№ას-77-71-2015 14 აპრილი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდო.ე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – შპს „დ. 2010“

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ს. მ-ი“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა შპს „დ. 2010-მა“ მოპასუხე შპს „ს. მ-ის“ მიმართ და მოითხოვა:

შპს „ს. მ-ისთვის“ შპს „დ. 2010-ის“ სასარგებლოდ 1504 ლარის დაკისრება;

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 13 აგვისტოს გადაწყვეტილებით:

1. შპს „დ. 2010-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა;

2. შპს „ს. მ-ს“ შპს „დ. 2010-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 1504 ლარის გადახდა;

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს. მ-მა“.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილებით:

1. შპს „ს. მ-ის“ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

2. გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 13 აგვისტოს გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

3. შპს „დ. 2010-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

4. შპს „ს. მ-ს“ შპს „დ. 2010-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 544 ლარის გადახდა;

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საქმეზე წარდგენილი იყო 2011 წლის 26 თებერვლის --- სასაქონლო ზედნადებით უტყუარად დგინდებოდა, რომ შპს „დ. 2010-ის“ დირექტორმა ნ. მ-ემ 2011 წლის 26 თებერვალს სასაქონლო ზედნადებით მიიღო შპს „ს. მ-ისაგან“ ღვინო „ოცხაური“ 5-ლიტრიანი ჭურჭლით 20 ცალი, სულ 220 ლარის და ღვინო „ოცხანურ საფერე“ 3-ლიტრიანი ჭურჭლით 76 ცალი, რომელთა ღირებულება ჯამში 2432 ლარის ღირებულების.

წარმოდგენილი იყო სასაქონლო ზედნადები, რომლის თანახმად, გ. ვ-ემ შპს „ს. მ-ს“ ჩააბარა 32 ლარად ღირებული 47 ბოთლი ღვინო „ოცხაურის საფერავი“, მთლიანობაში იგი იყო 1504 ლარის ღირებულების. დოკუმენტზე ხელი მოაწერა შპს „ს. მ-ის“ წარმომადგენელმა გ. ვ-ემ.

გ. ვ-ემ წარმოადგინა განცხადება, რომლითაც იგი შპს „დ. 2010-ის“ დირექტორს ნ. მ-ეს მიმართავდა. აღნიშნულ დოკუმენტში განმცხადებელმა მიუთითა, რომ ღვინის უკან დაბრუნების დროისათვის ის იყო შპს „ს. მ-ის“ დისტრიბუტორი. დირექტორ ნ. მ-ის თხოვნის შესაბამისად, მან 2011 წლის 3 სექტემბერს გაფუჭებული ღვინის (ოცხაური საფერე) 47 ბოთლი წაიღო ბათუმიდან ზესტაფონში და N27611 სასაქონლო ზედნადებით ჩააბარა შპს „ს. მ-ის“ დირექტორს ო. მ-ეს. წარდგენილი მტკიცებულებები (სასაქონლო ზედნადები, გ. ვ-ის ე.წ. განცხადება) სასამართლომ ვერ მიიჩნია სანდო სამართლებრივი ღირებულების მქონე იმ დოკუმენტად, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ შპს „ს. მ-მა“ შპს „დ. 2010-ისაგან“ უკან მიიღო 47 ბოთლი 32 ლარად ღირებული, ჯამში 1504 ლარის ღირებულების ღვინო. მოპასუხე მხარის დადასტურების (აღიარების) გათვალიწინებით სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ შპს „დ. 2010-მა“ შპს „ს. მ-ს“ უკან დაუბრუნა ღვინო „ოცხანური საფერე“ 17 ბოთლის ოდენობით თითო 32 ლარის, ხოლო სულ 544 ლარის ღირებულების.

საქმეში მტკიცებულებების არარსებობის გამო დანარჩენი ოდენობის (30 ბოთლი) ღვინის მოპასუხისათვის მიბრუნების ფაქტი სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად ვერ მიიჩნი, ასევე, არ დადასტურებულა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ შპს „ს. მ-ისათვის“ მიბრუნებული ღვინო იყო გაფუჭებული.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, თავისი პოზიციის დადასტურებას უკან მიბრუნებული 47 ბოთლის თაობაზე მოსარჩელე ცდილობდა წარმოდგენილი სასაქონლო ზედნადებით. იმისათვის, რომ წარმოდგენილ სასაქონლო ზედნადებს მინიჭებოდა მტკიცებულების ძალა მას უნდა ეპასუხა კანონის მოთხოვნებისთვის. კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნებისთვის.

ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის N996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 25¹ მუხლის მეორე პუნქტის თანახმად, ზედნადები ივსება ელექტრონულად. იმავე მუხლის მე-4 პუნქტის „ი“, „კ“, „მ“, „პ“ ქვეპუნქტების თანახმად, ზედნადებში იწერება საქონლის მიღებაზე უფლებამოსილი პირის თანამდებობა, სახელი, გვარი, ხოლო მეჩვიდმეტე სტრიქონში მყიდველის (მიმღების) საქონლის მიღებაზე უფლებამოსილი პირის ხელმოწერა.

სასაქონლო ზედნადებზე შესრულებული იყო გ. ვ-ის ხელმოწერა. გ. ვ-ე რომ რაიმე სახის უფლებამოსილებას ახორციელებდა შპს „ს. მ-ში“ სრულიად დაუდასტურებელი იყო. გ. ვ-ე შპს „ს. მ-ის“ დისტრიბუტორად რომ მიჩნეულიყო, სრულიად დაუდასტურდებოდა მისი უფლებამოსილება საქონლის მიღებაზე.

სწორედ ეს ფაქტობრივი გარემოება გახადა სადავოდ მოპასუხე მხარემ და ეს ვერანაირი არგუმენტით ვერ გაამართლა მოსარჩელე მხარემ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მითითებული დოკუმენტი – სასაქონლო ზედნადები ვერ გამოდგებოდა იმ ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად, რომ ნამდვილად 47 ბოთლი 32 ლარად ღირებული, ჯამში 1504 ლარის ღირებულების ღვინო უკან იქნა მიბრულებული გამყიდველი ორგანიზაციისათვის.

სამართლებრივი ღირებულების თვალსაზრისით, სრულიად უსარგებლო იყო მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ე.წ. განცხადება, რომელსაც ხელს გ. ვ-ე აწერდა. ფაქტები, რომლის დადასტურებასაც ამ „განცხადებით“ ცდილობდა მხარე, არ შეიძლებოდა დადასტურებულიყო წარმოდგენილი მტკიცებულებით სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად.

იმ უდავო ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, რომ მოპასუხე არ უარყოფდა და აღიარებდა 17 ბოთლი „ოცხანური საფერის“ ღირებულების 544 ლარად უკან მიღების (ჩაბარების) ფაქტს სასამართლომ ეს ფაქტობრივი გარემოება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის თანახმად, დადასტურებულად მიიჩნია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 319-ე და 477-ე მუხლებზე.

დადგინდა, რომ შპს „დ. 2010-ის“ დირექტორმა ნ. მ-ემ, 2011 წლის 26 თებერვალს სასაქონლო ზედნადებით N1 მიიღო შპს „ს. მ-სგან“ ღვინო 5-ლიტრიანი ჭურჭლით 20 ცალი, სულ 220 ლარის და ღვინო „ოცხანური საფერე“ 3-ლიტრიანი ჭურჭლით 76 ცალი, სულ 2432 ლარის ღირებულების.

საქმის მასალებით დადასტურდა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ შპს „ს. მ-მა“ შპს „დ. 2010-ს“ მიაწოდა ნაკლის მქონე ღვინო სამოქალაქო კოდექსის 487-ე და 488-ე მუხლების შესაბამისად.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის თანახმად, დადგინდა, რომ შპს „დ. 2010-მა“ მოპასუხეს დაუბრუნა 17 ბოთლი ღვინო, რაც მოპასუხე მხარემ მიიღო და ამაზე პრეტენზია არ განუცხადებია. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლოს შეუძლია აღიარება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას.

სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება).

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელემ უკან დაუბრუნა მოპასუხეს 544 ლარის ღირებულების საქონელი, რაც მოპასუხემ მიიღო, თუმცა მოსარჩელეს აღარ დაუბრუნებია გადახდილი თანხა. აღნიშნული გარემოება კი მოსარჩელეს ანიჭებდა მოთხოვნის უფლებას მოეთხოვა მოპასუხისაგან უკან დაბრუნებული საქონლის ღირებულება 544 ლარის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებზე. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო პროცესში სასამართლო შებოჭილია არამარტო მხარეთა სასარჩელო მოთხოვნებისა თუ შესაგებლის ფარგლებით, არამედ მხარეთა მითითებებით, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებით და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

კონკრეტულ შემთხვევაში საქმეზე არ იყო წარმოდგენილი უტყუარი მტკიცებულებების ერთობლიობა, რომლითაც სრულად დადასტურდებოდა 47 ბოთლი ღვინის უვარგისობა და ამ ოდენობის ღვინის მოპასუხისათვის უკან დაბრუნების ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „დ. 2010-მა“.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. სააპელაციო სასამართლოს არ აქვს უფლება პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების შემოწმებისას გასცდეს სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს. შპს „ს. მ-ს“ არც პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში და არც მეორე ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში არ გამოუთქვამს არანაირი პრეტენზია N--- სასაქონლო ზედნადებთან მიმართებით და აღიარა ამ სასაქონლო ზედნადების მიღების ფაქტი (აგრეთვე, აღიარა ამ სასაქონლო ზედნადებში აღნიშნული 47 ღვინის ბოთლიდან ნაწილის, 17 ღვინის ბოთლის მიღების ფაქტი). მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლო პირველი ინსტანციის სასამართლო გადაწყვეტილების შემოწმებისას გასცდა შპს „ს. მ-ის“ სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს და საკუთარი ინიციატივით შეაფასა N27611 სასაქონლო ზედნადები და ეს შეფასება საფუძვლად დაუდო არასწორი გადაწყვეტილების მიღებას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო საპოცესო კოდექსის 131-ე მუხლი. შპს „ს. მ-მა“ როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში, ასევე, მეორე ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ სააპელაციო საჩივარში, აღიარა, რომ გ. ვ-ე იყო შპს „ს. მ-ის“ თანამშრომელი. მიუხედავად ამისა, აღნიშნა, რომ შპს „დ. 2010-ის“ მიერ შპს „ს. მ-ისთვის“ სადავო ღვინის ჩამოტანის პერიოდისთვის არ იყო მისი თანამშრომელი.

მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლომ შპს „ს. მ-ის“ აღიარება იმის შესახებ, რომ გ. ვ-ე იყო მისი თანამშრომელი (დისტრიბუტორი – წარმომადგენელი), არ მიიჩნია საკმარის მტკიცებულებად და საფუძვლად არ დაუდო სასამართლო გადაწყვეტილებას.

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილები. შპს „ს. მ-ი“ ვალდებული იყო თვითონვე დაემტკიცებინა, რომ გ. ვ-ე არ იყო მისი თანამშრომელი იმ პერიოდისთვის როცა მოხდა შპს „დ. 2010-ის“ მიერ გ. ვ-ის საშუალებით გამოგზავნილი N--- სასაქონლო ზედნადებისა და ამ ზედნადებში აღნიშნული ღვინის შპს „ს. მ-ის“ მიერ მიღება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 335-ე მუხლი. ვინაიდან, მხარეეებს შორის არსებობდა ხანგრძლივი საქმიანი ურთიერთლობები, რომლებიც ატარებდნენ მრავალჯერად ხასიათს, შპს „დ. 2010-ის“ მიერ შპს „ს. მ-ისათვის“ გაგზავნილი ღვინო უნდა განხილულიყო როგორც ოფერტი. შპს „ს. მ-ი“ ვალდებული იყო დაუყოვნებლივ ეცნობებინა პასუხი შპს „დ. 2010-თვის“ თუ მისთვის მიუღებელი იქნებოდა შეთავაზებული წინადადება. ვინაიდან, შპს „ს. მ-მა“ არანაირი პასუხი არ გასცა შპს „დ. 2010-ს“, მისი დუმილი უნდა ჩათვლილიყო აქცეპტად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „დ. 2010-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „დ. 2010-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს, შპს „დ. 2010-ს“ უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (150 ლარი, საგადახდო დავალება N---, გადახდის თარიღი – 2015 წლის 10 იანვარი) 70% – 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „დ. 2010-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს – შპს „დ. 2010-ს“ დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (150 ლარი, საგადახდო დავალება N---, გადახდის თარიღი – 2015 წლის 10 იანვარი) 70% –105 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება;

თავმჯდო.ე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე