საქმე №ას-93-87-2015 15 აპრილი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ა-ა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ჯ. ხ-ა, ს. მ-ი, შპს „ქ. მ-ი“ (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 03 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – პარტნიორთა კრების ოქმის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

მ. ა-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების: ჯ. ხ-ს, ს. მ-სა და შპს „ქ. მ-ის“ მიმართ, რომლითაც მოითხოვა შპს „ქ. მ-ის“ 2013 წლის 16 და 23 სექტემბრის პარტნიორთა კრების ოქმების ბათილად ცნობა.

სარჩელის იურიდიულ ინტერესად მითითებულია, რომ სადავოდ გამხდარი პარტნიორთა კრების ოქმების ბათილობის შემთხვევაში, შესაძლებელი გახდება მათ საფუძველზე დადებული გარიგებების ბათილად ცნობა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა. ამასთან, აღდგება სამეთვალყურეო საბჭო, რაც საშუალებას მისცემს საზოგადოებას მეთვალყურეობა გაუწიოს დირექტორის საქმიანობას. დადგინდება, რომ საზოგადოებას არ სჭირდება ათ მილიონიანი საკრედიტო ხაზის გახსნა და დიდი რაოდენობის კრედიტის აღება, რითაც თავიდან იქნება აცილებული როგორც მოსარჩელის კუთვნილი წილის დაკარგვის ისე, კუთვნილი წილიდან გამომდინარე მოგების მიუღებლობის საფრთხე. მოსარჩელის განმარტებით, გასაჩივრებული პარტნიორთა კრების ოქმების ბათილობა სამომავლოდ გამორიცხავს პარტნიორთა კრების მოწვევას იმ პირის მიერ, რომელსაც არა აქვს საზოგადოების პარტნიორებისაგან მინიჭებული წარმომადგენლობის უფლებამოსილება და სამეწარმეო რეესტრში არ არის რეგისტრირებული პარტნიორის წილის მმართველად. ასევე დადგინდება, რომ იმ საკითხების გადაწყვეტა, რომელიც სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, მოითხოვს პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებაზე ყველა პარტნიორის ხელმოწერას.

სარჩელის ფაქტობრივ საფუძვლად მითითებულია, რომ შპს „ქ. მ-ი“ წარმოადგენს შპს „გ-ის“ სამართალმემკვიდრეს, რომლის პარტნიორები არიან მ. ა-ა 39,5%-იანი წილობრივი მონაწილეობით და ჯ. ხ-ა 60,5%-იანი წილობრივი მონაწილეობით.

2013 წლის სექტემბერში მოსარჩელეს ჩაბარდა მოწვევა პარტნიორთა კრებაზე, რომელსაც ხელს აწერდა ს. მ-ი, როგორც ჯ. ხ-ს წარმომადგენელი. კრებაზე განსახილველ საკითხად დღის წესრიგით დასახელებული იყო შპს „ქ. მ-ის“ სამეთვალყურეო საბჭოს სტრუქტურის გაუქმება და საბჭოს წევრების განთავისუფლება.

2013 წლის 16 სექტებრის ოქმის მიხედვით ირკვევა, რომ პარტნიორთა კრებას ესწრებოდა შპს „ქ. მ-ის“ პარტნიორის, საწესდებო კაპიტალის 60,5%-ის მფლობელი ფლობელი პარტნიორის (ჯ.ხ-ს) წარმომადგენელი ს. მ-ი, რომელიც მოქმედებდა სანოტარო წესით გაცემული მინდობილობის საფუძველზე და რომელმაც გადაწყვეტილება მიიღო საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს სტრუქტურის გაუქმებისა და საბჭოს ხუთივე წევრის განთავისუფლების თაობაზე.

2013 წლის 16 სექტემბერს მოსარჩელეს ჩაბარდა მეორე მოწვევაც პარტნიორთა კრებაზე, რომელსაც ხელს აწერდა ს. მ-ი, როგორც ჯ. ხ-ს წარმომადგენელი, ხოლო კრებაზე განსახილველ საკითხებად დღის წესრიგით განსაზღვრული იყო: 1. შპს „ქ. მ-სა“ და სს „ვ. ბ. ჯ-ას“ შორის 2009 წლის 02 სექტემბერს დადებული საკრედიტო მომსახურების ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანა და საკრედიტო ლიმიტის 3 000 000 აშშ დოლარიდან 10 000 000 აშშ დოლარამდე გაზრდა; 2. გაზრდილი საკრედიტო ლიმიტის უზრუნველსაყოფად საზოგადოების საკუთრებაში არსებული და მომავალში შეძენილი ქონების გირავნობა/იპოთეკით დატვირთვა; 3. სხვადასხვა საკითხები (კონკრეტიზაციის გარეშე).

მოსარჩელის განმარტებით, ს. მ-ი არაუფლებამოსილი პირი იყო მოეწვია და ერთპიროვნულად ჩაეტარებინა კრება.

სარჩელზე წარმოდგენილი შესაგებლებით, შპს „ქ. მ-ის“ დირექტორმა - ი. ტ-ემ, ჯ. ხ-ამ და ს. მ-მა სარჩელი არ ცნეს. მოპასუხეთა მოსაზრებით, 2013 წლის 16 და 23 სექტემბერს პარტნიორთა კრება მოწვეულ იქნა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა დაცვით, კერძოდ, საზოგადოების პარტნიორ - მ. ა-ს დადგენილი წესით ეცნობა პარტნიორთა კრების დღის თარიღი და კრებაზე დღის წესრიგით განსახილველი საკითხები. 2013 წლის 16 და 23 სექტემბრის პარტნიორთა კრების ჩატარებაზე ს. მ-ს, როგორც შპს „ქ. მ-ს“ პარტნიორ ჯ. ხ-ს წარმომადგენლობით უფლებამოსილების თაობაზე კი, მოპასუხეებმა აღნიშნეს, რომ 2013 წლის 02 აგვისტოს გაცემული მინდობილობისა და სამოქალაქო კოდექსის 709-ე მუხლის საფუძველზე ს. მ-ი უფლებამოსილი იყო მოეწვია და ჩაეტარებინა პარტნიორთა კრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებით მ. ა-ს სარჩელი ჯ. ხ-ს, ს. მ-ს, შპს ,,ქ. მ-ს’’ მიმართ პარტნიორთა კრების ოქმების ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მ. ა-ს მიერ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 03 დეკემბრის განჩინებით მ. ა-ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილება.

მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრის ამონაწერის თანახმად, შპს „ქ. მ-ი'' (ს/ნ: ……) სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებულია 2010 წლის 27 იანვარს. საზოგადოების დამფუძნებელ პარტნიორთა წილობრივი მონაცემები განსაზღვრულია შემდეგნაირად: მ. ა-ა – 39,5%, ჯ. ხ-ა – 60,5%.

შპს „ქ. მ-ის” 2013 წლის 16 სექტემბრის პარტნიორთა კრებაზე, რომელიც 2013 წლის 02 აგვისტოს გაცემული მინდობილობის საფუძველზე, მოიწვია და ჩაატარა ჯ. ხ-ს წარმომადგენელმა - ს. მ-მა, გაუქმდა შპს „ქ. მ-ის” სამეთვალყურეო საბჭოს სტრუქტურა და მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება, სამეთვალყურეო საბჭოს წევრები: ჯ. ხ-ა, მ. ა-ა, თ. ჩ-ე, დ. გ-ე და კ. ბ-ე განთავისუფლდნენ სამეთვალყურეო საბჭოს წევრობიდან და შეუწყდათ უფლებამოსილება. პარტნიორთა კრების დღე და კრებაზე დღის წესრიგით განსახილველი საკითხები ეცნობა შპს „ქ. მ-ის’’ 39.5%-იანი წილის მფლობელ პარტნიორ მ. ა-ს.

შპს „ქ. მ-ის’’ 2013 წლის 23 სექტემბერს პარტნიორთა კრებაზე საწესდებო კაპიტალის 60.5% წილის მესაკუთრე ჯ. ხ-ს წარმომადგენელის - ს. მ-ის მიერ მიღებულია გადაწყვეტილება შპს „ქ. მ-სა” და სს „ვ. ბ. ჯ-ას” შორის დადებულ საკრედიტო მომსახურების გენერალურ ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის და საკრედიტო ლიმიტის გაზრდის თაობაზე, ასევე, გაზრდილი საკრედიტო ლიმიტის უზრუნველსაყოფად მომავალში შეძენილი ქონების ვალდებულებით დატვირთვის თაობაზე.

2013 წლის 02 აგვისტოს ჯ. ხ-მ ს. მ-ს მინდობილობით მიანიჭა უფლებამოსილება, მისი სახელით მიეღო მონაწილეობა ნებისმიერი ორგანიზაციის კრებებზე ხმის მიცემისა და გადაწყვეტილებების მიღების უფლებით, ხელი მოეწერა მინდობილობის გამცემის სახელით კრების ოქმებზე და წესდების თანახმად შეესრულებინა პარტნიორთა წევრისთვის მინიჭებული ყველა უფლება, რომელიც მოიცავდა საკუთარი შეხედულებისამებრ გადაწყვეტილების მიღებას წესდებით განსაზღვრულ ყველა საკითხზე.

მ. ა-ს ეცნობა 2013 წლის 16 და 23 სექტემბრის პარტნიორთა კრების დღისა და კრებაზე განსახილველი საკითხების თაობაზე. ვინაიდან, მ. ა-ა არ ეთანხმებოდა ს. მ-ის მიერ შპს „ქ. მ-ის” პარტნიორთა კრების მოწვევასა და ჩატარებას, ასევე, დღის წესრიგით გათვალისწინებულ საკითხებს და ითხოვდა დამატებით დასაბუთებას, არ გამოცხადდა პარტნიორთა არცერთ კრებაზე.

მოცემულ შემთხვევაში, მ. ა-ა სასარჩელო განცხადებით მოითხოვდა შპს „ქ. მ-ის” 2013 წლის 16 და 23 სექტემბრის პარტნიორთა კრების ოქმების ბათილად ცნობას იმ საფუძვლით, რომ ს. მ-ი არ წარმოადგენდა უფლებამოსილ პირს მოეწვია და ჩაეტარებინა შპს ,,ქ. მ-ის’’ პარტნიორთა კრება და მიეღო გადაწყვეტილება.

სამოქალაქო საქმეთა პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებული გარემოება იმის თაობაზე, რომ კრება მოიწვია არაუფლებამოსილმა პირმა და მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 103-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, გარიგება შეიძლება დაიდოს წარმომადგენლის მეშვეობითაც. წარმომადგენლის უფლებამოსილება ან კანონიდან გამომდინარეობს ანდა წარმოიშობა დავალების (მინდობილობის) საფუძველზე. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ეს წესი არ გამოიყენება მაშინ როცა, გარიგების ხასიათიდან გამომდინარე, იგი უშუალოდ უნდა დადოს პირმა, ან როცა კანონით აკრძალულია გარიგების დადება წარმომადგენლის მეშვეობით. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობდა სამოქალაქო კოდექსის 103-ე მუხლის მე–2 ნაწილით გათვალისწინებულ რომელიმე საგამონაკლისო შემთხვევა. შესაბამისად, დადგენილ იქნა ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ ს. მ-ი მოქმედებდა დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე და იგი უფლებამოსილი იყო მიეღო გადაწყვეტილებები ჯ. ხ-ს სახელით.

აპელანტის (მოსარჩელე) პრეტენზია, რომ ს. მ-ი, როგორც ჯ. ხ-ს წილის მმართველი, არ ყოფილა სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებული, რის გამოც მისი უფლებამოსილება სადავო იყო, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და მიუთითა „მეწარმეთა შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „ე¹“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, საწარმოს რეგისტრაციის მოთხოვნის შემთხვევაში, მარეგისტრირებელ ორგანოს უნდა წარედგინოს საწარმოს ყველა პარტნიორის მიერ ხელმოწერილი და სათანადო წესით დამოწმებული სარეგისტრაციო განაცხადი, რომელიც იმავდროულად არის პარტნიორთა შეთანხმების ნაწილი და რომელშიც უნდა მიეთითოს: ე¹) შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებისა და კომანდიტური საზოგადოების პარტნიორთა წილის მმართველის (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) სახელი და გვარი, საცხოვრებელი ადგილის მისამართი და პირადი ნომერი. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ აღნიშნული მუხლი მიუთითებდა წილის მმართველის დანიშვნის შესაძლებლობაზე და მისი სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციის აუცილებლობაზე მაშინ, როდესაც პარტნიორთა შეთანხმებით მიღებული იქნებოდა გადაწყვეტილება პარტნიორთა წილის მმართველის არჩევის შესახებ. მოცემულ შემთხვევაში, ჯ. ხ-ს ს. მ-ი წილის მმართველად არ დაუნიშნავს, რაც იმას ნიშნავს, რომ არ არსებობდა ს. მ-ის, როგორც წილის მმართველის, სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციის ვალდებულება.

სააპელაციო სასამართლომ აპელანტის არც ის პრეტენზია გაიზიარა, რომ ს. მ-ის მიერ საქმეში წარმოდგენილი მინდობილობა, რომელიც წარმოადგენდა საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებას და საჭიროებდა პარტნიორის, ანუ აპელანტის თანხმობას, წარმოადგენდა ს. მ-ის მიერ პარტნიორთა კრების მოწვევის არაკანონიერების დამატებით საფუძველს. სამოქალაქო საქმეთა პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 724-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებით საკუთრების მიმნდობი გადასცემს ქონებას მინდობილ მესაკუთრეს, რომელიც იღებს და მართავს მას საკუთრების მიმნდობის ინტერესების შესაბამისად. 725-ე მუხლის მიხედვით, მინდობილი მესაკუთრე მოვალეა მართოს მინდობილი საკუთრება თავისი სახელით, მაგრამ საკუთრების მიმნდობის რისკითა და ხარჯით. მინდობილი მესაკუთრე მესამე პირებთან ურთიერთობაში სარგებლობს მესაკუთრის უფლებამოსილებით. თუ მინდობილი მესაკუთრე, საკუთრების მიმნდობის ინტერესების საწინააღმდეგოდ, არ იჩენს ისეთ გულისხმიერებას, როგორიც მას საკუთარი საქმეების მიმართ უნდა გამოეჩინა, იგი ვალდებულია აანაზღაუროს ამ მოქმედებით გამოწვეული ზიანი. ხოლო, სამოქალაქო კოდექსის 728-ე მუხლის თანახმად, მესამე პირებთან ურთიერთობაში პასუხს აგებს მინდობილი მესაკუთრე.

სამოქალაქო საქმეთა პალატამ განმარტა, რომ ზემოაღნიშნული მუხლების შესაბამისად, მინდობილი მესაკუთრე გადაცემულ ქონებას მართავს არა საკუთრების მიმნდობის, არამედ, თავისი სახელით. იგი ხელშეკრულების შესაბამისად, თავისი შეხედულებისამებრ, დამოუკიდებლად ახორციელებს იურიდიულ და ფაქტობრივ მოქმედებებს ქონების ეფექტიანად გამოყენების მიზნით. მართალია, საკუთრების მინდობის ხელშეკრულება მხარეთა შორის უფლება-მოვალეობების განაწილების ხასიათით ახლოს დგას დავალების ხელშეკრულებასთან, თუმცა აქ მნიშვნელოვანია, რომ დავალების ხელშეკრულებისაგან განსხვავებით, რომლის დროსაც რწმუნებული ასრულებს მისთვის დავალებულ (მინდობილ) ერთ ან რამოდენიმე მოქმედებას მარწმუნებლის სახელით, საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებაში მინდობილი მესაკუთრე მოქმედებს საკუთარი სახელით და მართავს მინდობილ ქონებას.

მოცმულ შემთხვევაში, ჯ. ხ-ს მიერ ს. მ-სათვის 2013 წლის 02 აგვისტოს გაცემული მინდობილობის მე-3 პუნქტში მითითებული იყო:,,ჩემი სახელით მონაწილეობა მიიღოს ნებისმიერ ორგანიზაციის კრებაზე, ხმის მიცემისა და გადაწყვეტილების მიღების უფლებით, ხელი მოაწეროს ჩემი სახელით კრების ოქმებს და შეასრულოს წესდების თანახმად პარტნიორთა წევრისათვის მინიჭებული ყველა უფლება’’. ,,ამასთან, ს. მ-ი უფლებამოსილია ჩემი სახელით შეასრულოს ყველა საჭირო მოქმედება, რაც არ არის მითითებული აღნიშნულ მინდობილობაში, მაგრამ აუცილებელია მიმნდობის ინტერესების დასაცავად’’. მინდობილობის მითითებული ჩანაწერების მიხედვით ს. მ-ი მოქმედებდა ჯ. ხ-ს სახელით. შესაბამისად, იგი არ გვევლინებოდა მესამე პირების წინაშე პასუხისმგებელ პირად და ამდენად, მოცემულ შემთხვევაზე ვერ გავრცელდებოდა შპს ,,ქ. მ-ის’’ წესდების 4.8, 4.9, 4.10 პუნქტები.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ს. მ-ი მოქმედებდა დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე და იგი უფლებამოსილი იყო, მიეღო გადაწყვეტილებები ჯ. ხ-ს სახელით.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 709-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელით და ხარჯზე და განმარტა, რომ დავალების ხელშეკრულება მიეკუთვნება იმ ხელშეკრულებათა ტიპს, რომელიც დაკავშირებულია სამუშაოს შესრულებასთან. დავალების ხელშეკრულება ის სამართლებრივი საშუალებაა, რომლის მეშვეობითაც პირს შეუძლია მიანდოს თავის რწმუნებულს იურიდიული მომსახურების გაწევა, პარტნიორთა კრებაზე მონაწილეობის მიღება, ფასიან ქაღალდებთან დაკავშირებული ოპერაციების განხორციელება და ა.შ, ამ ხელშეკრულების საგანია რწმუნებულის მიერ ერთი ან რამდენიმე მოქმედების შესრულება. მარწმუნებელმა შეიძლება დაავალოს რწმუნებულს როგორც იურიდიული, ისე ფაქტობრივი მოქმედების შესრულება, ვინაიდან, თავად დავალების ხელშეკრულების მომწესრიგებელ მუხლში არ არის დაკონკრეტებული რწმუნებულის მიერ შესასრულებელი მოქმედების ხასიათი, ამიტომ ასეთი ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს ყველა იმ მოქმედების შესრულება, რომელიც იწვევს ამა თუ იმ სამართლებრივ შედეგს.

„მეწარმეთა შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის თანახმად, ამ კანონის მე-9 მუხლის პირველ პუნქტში დასახელებულ პირებსა და ინდივიდუალურ მეწარმეს შეუძლიათ წერილობით მისცენ მინდობილობა ამა თუ იმ პირს. მინდობილობა შეიძლება ორ ან რამდენიმე პირს ერთობლივად მიეცეს და განისაზღვროს, რომ ისინი – ორივე ან ყველა ერთად წარმოადგენენ საწარმოს (საერთო მინდობილობა). წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება იურიდიულ მოქმედებათა განხორციელებისას უნდა შეესაბამებოდეს მინდობილობის შინაარსს. მინდობილობის შეწყვეტისათვის აუცილებელია მისი გაუქმება ან ძალადაკარგულად აღიარება. ძალადაკარგულად აღიარება უნდა გამოქვეყნდეს საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ბეჭდვით ორგანოში.

ამდენად, ჯ. ხ-ს მიერ ს. მ-სათვის რიგი უფლებამოსილებების მინიჭება განხორციელდა, როგორც სამოქალაქო კოდექსის, ასევე, „მეწარმეთა შესახებ’’ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა დაცვით.

სამოქალაქო საქმეთა პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებული გარემოება იმის თაობაზე, რომ დასაბუთებული არ იყო კრებაზე განსახილველი საკითხები და აღნიშნა, რომ კრების მოწვევის პროცედურა მოწესრიგებული იყო შპს „ქ. მ-ის” წესდების 6.7, 6.8 და 6.9 მუხლებით, რომლებიც ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-9¹ მუხლის იდენტურად არეგულირებდა ამ საკითხს. ამ ნორმის თანახმად, თუ ამ კანონით ან საწარმოს წესდებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, პარტნიორთა საერთო კრების მოწვევის, ჩატარების წესი და მისი კომპეტენცია განისაზღვრება ამ მუხლით დადგენილი წესების მიხედვით. პარტნიორთა საერთო კრება ტარდება წელიწადში ერთხელ მაინც. საწარმოს ყოველ პარტნიორს, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების შემთხვევაში – დირექტორსაც, შეუძლია ერთი კვირის ვადაში მოიწვიოს პარტნიორთა საერთო კრება ყველა პარტნიორისათვის დაზღვეული წერილის გაგზავნით ან კომუნიკაციის სხვა საშუალებით, რომელიც იძლევა ადრესატის მიერ ინფორმაციის მიღების დადასტურების საშუალებას. წერილი უნდა შეიცავდეს დღის წესრიგის პროექტს. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ კანონმდებელი არ აკისრებდა პარტნიორს ვალდებულებას, მოწვევის შესახებ შეტყობინებაში დაესაბუთებინა კრებაზე განსახილველი საკითხები. ამასთან, უდავო გარემოება იყო, რომ მ. ა-ს გაეგზავნა შეტყობინებები, რომლებშიც გაწერილი იყო დღის წესრიგის პროექტი.

ამასთან, სამოქალაქო საქმეთა პალატამ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის 63-ე მუხლის მე-9 პუნქტის არასწორად გამოყენების შესახებ, თუმცა, მიიჩნია, რომ ამ დარღვევას არ გამოიწვევია საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მ. ა-მ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

საკასაციო საჩივრის დასაბუთება აგებულია იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ შპს „ქ. მ-ის“ წესდება დაუშვებლად მიიჩნევს პარტნიორთა კრების მოწვევას, მის ჩატარებასა და გადაწყვეტილების მიღებას საზოგადოების პარტნიორის წარმომადგენლის მიერ. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9¹ მუხლი შპს „ქ. მ-ის“ წესდების მსგავსად არეგულირებს სადაო ურთიერთობებს, რომელშიც მითითებულია, რომ პარტნიორთა კრებას იწვევენ (გარდა დირექტორისა), მასში მონაწილეობენ და გადაწყვეტილებებს იღებენ საზოგადოების პარტნიორები და არა საზოგადოების პარტნიორთა წარმომადგენლები.

კასატორის განმარტებით, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3, 46-ე და 47-ე მუხლების, ასევე, შპს „ქ. მ-ის“ წესდების შესაბამისად, პარტნიორთა კრების ოქმი მხარეთა შორის დადებული გარიგებაა და მისი ბათილად ცნობის მოთხოვნაზე ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლი, რომლის თანახმად, გარიგება წარმოადგენს მასში მონაწილე მხარეთა ნების გამოვლენას. ამ შემთხვევაშიც პარტნიორთა კრების მოწვევა, მისი ჩატარება და გადაწყვეტილების მიღება დასაშვებია შპს „ქ. მ-ის“ პარტნიორების მიერ და არა სხვა პირის მიერ.

კასატორი დაუშვებლად მიიჩნევს პარტნიორების სახელით სხვამ მიიღოს გადაწყვეტილება, რადგან ამგვარ ჩანაწერს არ ითვალისწინებს შპს „ქ. მ-ის“ წესდება და ადგენს ქცევის იმგვარ წესს, რომლის თანახმად, ყველა საკითხი, რომელიც არ არის გათვალისწინებული წესდებით, წესრიგდება და გადაწყდება პარტნიორთა კრებაზე.

საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ საქმის განმხილველ სასამართლოს ერთმანეთში აქვს არეული სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები. ამასთან, მითითებულია, რომ შპს „ქ. მ-ი“ სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებულია 2010 წლის 27 იანვარს, მაშინ როდესაც საქმეში წარმოდგენილი მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების ამონაწერით ირკვევა, რომ შპს „ქ. მ-ის“ რეგისტრაციის თარიღია 2001 წლის 18 დეკემბერი.

კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმის თაობაზე, რომ მ. ა-ა სადავოდ ხდიდა 2013 წლის 16 და 23 სექტემბრის პარტნიორთა კრების ოქმების კანონიერებას იმ საფუძვლით, რომ კრება მოიწვია, ჩაატარა და გადაწყვეტილება მიიღო არაუფლებამოსილმა პირმა და აღნიშნავს, რომ აპელანტი არა მხოლოდ მითითებული საფუძვლით ხდიდა სადავოდ პარტნიორთა დასახელებულ კრების გადაწყვეტილებებს, არამედ ასევე მიუთითებდა, რომ გადაწყვეტილებების მიღება დაუსაბუთებელი იყო არსებითად, კერძოდ, არ იყო საკრედიტო ლიმიტის გაზრდისა და საზოგადოების ქონების უზრუნველყოფის მიზნით გამოყენების აუცილებლობა სხვა.

კასატორის პრეტენზია იმ გარემოებას ეფუძნება, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეიცავს სააპელაციო საჩივრის საფუძვლებზე მითითებებას. ასევე არ არის დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ შპს „ქ. მ-ი“ წარმოადგენს შპს „გ-ის“ სამართალმემკვიდრეს და სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებულია 2010 წლის 27 იანვარს, რომლის პარტნიორები არიან მ. ა-ა 39,5%-იანი წილობრივი მონაწილეობით და ჯ. ხ-ა 60,5%-იანი წილობრივი მონაწილეობით. ს. მ-ი არ არის რეგისტრირებული ჯ. ხ-ს წილის მმართველად და სარჩელში მითითებული სხვა ფაქტობრივი გარემოებები.

კასატორი სადაოდ ხდის თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 17 სექტემბრის საოქმო განჩინებას, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მ. ა-ს შუამდგომლობა საქმეზე მტკიცებულების სახით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული 2014 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილების დართვის თაობაზე, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ქ. მ-ის“ 2013 წლის 31 ივლისი პარტნიორთა კრების ოქმი. კასატორის განმარტებით ამ გადაწყვეტილებით დგინდება, რომ ჯ. ხ-ა მ. ა-საგან ფარულად ცდილობდა გადაეცა წილი ს. მ-სათვის და ამგვარად, შემოეყვანა იგი საზოგადოების პარტნიორად.

კასატორი მოითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 17 სექტემბრის საოქმო განჩინების გაუქმებასაც, იმ საფუძვლით, რომ ამ განჩინებით არ დაკმაყოფილდა მ. ა-ს შუამდგომლობა საჯარო რეესტრიდან მოპოვებული მტკიცებულებების საქმისათვის დართვის თაობაზე. ამ დოკუმენტით დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ ჯ. ხ-ს წარმომადგენელი ს. მ-ი ცდილობდა სამეწარმეო რეესტრში იმგვარი ცვლილებები განეხორცილებინა, რომლითაც გაუქმდებოდა სამეწარმეო საზოგადობაში მ. ა-ს რეგისტრირებული უფლებები.

კასატორი მიიჩნევს, რომ მოცემული დავის განხილვა მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრით, სახელდობრ, საინტერესოა როგორ ჩამოყალიბდება სასამართლო პრაქტიკა პარტნიორის წილის მმართველთან დაკავშირებით, წილის მინდობილობით მართვასთან დაკავშირებით, იმ პირობებში როდესაც „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველო კანონი წილთან დაკავშირებული უფლებებისა და მოვალეობების წარმოშობას უკავშირებს სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციას. საქმე საინტერესოა იმ თვალსაზრისითაც, რომ რასაც ადგილი აქვს ამ კონკრეტიულ შემთხვევაში, უთანაბრდება წილის გასხვისებას, ხოლო წილის გასხვისებისათვის კი, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველო კანონით დაწესებულია გარკვეული შეზღუდვები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 02 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორის ძირითადი პრეტენზია (კასაციის საფუძვლები) იმ გარემოებას ეფუძნება, რომ ს. მ-ი, რომელიც არ იყო მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში რეგისტრირებული ჯ. ხ-ს წილის მმართველად, არაუფლებამოსილი იყო მოეწვია და ჩაეტარებინა 2013 წლის 16 და 23 სექტემბრის პარტნიორთა კრება, მით უფრო, პარტნიორთა სახელით მიეღო გადაწყვეტილება; დაუსაბუთებელი იყო შპს „ქ. მ-ის“ 2013 წლის 16 და 23 სექტემბრის პარტნიორთა კრებაზე დღის წესრიგით განსახილველი საკითხები, კერძოდ, არ არსებობდა საკრედიტო ლიმიტის გაზრდისა და საზოგადოების ქონების უზრუნველსაყოფად გამოყენების აუცილებლობა, სამეთვალყურეო საბჭოს გაუქმებისა და წევრთა დათხოვნის აუცილებლობა და სხვ.; შპს „ქ. მ-ის“ პარტნიორ ჯ. ხ-ს მიერ ს. მ-ზე გაცემული მინდობილობა, რომელიც თავისი შინაარსით წარმოადგენდა საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებას საჭიროებდა ყველა პარტნიორის თანხმობას.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ პრაქტიკულად წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი იმავე საფუძვლებს ეფუძნება, რომლებსაც - სააპელაციო საჩივარი და მათ პასუხი გაეცათ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით, რომლითაც დადგენილია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

„მეწარმეთა შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „ე¹“ ქვეპუნქტის თანახმად, საწარმოს რეგისტრაციის მოთხოვნის შემთხვევაში, მარეგისტრირებელ ორგანოს უნდა წარედგინოს საწარმოს ყველა პარტნიორის მიერ ხელმოწერილი და სათანადო წესით დამოწმებული სარეგისტრაციო განაცხადი, რომელიც იმავდროულად არის პარტნიორთა შეთანხმების ნაწილი და რომელშიც უნდა მიეთითოს: ე¹) შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებისა და კომანდიტური საზოგადოების პარტნიორთა წილის მმართველის (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) სახელი და გვარი, საცხოვრებელი ადგილის მისამართი და პირადი ნომერი. ნორმის დანაწესით, წილის მმართველის დანიშვნის შემთხვევაში, აუცილებელია მისი რეგისტრაცია სამეწარმეო რეესტრში, რასაც ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონდა, რადგან საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ს. მ-ი არ წარმოადგენდა ჯულიტა ხ-ს წილის მმართველს და შესაბამისად, არ არსებობდა ამ ფაქტის სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციის „მეწარმეთა შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „ე¹“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლები.

მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ ს. მ-ი მოქმედებდა დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე და იგი უფლებამოსილი იყო, მიეღო გადაწყვეტილებები ჯ. ხ-ს სახელით.

პალატის ზემოაღნიშნული მსჯელობის მატერიალურ-სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულია სამოქალაქო კოდექსის 709-ე მუხლი, რომლის თანახმად, დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელით და ხარჯზე. ასევე, „მეწარმეთა შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლი, რომლის თანახმად, ამ კანონის მე-9 მუხლის პირველ პუნქტში დასახელებულ პირებსა და ინდივიდუალურ მეწარმეს შეუძლიათ წერილობით მისცენ მინდობილობა ამა თუ იმ პირს. მინდობილობა შეიძლება ორ ან რამდენიმე პირს ერთობლივად მიეცეს და განისაზღვროს, რომ ისინი – ორივე ან ყველა ერთად წარმოადგენენ საწარმოს (საერთო მინდობილობა). წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება იურიდიულ მოქმედებათა განხორციელებისას უნდა შეესაბამებოდეს მინდობილობის შინაარსს.

ამდენად, ჯ. ხ-მ ს. მ-ს სადავო უფლებამოსილება, რომელიც დაკავშირებული იყო მისი სახელით გადაწყვეტილებების მიღებასთან, მიანიჭა, როგორც სამოქალაქო კოდექსის, ასევე, „მეწარმეთა შესახებ’’ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით, რის გამოც კასატორის იმგვარი პრეტენზია, როგორიცაა წილის გადაცემის (გასხვისება) შეზღუდვა, წილის მმართველის სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციის აუცილებლობა, საკუთრების მინდობისათვის პარტნიორთა თანხმობის აუცილებლობა, მოცემულ შემთხვევაში უსაფუძვლოა, რამდენადაც არც ერთი მათგანის საჭიროება, ამ კონკრეტულ საქმეზე არ არსებობდა.

შპს „ქ. მ-ის“ 2013 წლის 16 და 23 სექტემბრის პარტნიორთა კრებაზე დღის წესრიგით განსახილველი საკითხების დასაბუთებულობას რაც შეეხება, აღნიშნულის საკითხი რეგულირებულია „მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-9¹ მუხლით, რომლის თანახმად, თუ ამ კანონით ან საწარმოს წესდებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, პარტნიორთა საერთო კრების მოწვევის, ჩატარების წესი და მისი კომპეტენცია განისაზღვრება ამ მუხლით დადგენილი წესების მიხედვით. პარტნიორთა საერთო კრება ტარდება წელიწადში ერთხელ მაინც. საწარმოს ყოველ პარტნიორს, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების შემთხვევაში – დირექტორსაც, შეუძლია ერთი კვირის ვადაში მოიწვიოს პარტნიორთა საერთო კრება ყველა პარტნიორისათვის დაზღვეული წერილის გაგზავნით ან კომუნიკაციის სხვა საშუალებით, რომელიც იძლევა ადრესატის მიერ ინფორმაციის მიღების დადასტურების საშუალებას. წერილი უნდა შეიცავდეს დღის წესრიგის პროექტს. დადგენილია, რომ შპს „ქ. მ-ის” წესდების 6.7, 6.8 და 6.9 მუხლები რაიმე გამონაკლისს ამ მუხლიდან არ ითვალისწინებდა. შესაბამისად, კასატორის პრეტენზია მოწვევის შესახებ შეტყობინებაში დაესაბუთებინა კრებაზე განსახილველი საკითხები უსაფუძვლოა.

რაც შეეხება კასატორის მითითებას იმ გარემოებაზე, რომ შპს „ქ. მ-ის“ რეგისტრაციის თარიღია 2001 წლის 18 დეკემბერი, ნაცვლად თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 03 დეკემბრის განჩინებაში მითითებული 2010 წლის 27 იანვრისა, სწორია, თუმცა საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ დარღვევას არ გამოუწვევია მოცემულ საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს უზენაესი სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან ამ კატეგორიის საქმეებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი და მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ა-ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს - მ. ა-ას (პ/ნ: ……..) დაუბრუნდეს 2015 წლის 20 იანვარს №1 საგადასახდო დავალებით გ. ჭ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე