საქმე №ას-943-905-2014 8 აპრილი, 2015 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – შპს „ფ. ჯ-ა“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ს. მ-ა“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 ივნისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება
დავის საგანი – გარკვეული პირობებით გარიგების დადების ფაქტის აღიარება, სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
შპს „ს. მ-მ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ფ. ჯ-ს“ მიმართ და მოითხოვა, აღიარებულ იქნას მოსარჩელის მიერ 2012 წლის აგვისტოს, სექტემბერსა და ოქტომბერში მოპასუხისათვის სარეკლამო მომსახურების გაწევის ფაქტი ხელშეკრულების, მედიაგეგმებისა და მასში მხარეთა მიერ შეტანილი ცვლილებების შესაბამისად, მოპასუხეს დაეკისროს გაწეული მომსახურების საფასურის – 243707,76 ლარის, ასევე პირგასამტეხლოსა და მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება.
მოსარჩელის განმარტებით, მან მოპასუხეს გაუწია სარეკლამო მომსახურება, რისი საფასურიც ამ უკანასკნელს არ გადაუხდია.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო, დაეთანხმა მოსარჩელის მითითებას მხარეთა შორის სარეკლამო მომსახურების ხელშეკრულების დადებასთან დაკავშირებით, თუმცა სადავოდ მიიჩნია დავალიანების ოდენობა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს „ს. მ-ს“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, აღიარებულ იქნა შპს „ს. მ-ს“ მიერ 2012 წლის აგვისტოს, სექტემბრისა და ოქტომბრის განმავლობაში შპს „ფ. ჯ-სათვის“ სარეკლამო მომსახურების გაწევის ფაქტი ხელშეკრულების, მედია-გეგმების და მასში მხარეთა მიერ შეტანილი ცვლილებების შესაბამისად, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 2012 წლის აგვისტოს, სექტემბერსა და ოქტომბერში გაწეული მომსახურების საფასურის – 243 707.76 ლარის, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 2012 წლის 25 სექტემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 2012 წლის აგვისტოს მომსახურების საფასურის – 105 698.09 ლარის 0.1%-ის, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 2012 წლის 18 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 2012 წლის სექტემბრის მომსახურების საფასურის – 121 582. 22 ლარის 0.1%-ის, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 2012 წლის 20 ნოემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 2012 წლის ოქტომბრის მომსახურების საფასურის – 16 427.45 ლარის 0.1%-ის გადახდა, მოპასუხე შპს „ფ. ჯ-ს“ ასევე დაეკისრა 2012 წლის 25 სექტემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 2012 წლის აგვისტოს მომსახურების საფასურის – 105 698.09 ლარის წლიური 8%-ის, 2012 წლის 18 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 2012 წლის სექტემბრის მომსახურების საფასურის – 121 582. 22 ლარის წლიური 8%-ისა და 2012 წლის 20 ნოემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 2012 წლის ოქტომბრის მომსახურების საფასურის – 16 427.45 ლარის წლიური 8%-ის გადახდა.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2012 წლის 13 ივლისს მოსარჩელე შპს „ს. მ-ს“ („მედია სააგენტო“) და მოპასუხე შპს „ფ. ჯ-ს“ („დამკვეთი“) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ტელეეთერში სარეკლამო რგოლების განთავსების თაობაზე.
ხელშეკრულების 6.3 პუნქტის თანახმად, მხარეთა შორის ანგარიშსწორება წარმოებს ყოველთვიურად, სააგენტოს (მოსარჩელე) მიერ მიწოდებულ რეპორტში ასახული მონაცემების საფუძველზე დამკვეთისათვის მიწოდებული ინვოისის შესაბამისად. რაიმე ეჭვის არსებობისას მხარეები მიიჩნევენ, რომ დამოუკიდებელი კვლევითი სააგენტო T-ის მონაცემები საეთერო გასვლების თაობაზე წარმოადგენს ზუსტ და უტყუარ ინფორმაციას, რომელზე დაყრდნობითაც დამკვეთს (შპს „ფ. ჯ-ა“) წარმოეშობა ანგარიშსწორების ვალდებულება. ამასთან, „დამკვეთს“ (შპს „ფ. ჯ-ა“) უფლება მიეცა, ყოველი თვის დასრულებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში გადაემოწმებინა T-ის მონაცემები თავისი ხარჯით, მის მიერ შერჩეულ სხვა ექსპერტთან.
ამავე ხელშეკრულების 6.4 პუნქტით დადგინდა, რომ დამკვეთი ანგარიშსწორებას ახორციელებს ყოველთვიურ რეპორტში ასახულ მონაცემებზე დაყრდნობით, საანგარიშო თვის დასრულების შემდგომ მიღებული ანგარიშფაქტურის საფუძველზე. დამკვეთი ვალდებულია, აანაზღაუროს დავალიანება ანგარიშფაქტურის მიღებიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში. ამ ვადის დარღვევისთვის განისაზღვრა პირგასამტეხლო ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.2%. ხელშეკრულების მოქმედებისა და რეკლამის განთავსების ვადად განისაზღვრა 2012 წლის 13 ივლისი – 2012 წლის 30 სექტემბერი.
ხელშეკრულების 15.1 პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ერთმანეთისთვის წარსადგენი ნებისმიერი შენიშვნა, შეტყობინება, ინფორმაცია, ინვოისი ან სხვა დოკუმენტი უნდა გაეგზავნათ პირადი გადაცემით, ან დაზღვეული საფოსტო გზავნილით (ჩაბარების დასტურით), ან დანართ 2-ში მითითებულ მხარეთა მისამართებზე, ან ოფიციალურ რეგისტრირებულ ელექტრონულ ფოსტაზე (ფოსტის მიღების თაობაზე აუცილებელი ელექტრონული დასტურით).
აღნიშნული ხელშეკრულების 4.2 პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ თითოეული მხარე განსაზღვრავდა ამ ხელშეკრულების შესრულებაზე და სამუშაო პროცესში ტექნიკურ საკითხებთან დაკავშირებულ პროცედურებზე პასუხისმგებელ პირს, რომელთა ვინაობა მოცემული იქნებოდა ხელშეკრულების დანართ 2-ში.
საქმეში მოთავსებული დანართი 2-ის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ, ხელშეკრულების ზემოთ მითითებული პუნქტის რეალიზების მიზნით, მხარეებმა დანიშნეს პასუხისმგებელი პირები: „დამკვეთის“ (შპს „ფ. ჯ-ა“) მხრიდან – ს. ბ-ა და ე. ღ-ე; „მ. ს-ს“ მხრიდან – თ. რ-ა და ნ. ა-ე. ამავე დანართით მხარეებმა, ხელშეკრულების 15.1 პუნქტის საფუძველზე, შეათანხმეს შეტყობინებებისა და ინფორმაციების მიწოდების საშუალებები, მათ შორის არის ელექტრონული მიმოწერაც.
ამდენად, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მხარეთა ახსნა-განმარტების, 2012 წლის 13 ივლისის ხელშეკრულების, ხელშეკრულების №2 დანართის და მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე მართებულად მიიჩნია, რომ ზემოთ აღნიშნული პირები მონაწილეობდნენ ხელშეკრულების შესრულების პროცესში წარმოქმნილი ტექნიკური და პროცედურული საკითხების დარეგულირებაში, მათ შორის ათანხმებდნენ მედია გეგმას, შეჰქონდათ მასში ცვლილებები და ა.შ.
მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის წარმომადგენლების მოსაზრება, რომ მოწმის სახით დაკითხულ ე. ღ-ის ჩვენებას არ უნდა მიეცეს მტკიცებულებითი მნიშვნელობა, რადგან იგი არ წარმოადგენს ხელშეკრულების მხარეს და მის მიერ გაგზავნილი ან მიღებული ვერანაირი სახის წერილი ვერ დაადასტურებს მხარეთა მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების ფაქტს. ის წარმოადგენდა მხოლოდ ტექნიკურ საკითხებთან დაკავშირებულ პროცედურებზე პასუხისმგებელ პირს.
სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების ზემოთ მითითებული პუნქტებისა და ხელშეკრულების №2 დანართის ანალიზი სრულად აბათილებს სააპელაციო საჩივრის ამ არგუმენტს. კერძოდ, უდავოა, ამ ურთიერთობებში ე. ღ-ე წარმოადგენდა ხელშეკრულების შესრულებაზე და სამუშაო პროცესში ტექნიკურ საკითხებთან დაკავშირებულ პროცედურებზე დამკვეთის, შპს „ფ. ჯ-ს“ მხრიდან დანიშნულ პასუხისმგებელ პირს.
სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის მითითება ელექტრონული ფოსტით გაგზავნილი წერილების დაუშვებელ მტკიცებულებებად მიჩნევის შესახებ და განმარტა, რომ ამ სახით შეტყობინებების გაგზავნის თაობაზე, მხარეები შეთანხმდნენ ხელშეკრულების 15.1 პუნქტით და №2 დანართით.
აღსრულების ეროვნული ბიუროს ფაქტების კონსტატაციის შესახებ ოქმთან მიმართებით სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ფაქტების კონსტატაციით დადასტურდა ელწერილების გაგზავნა-მიღება და მოხდა ელწერილებში არსებული ინფორმაციის ოქმში ასახვა, აღნიშნული კი არ ეწინააღმდეგება კანონის მოთხოვნებს, რადგან ფაქტის კონსტატაცია წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებულ მტკიცებულებათა სახეს.
საქმის მასალებით სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დაადგინა, რომ მოსარჩელის მიერ გაწეული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სარეკლამო მომსახურების ღირებულება ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადებში მოპასუხეს არ აუნაზღაურებია.
ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილ შემდეგ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით: 1. ნ-ის სატელევიზიო აუდიტორიის გაზომვა და კვლევა (გაცემულია T-ის ოფიციალური წარმომადგენლის – თ-ვ ე-ა საქართველოს მიერ), №ეა-……, №ეა-05 …… და №ეა-…… საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები, №1 მიღება-ჩაბარების აქტი, აღსრულების ეროვნული ბიუროს ოქმი ფაქტების კონსტატაციის შესახებ №F……, შპს „T-ს“ 2013 წლის 11 ივლისის წერილი, მოწმე ე. ღ-ის ჩვენება, მართებულად მიიჩნია დადგენილად შპს „ს. მ-ს“ მიერ ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სარეკლამო მომსახურების შპს „ფ. ჯ-სათვის“ გაწევის ფაქტი.
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2012 წლის აგვისტო-ოქტომბერში განხორციელდა 636 სარეკლამო ჩართვა, აქედან აგვისტოში – 174 (ჯამში 5 100 წამი), სექტემბერში – 415 (ჯამში 5 155 წამი) და ოქტომბერში – 47 (ჯამში 705 წამი). ამასთან, სექტემბრის მომსახურების თაობაზე შედგენილია მიღება-ჩაბარების აქტი. გაწეული მომსახურების ღირებულება 2012 წლის აგვისტოში შეადგენდა 105 698.09 ლარს, სექტემბერში – 121 582.22 ლარს და ოქტომბერში – 16 427.45 ლარს. სარეკლამო რგოლების ანალოგიური ოდენობის სატელევიზიო არხებზე განთავსება დასტურდებოდა აგრეთვე შპს „T-ს“ მიერ სასამართლოში წარდგენილი დოკუმენტაციით.
პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილი შესაგებლით მოპასუხე შპს „ფ. ჯ-ა“ სადავოდ არ ხდიდა მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობას და სარჩელისგან თავს იცავდა მხოლოდ იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ სარჩელზე დართული დოკუმენტებით არ დასტურდებოდა დავალიანების არსებობა, თუმცა მას სარჩელზე დართული დავალიანების დამადასტურებელი მტკიცებულებების უარმყოფელი რაიმე დოკუმენტი სასამართლოსთვის არ წარუდგენია. მეტიც, მოსარჩელის მხრიდან სარჩელის მოთხოვნების დაზუსტების შემდეგ, 2013 წლის 27 ივნისის მოსამზადებელ სასამართლო სხდომაზე მიღებული საოქმო განჩინებით სასამართლომ შპს „ფ. ჯ-ს“ წარმომადგნლებს შესაგებლის წარსადგენად განუსაზღვრა 10 დღე, თუმცა ამ საპროცესო უფლებით მოპასუხეს არ უსარგებლია. შესაბამისად, მოსარჩელემ მოახდინა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების სრულად რეალიზება, რაც გამოიხატა სარჩელში მითითებული ფატებისა და მოთხოვნების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარდგენაში მაშინ, როდესაც მოპასუხემ ვერ შესძლო მისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და თავის შესაგებელში მითითებული გარემოების (დავალიანების არარსებობა) დადასტურება.
სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლის დასადასტურებლად სასამართლოს, სხვა მტკიცებულებებთან ერთად, წარუდგინა T-ის ოფიციალური წარმომადგენლის – თ-ვ ე-ა საქართველოს მიერ გაცემული დოკუმენტები (მონაცემები), რომლებიც ადასტურებდა მოსარჩელის მხრიდან ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას. სასამართლომ კიდევ ერთხელ მიუთითა ხელშეკრულების 6.3 პუნქტზე, რომლის თანახმად, მხარეთა შორის ანგარიშსწორება წარმოებს ყოველთვიურად, სააგენტოს (მოსარჩელე) მიერ მიწოდებულ რეპორტში ასახული მონაცემების საფუძველზე დამკვეთისათვის მიწოდებული ინვოისის შესაბამისად. რაიმე ეჭვის არსებობისას, მხარეები მიიჩნევენ, რომ დამოუკიდებელი კვლევითი სააგენტო T-ის მონაცემები საეთერო გასვლების თაობაზე წარმოადგენს ზუსტ და უტყუარ ინფორმაციას, რომელზე დაყრდნობითაც დამკვეთს (შპს „ფ. ჯ-ა“) წარმოეშობა ანგარიშსწორების ვალდებულება.
ამდენად, უდავოა, რომ T-ის ოფიციალური წარმომადგენლის – თ-ვ ე-ა საქართველოს მიერ გაცემული მონაცემები საეთერო გასვლის თაობაზე წარმოადგენს ისეთ ინფორმაციას, რომელზე დაყრდნობითაც შპს „ფ. ჯ-ს“ წარმოეშობა ანგარიშსწორების ვალდებულება. ამასთან, ხელშეკრულების ამავე პუნქტით შპს „ფ. ჯ-ს“ უფლება მიეცა, ყოველი თვის დასრულებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში გადაემოწმებინა T-ის მონაცემები თავისი ხარჯით, მის მიერ შერჩეულ სხვა ექსპერტთან. მოპასუხეს (აპელანტს) არც ამ სახელშეკრულებო უფლებით უსარგებლია მითითებული ვადის განმავლობაში და სხვა ექსპერტთან არ გადაუმოწმებია T-ს მონაცემები. შესაბამისად, ამ მონაცემების ეჭვქვეშ დაყენება ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადის გასვლისა და მას შემდეგ, რაც კრედიტორმა შპს „ს. მ-მ“ დავალიანების დაკისრების მოთხოვნით სარჩელი აღძრა სასამართლოში, უნდა შეფასდეს მოპასუხე მხარის მხრიდან სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მესამე ნაწილის დარღვევად და უფლების არაკეთილსინდისიერ განხორციელებად.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებული გარემოება მოსარჩელის მხრიდან ვალდებულების დარღვევის შესახებ. აპელანტი ვალდებულების დარღვევის საფუძვლად უთითებს შპს „ს. მ-ს“ მხრიდან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული რეპორტისა და ანგარიშფაქტურების სათანადო წესით წარუდგენლობაზე.
2012 წლის 13 ივლისს მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 6.3 პუნქტის თანახმად, მხარეთა შორის ანგარიშსწორება წარმოებს ყოველთვიურად, ამ ხელშეკრულების მე-5 მუხლში მოხსენიებულ რეპორტში ასახული მონაცემების საფუძველზე დამკვეთისათვის მიწოდებული ინვოისის შესაბამისად (ყოველი თვის დასრულებიდან 15 კალენდარული დღის განმავლობაში მედიის სააგენტო აწვდის დამკვეთს რეპორტს გასული თვის განმავლობაში აქტიურობის თაობაზე... მუხლი 5.1). რაიმე ეჭვის არსებობისას მხარეები მიიჩნევენ, რომ დამოუკიდებელი კვლევითი სააგენტო T-ის მონაცემები საეთერო გასვლის თაობაზე წარმოადგენს ზუსტ და უტყუარ ინფორმაციას, რომელზე დაყრდნობითაც დამკვეთს წარმოეშობა ანგარიშსწორების ვალდებულება. ამასთან, „დამკვეთს“ უფლება აქვს იმავე ვადაში გადაამოწმოს T-ის მონაცემები თავისი ხარჯით მის მიერ შერჩეულ სხვა ექსპერტთან. ხელშეკრულების 6.4. პუნქტის თანახმად, დამკვეთი ანგარიშსწორებას ახორციელებს ყოველთვიურ რეპორტში ასახულ მონაცემებზე დაყრდნობით, საანგარიშო თვის დასრულების შემდგომ მიღებული ანგარიშფაქტურის საფუძველზე. დამკვეთი ვალდებულია, აანაზღაუროს დავალიანება ანგარიშფაქტურის მიღებიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში...
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ანგარიშსწორების საფუძველს წარმოადგენს ინვოისი და ანგარიშფაქტურა, ხოლო რეპორტი ინფორმაციაა გასული თვის განმავლობაში აქტიურობის თაობაზე და მისი ქაღალდის ფორმატში მიწოდების ვალდებულებას ხელშეკრულება არ ითვალისწინებდა. მეტიც, როგორც ზემოთაც აღინიშნა, №2 დანართით მხარეებმა შეტყობინებებისა და ინფორმაციების გაცვლის ერთ-ერთ საშუალებად ელექტრონული ფოსტა გაითვალისწინეს. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის წარმომადგენლის ახსნა-განმარტებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით და მოწმე ე. ღ-ის ჩვენებით დადგენილია, რომ რეპორტების წარდგენა ხდებოდა სწორედ ელექტრონული კომუნიკაციის საშუალებით.
რაც შეეხება ანგარიშ-ფაქტურებს, მათი წარდგენაც მოცემულ შეთხვევაში ხდებოდა ელექტრონულად. პალატამ მიუთითა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის №996 ბრძანების 11.2. მუხლზე, რომლის თანახმად შემოსავლების სამსახურის ვებგვერდის მეშვეობით პირის მიერ ელექტრონული ფორმით შედგენილი, წარდგენილი/გაგზავნილი დოკუმენტი არ საჭიროებს უფლებამოსილი პირის ხელმოწერას და მას აქვს ისეთივე იურიდიული ძალა, როგორიც წერილობითი ფორმით წარდგენილ/გაგზავნილ, პირადი ხელმოწერითა და ბეჭდით დამოწმებულ დოკუმენტს.
სარეკლამო რგოლის შენახვის ვალდებულებასთან დაკავშირებით აპელანტის სააპელაციო პრეტენზიაზე სააპელაციო პალატამ მიუთითა „რეკლამის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლზე, რომლის თანახმად, რეკლამის დამკვეთი, მწარმოებელი და გამავრცელებელი ვალდებული არიან, შეინახონ სარეკლამო მასალები ან მათი ასლები, მათში შემდგომში შეტანილი ყველა ცვლილების ჩათვლით, რეკლამის უკანასკნელად გავრცელების დღიდან 2 თვის განმავლობაში, ხოლო თუ სარეკლამო მასალა სადავო გახდა – შესაბამისი ორგანოების მიერ ამ დავის გადაწყვეტამდე.
მოცემულ შემთხვევაში სარჩელი შეტანილია 2012 წლის 20 დეკემბერს, ანუ რეკლამის უკანასკნელად გავრცელების დღიდან (2012 წლის 3 ოქტომბერი) 2 თვის გასვლის შემდეგ, შესაბამისად, მისი შენახვის ვალდებულება გაქარწყლებული იყო 2012 წლის 3 დეკემბერს და შპს „ს. მ-ს“ სარეკლამო მასალების ან მათი ასლების შენახვის ვალდებულება აღარ ეკისრებოდა. ამასთან, უდავოა, რომ ასეთის საჭიროება არც არსებობდა, რადგან შპს „ფ. ჯ-ს“ T-ის მონაცემები ხელშეკრულების მე-5 მუხლში მითითებულ ვადაში სადავოდ არ გაუხდია და ისინი სხვა ექსპერტთან არ გადაუმოწმებია.
სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 629-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ შპს „ს. მ-მ“, როგორც მენარდემ, შეასრულა 2012 წლის 13 ივლისის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, უზრუნველყო რა შეთანხმებული სარეკლამო მომსახურების გაწევა, ხოლო შემკვეთმა – შპს „ფ. ჯ-მ“ არ შეასრულა მენარდისათვის შეთანხმებული საზღაურის გადახდის ვალდებულება.
სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, მითითებული ფაქტობრივ-სამართლებრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საქალაქო სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხისათვის გაწეული სარეკლამო მომსახურების ღირებულების – 243 707.76 ლარის (აგვისტოს – 105 698.09, სექტემბრის – 121 582.22 და ოქტომბრის – 16 427.45 ლარი) დაკისრების თაობაზე.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებული გარემოება პირგასამტეხლოს დაკისრების უსაფუძვლობასა და მის ოდენობად 0,1 % განსაზღვრის თაობაზე.
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლისა და 418-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მხარეებს შორის გაფორმებული 2012 წლის 13 ივლისის ხელშეკრულების 6.5.1 ქვეპუნქტის თანახმად, პირგასამტეხლო შეადგენს 0.2%-ს ყოველ გადაცილებულ დღეზე. ამავე ხელშეკრულების 6.4 პუნქტის მიხედვით, დამკვეთი ანგარიშსწორებას ახორციელებს საანგარიშო თვის დასრულების შემდგომ მიღებული ანგარიშფაქტურების საფუძველზე მათი მიღებიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში.
სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ 2012 წლის აგვისტოში გაწეული მომსახურებისათვის გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურა დამკვეთ შპს „ფ. ჯ-ს“ წარედგინა 2012 წლის 17 სექტემბერს, სექტემბრის – 10 ოქტომბერს, ხოლო ოქტომბრის – 12 ნოემბერს, შესაბამისად, სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ ანგარიშსწორების ზემოაღნიშნული 7-დღიანი ვადის გათვალიწინებით, შესრულების ვადაგადაცილების და ე.ი. პირგასამტეხლოს დაკისრების თარიღად 2012 წლის აგვისტოს დავალიანებისათვის უნდა განსაზღვრულიყო შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურის წარდგენიდან მე-8 დღე – 25 სექტემბერი, სექტემბრის დავალიანებისათვის – 18 ოქტომბერი და ოქტომბრის დავალიანებისათვის – 20 ნოემბერი.
სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ, მართალია, ვალდებულების დარღვევის ფაქტის არსებობისას კრედიტორს ენიჭება პირგასამტეხლოს უპირობოდ მოთხოვნის უფლება, მაგრამ მისი ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლომ მხედველობაში უნდა მიიღოს, თუ როგორია შესრულების ღირებულების, მისი შეუსრულებლობისა და არაჯეროვანი შესრულებით გამოწვეული ზიანის თანაფარდობა პირგასამტეხლოს ოდენობასთან, ვინაიდან, პირგასამტეხლოს მიზანია კრედიტორის დარღვეული უფლების აღდგენა და არა გამდიდრება. შესაბამისად, პირგასამტეხლო უნდა იყოს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ვალდებულების დარღვევის თანაზომიერი და გონივრული. ამდენად, სასამართლოსთვის მინიჭებული უფლებამოსილება შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლოს შემცირებასთან დაკავშირებით უნდა განხორციელდეს საქმის გარემოებათა გათვალისწინებით, რა დროსაც გათვალისწინებული უნდა იქნეს მხარეთა ეკონომიკური მდგომარეობა, მათი მოლოდინი ხელშეკრულების შესრულების მიმართ, შესრულების ვადის გადაცილების პერიოდი და ა.შ.
მოცემულ შემთხვევაში საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია რა, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი პირგასამტეხლო – ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე შეუსრულებელი ვალდებულების 0.2% წარმოადგენდა შეუსაბამოდ მაღალ პირგასამტეხლოს, მისი ოდენობა შეამცირა 0.1%-მდე, რაც სააპელაციო პალატამ გონივრულად მიიჩნია და აღნიშნა, რომ სასამართლოს მიერ განსაზღვრული პირგასამტეხლოს შემცირების საფუძველი აღარ არსებობს. საკითხის ამგვარად გადაწყვეტისას, სააპელაციო პალატამ გაითვალისწინა ის ფაქტიც, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიექცა დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად და ამჟამად იგი აღსრულებულია.
სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 411-ე მუხლის მიხედვით, სააპელაციო პალატა დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს პოზიციას, რომ მოპასუხეს მიუღებელი შემოსავლის სახით უნდა დაკისრებოდა წლიური 8%-ის გადახდა, რომელსაც იგი მიიღებდა ბანკში თანხების დეპოზიტზე განთავსებით და მიუღებელი შემოსავლის ათვლაც უნდა დაწყებულიყო პირგასამტეხლოს ათვლისათვის ზემოთ უკვე განსაზღვრული თარიღებიდან.
სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ აპელანტს სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გაუხდია მიუღებელი შემოსავლის სახით მისთვის წლიური 8%-ის ოდენობით დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივი გარემოება, იგი შემოიფარგლა მხოლოდ იმით, რომ მიუღებელი შემოსავალი წარმოადგენდა აქცესორულ უფლებას და, ვინაიდან ძირითადი მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობდა, შესაბამისად, სარჩელი ამ ნაწილშიც არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო. იქიდან გამომდინარე, რომ თანხის დაკისრების შესახებ ძირითადი მოთხოვნა დაკმაყოფილებულია, სააპელაციო პალატამ სარჩელის მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის ნაწილშიც დასაბუთებულად ჩათვალა.
სააპელაციო პალატამ ასევე განმარტა, რომ მოცემულ საქმეზე მოსარჩელის მიერ დაყენებული აღიარებითი მოთხოვნა არის მიკუთვნებითი სარჩელის შემადგენელი ნაწილი და ემსახურება მიკუთვნებით სარჩელზე ფაქტობრივი საფუძვლის დადგენას. ამდენად, შესაძლებელია ამ ორი მოთხოვნის ერთდროულად განხილვა. ამასთან, იმ შემთხვევაშიც, თუ აღნიშნული ჩაითვლება საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების წინაპირობა არ იარსებებს, რადგან აღნიშნული დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება არ გამოტანილა (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მესამე ნაწილი).
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება პირგასამტეხლოს დაკისრების ნაწილში შპს „ფ. ჯ-მ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით პირგასამტეხლოს დაკისრებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორმა მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრებული პირგასამტეხლო – 0.1% შეუსაბამოდ მაღალია, რადგან სასამართლო პრაქტიკის შესაბამისად, დამკვიდრებულია პირგასამტეხლოს სახით 0.02 პროცენტის დაკისრება. სასამართლოს მიერ გამოყენებული პირგასამტეხლო – 0.1%-ის ოდენობით წლიურ 36,5%-ს შეადგენს, რაც სცილდება არა მარტო სამართლიანობის, არამედ ყოველგვარი გონივრულობის ფარგლებს.
მხარემ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მიექცა დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად და აღსრულებულმა თანხამ შეადგინა 365000 ლარი, საიდანაც ძირითადი თანხაა 243000 ლარი, ხოლო პირგასამტეხლო და მიუღებელი შემოსავალი – 122000 ლარი. როგორც მოსარჩელე უთითებდა, ძირითადი ვალდებულება უნდა შესრულებულიყო 2012 წლის ნოემბერში. გადაწყვეტილება აღსრულდა 2013 წლის სექტემბერში, ანუ 10-თვიანი ვადაგადაცილებისათვის ჯარიმის (პირგასამტეხლო და ზიანი) სახით დაკისრებულმა და გადახდილმა თანხამ შეადგინა ძირითადი ვალდებულების ნახევარი, რაც მოწინააღმდეგე მხარის უსაფუძვლო გამდიდრებას იწვევს და კასატორისათვის არაპროპორციულ სანქციას წარმოადგენს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 22 სექტემბრის განჩინებით შპს „ფ. ჯ-ს“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორს გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის – 8000 ლარის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ფ. ჯ-ს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2012 წლის 13 ივლისს მოსარჩელე შპს „ს. მ-ს“ („მედია სააგენტო“) და მოპასუხე შპს „ფ. ჯ-ს“ („დამკვეთი“) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ტელეეთერში სარეკლამო რგოლების განთავსების თაობაზე.
ხელშეკრულების 6.3 პუნქტის თანახმად, მხარეთა შორის ანგარიშსწორება წარმოებს ყოველთვიურად, სააგენტოს (მოსარჩელე) მიერ მიწოდებულ რეპორტში ასახული მონაცემების საფუძველზე დამკვეთისათვის მიწოდებული ინვოისის შესაბამისად. რაიმე ეჭვის არსებობისას მხარეები მიიჩნევენ, რომ დამოუკიდებელი კვლევითი სააგენტო T-ის მონაცემები საეთერო გასვლების თაობაზე წარმოადგენს ზუსტ და უტყუარ ინფორმაციას, რომელზე დაყრდნობითაც დამკვეთს (შპს „ფ. ჯ-ა“) წარმოეშობა ანგარიშსწორების ვალდებულება. ამასთან, „დამკვეთს“ (შპს „ფ. ჯ-ა“) უფლება მიეცა, ყოველი თვის დასრულებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში გადაემოწმებინა T-ის მონაცემები თავისი ხარჯით, მის მიერ შერჩეულ სხვა ექსპერტთან.
ამავე ხელშეკრულების 6.4 პუნქტით დადგინდა, რომ დამკვეთი ანგარიშსწორებას ახორციელებს ყოველთვიურ რეპორტში ასახულ მონაცემებზე დაყრდნობით, საანგარიშო თვის დასრულების შემდგომ მიღებული ანგარიშფაქტურის საფუძველზე. დამკვეთი ვალდებულია, აანაზღაუროს დავალიანება ანგარიშფაქტურის მიღებიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში. ამ ვადის დარღვევისთვის განისაზღვრა პირგასამტეხლო – ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.2%. ხელშეკრულების მოქმედებისა და რეკლამის განთავსების ვადად განისაზღვრა 2012 წლის 13 ივლისი – 2012 წლის 30 სექტემბერი.
სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ შპს „ს. მ-მ“, როგორც მენარდემ, შეასრულა 2012 წლის 13 ივლისის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, უზრუნველყო რა შეთანხმებული სარეკლამო მომსახურების გაწევა, ხოლო შემკვეთმა – შპს „ფ. ჯ-მ“ არ შეასრულა მენარდისათვის შეთანხმებული საზღაურის გადახდის ვალდებულება.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მხარეებს შორის გაფორმებული 2012 წლის 13 ივლისის ხელშეკრულების 6.5.1 ქვეპუნქტის თანახმად, პირგასამტეხლო შეადგენს 0.2% ყოველ გადაცილებულ დღეზე. ამავე ხელშეკრულების 6.4 პუნტქის მიხედვით, დამკვეთი ანგარიშსწორებას ახორციელებს საანგარიშო თვის დასრულების შემდგომ მიღებული ანგარიშფაქტურების საფუძველზე მათი მიღებიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში.
სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ 2012 წლის აგვისტოში გაწეული მომსახურებისათვის გამოწერილი ანგარიშფაქტურა დამკვეთ შპს „ფ. ჯ-ს“ წარედგინა 2012 წლის 17 სექტემბერს, სექტემბრის – 10 ოქტომბერს, ხოლო ოქტომბრის – 12 ნოემბერს, შესაბამისად, ანგარიშსწორების ზემოაღნიშნული 7-დღიანი ვადის გათვალიწინებით, შესრულების ვადაგადაცილების და ე.ი. პირგასამტეხლოს დაკისრების თარიღად 2012 წლის აგვისტოს დავალიანებისათვის უნდა განსაზღვრულიყო შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურის წარდგენიდან მე-8 დღე – 25 სექტემბერი, სექტემბრის დავალიანებისათვის – 18 ოქტომბერი და ოქტომბრის დავალიანებისათვის – 20 ნოემბერი.
სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ შპს „ფ. ჯ-სათვის“ ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე შეუსრულებელი ვალდებულების 0.2%-ის ნაცვლად, 0.1%-ის დაკისრება სავსებით გონივრულ ოდენობას წარმოადგენდა.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუს 2015 წლის 19 მარტის №ას-48-43-2015 განჩინება, სუს 2014 წლის 10 აპრილის №ას-23-23-2014 განჩინება, 2014 წლის 16 მაისის №ას-1200-1145-2013 განჩინება, სუს 2015 წლის 3 აპრილის №ას-63-57-2015 განჩინება).
საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 417-418-ე მუხლების შინაარსიდან გამომდინარე, პირგასამტეხლო წარმოადგენს სახელშეკრულებო მოთხოვნის შესრულების მიმართ მხარის შესაბამისი ინტერესის უზრუნველყოფის საშუალებას, რომლის გადახდის ვალდებულების წარმოშობა დაკავშირებულია სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევასთან. პირგასამტეხლო ეკისრება მხარეს იმ დროიდან, როდესაც უნდა ყოფილიყო შესრულებული დარღვეული ვალდებულება, ამ ვალდებულების შესრულებამდე. სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, პირგასამტეხლოს შემცირებისას სასამართლო მხედველობაში იღებს მხარის ქონებრივ მდგომარეობასა და სხვა გარემოებებს, კერძოდ, იმას, თუ როგორია შესრულების ღირებულების, მისი შეუსრულებლობისა და არაჯეროვანი შესრულებით გამოწვეული ზიანის თანაფარდობა პირგასამტეხლოს ოდენობასთან. პირგასამტეხლოს შეუსაბამობის კრიტერიუმად, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, შეიძლება ჩაითვალოს ისეთი გარემოებები, როგორიცაა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს შეუსაბამოდ მაღალი პროცენტი, პირგასამტეხლოს თანხის მნიშვნელოვანი გადაჭარბება ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეულ შესაძლო ზიანზე, ვალდებულების შეუსრულებლობის ხანგრძლივობა და სხვა.
პირგასამტეხლოს ოდენობის განსაზღვრისას ყურადღება ექცევა რამდენიმე გარემოებას. მათ შორის: ა) პირგასამტეხლოს, როგორც სანქციის ხასიათის მქონე ინსტრუმენტის ფუნქციას, თავიდან აიცილოს დამატებით ვალდებულების დამრღვევი მოქმედებები; ბ) დარღვევის სიმძიმესა და მოცულობას და კრედიტორისათვის წარმოქმნილი საფრთხის ხარისხს; გ) ვალდებულების დამრღვევი პირის ბრალეულობის ხარისხს; დ) პირგასამტეხლოს ფუნქციას, მოიცვას თავის თავში ზიანის ანაზღაურება.
სასამართლოს, ზემოაღნიშნული კრიტერიუმების გათვალისწინებით, მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე უფლება აქვს, დაიყვანოს პირგასამტეხლო თანაზომიერების ფარგლებამდე.
პირგასამტეხლოს ოდენობაზე მსჯელობისას გასათვალისწინებელია მოვალის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის ხანგრძლივობა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს „ფ. ჯ-ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის – 8000 ლარის 30%-ის – 2400 ლარის გადახდა.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. შპს „ფ. ჯ-ს“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ შპს „ფ. ჯ-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №........) სახელმწიფო ბიუჯეტის (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) სასარგებლოდ დაეკისროს გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის – 8000 ლარის 30%-ის – 2400 ლარის გადახდა.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი
მოსამართლეები: ბ. ალავიძე
ნ. ბაქაქური
