ როგორც უფლებები, ასევე ვალდებულებები. 1978 წლის 29 ივნისს გაცემული კანონისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობის ძალით, ტ. ჯ-მ მოიპოვა საკუთრების უფლება გარდაცვლილი მეუღლის სამკვიდრო ქონებაზე (საკუთრების სამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტი გახდა), იმავდროულად, მას დაეკისრა სამართლებრივი ვალდებულებები ქონების მოვლის, გადასახადების გადახდის და ა.შ. ამრიგად, სწორედ სამკვიდრო მოწმობა გახდა ის გადამწყვეტი დოკუმენტი, რითაც ტ. ჯ-მ მოიპოვა საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე. ყველა შემდგომი ქმედება (ჩუქების ხელშეკრულებები) წარმოებულია ძირითადი უფლებადამდგენი დოკუმენტისაგან. დოკუმენტი არ გასაჩივრებულა, ის დღესაც კანონიერ ძალაშია და, სათანდოდ დასაბუთებული მოთხოვნის გარეშე, ვერ გაუქმდება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანხმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაშვებ და დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ სადავო ჩუქების ხელშეკრულებით თითქოსდა განიკარგა მ. ჯ-ს ქონება და აღნიშნულით შელახული იქნა მოსარჩელის საკუთრების უფლება.

საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებულია საკუთრების უფლება, რომლის მიხედვით ცალკეული პირი უფლებამოსილია, კონკრეტულ ნივთზე მოიპოვოს საკუთრების უფლება სათანადო გარიგებით თუ კანონის საფუძველზე.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ საკუთრების უფლება აბსოლუტური სანივთო უფლების კლასიკური სახეა, რომელიც დროში არ იზღუდება. აბსოლუტური უფლების ძირითადი დამახასიათებელი თვისებაა ის, რომ იგი სხვა პირთა ქმედებისაგან დამოუკიდებლად არსებობს. ამ უფლების განხორცილება უფლებამოსილი პირის აბსოლუტური ძალაუფლების სფეროს განეკუთვნება, ხოლო მისი დაცვა უზრუნველყოფილია ნებისმიერი შესაძლო ხელყოფისაგან. ამდენად, მესაკუთრეს უფლება აქვს, ნებისმიერ დროს მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს მის საკუთრებაში არსებულ ნივთზე უფლების დაცვა. შესაბამისად, საკუთრების უფლების დაცვასთან დაკავშირებით მოთხოვნაზე არ უნდა გავრცელდეს ხანდაზმულობის ვადა.

თუმცა საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 48-ე მუხლის შესაბამისად, სადავო სამკვიდრო მოწმობითა და ჩუქების ხელშეკრულებებით უკანონოდ განიკარგა ვ. ჯ-ს, ხოლო შემდგომში მისი შვილის – მ. ჯ-ს ქონება და აღნიშნულით შეილახა მოსარჩელის საკუთრების უფლება. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ ნაწილში სარჩელი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანხმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს ამგვარი საფუძვლები, საკასაციო პალატა უფლებამოსილია თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება, რაც გამოიხატება შემდეგში: საკასაციო პალატის განხილვის საგანია ჩუქების ხელშეკრულებების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა. ამასთან გაზიარებული უნდა იქნეს მოწინააღმდეგე მხარის პრეტენზია ჩუქების ხელშეკრულებების მართლზომიერებასა და სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმასთან დაკავშირებით.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კანონმდებლობა ითვალისწინებს ქონების საკუთრებაში გადაცემის ისეთ ხელშეკრულებებს, როგორიცაა: ნასყიდობა, გაცვლა, ჩუქება, სამისდღეშიო რჩენა, სესხი. ეს ხელშეკრულებები განკარგვითი ხასიათისაა და შედეგად შემძენისათვის საკუთრების უფლების გადაცემას იწვევს. როგორც ნაჩუქრობის შემთხვევიდან ჩანს, საკუთრების უფლება სხვადასხვა სამართლებრივად ანგარიშგასაწევი საფუძვლით შეიძლება დაკავშირებული (მიბმული) იყოს იმ სახელშეკრულებო ურთიერთობასთან, რომლის საფუძველზეც იგი წარმოიშვა. სწორედ ასეთ ვითარებასთან გვაქვს საქმე ნაჩუქრობისას.

ჩუქების ხელშეკრულების სამართლებრივი ბუნების ანალიზის აუცილებლობა განპირობებულია მისი თავისებურებებით, რომლებიც მას აშკარად გამოარჩევს ქონების საკუთრებაში გადაცემის სხვა ხელშეკრულებებისაგან. ჩუქების ხელშეკრულების სამართლებრივი ბუნების განხილვისას ყურადღება უნდა იქნეს გამახვილებული რამდენიმე კრიტერიუმზე:

ჩუქების ხელშეკრულების ერთ-ერთი უმთავრესი თავისებურება მისი უსასყიდლო ხასიათია. ჩუქების ხელშეკრულებით მჩუქებელი უსასყიდლოდ გადასცემს დასაჩუქრებულს ქონებას საკუთრებად მისი თანხმობით. ჩუქებით წარმოშობილი მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობის ძირითადი თავისებურება მისი უსასყიდლო ხასიათია, რაც ნიშნავს იმას, რომ მჩუქებელს არა აქვს უფლება, მოითხოვოს სამაგიერო დაკმაყოფილება მის მიერ გაცემული საჩუქრის გამო. ჩუქების ხელშეკრულების უსასყიდლო ხასიათი მის ძირითად მაკვალიფიცირებელ წინაპირობას წარმოადგენს.

იურიდიული თვალსაზრისით უსასყიდლობა იმაში ვლინდება, რომ საჩუქარი არ არის განსაზღვრული ეკვივალენტურობის მატარებელი. ჩუქების მოტივს, რომელიც ზოგჯერ შეიძლება ანგარებითაც იყოს განპირობებული, იურიდიული თვალსაზრისით გადამწყვეტი მნიშვნელობა არა აქვს. ჩუქების მოტივი ძირითადად გამომდინარეობს გამჩუქებლის მხრიდან დასაჩუქრებულის მიმართ არსებული პოზიტიური დამოკიდებულებიდან.

ჩუქების დანიშნულებას წარმოადგენს დასაჩუქრებულის ქონების გაზრდა და, შესაბამისად, მჩუქებლის ქონების შემცირება.

ჩუქება ისეთი გარიგებაა, რომელიც ეფუძნება მხარეთა ურთიერთთანხმობას და არა მხოლოდ მჩუქებლის ნებას. დასაჩუქრებულის მიერ საჩუქრის მიღებამდე ჩუქება არ ჩაითვლება ძალაში შესულად, რადგან სამართლებრივი ურთიერთობა ორი ურთიერთგანპირობებული ნების საფუძველზე წარმოიშობა. მართალია, ჩუქება მიმართულია ერთი პირიდან მეორეზე საკუთრების უფლების გადაცემისაკენ და ეს ხდება მათ შორის შეთანხმების მიღწევის მომენტიდან, რაც საკუთრების შეძენის საშუალებად აქცევს მას, ამასთან, მხედველობაშია მისაღები ის გარემოებაც, რომ, ზოგჯერ, ჩუქებას ასეთი მიზანი არა აქვს ან საკუთრების უფლების გადასვლა მხარეთა შორის შეთანხმებას არ ემთხვევა. ასეთ შემთხვევაში ჩუქება ვალდებულებითი ურთიერთობის ნაირსახეობად მიიჩნევა. ეს მომენტი ჩუქებაში უფრო გამოკვეთილია და სწორედ ამიტომაა, რომ ჩუქება არა სანივთო, არამედ ვალდებულებითი სამართლის ინსტიტუტად იქნა მიჩნეული და მისი ადგილი სახელშეკრულებო სამართალში განისაზღვრა.

ხელშეკრულების მონაწილე მხარეთა მარტო შეთანხმება არაა საკმარისი ჩუქებისათვის. საჭიროა საჩუქრის რეალურად გადაცემა დასაჩუქრებულისათვის. სწორედ ამ მომენტიდან უნდა ჩაითვალოს ჩუქების ხელშეკრულება დადებულად, ამიტომაც ჩუქების ხელშეკრულება რეალური ხასიათისაა.

ხელშეკრულების დადება და შესაბამისი სამართლებრივი შედეგების წარმოშობა მხარეთა შორის შეთანხმების მიღწევით ხორციელდება. „თითოეული ადამიანი თავისი სამართლებრივი სივრცის გამგებელია და მისი თანხმობის გარეშე არავის აქვს ამ სივრცეში შეღწევის უფლება“. ჩუქების შემთხვევაშიც მხარეთა მიერ გამიზნული სამართლებრივი შედეგების მისაღწევად, ადგილი უნდა ჰქონდეს მხარეთა კონსესუსს. ჩუქება, როგორც ქონების საკუთრებაში გადაცემის ხელშეკრულება, უნდა აკმაყოფილებდეს ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის წაყენებულ მოთხოვნებს.

ჩუქების ხელშეკრულებაში მონაწილე მხარეები შეიძლება იყვნენ როგორც ფიზიკური, ისე იურიდიული პირები. ისინი აღჭურვილი უნდა იყვნენ სამოქალაქო-სამართლებრივი უფლებაუნარიანობითა და ქმედუნარიანობით.

ჩუქების საგანი უპირველეს ყოვლისა, შეიძლება იყოს ნებისმიერი თავისუფალ ბრუნვაუნარიანი ქონება. ის ნივთები, რომლებიც შეზღუდული ბრუნვაუნარიანობით გამოირჩევა, შეიძლება საჩუქრად იქნეს გადაცემული ასეთი ნივთის სამართლებრივი რეჟიმისათვის დამახასიათებელ თავისებურებათა გათვალისწინებით.

საკასაციო პალატა განმარტავს, როდესაც საკითხი ეხება ჩუქების ხელშეკრულებას, მნიშვნელოვანია, გამოიკვეთოს ჩუქების ხელშეკრულების დადებისას მხარეთა ნების განმსაზღვრელი ორი ძირითადი კრიტერიუმი: მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა და გამჩუქებლის მატერიალური მდგომარეობა. ფაქტობრივი გარემოებები უნდა დადგინდეს ამ კრიტერიუმების არსებობის შეფასების კუთხით, ხოლო დასახელებული კრიტერიუმების შეფასებისას სასამართლომ მხედველობაში უნდა მიიღოს ანალოგიურ გარემოებებში გონიერი ადამიანის ქცევის სტანდარტი.

ამ თვალსაზრისით, პირველ და ყველაზე მნიშვნელოვან წინაპირობას წარმოადგენს ჩუქების ხელშეკრულების გაფორმებამდე მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა, რაც, როგორც წესი, განაპირობებს მჩუქებლის მიერ ჩუქების ხელშეკრულების დადების მოტივის ჩამოყალიბებას. ჩუქების ხელშეკრულების უსასყიდლო ხასიათი მის ძირითად მაკვალიფიცირებელ წინაპირობას წარმოადგენს. ამიტომ, იგი შესაძლებელია, სხვადასხვა მოტივებით იყოს განპირობებული. ნებისმიერ შემთხვევაში, ჩუქების მოტივი ყოველთვის გამომდინარეობს გამჩუქებლის მხრიდან დასაჩუქრებულის მიმართ არსებული პოზიტიური დამოკიდებულებიდან. ამგვარი ურთიერთობები კი, როგორც წესი, გარკვეული დროის განმავლობაში ყალიბდება და საფუძვლად უდევს მხარეთა შორის არსებული მადლიერება, კეთილგანწყობა, ან დამკვიდრებული ჩვეულებებით დადგენილი ერთგვარი მორალური ვალდებულება.

ამდენად, კეთილგანწყობილი ურთიერთობა ან მჭიდრო ნათესაური თუ სხვაგვარი დამოკიდებულება, გარკვეულ მორალურ ვალდებულებებს წარმოშობს, წარმოადგენს ჩუქების ხელშეკრულების მნიშვნელოვან მოტივს. წარმოდგენილი ანალიზი ცხადყოფს, რომ ანალოგიურ ვითარებაში მყოფი გონიერი ადამიანი ჩუქების ხელშეკრულების გაფორმებისას ხელმძღვანელობს სწორედ აღნიშნული მოტივებით. ხოლო როდესაც მხარეთა შორის არ არსებობს არანაირი მორალური მოტივები და მათი ურთიერთობა მხოლოდ ყოფით საწყისებზეა აგებული, გონივრულობის სტანდარტის გათვალისწინებით, ამგვარი ვითარება ვერ გახდება ჩუქების ხელშეკრულების წინაპირობა, შესაბამისად, ალბათობის მაღალი ხარისხით არსებობს გონივრული ეჭვი, რომ ჩუქების ხელშეკრულების გაფორმებისას გამჩუქებელი არ ხელმძღვანელობდა ამ ტიპის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელი მოტივებით.

განსახილველი დავის არსის შეფასებისას საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ტ. ჯ-ე და ა. ჯ-ე არიან დედა – შვილი, შესაბამისად, ტ. ჯ-ს, როგორც სადავო ქონების ერთადერთ მესაკუთრეს, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 524-ე მუხლების საფუძველზე შეეძლო თავისი შვილისათვის - ა. ჯ-სათვის საჩუქრად გადაეცა ქონება და არ არსებობს ამ ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის დანაწესის გათვალისწინებით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორებმა საკასაციო საჩივარში ყურადღება გაამახვილეს იმ ფაქტზეც, რომ მ. ჯ-მ შეცდომაში შეიყვანა სააპელაციო სასამართლო, როდესაც სააპელაციო საჩივარში განაცხადა, რომ ტ. ჯ-მ სანოტარო ორგანოს დაუმალა სხვა პირველი რიგის მემკვიდრის არსებობის თაობაზე. აღნიშნული გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომაც. გამომდინარე იქედან, რომ ამ ფაქტის ( ტ. ჯ-მ სანოტარო ორგანოს დაუმალა სხვა პირველი რიგის მემკვიდრის არსებობის თაობაზე) უარმყოფი მტკიცებულება წარმოდგენილი იქნა საკასაციო საჩივართან ერთად, კასატორის მოსაზრებით პატივსადები მიზეზით (საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის წარმომადგენლის განცხადებით, მიმდინარეობდა ძველი საარქივო სანოტარო საქმეების სისტემატიზაცია, მათი ელექტრონულ ფორმატში გადაყვანა და დოკუმენტების გაცნობა შესაძლებელი გახდებოდა 2013 წლის ბოლოდან.), საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას იმსჯელოს ამ მტკიცებულებაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება მოცემულ საქმეზე.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებული იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდება სარჩელი.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არა უმეტეს ამ კოდექსის 47-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ოდენობისა. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად, კი ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ტ. და ა. ჯ-ებმა საკასაციო საჩივრის განხილვისათვის სახელმწიფო ბაჟის სახით გადაიხადეს სულ 1050 ლარი, შესაბამისად, მოცემული გადაწყვეტილებით ტ. და ა. ჯ-ბის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და მ. ჯ-ს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის პირობებში აღნიშნული თანხის გადახდა უნდა დაეკისროს მ. ჯ-ს ტ. და ა. ჯ-ბის სასარგებლოდ.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის 3-ე ნაწილით, 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

ტ. და ა. ჯ-ბის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილება საქმეზე N2ბ/6505-13. მ. ჯ-ს სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს. მ. ჯ-ს ტ. და ა. ჯ-ბის სასარგებლოდ დაეკისროს 1050 ლარის გადახდა. საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე