საქმე №ას-96-90-2014 3 აპრილი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – კ. მ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. ს-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ნათესაური კავშირისა და სამკვიდროს მიღების ფაქტის დადგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ს-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში კ. და ა. მ-ბის მიმართ და მოითხოვა, იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის, კერძოდ, ნათესაური კავშირის დადგენა იმის თაობაზე, რომ 1992 წლის 24 მაისს გარდაცვლილი ი. მ-ი არის მამკვიდრებლის – 1951 წლის 21 მაისს გარდაცვლილი კ. მ-ის შვილი, ი. მ-მა ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის – კ. მ-ის, ა. მ-მა მამის – ი. მ-ის, ხოლო თ. ს-მა მამის – ა. მ-ის სამკვიდრო უძრავი ქონების 1/3 წილი ქ.თბილისში, გ-ის ქუჩა №43-ში.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ ქ.თბილისში, გ-ის ქ.№43-ში მდებარე უძრავი ქონება ირიცხება კ. მ-ის სახელზე.

კ. მ-ი გარდაიცვალა 1951 წლის 23 მაისს. მისი შვილი –ი. მ-ი გარდაიცვალა 1992 წლის 24 მაისს. ამ უკანასკნელის შვილი, 1946 წლის 18 აპრილს დაბადებული ა. მ-ი სასამართლო წესით გარდაცვლილად გამოცხადდა 2011 წლის 29 ოქტომბრის თარიღით.

ვ. ს-ი და ა. მ-ი იყვნენ ფაქტობრივ ქორწინებაში მყოფი მეუღლეები. მოსარჩელე მათი შვილია. იგი თავიდან ატარებდა მამის გვარს – „მ-ი“, შემდეგ კი მიიღო დედის გვარი – „ს-ი“.

კ. მ-ის მეორე შვილი – ი. მ-ი გარდაიცვალა 1997 წელს. მოპასუხე კ. მ-ი მისი შვილია. კ. მ-ის მესამე შვილი – ჯ. მ-ი გარდაიცვალა 2007 წელს. მისი შვილი არის მოპასუხე ა. მ-ა. კ. და ი. მ-ბის დაბადების მოწმობები დაკარგულია და ისინი ვერ მოიძებნა.

ი., ი., ჯ. და ა. მ-ბი დაბადებიდან გარდაცვალებამდე ჩაწერილები იყვნენ და მუდმივად ცხოვრობდნენ სადავო სახლთმფლობელობაში. იქვე დაბადებიდან ჩაწერილები არიან და ცხოვრობენ მოპასუხეებიც. რაც შეეხება მოსარჩელეს, ისიც ასევე დაბადებიდან ჩაწერილია იმავე ადგილას, დაბადებიდან მუდმივად ცხოვრობდა სახლთმფლობელობაში სანამ დროებით წავიდოდა ამერიკაში სამუშაოდ.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ თ. ს-ის რწმუნებულმა (დედამ) ვ. ს-მა განცხადებით მიმართა ქ.თბილისის ნოტარიუსს ნ. ჯ-ს და მოითხოვა თ. ს-ის სახელზე სამკვიდრო მოწმობის გაცემა, რაზეც ნოტარიუსმა უარი განაცხადა 2012 წლის 11 ოქტომბრის დადგენილებით იმ მოტივით, რომ სასამართლო წესით უნდა დადგინდეს: თ. ს-ის ნათესაური კავშირი მამკვიდრებელთან (ნოტარიუსი გულისხმობს კ. და ი. მ-ბის ნათესაურ კავშირს, რადგანაც ამ უკანასკნელის დაბადების მოწმობა დაკარგულია და ის არ მოიძებნა); ი. და ა. მ-ბს ფაქტობრივად მიღებული ჰქონდათ თუ არა სამკვიდრო; მამკვიდრებლის – კ. მ-ის სხვა მემკვიდრეთა საკითხი.

მოსარჩელის მოსაზრებით, მოპასუხეები არ არიან თანახმა, რომ მოსარჩელემ საჯარო რეესტრში თავის სახელზე გადაიფორმოს სახლთმფლობელობაში მისი კუთვნილი სამკვიდრო წილი.

მოპასუხე კ. მ-მა გაყალბებული დოკუმენტების საფუძველზე 2008 წლის 29 ივლისს შეცდომაში შეიყვანა ქ.თბილისის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია, რის საფუძველზეც მოახდინა გარდაცვლილ კ. მ-ის დანაშთი სამკვიდრო ქონების მხოლოდ საკუთარ სახელზე რეგისტრაცია, რაზეც 2009 წლის 8 მაისს კომისიამ ხელმეორედ იმსჯელა და გააუქმა 2008 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილება. აღნიშნული კ. მ-ის მიერ ასევე გასაჩივრდა სასამართლოში, მაგრამ 2009 წლის 29 ოქტომბრის სასამართლო გადაწყვეტილებით უცვლელად იქნა დატოვებული.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ თ.ს-ს თავის სასარჩელო პრეტენზია სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით არ დაუსაბუთებია.

საქმეში მესამე პირად დამოუკიდებელი მოთხოვნის გარეშე ჩაერთო ზ. მ-ა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 4 ივნისის გადაწყვეტილებით თ. ს-ის სარჩელი ნათესაური კავშირისა და სამკვიდროს მიღების ფაქტის დადგენის თაობაზე დაკმაყოფილდა, დადგინდა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი, კერძოდ, ნათესაური კავშირი იმის თაობაზე, რომ 1992 წლის 24 მაისს გარდაცვლილი ი. მ-ი არის მამკვიდრებლის 1951 წლის 21 მაისს გარდაცვლილი კ. მ-ის შვილი, აღიარებულ იქნა 1992 წლის 24 მაისს გარდაცვლილი ი. მ-ის მიერ, მამის – 1951 წლის 21 მაისს გარდაცვლილი კ. მ-ის, 1946 წლის 18 აპრილს დაბადებული ა. მ-ის მიერ მამის – ი. მ-ისა და 1972 წლის 23 ნოემბერს დაბადებული თ. ს-ის მიერ მამის – ა. მ-ის სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღება, სამკვიდრო ქონების (ქ.თბილისში, გ-ის ქუჩა №43-ში მდებარე უძრავი ქონება) 1/3 წილზე.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება კ. მ-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 19 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მამკვიდრებელი – კ. მ-ი გარდაიცვალა 1951 წლის 21 მაისს. მის საკუთრებას წარმოადგენდა ქ.თბილისში, გ-ის ქ. №43-ში მდებარე უძრავი ქონება.

სადავო არ არის, რომ ი. მ-ი (1993 წლის 7 აპრილს გარდაცვლილი), ჯ. მ-ა (2003 წლის 29 იანვარს გარდაცვლილი) და ა. მ-ი (1997 წლის 8 ივნისს გარდაცვლილი) იყვნენ კ. მ-ის შვილები. მოპასუხე კ. მ-ი არის ი. მ-ის შვილი. მოპასუხე ა. მ-ა არის ჯ. მ-ს შვილი. მესამე პირი ზ. მ-ა არის ა. მ-ის მეუღლე.

მხარეთა ახსნა-განმარტებების საფუძველზე პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ კ. მ-ის (1951 წლის 21 გარდაცვლილი) სამკვიდრო ქონება ფაქტობრივი ფლობით მიღებული ჰქონდათ მის შვილებს – ი. მ-ს და ჯ. მ-ს, ხოლო მათი შვილები დღემდე აგრძელებენ ცხოვრებას ქ.თბილისში, გ-ის ქ. №43-ში.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა და სადავოს არ წარმოადგენს, რომ ი. მ-ის შვილია ა. მ-ი. ი. მ-ი გარდაიცვალა 1992 წლის 24 მაისს. ა. მ-ს შვილია მოსარჩელე თ. ს-ი. ა. მ-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში გატარდა ვ. ს-თან (მოსარჩელის დედა) 1965 წლის 1 ივნისს.

სააპელაციო საჩივრის ავტორი სადავოდ ხდის პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას თ. ს-ს მამის გარდაცვალების ფაქტთან დაკავშირებით.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ შემდეგ მტკიცებულებებზე: თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა თ. ს-ის განცხადება და ა. მ-ი (დაბადებული 1946 წლის 18 აპრილს) გამოცხადდა გარდაცვლილად.

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს 2011 წლის 2 ნოემბრის №….. ცნობაში მითითებულია, რომ თ. ა-ის ძე ს-ის დაბადების აქტის ჩანაწერების შესაბამისად, 1989 წლის 16 ივნისს კრწანისის რაიონის სარეგისტრაციო განყოფილების მიერ შეიცვალა ბავშვის და მამის გვარი „მ-ი“ „ს-ზე“.

საქმეში წარმოდგენილია 2010 წლის 5 მარტს გაცემული დაბადების მოწმობა, რომელშიც თ. ს-ის მამად მითითებულია ა. ს-ი. ასევე წარმოდგენილია 2012 წლის 6 თებერვალს გაცემული დაბადების მოწმობა, რომელშიც თ. ს-ის მამად მითითებულია ა. მ-ი.

აპელანტის განმარტებით, თ. ს-ს მამამ – ა. მ-მა შეიცვალა გვარი ს-ზე, ხოლო თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დადგინდა ა. მ-ის გარდაცვალების ფაქტი. აპელანტის განმარტებით, წარმოდგენილი გადაწყვეტილების საფუძველზე, პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ უნდა მიეჩნია დადგენილად თ. ს-ს მამის გარდაცვალების ფაქტი.

აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 7 მაისის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა აპელანტის წარმომადგენელ ლ. ჯ-ის შუამდგომლობა. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს ეთხოვა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოსათვის ეცნობებინა შემდეგი სახის ინფორმაცია: 1989 წლის 16 ივნისს კრწანისის რაიონის სარეგისტრაციო განყოფილების მიერ შეიცვალა თუ არა 1946 წლის 18 აპრილს დაბადებული ა. ი-ის ძე მ-ის გვარი „ს-ით“. რამ განაპირობა, რომ სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს მთაწმინდა-კრწანისის სამსახურის მიერ 2010 წლის 5 მარტს გაცემულ თ. ს-ს დაბადების მოწმობაში მამად მითითებულია ა. ს-ი, ხოლო სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს ძველი თბილისის სამსახურის მიერ 2012 წლის 6 თებერვალს გაცემულ დაბადების მოწმობაში, მამად მითითებულია ა. მ-ი.

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს 2014 წლის 25 ივნისის №….. ცნობის თანახმად, სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს სამოქალაქო აქტების ქ.თბილისის არქივიდან მიღებული ინფორმაციის თანახმად, ქ. თბილისის კრწანისის რაიონის მმაჩის განყოფილებაში 1986-1989 წლებში 1946 წლის 18 აპრილს დაბადებული ა. ი-ის ძე მ-ის გვარის – „მ-ი“, გვარზე – „ს-ი“ შეცვლა არ მოიძებნა.

სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს სამოქალაქო აქტების ცენტრალურ და ქ.თბილისის არქივებში დაცული მონაცემების თანახმად, თ. ა-ის ძე მ-ის დაბადების აქტში კიროვის მმაჩის განყოფილების 1989 წლის 16 ივნისის შეტყობინების საფუძველზე შეიცვალა ბავშვის და მამის გვარი მ-ი ს-ზე. 2010 წლის 5 მარტს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს მთაწმინდა-კრწანისის სამსახურის მიერ სწორედ ამ მონაცემებზე დაყრდნობით გაიცა დაბადების განმეორებითი მოწმობა ნრ №……, ხოლო 2012 წლის 6 თებერვალს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს ძველი თბილისის სამსახურის დასკვნის თანახმად, აღნიშნულ დაბადების აქტის ჩანაწერში შეტანილ იქნა შესწორება და მამის გვარი – „ს-ი“, შესწორდა გვარზე – „მ-ი“, რის საფუძველზეც 2012 წლის 6 თებერვალს გაიცა დაბადების განმეორებითი მოწმობა ნრ №…….

ზემოაღნიშნული ინფორმაციით სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ თ. ს-ის მამას – ა. მ-ს გვარი არ შეუცვლია. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება 1946 წლის 18 აპრილს დაბადებული ა. მ-ის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტს იმის შესახებ, რომ 1992 წლის 24 მაისს გარდაცვლილი ი. მ-ი იყო მამკვიდრებლის – 1951 წლის 21 მაისს გარდაცვლილი კ. მ-ის შვილი. ი. მ-ის დაბადების შესახებ ინფორმაცია ვერ გაიცა იმ მიზეზით, რომ საქართველოს საისტორიო ცენტრალურ არქივში არ ინახებოდა თბილისის მეჩეთის მეტრიკული წიგნები.

საქმეში წარმოდგენილია სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს ძველი თბილისის სამსახურის საინფორმაციო ბარათი, რომელშიც ი. მ-ის მამად მითითებულია კ.ი. ა. მ-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერით კი, მამის სახელის გრაფაში მითითებულია ი. მ-ი კ-ის ძე.

აღმასკომის გამგეობის სახელზე ი. მ-ის განცხადებაში (1973 წლის 12 ივლისი) ი-ს მამის სახელად მითითებული აქვს კ-ი, ითხოვს მამის სახელზე რიცხულ სახლში რეგისტრაციას და აღნიშნავს, რომ მამამისი გარდაიცვალა 1951 წელს და იგი ცხოვრობს მის საკუთრებაში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში 2009 წლის 17 ივლისს წარდგენილ სარჩელში მოსარჩელე კ. მ-ი ვ. ს-ს მოიხსენიებს მისი ბიძაშვილის ყოფილ მეუღლედ.

საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მითითებული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების სრულყოფილად გამოკვლევის შედეგად უნდა დაასაბუთოს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტების არსებობა-არარსებობის საკითხი. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს როგორც ინდივიდუალურად, ასევე ერთობლიობაში, ურთიერთშეჯერებით და მხოლოდ ამის შემდეგ იღებს დასკვნას საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების არსებობის შესახებ.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მითითებული მტკიცებულებები საკმარისია დასკვნისათვის, რომ ი. მ-ის მამა იყო კ. მ-ი. მოწმეთა ახსნა-განმარტებები ვერ გააბათილებს საქმეში წარმოდგენილ წერილობით მტკიცებულებებს, გარდა ამისა მათი განმარტებები წინააღმდეგობრივია.

სააპელაციო სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებებით დადასტურებულად ჩათვალა, რომ ი. მ-ი მეუღლესთან და შვილთან – ა. მ-თან ერთად ცხოვრობდა ქ.თბილისში, გ-ის ქუჩა №43-ში. დადგენილია, რომ აღნიშნულ მისამართზე დღემდე ცხოვრობენ ი. მ-ს და ჯ. მ-ს მემკვიდრეები, ასევე ა. მ-ს ოჯახი – მეუღლე ვ. ს-ი და შვილი თ. ს-ი.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ ფაქტებს და მართებულად გამოიყენა სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის დროს მოქმედი სამოქალაქო სამართლის ნორმები, კერძოდ, კ. მ-ს სამკვიდროსთან დაკავშირებით სამკვიდროს გახსნის დროს მოქმედი 1923 წლის რედაქცია და ი. მ-ის სამკვიდროსთან დაკავშირებით სამკვიდროს გახსნის დროს მოქმედი 1964 წლის რედაქცია.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო სამართლის (1923 წლის რედაქცია) კოდექსის 418-ე, 420-ე, 432-ე მუხლებით, (1964 წლის რედაქცია) 540-ე, 544-ე მუხლებით, 556-ე მუხლის მეორე ნაწილით, მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე, 1433-ე, 1421-ე, 1424-ე მუხლებით და განმარტა, რომ სამკვიდროს მისაღებად საჭირო მოქმედებები (სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობა და მართვა, განცხადების შეტანა სანოტარო ორგანოში) შესრულებული უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში. დადგენილი ვადის გაშვების შემთხვევაში მემკვიდრე, როგორც წესი, კარგავს სამკვიდროს მიღების უფლებას. ამდენად, იმისათვის, რომ განსახილველი ურთიერთობა აღნიშნული ნორმით დარეგულირდეს, სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის განმავლობაში მემკვიდრე ფაქტობრივად უნდა დაეუფლოს ქონებას ან მართოს იგი. სამკვიდროს მიღება არის ცალმხრივი გარიგება, რაც იმას ნიშნავს, რომ მემკვიდრის მოქმედებები უნდა მიუთითებდნენ მემკვიდრის ნებაზე სამკვიდროს მიღების შესახებ.

ამდენად, ზემოაღნიშნული ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ უნდა არსებობდეს მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღების ნება და სამკვიდროს მიღების მიზნით განხორციელებული მოქმედებების არსებობის ფაქტი, რომლებიც თავის მხრივ ადასტურებენ სამკვიდრო ქონების ფლობასა და მართვას. ასეთად კი მიიჩნევა მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრის ცხოვრება იმავე საცხოვრებელ სახლში და სხვა. სამკვიდრო მიღებულად ჩაითვლება იმ შემთხვევაშიც, როდესაც მემკვიდრე არ ფლობს მამკვიდრებლის ნივთებს, მაგრამ მისი მოქმედებიდან დასტურდება, რომ სამკვიდროს თავისად მიიჩნევს, რაც შეიძლება გამოიხატებოდეს გადასახადების გადახდაში, დამქირავებლისათვის ქირის გადახდევინებაში, თხოვებაში და ა.შ.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მამკვიდრებელი კ. მ-ი გარდაიცვალა 1951 წლის 21 მაისს. მისი მემკვიდრეები იყვნენ ი. მ-ი, ჯ. მ-ა, ა. მ-ი და ი. მ-ი. დადგენილია, რომ კ. მ-ს სამკვიდრო ქონებას შეადგენდა ქ.თბილისში, გ-ის №43-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლს, რომელიც კანონით დადგენილი წესით – ქონების ფაქტობრივი დაუფლებით მიღებული ჰქონდათ მის პირველი რიგის კანონისმიერ მემკვიდრეებს, კერძოდ: ი. მ-ს, ი. მ-ს და ჯ. მ-ს. მათი მემკვიდრეები – მოპასუხე კ. მ-ი (ი. მ-ს შვილი) და ა. ა-ა (ჯ. მ-ს შვილი) დღემდე ცხოვრობენ ამავე მისამართზე, რაც მიუთითებს სამკვიდრო ქონების ფლობასა და მართვაზე. ასევე დადგენილია, რომ ი-ს გარდაცვალების შემდეგ, მითითებულ მისამართზე ცხოვრება გააგრძელეს ა. მ-ის ოჯახმა. ვ. ს-ი და თ. ს-ი დღემდე რეგისტრირებული არიან და ცხოვრობენ სადავო მისამართზე.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ზ. მ-ა, რომელიც არის მამკვიდრებლის კ. მ-ს შვილის – ა. მ-ს მეუღლე, არ ცხოვრობს ქ.თბილისში, გ-ის №43-ში და არც დამოუკიდებელი მოთხოვნა არ წარმოუდგენია უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, თითოეული მემკვიდრის წილი სამკვიდრო ქონებაში შეადგენს უძრავი ქონების 1/3-ს.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ თ. ს-ს სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს სამკვიდრო ქონების 1/3 ნაწილის ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტის დადგენა. ამდენად, აპელანტის მითითება სასამართლოს მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის დარღვევაზე უსაფუძვლოა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კ. მ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლო ეყრდნობა ურთიერთსაწინააღმდეგო გარემოებებს და მტკიცებულებებს, შესაბამისად, მათი შეფასებისას პალატამ არასწორად გამოიყენა და განმარტა კანონი.

მოცემული დავის ირგვლივ მტკიცებულებათა ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად უნდა დადგენილიყო, არიან თუ არა 1992 წლის 24 მაისს გარდაცვლილი ი. მ-ი და 1951 წლის 21 მაისს გარდაცვლილი კ. მ-ი მამა-შვილი, რაც არ განხორციელებულა. სასამართლომ არასწორად არ დააკმაყოფილა მხარის არსებითი ხასიათის შუამდგომლობები, მაგალითად, თ. ს-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერის სამოქალაქო სააგენტოს სერვისცენტრიდან გამოთხოვის, საქმეზე მოწმის – სკოლის დირექტორ ს. ფ-სა და გ. მ-ის ახსნა-განმარტების დართვის შესახებ.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლო გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელი და არასრულია. სასამართლოს მიკერძოებული და არაობიექტური დამოკიდებულება საქმის მიმართ დასტურდება იმითაც, რომ მტკიცებულებად არ იქნა მიღებული „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლოს ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს №….. დასკვნა, სადაც დასტურდებოდა სხდომის ოქმის გაყალბების ფაქტი, ექსპერტიზის დასკვნის ნაწილში მითითებულია, რომ აუდიტორული-ლინგვისტური ანალიზის შედეგად ფონოგრამაზე აღინიშნება შეუსაბამობები და ა.შ. მოსარჩელის მხრიდან მოწვეულმა მოწმეებმა მოპასუხის კითხვებზე ვერ აღწერეს ი. მ-ს და ა. მ-ს ფიზიკური აღწერილობა.

კასატორმა მიიჩნია, რომ კონკრეტული მტკიცებულებებით ვერ დგინდება სადავო ნათესაური კავშირი, კერძოდ, რომ კ. მ-ი არის ი. მ-ს მამა. მოცემული ფაქტი დადგინდა მხოლოდ ვარაუდის და არა კონკრეტული მტკიცებულებების საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოწმე ა. ა-ს განმარტება, რომ კ.ი და ი.ა არ ყოფილან მამა-შვილი, ი. მ-ი იყო კ. მ-ს ნათესავი, ზ. მ-ც იმავეს ადასტურებს, თუმცა მას არ მისცეს განმარტების სრულად მიცემის შესაძლებლობა პირველი ინსტანციის სასამართლოში, ვინაიდან მან არ იცოდა სამართალწარმოების ენა. თარჯიმნის მოსვლამდე ჩვენების მიცემისას მას არ ესმოდა კითხვების შინაარსი და სასამართლომ მისი ჩვენება განმარტა მოსარჩელის სასარგებლოდ. თარჯიმნის მოვგიანების ჩართვის შემდეგ, მოწმემ სასამართლოს დეტალურად აუხსნა იმ ინფორმაციის შესახებ, რომ კ. მ-ის შვილი არ იყო ი. მ-ი. აღნიშნული ჩვენება მოგვიანებით განცხადების ფორმითაც მიეწოდა სასამართლოს, რაც მან არ მიიღო.

კასატორმა მიუთითა, რომ მერიაში ადმინისტრაციულ ორგანოს მიერ კ. მ-ს სახელზე უძრავი ქონების საკუთრების უფლების გადაცემის ბათილად ცნობის საკითხის განხილვისას მემკვიდრეობასთან დაკავშირებული მტკიცებულებების გამოკვლევა არ მომხდარა და რაიმე ფაქტი თ. ს-ს მემკვიდრედ ცნობის თაობაზე არ დადასტურებულა. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მერიაში ადმინისტრაციული, წარმოების დროს გაირკვა გარდაცვლილ კ. მ-ს მემკვიდრის – ა. მ-ს არსებობის ფაქტი, რომელიც არის გარდაცვლილის შვილიშვილი და აქვს სადავო სახლთმფლობელობიდან წილის მოთხოვნის უფლება. სასამართლომ შეაფასა მტკიცებულებები არაობიექტურად. №…. საკუთრების უფლების მოწმობის გაუქმების საფუძველი გახდა ის, რომ ეს ქონება ტექბიუროში აღრიცხული იყო კ. მ-ს ბაბუის – კ. მ-ს სახელზე. აღნიშნული გარემოება სასამართლოს სამართლებრივად სწორად არ შეუფასებია.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვა სააპელაციო საჩივარში მოყვანილი პრეტენზიები პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივი უსწორობებთან დაკავშირებით.

სააპელაციო პალატამ საქმის მასალებისა და ფაქტობრივი გარემოებების შესწავლის გარეშე გაიზიარა პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება მამკვიდრებელთან ნათესაური კავშირის დადგენის შესახებ მაშინ, როცა აღნიშნულის დამადასტურებელი მყარი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის. მეტიც, თ.ს-ს მამას სხვა გვარი ჰქონდა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო პალატამ „მ-ს“ გვარის „ს-დ“ შეცვლასთან დაკავშირებით გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს პოზიცია და დასჯერდა სერვისების სამსახურის მიერ გაცემულ ცნობას, რომ გვარის ცვლილება არ იძებნება და აღნიშნული წარმოადგენს შეცდომას. აღნიშნული საკითხის გამოსარკვევად აუცილებელი იყო თ. ს-ს პირველადი დაბადების მოწმობის სააქტო ჩანაწერის გამოთხოვა, რაზეც კასატორმა იშუამდგომლა პირველი ინსტანციის სასამართლოში, თუმცა მისი მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა.

2010 წლის 5 მარტსა და 2012 წლის 6 თებერვალს გაცემულ თ. ს-ს დაბადების მოწმობებში ურთიერთგამომრიცხავი მონაცემებია გვართან მიმართებით. მოსარჩელე დაბადებულია 1972 წელს. სააპელაციო სასამართლომ სიღრმისეულად არ შეისწავლა საქმე, შესაბამისად, ამ მტკიცებულების გამოთხოვის გარეშეც იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტის დადგენა შეუძლებელი იქნებოდა.

კასატორმა აღნიშნა, რომ თ. ს-ს არ წარმოუდგენია ი. მ-ს დაბადების მოწმობა, სადაც მითითებული იქნებოდა ნათესაური კავშირი კ. გ-ს ძე მ-თან, ისევე როგორც არ შეესაბამება სიმართლეს ის გარემოება, რომ ა. მ-ი და ვ. ს-ი მუდმივად ცხოვრობდნენ ქ.თბილისში, გ-ის №43-ში. ფაქტობრივად, ა. მ-ი საქართველოში ყოფნის დროს იმყოფებოდა რეგისტრირებულ ქორწინებაში სხვა პირებთან. ერთ-ერთი მათგანია ფ. ც-ა, რომლისაგანაც ჰყავდა შვილი – რ. მ-ი, ხოლო შემდეგ ქორწინებაში იყო ლ. რ-თან და ცხოვრობდნენ თბილისში, ბ-ის ქ.№9-ში. აღნიშნული ბინა ა. მ-მა იყიდა 1994 წელს, მისი ძებნაც გამოცხადდა აღნიშნული მისამართიდან და გარდაცვალების მოწმობაც მიეცა ამავე მისამართზე, ასევე აღსანიშნავია მისი ძებნის დროს დადგენილი ფაქტები, რომ სავარაუდოდ ის წავიდა რუსეთის ფედერაციაში, ხოლო ი. მ-ი ცხოვრობდა და გარდაიცვალა სხვა მისამართზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 9 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა კ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მამკვიდრებელი – კ. მ-ი გარდაიცვალა 1951 წლის 21 მაისს. მის საკუთრებას წარმოადგენდა ქ.თბილისში, გ-ის ქ. №43-ში მდებარე უძრავი ქონება.

სადავო არ არის, რომ ი. მ-ი (1993 წლის 7 აპრილს გარდაცვლილი), ჯ. მ-ა (2003 წლის 29 იანვარს გარდაცვლილი) და ა. მ-ი (1997 წლის 8 ივნისს გარდაცვლილი) იყვნენ კ. მ-ის შვილები. მოპასუხე კ. მ-ი არის ი. მ-ს შვილი. მოპასუხე ა. მ-ა არის ჯ. მ-ს შვილი. მესამე პირი ზ. მ-ა არის ა. მ-ის მეუღლე.

მხარეთა ახსნა-განმარტებების საფუძველზე პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ კ. მ-ს (1951 წლის 21 გარდაცვლილი) სამკვიდრო ქონება ფაქტობრივი ფლობით მიღებული ჰქონდათ მის შვილებს – ი. მ-ს და ჯ. მ-ს, ხოლო მათი შვილები დღემდე აგრძელებენ ცხოვრებას ქ.თბილისში, გ-ის ქ. №43-ში.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა და სადავოს არ წარმოადგენს, რომ ი. მ-ს შვილია ა. მ-ი. ი. მ-ი გარდაიცვალა 1992 წლის 24 მაისს. ა. მ-ს შვილია მოსარჩელე თ. ს-ი. 1965 წლის 1 ივნისს ა. მ-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში გატარდა ვ. ს-თან (მოსარჩელის დედა).

სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით თ. ს-ს განცხადება დაკმაყოფილდა და ა. მ-ი (დაბადებული 1946 წლის 18 აპრილს) გამოცხადდა გარდაცვლილად.

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს 2011 წლის 2 ნოემბრის №….. ცნობაში მითითებულია, რომ თ. ა-ის ძე ს-ის დაბადების აქტის ჩანაწერების შესაბამისად, 1989 წლის 16 ივნისს კრწანისის რაიონის სარეგისტრაციო განყოფილების მიერ შეიცვალა ბავშვის და მამის გვარი „მ-ი“ „ს-ზე“.

საქმეში წარმოდგენილია 2010 წლის 5 მარტს გაცემული დაბადების მოწმობა, რომელშიც თ. ს-ს მამად მითითებულია ა. ს-ი. ასევე წარმოდგენილია 2012 წლის 6 თებერვალს გაცემული დაბადების მოწმობა, რომელშიც თ. ს-ს მამად მითითებულია ა. მ-ი.

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს 2014 წლის 25 ივნისის №….. ცნობის თანახმად, სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს სამოქალაქო აქტების ქ.თბილისის არქივიდან მიღებული ინფორმაციის თანახმად, ქ. თბილისის კრწანისის რაიონის მმაჩის განყოფილებაში 1986-1989 წლებში 1946 წლის 18 აპრილს დაბადებული ა. ი-ის ძე მ-ის გვარის – „მ-ი“, გვარზე – „ს-ი“ შეცვლა არ მოიძებნა.

სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს სამოქალაქო აქტების ცენტრალურ და ქ.თბილისის არქივებში დაცული მონაცემების თანახმად, თ. ა-ის ძე მ-ს დაბადების აქტში კიროვის მმაჩის განყოფილების 1989 წლის 16 ივნისის შეტყობინების საფუძველზე შეიცვალა ბავშვის და მამის გვარი მ-ი ს-ზე. 2010 წლის 5 მარტს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს მთაწმინდა-კრწანისის სამსახურის მიერ სწორედ ამ მონაცემებზე დაყრდნობით გაიცა დაბადების განმეორებითი მოწმობა ნრ №….., ხოლო 2012 წლის 6 თებერვალს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს ძველი თბილისის სამსახურის დასკვნის თანახმად, აღნიშნულ დაბადების აქტის ჩანაწერში შეტანილ იქნა შესწორება და მამის გვარი – „ს-ი“, შესწორდა გვარზე – „მ-ი“, რის საფუძველზეც 2012 წლის 6 თებერვალს გაიცა დაბადების განმეორებითი მოწმობა ნრ №…...

ზემოაღნიშნული ინფორმაციით სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ თ. ს-ს მამას – ა. მ-ს გვარი არ შეუცვლია. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება 1946 წლის 18 აპრილს დაბადებული ა. მ-ის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტს იმის შესახებ, რომ 1992 წლის 24 მაისს გარდაცვლილი ი. მ-ი იყო მამკვიდრებლის – 1951 წლის 21 მაისს გარდაცვლილი კ. მ-ის შვილი. ი. მ-ს დაბადების შესახებ ინფორმაცია ვერ გაიცა იმ მიზეზით, რომ საქართველოს საისტორიო ცენტრალურ არქივში არ ინახებოდა თბილისის მეჩეთის მეტრიკული წიგნები.

საქმეში წარმოდგენილია სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს ძველი თბილისის სამსახურის საინფორმაციო ბარათი, რომელშიც ი. მ-ს მამად მითითებულია კ.ი. ა. მ-ს დაბადების სააქტო ჩანაწერით კი, მამის სახელის გრაფაში მითითებულია ი. მ-ი კ-ს ძე.

აღმასკომის გამგეობის სახელზე ი. მ-ს განცხადებაში (1973 წლის 12 ივლისი) ი-ს მამის სახელად მითითებული აქვს კ.ი, ითხოვს მამის სახელზე რიცხულ სახლში რეგისტრაციას და აღნიშნავს, რომ მამამისი გარდაიცვალა 1951 წელს და იგი ცხოვრობს მის საკუთრებაში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში 2009 წლის 17 ივლისს წარდგენილ სარჩელში მოსარჩელე კ. მ-ი ვ. ს-ს მოიხსენიებს მისი ბიძაშვილის ყოფილ მეუღლედ.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხეები – კ. მ-ი (ი. მ-ს შვილი) და ა. ა-ა (ჯ. მ-ს შვილი) დღემდე ცხოვრობენ სადავო სახლთმფლობელობაში, რაც მიუთითებს სამკვიდრო ქონების ფლობასა და მართვაზე. ასევე დადგენილია, რომ ი. მ-ს გარდაცვალების შემდეგ, მითითებულ მისამართზე ცხოვრება გააგრძელეს ა. მ-ს ოჯახმა. ვ. ს-ი და თ. ს-ი დღემდე რეგისტრირებული არიან და ცხოვრობენ სადავო მისამართზე.

სააპელაციო პალატა ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ზ. მ-ა, რომელიც არის მამკვიდრებლის კ. მ-ის შვილის ა. მ-ს მეუღლე, არ ცხოვრობს თბილისში, გ-ის №43-ში და არც დამოუკიდებელი მოთხოვნა არ წარმოუდგენია უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, თითოეული მემკვიდრის წილი სამკვიდრო ქონებაში შეადგენს უძრავი ქონების 1/3-ს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუს 2015 წლის 19 მარტის №ას-572-543-2014 განჩინება, სუს 2014 წლის 10 ოქტომბრის №ას-555-526-2014 განჩინება).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ კ. მ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 5 თებერვალს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 758 ლარის 70% – 530,6 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. კ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ კ. მ-ს (პირადი №……) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 5 თებერვალს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 758 ლარის 70% – 530,6 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე