№ას-940-902-2014 30 აპრილი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ვ. ხ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ქ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 16 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანამესაკუთრედ ცნობა, თანხის დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგი.ს სარჩელით მიმართა მ. ქ-ემ მოპასუხეების: ვ. ხ-ის, ს. ხ-ის, ნ. ხ-ისა და ი. ხ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა:

1. ქ.თბილისში, სოფელ დიღომში მდებარე უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ვ. ხ-ის ცნობა;

2. ს., ი., ნ. და ვ. ხ-ებისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 7400 აშშ დოლარის დაკისრება;

3. ქ.თბილისში, სოფელ დიღომში მდებარე იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების აუქციონის წესით რეალიზაციის გზით დავალიანების დაფარვის განხორციელება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 ი.ნვრის გადაწყვეტილებით:

1. მ. ქ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

2. ვ. ხ-ი ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, სოფელ დოღომში მდებარე დ. ხ-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების ¼ წილის მესაკუთრედ;

3. ს. ხ-ს, ი. ხ-ს, ვ. ხ-სა და ნ. ხ-ს დაეკისრათ 2011 წლის 11 ივნისის სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე 6500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, საიდანაც 5000 აშშ დოლარი წარმოადგენდა სესხის ხელშეკრულების ძირითად დავალიანებას, ხოლო 1500 აშშ დოლარი დარიცხულ პირგასამტეხლოს;

4. დადგინდა, რომ დავალიანების გადახდა განხორციელებულიყო ვ. ხ-ის, ი. ხ-ის, ს. ხ-ისა და ნ. ხ-ის საკუთრებაში არსებული ქ.თბილისში, სოფელ დოღომში მდებარე უძრავი ქონებით.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ხ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 16 ივლისის განჩინებით:

1. ვ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

2. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2011 წლის 11 ივნისს მ. ქ-ესა და დ. ხ-ის მინდობილ პირს, ნ. ხ-ს შორის დაიდო სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების საფუძველზე, დ. ხ-მა სესხის სახით მიიღო 5000 აშშ დოლარი, 3 თვის ვადით. სარგებელი შეადგენდა 5%-ს;

ხსენებული ხელშეკრულების უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა დ. ხ-ის საკუთრებაში არსებული ქ.თბილისი, სოფელ დიღომში მდებარე უძრავი ქონება (600კვ.მ მიწის ნაკვეთი, საცხოვრებელი სახლი დამხმარე სათავსოთი და ავტოსადგომით);

დ. ხ-ი გარდაიცვალა 2011 წლის 20 ივნისს. 2012 წლის 30 ივლისს სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე ს. ხ-ი, ი. ხ-ი და ნ. ხ-ი დარეგისტრირდნენ იპოთეკით დატვირტული უძრავი ქონების მესაკუთრეებად;

ვ. ხ-ი იყო დ. ხ-ის შვილი. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ვ. ხ-ი ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, სოფელ დიღომში მდებარე დ. ხ-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების ¼ წილის მესაკუთრედ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, 316-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 623-ე მუხლზე და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 1484-ე მუხლის პირველ ნაწილზე. მოცემულ შემთხვევაში, უდავო იყო, რომ დ. ხ-ის მემკვიდრეებს წარმოადგენდნენ ს., ი. და ნ. ხ-ები, რომლებმაც მიიღეს სამკვიდრო. აღნიშნული იმას ნიშნავდა, რომ ისინი, ასევე, წარმოადგენდნენ 2011 წლის 11 ივნისს მ. ქ-ესა და დ. ხ-ს შორის გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე, მამკვიდრებლის მიერ სესხის სახით აღებული თანხის დაბრუნებაზე ვალდებულ პირებს.

საქმეზე დადგინდა, რომ 2011 წლის 11 ივნისის სესხის ხელშეკრულება უზრუნველყოფილი იყო იპოთეკით.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 301-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დაადგინა, რომ მოპასუხეებისათვის დაკისრებული თანხის ამოღება უნდა მომხდარიყო ამ უკანასკნელთა თანასაკუთრებაში არსებული მემკვიდრეობით მიღებული, იპოთეკით დატვირთული უძრავი ნივთის რეალიზაციის გზით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 417-ე, 418-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 420-ე მუხლზე და განმარტა, რომ მართალია, ვალდებულების დარღვევის ფაქტის არსებობისას კრედიტორს ენიჭება პირგასამტეხლოს უპირობოდ მოთხოვნის უფლება, მაგრამ მისი ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლომ მხედველობაში უნდა მიიღოს, თუ როგორია შესრულების ღირებულების, მისი შეუსრულებლობისა და არაჯეროვანი შესრულებით გამოწვეული ზიანის თანაფარდობა პირგასამტეხლოს ოდენობასთან, ვინაიდან, პირგასამტეხლოს მიზანია კრედიტორის დარღვეული უფლების აღდგენა და არა გამდიდრება. შესაბამისად, პირგასამტეხლო უნდა იყოს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ვალდებულების დარღვევის თანაზომიერი და გონივრული. ამდენად, სასამართლოსთვის მინიჭებული უფლებამოსილება შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლოს შემცირებასთან დაკავშირებით, უნდა განხორციელებულიყო საქმის გარემოებების მიხედვით, რა დროსაც გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო მხარეთა ეკონომიკური მდგომარეობა, მათი მოლოდინი ხელშეკრულების მიმართ, შესრულების ვადის გადაცილების პერიოდი და ა.შ.

მოცემულ შემთხვევაში, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა მიერ სესხის ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირგასამტეხლო წარმოადგენდა შეუსაბამოდ მაღალ ოდენობას და მოთხოვნილი პირგასამტეხლოს ოდენობა 2400 აშშ დოლარიდან შეამცირა 1500 აშშ დოლარამდე. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ საქმის გარემოებების გათვალისწინებით, ერთხელ უკვე შეამცირა მოთხოვნილი პირგასამტეხლო, რაც სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია გონივრულად და საფუძვლიანად და აღნიშნა, რომ აღარ არსებობდა სასამართლოს მიერ განსაზღვრული პირგასამტეხლოს კიდევ ერთხელ შემცირების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ აპელანტს არ ჰქონდა წარდგენილი დასაბუთებული სააპელაციო პრეტენზია, რაც გახდებოდა გასაჩივრებულ ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი. სააპელაციო საჩივარში მოყვანილი არგუმენტები ვ. ხ-ის მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობის შესახებ, ვერ გახდებოდა გასაჩივრებულ ნაწილში სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ხ-მა.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ არის იურიდიულად საკმარისად დასაბუთებული და დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. სასამართლოს კასატორის მიერ მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე არ უმსჯელია და არ გაუთვალისწინებია;

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1485-ე მუხლის პირველი ნაწილი, კერძოდ, ვინაიდან ვ. ხ-ი არის არასრულწლოვანი, გადაწყვეტილების აღსრულება არ უნდა მოხდეს მისი ¼-ის ნაწილში;

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლი. კასატორისათვის, რომელიც სოციალურად დაუცველთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული პირია და სახელმწიფოსგან შემწეობას იღებს, უნდა მოხდეს პირგასამტეხლოს ჩამოწერა, ვინაიდან, პირგასამტეხლო შეუსაბამოდ დიდია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანი. სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებული. სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში ამ ნორმის გამოყენების წინაპირობა არ არსებობს, ვინაიდან კასატორი განთავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე