№ას-844-802-2013 17 აპრილი, 2015 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ვ. როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – ლ. ნ-ე
მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. დ-ე
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 ივლისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ლ. ნ-ემ მოპასუხე ლ. დ-ის მიმართ და მოითხოვა ქ.თბილისში, დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ის მე---- კორპუსის მე---- სადარბაზოს პირველ სართულზე მდებარე №--- ბინაზე მოპასუხის უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა – მითითებული ბინიდან მოპასუხის გამოსახლება და უძრავი ქონების თავისუფალ მდგომარეობაში მოსარჩელისათვის ჩაბარება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებით ლ. ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ქ.თბილისის მერიის ადგილობრივი მმართველობის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობამ, 2004 წლის 25 ნოემბერს გამოსცა №--- დადგენილება, რომლითაც ქ. შ-ს სარგებლობის უფლებით გადაეცა თბილისში, დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ის მე---- კორპუსის მე---- სადარბაზოს პირველ სართულზე, მარცხენა მხარეს მდებარე --- კვ.მ ფართის მქონე ერთოთახიანი ბინა;
ქ.თბილისის მერიის ადგილობრივი მმართველობის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2004 წლის 25 ნოემბრის №--- დადგენილების საფუძველზე, 2004 წლის 6 დეკემბერს ქ. შ-ის სახელზე გაიცა ორდერი.
ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2005 წლის 26 ოქტომბრის №--- დადგენილების ასლის მიხედვით, აღნიშნულმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ დააკმაყოფილა ქ. შ-ის თხოვნა და მის სარგებლობაში არსებულ, თბილისში, დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ის მე---- კორპუსის მე---- სადარბაზოში, პირველ სართულზე მარცხენა მხარეს განთავსებულ 21.6 კვ.მ ფართის მქონე ბინას მიანიჭა ნომერი „---”.
ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგებლის 2008 წლის 5 აგვისტოს N--- განკარგულების ასლით დასტურდება, რომ ქ. შ-ს უსასყიდლოდ, საკუთრების უფლებით გადაეცა თბილისში, დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ის მე---- კორპუსის მე---- სადარბაზოში, პირველ სართულზე მარცხენა მხარეს მდებარე ბინა, საერთო ფართით 27.03კვ.მ. ამ განკარგულების საფუძველზე, ქ. ს-ის სახელზე იგივე დღეს გაიცა საკუთრების მოწმობა N---, რომლის თანახმადაც, ქ. ს-ს საკუთრებაში გადაეცა თბილისში, დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ის მე---- კორპუსის მე---- სადარბაზოში, პირველ სართულზე მდებარე 27.03 კვ.მ საერთო ფართის მქონე N--- ბინა.
2008 წლის 1 სექტემბერს ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგებელს განცხადებით მიმართა ქ. შ-მა და მოითხოვა მის სახელზე რიცხულ ბინას ნომრით --- მინიჭებოდა ნომერი ---. ამ განცხადებით გამგეობისადმი მიმართვის საჭიროებას ქ. შ-ი იმით ასაბუთებდა, რომ ნომერი --- მის სარგებლობაში არსებული ბინის გარდა, ასევე ჰქონდა მეზობლის ბინასაც. ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობამ, 2008 წლის 18 სექტემბრის №--- დადგენილებით დააკმაყოფილა ქ. შ-ის განცხადება და თბილისში, დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ის მე---- კორპუსის მე---- სადარბაზოს პირველ სართულზე, მარცხენა მხარეს მდებარე, ქ. შ-ის სახელზე აღრიცხულ ბინას --- ნომრის ნაცვლად მიენიჭა ნომერი ---.
სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ 2008 წლის 3 ივნისს რ.ბ-ის სახელზე გაცემული ცნობით დასტურდება, რომ თბილისში, დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ში, მე---- კორპუსში მდებარე N--- ბინა ცნობის გაცემის დღისათვის წარმოადგენდა ლ. მ-ის საკუთრებას და აღნიშნული ბინის ფართი შეადგენდა 95.73 კვ.მ-ს.
მხარეთა შორის დავას არ იწვევდა და ამასთან, საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დასტურდებოდა, რომ ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის მიერ 2008 წლის 5 აგვისტოს გაცემული N--- საკუთრების უფლების მოწმობისა და ამავე ადმინისტრაციული ორგანოს 2008 წლის 18 სექტემბრის N--- დადგენილების საფუძველზე ქ. შ-ი საჯარო რეესტრში 2008 წლის 22 სექტემბერს დარეგისტრირდა თბილისში, დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ის მე---- კორპუსის მე---- სადარბაზოს პირველ სართულზე მდებარე ---კვ.მ საერთო ფართის მქონე N--- ბინის მესაკუთრედ.
მხარეთა შორის დავას არ იწვევდა და ამასთან, ნასყიდობის ხელშეკრულებების ასლებითა და საჯარო რეესტრიდან ამონაწერებით დადასტურდა, რომ 2008 წლის 23 დეკემბერს ქ. შ-მა წარმომადგენელ ვ. ღ-ის მეშვეობით თბილისში, დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ის მე---- კორპუსის მე---- სადარბაზოს პირველ სართულზე მდებარე 27.03 კვ.მ საერთო ფართის მქონე N--- ბინა გაყიდა ზ. ბ-ეზე და ის 2008 წლის 26 დეკემბერს საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა აღნიშნული ბინის მესაკუთრედ. თავის მხრივ, ზ. ბ-ემ 2009 წლის 24 ივლისს სანოტარო ფორმის დაცვით ნასყიდობის ხელშეკრულება (ნოტარიუსი ხ. შ-ლი, სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის №---) გააფორმა ლ. ნ-ესთან და ის ამ ხელშეკრულების საფუძველზე 2009 წლის 18 აგვისტოდან საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა თბილისში, დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ის მე---- კორპუსის მე---- სადარბაზოს პირველ სართულზე, მარცხენა მხარეს მდებარე 27.03 კვ.მ საერთო ფართის მქონე N--- ბინის მესაკუთრედ. ლ. ნ-ე დღემდე ამ ბინის მესაკუთრეა.
მხარეთა შორის დავას არ იწვევდა და საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დადასტურდა, რომ 1995 წლის 9 ივნისის N--- პრივატიზაციის ხელშეკრულების (ნოტარიუსი ვ.ჭ-ლი) საფუძველზე მ. ჩ-ი საჯარო რეესტრში აღირიცხა თბილისში, დიდი დიღმის დასახლების მე---- მ/რ-ის N--- კორპუსში მდებარე 28 კვ.მ ფართის მქონე N--- ბინის მესაკუთრედ.
მ. ჩ-მა მის საკუთრებად რეგისტრირებული, თბილისში, დიდი დიღმის დასახლების მე---- მ/რ-ის N--- კორპუსში მდებარე 28 კვ.მ ფართის მქონე N--- ბინა 2011 წლის 13 სექტემბრის წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მიყიდა ლ. დ-ეს.
უდავო იყო და ამასთან, ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან დადასტურდა, რომ მ. ჩ-თან 2011 წლის 13 სექტემბრს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე 2011 წლის 19 სექტემბრიდან თბილისში, დიდი დიღმის დასახლების მე---- მ/რ-ის N--- კორპუსში მდებარე 28 კვ.მ ფართის მქონე N--- ბინა საჯარო რეესტრში აღირიცხა მოპასუხე ლ. დ-ის საკუთრებად.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილების და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ივნისის განჩინების ასლებით დადასტურდა, რომ ლ. ნ-ის სარჩელის საფუძველზე სასამართლომ განიხილა დავა, რომელიც შეეხებოდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2010 წლის 15 მაისის N--- ბრძანების ბათილად ცნობას. ამ დავის განხილვაში საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გარდა, მოპასუხეების სახით მონაწილეობდნენ ც. ტ-ა-ჯ-ე, ნ. და ლ. ბ-ბი. სააპელაციო სასამართლოს ხსენებული გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ 2010 წლის 16 აპრილს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქ.თბილისის მთავარი სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს სამმართველოს მე-4 განყოფილებას განცხადებით მიმართა ლ. ნ-ემ და განმარტა, რომ მის მიერ შეძენილ, თბილისში, დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ის, მე---- კორპუსის მე---- სადარბაზოს პირველ სართულზე მდებარე, 27.03 კვ.მ საერთო ფართის მქონე N--- ბინაში ცხოვრობდა ჯ-ების ოჯახი, რითაც აღკვეთილი ჰქონდა აღნიშნული ბინით სარგებლობის შესაძლებლობა. ლ. ნ-ემ ითხოვა ბინიდან უკანონო მფლობელების გამოსახლება. ვაკე-საბურთალოს სამმართველოს მე-4 განყოფილებამ 2010 წლის 19 აპრილს გასცა „საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ” N6 გაფრთხილება და ც. ტ-ა-ჯ-ძეს განესაზღვრა ვალდებულებები სადავო უძრავი ქონების მფლობელობის შეწყვეტასთან დაკავშირებით. აღნიშნული გაფრთხილება შინაგან საქმეთა სამინისტროში გაასაჩივრა ც. ტ-ა-ჯ-ემ. შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2010 წლის 15 მაისის N--- ბრძანებით დაკმაყოფილდა საჩივარი და ბათილად იქნა ცნობილი გასაჩივრებული გაფრთხილება. სასამართლომ ლ. ნ-ის სარჩელი არ დააკმაყოფილა. სააპელაციო სასამართლომ ასეთი გადაწყვეტილების მიღებისას გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ლ. ნ-ის მიერ წარდგენილი დოკუმენტებით უდავოდ არ დასტურდებოდა უძრავი ნივთის ზუსტი ადგილმდებარეობა და პარამეტრები. სასამართლომ სარწმუნოდ არ მიიჩნია ის გარემოება, რომ ბინა, სადაც მოპასუხე ტერსენოვა ცხოვრობდა, იყო სწორედ დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ის მე---- კორპუსის მე---- სადარბაზოს პირველ სართულზე მდებარე 27.03 კვ.მ საერთო ფართის მქონე N--- ბინა, რომელიც საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა ლ. ნ-ეს და არა ამავე კორპუსის მე---- სადარბაზოს პირველი სართულის მარჯვენა მხარეს მდებარე, 27.72 კვ.მ ფართის მქონე ბინა N---, რომელიც ლ. და ნ. ბ-ების საკუთრება იყო.
მოსარჩელე ლ. ნ-ემ განმარტა, რომ მის საკუთრებად რეგისტრირებული ბინა მას არ უნახავს, გამყიდველმა ზ. ბ-ემ ეზოდან მიუთითა ბინის მდებარეობა, ზაზა ბ-ის თხოვნით ლ. ნ-ემ არ დაათვალიერა ბინა, ამის მიზეზად მხარე ასახელებდა გასაყიდ ბინაში მცხოვრები ზ. ბ-ის ნათესავი ქალბატონის აღშფოთების თავიდან არიდებას. აღშფოთების მიზეზად ლ. ნ-ემ ის გარემოება დაასახელა, რომ ხსენებული ქალბატონი ბინის გაყიდვის წინააღმდეგი იქნებოდა. ლ. ნ-ე დარწმუნებული არ იყო იმაში, რომ იმ ბინაზე დავობდა, რომელიც მან შეიძინა. ის ახსნა-განმარტებისას იყენებდა ისეთ ტერმინს, როგორიცაა „ალბათ”, რაც იმას მიანიშნებდა, რომ მოსარჩელე აცდენილი იყო მტკიცების პროცესს და ვერ ასრულებდა მასზე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით განაწილებული მტკიცების ვალდებულებას.
სასამართლომ მნიშვნელოვნად მიიჩნია ყურადღება გაემახვილებინა საქმეში წარდგენილ ნახაზებზე. მათგან ერთ-ერთი იყო არქიტექტურული ფირმა „შ. ს. ე-ას” მიერ ქ. შ-ის დაკვეთით შესრულებული ნახაზი. ამ ნახაზით აიზომა სწორედ ის 27.03 კვ.მ ფართის მქონე ბინა, რომელიც დღეისათვის წარმოადგენდა მოსარჩელე ლ. ნ-ის საკუთრებას. აღნიშნული ნახაზი წარდგენილი იყო საჯარო რეესტრში და ის ერთ-ერთ იმ დოკუმენტთაგანს წარმოადგენდა, რომელიც საჯარო რეესტრში დაცული მონაცემებიდან უზრუნველყოფს დღეისათვის ლ. ნ-ის სახელზე რეგისტრირებული ინდივიდუალური საკუთრების იდენტიფიცირების შესაძლებლობას. მოსარჩელე მხარე შპს „ს-ის” მიერ გაცემული ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნით ცდილობდა საკუთარი ბინის მდებარეობის დადგენას და იდენტიფიკაციას. ამ დასკვნის განუყოფელი ნაწილი იყო მასზე თანდართული ნახაზი - დანართი 1, პირველი სართულის პირობითი სქემა. აღნიშნულ სქემაზე მუქ ფერში გამოყოფილი იყო მე-3 სადარბაზოს მარცხენა მხარეს არსებული ფართი. მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ სწორედ ეს ფართი იყო მისი საკუთრება და დღეს ის დაკავებული ჰქონდა მოპასუხე ლ. დ-ეს. საქმეში ასევე წარდგენილი იყო ლ. დ-ის დაკვეთით ინდმეწარმე დ. ს-ძის მიერ შესრულებული შიდა აზომვითი ნახაზი, რომელიც ასახავდა ლ. დ-ის მიერ დაკავებული ბინის ფართს და მის კონფიგურაციას. ამ სამი ნახაზის ურთიერთშედარების შედეგად სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს „ს-ის” ნახაზში (სქემაში) მე-3 სადარბაზოს, მარცხენა მხარეს არსებულ ფართად გამოკვეთილი ფართი და არქიტექტურული ფირმა „შ. ს. ე-ას” მიერ ქ. შ-ის დაკვეთით შესრულებული ნახაზში მითითებული ფართები ერთმანეთს არ ემთხვეოდა, რადგან მოსარჩელის ბინის მაიდენტიფიცირებელი ნახაზის („ე-ა”) მიხედვით ფართის ის ნაწილი, რომელიც მართი კუთხის შემცველი იყო, განთავსებული იყო ხელმარჯვნივ, ხოლო ექსპერტიზის დასკვნის დანართ ნახაზში (შპს ”ს”-ის სქემაში) მართი კუთხის მქონე ფართის ნაწილი განთავსებული იყო ხელმარცხნივ. ეს ფაქტობრივი გარემოება იმაზე მეტყველებდა, რომ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ბინა არ წარმოადგენდა ექსპერტიზის დასკვნის დანართ ნახაზში (შპს „ს-ის” სქემაში) მე-3 სადარბაზოს, მარცხენა მხარეს არსებულ ფართად გამოკვეთილი ფართი, მოსარჩელის ბინის მდებარეობა და ექსპერტიზის დასკვნის დანართ ნახაზში (შპს „ს-”-ის სქემაში) გამოკვეთილი ფართის მდებარეობა სხვადასხვა იყო. უფრო მეტიც, ლ. დ-ის დაკვეთით ინდმეწარმე დ. ს-ძის მიერ შესრულებული შიდა აზომვითი ნახაზის და ექსპერტიზის დასკვნის დანართი ნახაზის (შპს ”ს”-ის სქემის) შედარება იძლეოდა იმის თქმის შესაძლებლობას, რომ ამ ორ ნახაზში მითითებული ფართები იდენტური იყო.
მოსარჩელის შუამდგომლობის საფუძველზე მოწმის სახით დაიკითხა თბილისში, დიდი დიღმის დასახლების მე---- მ/რ-ში მდებარე N--- კორპუსის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის თავმჯდომარე ი. მ-ძე. ის განმარტავდა, რომ ბინა, რომელშიც თავის დროზე ცხოვრობდა მესამე პირი მ. ჩ-ი და დღეისათვის წარმოადგენდა მოპასუხე ლ. დ-ის მფლობელობის და საკუთრების საგანს, არასოდეს ყოფილა ქ. შ-ის და ან ზ. ბ-ის მფლობელობაში. მოწმის ჩვენების თანახმად, დღეისათვის ლ. დ-ის მფლობელობაში არსებული ბინის გვერდით, მეზობელ სადარბაზოში განთავსებული იყო კიდევ ერთი ერთოთახიანი ბინა და სწორედ იქ ბინადრობდა ჯერ ქ. შ-ი და შემდეგ მისი სიძე გვარად ბ-ი. მოწმე ი. მაისურაძე გამორიცხავდა ქ. შ-ის და შემდგომი მესაკუთრის – ზ. ბ-ის შემხებლობას იმ ბინასთან, რომელიც დღეისათვის იყო მოპასუხე ლ. დ-ის მფლობელობასა და საკუთრებაში. პრაქტიკულად იგივე განმარტებას იძლეოდა მესამე პირი მაყვალა ჩ-იც, ისიც ადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ არც ქ. შ-ს, შემდეგ ზ. ბ-ეს და შესაბამისად დღეისათვის მოსარჩელე ლ. ნ-ეს არანაირი შემხებლობა არ ჰქონდათ და არ აქვთ მოპასუხე ლ. დ-ის მფლობელობაში არსებულ ბინასთან (იხ. 2013 წლის 27 თებერვლის და 15 მარტის სასამართლო სხდომის ოქმების აუდიო ჩანაწერები).
მოსარჩელე საკუთარი სარჩელის გამართლებას ცდილობდა იმ გარემოებაზე აპელირებით, რომ ლ. ნ-ის საკუთრებად რეგისტრირებული ბინა საჯარო რეესტრში არსებული ჩანაწერის თანახმად, განთავსებული იყო დიღმის დასახლების მე---- მ/რ-ში, N--- კორპუსის მე---- სადარბაზოს პირველ სართულზე მარცხენა მხარეს. საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, საკითხისადმი ასეთი მიდგომა ცალმხრივი იყო. იგივე ამონაწერის თანახმად, ლ. ნ-ის კუთვნილი ბინის საერთო ფართი 27.03 კვ.მ-ს შეადგენდა. მოსარჩელეს არ ჰქონდა წარდგენილი რაიმე სახის მტკიცებულება, რომელიც შესაძლებელს გახდიდა ფაქტის დადასტურებას, რომ მოპასუხე ლ. დ-ეს სწორედ 27.03 კვ.მ ჰქონდა დაკავებული და არა – 28 კვ.მ იმ ოდენობის ფართი, რომელიც ასევე საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით იყო ლ. დ-ის საკუთრება.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა საკუთარი ნივთის მდებარეობა და ამ ნივთზე მოპასუხის მფლობელობის ფაქტი. ეს კი საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით გამორიცხავდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლის არსებობას.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ნ-ემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 ივლისის განჩინებით:
1. ლ. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;
2. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. იგივე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.
ზემოაღნიშნული ნორმების ანალიზიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ვინდიკაციური სარჩელის – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ – მოთხოვნის დაკმაყოფილება შესაძლებელია სამი კომპონენტის ერთობლივი არსებობის პირობებში: ა. მოსარჩელე უნდა იყოს სადავო ნივთის მესაკუთრე; ბ. სადავო ნივთზე უნდა ბატონობდეს (ფლობდეს) მოპასუხე; გ. მოპასუხის მფლობელობას სადავო ნივთისადმი არ უნდა ჰქონდეს მართლზომიერი საფუძველი.
სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე ლ. ნ-ეს უნდა დაედასტურებინა ის ფაქტი, რომ მოპასუხე ლ. დ-ე იყო მოსარჩელის კუთვნილი ნივთის მფლობელი.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და აღნიშნა, რომ მოსარჩელე ლ. ნ-ემ, როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, ასევე სააპელაციო სასამართლოში განმარტა, რომ მის საკუთრებად რეგისტრირებული ბინა მას არ უნახავს, გამყიდველმა ზ. ბ-ემ ეზოდან მიუთითა ბინის მდებარეობა, ზ. ბ-ის თხოვნით ლ. ნ-ემ არ დაათვალიერა ბინა, ამის მიზეზად მხარე ასახელებდა გასაყიდ ბინაში მცხოვრები ზ. ბ-ის ნათესავი ქალბატონის აღშფოთების თავიდან არიდებას. აღშფოთების მიზეზად ლ. ნ-ე იმაზე მიუთითებდა, რომ ხსენებული ქალბატონი ბინის გაყიდვის წინააღმდეგი იქნებოდა. ლ. ნ-ე დარწმუნებული არ იყო, რომ დავობდა იმ ბინაზე, რომელიც მან შეიძინა. სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მან განაცხადა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებიდან რამდენიმე დღეში ზ. ბ-ემ მას აჩვენა იმ სახლის კარები, სადაც ცხოვრობდნენ ბ-ები, შესაბამისად, ლ. ნ-ემ დავა თავდაპირველად ამ პირების წინააღმდეგ დაიწყო (იხ. 2013 წლის 1 ივლისის სხდომის ოქმის აუდიო ჩანაწერი).
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა როგორც მოწმეთა ჩვენებებთან, ასევე არქიტექტურული ფირმა „შ. ს. ე-ას” მიერ ქ. ს-ის დაკვეთით შესრულებულ ნახაზთან დაკავშირებით.
სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მართალია, ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნით დადგინდა, რომ ლ. ნ-ის საკუთრებაში არსებული ქონება, კერძოდ ქ.თბილისში, დიდი დიღმის დასახლების მე---- მ/რ-ის მე- კორპუსის პირველ სართულზე, მე---- სადარბაზოს მარცხენა მხარეს ბინა N--- მდებარეობდა დიდი დიღმის დასახლების მე---- მ/რ-ის მე---- კორპუსის პირველ სართულზე, კორპუსის ჩრდილოეთის მხრიდან მოწყობილი, მე-3 სადარბაზოს შესასვლელიდან მარცხენა მხარეს და ექსპერტი უთითებდა შესაბამის დანართზე, თუმცა აღსანიშნავი იყო, რომ ექსპერტის აღნიშნული კვლევა ჩატარდა დამკვეთის მიერ წარდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე და არ მომხდარა უშუალოდ სადავო ფართის აზომვა.
აპელანტი უთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ ლ. ნ-ის საკუთრებად რეგისტრირებული ბინა საჯარო რეესტში არსებული ჩანაწერის თანახმად, განთავსებული იყო დიღმის დასახლებაში, მე---- მ/-ში, N--- კორპუსის მე---- სადარბაზოს პირველ სართულზე მარცხენა მხარეს, ასეთი დეტალური მონაცემებით უძრავი ნივთი არ ყოფილა რეგისტრირებული ლ. ნ-ისა და ლ. დ-ის სახელზე. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა და აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ლ. ნ-ის კუთვნილი ბინის საერთო ფართი 27.03 კვ.მ-ს შეადგენდა, ხოლო მოპასუხის – 28 კვ.მ-ს. აპელანტს არ წარუდგენია რაიმე სახის მტკიცებულება, რომელიც შესაძლებელს გახდიდა ფაქტის დადასტურებას, რომ ლ. დ-ეს სწორედ 27.03 კვ.მ ჰქონდა დაკავებული და არა 28 კვ.მ, იმ ოდენობის ფართი, რომელიც ასევე საჯარო რეესტრის ამონაწერით წარმოადგენდა ლ. დ-ის საკუთრებას. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა ლ. ნ-ის ბინის მაიდენტიფიცირებელ ნახაზს, რომელიც საჯარო რეესტრში იყო წარდგენილი და ამდენად მიიჩნეოდა რეესტრის მონაცემად. სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. აღნიშნული პრეზუმცია ვრცელდება, როგორც იმ მონაცემზე, რომლითაც ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან გვამცნობს, რომ მოსარჩელის ბინა განთავსებულ მე-3 სადარბაზოს პირველ სართულზე მარცხენა მხარეს, ასევე იმ მონაცემებზე, რომლის თანახმადაც, ლ. დ-ის საკუთრებას შეადგენს 28 კვ.მ ფართის ბინა, ხოლო ლ. ნ-ის საკუთრებას – 27.03 კვ.მ ფართის ბინა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ლ. ნ-ემ ვერ დაადასტურა საკუთარი ნივთის მდებარეობა და აღნიშნულ ნივთზე ლ. დ-ის მხრიდან მფლობელობის არამართლზომიერება. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სწორედ მოსარჩელის მტკიცების ტვირთი იყო ამ ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურება, რაც საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების შეფასებით ვერ დადგინდა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ნ-ემ. ამავდროულად, კასატორმა სადავოდ გახადა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ის განჩინება, რომლითაც მას უარი ეთქვა 2013 წლის 21 მაისს სასამართლოს კანცელარიის მეშვეობით წარდგენილი მტკიცებულებების საქმეზე დართვის შესახებ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე.
საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172.1 მუხლების სააპელაციო სასამართლოსეული განმარტება მოცემული საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან შეუსაბამოა. სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, თუ კანონის რომელი ნორმის საფუძველზე დაყრდნობით ჩათვალა, რომ იგი არ არის დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ის მე-15 კორპუსის პირველი სართულის მე-3 სადარბაზოს მარცხენა მხარეს მდებარე ბინის მესაკუთრე, მაშინ, როდესაც საჯარო რეესტრის ჩანაწერის მიხედვით, იგი ამ ფართის მესაკუთრეა. გარდა ამისა, სასამართლოს კანონზე დაყრდნობით არ დაუსაბუთებია, რომ მოპასუხე ლ. დ-ის მიერ დაკავებული ფართი არ მდებარეობს დიდი დიღმის მე---- მ/რ-ის მე--- კორპუსის პირველი სართულის მე--- სადარბაზოს მარცხენა მხარეს, მაშინ როდესაც საქმეში არსებული მტკიცებულებები ხსენებულ გარემოებაზე მიუთითებენ. ამდენად, გასაჩივრებულ განჩინებაში კანონზე მითითებით არ დასაბუთებულა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლებით განსაზღვრული დანაწესების და შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნის შესაძლო დაკმაყოფილების 3 კომპონენტის არარსებობა;
არასწორია სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ თითქოს მოსარჩელე (კასატორი) დარწმუნებული არ არის, მის მიერ შეძენილ ბინაზე დავობს თუ არა და რომ, მას თავის საკუთრებაში რეგისტრირებული ბინა არ უნახავს. კასატორი უთითებს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლზე და აღნიშნავს, რომ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების შესაძენად აუცილებელი არ არის ნივთის ნახვა;
სასამართლო დაეყრდნო მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობა არ ჰქონდათ, სახელდობრ, ქ. შ-ის დაკვეთით შემოქმედებითი სახელოსნო ე-ს მიერ დამზადებულ და საჯარო რეესტრიდან მიღებულ ნახაზს, აგრეთვე, მოპასუხე ლ. დ-ის მიერ წარდგენილ ნახაზს. მათთან მიმართებით უნდა განიმარტოს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ნახაზები არ წარმოადგენენ ისეთი სახის მტკიცებულებებს, რომლებითაც შესაძლებელია დადასტურდეს სადავო გარემოებები, ისინი არ განეკუთვნებიან უფლების რეგისტრაციის წარმომშობ დოკუმენტებს. აქედან გამომდინარე, ნახაზებით რაიმეს მტკიცება საფუძველს მოკლებულია. სასამართლოს ობიექტურად არ შეუფასებია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ სადავო ფართი მდებარეობს პირველ სართულზე, მე-3 სადარბაზოს მარცხენა მხარეს, მას ფლობს ლ. დ-ე და საჯარო რეესტრის ამონაწერის შესაბამისად, იგი საკუთრების უფლებით ეკუთვნის ლ. ნ-ეს. სასამართლოს არ შეუფასებია ის გარემოება, რომ შპს „ე-ს“ მიერ მომზადებული ნახაზი, რომელსაც გასაჩივრებული განჩინება ეყრდნობა, არ წარმოადგენს რეგისტრირებულ მონაცემს, იგი არის უფლების რეგისტრაციის საფუძველი. ამიტომ მასზე არ ვრცელდება რეგისტრირებული მონაცემების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია. იმ ფაქტობრივი გარემოების დასადგენად – მოპასუხეს დაკავებული აქვს თუ არა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთი – მოწმის ჩვენება ვერ გამოდგება, გამომდინარე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის, სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 311-313-ე მუხლების დანაწესებიდან.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულ. მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულ. სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ლ. ნ-ის საკასაციო საჩივარს შესაძლებელია პერსპექტივა ჰქონოდა იმ შემთხვევაში, თუკი მის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით ერთმნიშვნელოვნად იქნებოდა დადგენილი კასატორისა და მოწინააღმდეგე მხარის საკუთრებაში არსებულ ბინებზე ურთიერთდაპირისპირებული (პარალელური, დუბლირებული) ჩანაწერების არსებობა საჯარო რეესტრში. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით ასეთი რამ არ დგინდება. მასში მითითებულია მხოლოდ მოსარჩელის ბინის მდებარეობაზე, მაგრამ საერთოდ არაფერია ნათქვამი მოპასუხის ბინაზე, შესაბამისად, არ არსებობს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს საკუთრების უფლება ერთსა და იმავე ბინაზე გააჩნიათ, ანუ - იმის თაობაზე, რომ საჯარო რეესტრში არსებული ორი ჩანაწერი, სინამდვილეში განხორციელებულ ერთსა და იმავე ბინაზე. საქმეში არსებული მტკიცებულებების ერთობლიობაში შეფასებით, როგორც პირველი, ასევე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებმა დაადგინეს, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მისი ბინის ზუსტი ადგილმდებარეობა და ის ფაქტი, რომ მოპასუხე ფლობს მოსარჩელის ბინას. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია, შესაბამისად, ეს გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407.2 მუხლი). საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები გამორიცხავს ლ. ნ-ის სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ლ. ნ-ის (პირადი ნომერი – ---) საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორ ლ. ნ-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, საგადახდო დავალება № ---, გადახდის თარიღი – 2013 წლის 2 სექტემბერი) 70% – 210 ლარი;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
ბ. ალავიძე
