საქმე N:ას-102-95-2015

საქმე №ას-102-95-2015 15 აპრილი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ი. დ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – რ. დ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 9 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანამესაკუთრედ აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

რ. დ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი. დ-სა და ბ. დ-ის მიმართ და მოითხოვა ქ.თბილისში, გ-ის ქ.№17-ში მდებარე ი. დ-ის სახელზე აღრიცხული №60 ბინის ½ ნაწილზე ბ. დ-ის თანამესაკუთრედ ცნობა.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ბ. დ-ეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ფულადი ვალდებულების შესრულება.

მოპასუხეები იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში და გააჩნიათ თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი უძრავი ქონება, რომელიც ირიცხება მხოლოდ ი.დ-ის სახელზე.

მხარემ მიუთითა, რომ არსებული დავალიანების დასაფარად საჭიროა, ზემოაღნიშნული უძრავი ნივთის ნახევარი აღირიცხოს ბ. დ-ის სახელზე.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 5 თებერვლის გადაწყვეტილებით რ. დ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც ი. დ-ემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 9 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ბ. დ-ეს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დაკისრებული აქვს 16 200 აშშ დოლარისა და 48 640.19 ლარის გადახდა რ. დ-ის სასარგებლოდ. რ. დ-ის სარჩელის მიზანია, კრედიტორის სასარგებლოდ აღსრულების მიქცევა მოვალის იმ ქონებრივ წილზე, რომელიც მოვალეს ეკუთვნის თანასაკუთრების უფლებით და არ არის აღრიცხული მის სახელზე.

2008 წლის 17 ნოემბრიდან ქ.თბილისში, გ-ის ქ.№17-ში მდებარე №60 ბინის (სკ №........) მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია ი. დ-ე.

ი. დ-ე და მოპასუხე ბ. დ-ე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1990 წლიდან და მათ შორის რეგისტრირებული ქორწინება შეწყდა 2013 წლის 13 თებერვალს.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მეუღლეთა თანასწორუფლებიანობის პრინციპიდან (სამოქალაქო კოდექსის 1152-ე მუხლი), საოჯახო საკითხების ერთობლივად გადაწყვეტის უფლებიდან (სამოქალაქო კოდექსის 1155-ე მუხლი), თანასაკუთრებაში არსებული ქონების ურთიერთშეთანხმებით მართვისა და განკარგვის უფლება-მოვალეობებიდან (სამოქალაქო კოდექსის 1159-1160-ე მუხლები) გამომდინარე, პრეზუმირდება, რომ ის, რაც შეძენილია რეგისტრირებული ქორწინების განმავლობაში, წარმოადგენს მეუღლეთა საერთო საკუთრებას. ამგვარი ვარაუდი, ბუნებრივია, იმ შემთხვევებს ასახავს, როცა უძრავ ქონებაზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებულია მხოლოდ ერთ-ერთი მეუღლის საკუთრების უფლება, თუმცა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული სანივთო უფლების უკან დგას სხვა უფლებაც, რომელიც რეგისტრირებულ ქორწინებაში მყოფ მეორე მეუღლეს ეკუთვნის. კანონის ნორმებით ნავარაუდევი ფაქტის (საერთო საკუთრების უფლება) საწინააღმდეგო მტკიცებულების წარმოდგენა, სახელდობრ, იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავო უძრავ ნივთზე მეუღლეთა საერთო საკუთრების უფლება არ ვრცელდება, ეკისრება მოპასუხეს, რომელმაც სარწმუნოდ უნდა ადასტუროს, რომ სადავო უძრავი ქონების ნახევარზე არ წარმოშობილა მეორე მეუღლის თანასაკუთრების უფლება. კერძოდ, მან უნდა ამტკიცოს, რომ სადავო უძრავი ქონება არ არის შეძენილი ქორწინების განმავლობაში, მეურნეობის ერთობლივი გაძღოლის შედეგად და იგი წარმოადგენს ინდივიდუალურ საკუთრებას (სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე მუხლი) და სხვ.

მოცემულ შემთხვევაში, იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ სადავო უძრავი ქონების ½ ნაწილზე არ წარმოშობილა ბ. დ-ის, როგორც რეგისტრირებულ ქორწინებაში მყოფი მეუღლის, საკუთრების უფლება მოპასუხეს არ წარმოუდგენია. მხოლოდ მითითება, რომ იმ პერიოდში როდესაც სადავო მისამართზე მდებარე უძრავ ქონებაზე წარმოიშვა ი. დ-ის საკუთრების უფლება, მას და ი. დ-ეს შორის ფაქტობრივად შეწყვეტილი იყო ქორწინება, საკმარისი არ არის, რადგან აღნიშნული საქმის მასალებით არ დასტურდება.

შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო უძრავი ნივთი მართლზომიერად მოექცა სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლით განსაზღვრულ მეუღლეთა თანასაკუთრების რეჟიმში. ამასთან, ვინაიდან ბ. დ-ეს წარმოეშვა საკუთრების უფლება მეუღლის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების ½ ნაწილზე, კრედიტორის სასარგებლოდ აღსრულების მიქცევა შესაძლებელია სწორედ უძრავი ქონების ამავე ნაწილზე.

სარჩელის დაკმაყოფილების მიზნებისათვის სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლზე მითითება. აღნიშნული ნორმის მეორე ნაწილი ეხება ისეთ შემთხვევებს, როდესაც შესაძლებელია ვალის მოთხოვნა იმ მეუღლის ქონებიდან, რომელიც არ არის მოსარჩელის (კრედიტორის) მოვალე. ასეთ შემთხვევაში კრედიტორი უფლებამოსილია, მოითხოვოს მეუღლეთა საერთო ქონებიდან (და არა არამოვალე მეუღლის ინდივიდუალური საკუთრებიდან) ვალის გადახდევინება. ეს არის გამონაკლისი ზოგადი წესიდან. არამოვალე მეუღლე თავისი ქონებით (საერთო საკუთრებაში მისი წილით) აგებს პასუხს მეუღლის ვალების გამო, თუ დადგინდება, რომ ვალი მთელი ოჯახის საერთო ინტერესებისთვის იქნა გამოყენებული. კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელის ინტერესს და მოთხოვნას წარმოადგენს არა ი. დ-ის ქონებიდან მოთხოვნის დაკმაყოფილება, არამედ, ბ. დ-ის საკუთრებად ქონების აღიარება, რადგან მან, როგორც მოვალემ, პასუხი აგოს კრედიტორის წინაშე თავისი ქონებით.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ი. დ-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლი, სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლის პირველი ნაწილი და უნდა ემსჯელა არა ქონების თანასაკუთრების წარმოშობის მომენტზე, არამედ მისი შეწყვეტის დროზე.

კასატორმა ყურადღება გაამახვილა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2005 წლის 25 მარტის №ას-1020-1257-04 გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც საკასაციო სასამართლო უშვებს, რომ თუ მეუღლეები შეთანხმდებიან ქონების გაყოფის თაობაზე, მათი შეთანხმება აბსოლუტურია და წყვეტს განქორწინების შემდეგ მეუღლეთა წილობრივ საკუთრებას ქორწინებისას შეძენილ ერთობლივ საკუთრებაზე. ვინაიდან კასატორის მეუღლეს სამართალწარმოებისა და განქორწინების არც ერთ ეტაპზე არ გამოუთქვამს სადავო ქონების წილობრივ საკუთრებაზე პრეტენზია, იგულისხმება, რომ ის ეთანხმებოდა იმ ფაქტს, რომ ი. დ-ის მიერ უძრავი ქონების შეძენაში მონაწილეობა არ მიუღია და არ აცხადებდა წილობრივ პრეტენზიას ამ სადავო ქონებაზე, ხოლო სასამართლოს მიერ შესაბამისი ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, ბ. დ-ისათვის მესამე პირის მოთხოვნით, უკვე განქორწინებული მეუღლის ქონებიდან წილის გამოყოფა მაშინ, როცა ბ. დ-ეს ამის არც სურვილი და არც პრეტენზია არ გამოუთქვამს, ეწინააღმდეგება უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას და სამოქალაქო კოდექსის შესაბამის ნორმებს.

მხარის მითითებით, იმისათვის, რომ თანასაკუთრებიდან მოხდეს მეუღლის წილიდან გადახდევინება, პირველ რიგში აუცილებელია, რომ ეს პირები იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. პირველი ინსტანციის სასამართლოში რ. დ-ის მიერ სარჩელის შეტანის მომენტში ი. დ-ე და ბ. დ-ე ერთმანეთს 2013 წლის 13 თებერვალს დაშორდნენ. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება წინააღმდეგობაში მოდის სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლთან და ამ ნორმაზე შესაბამისი მსჯელობის გარეშე სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღება წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის პირველი ნაწილის არსებით დარღვევას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 24 მარტის განჩინებით ი. დ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ი. დ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ბ. დ-ეს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დაეკისრა 16 200 აშშ დოლარისა და 48 640.19 ლარის გადახდა რ. დ-ის სასარგებლოდ. რ. დ-ის სარჩელის მიზანია, კრედიტორის სასარგებლოდ აღსრულების მიქცევა მოვალის იმ ქონებრივ წილზე, რომელიც მოვალეს ეკუთვნის თანასაკუთრების უფლებით და არ არის აღრიცხული მის სახელზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუსგ 8 დეკემბერი, 2011 წელი, საქმე №ას-1201-1221-2011, სუსგ 23 მარტი, 2009 წელი, საქმე №ას-1035-1228-08).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ი. დ-ეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ი. ლ-სა და ი. დ-ის მიერ 2015 წლის 16 მარტის №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 200 ლარისა და 2015 წლის 23 მარტს №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 837,50 ლარის, სულ – 1037,50 ლარის 70% – 726,25 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი. დ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ი. დ-ეს (პირადი №........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ი. ლ-სა და ი. დ-ის მიერ 2015 წლის 16 მარტის №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 200 ლარისა და 2015 წლის 23 მარტს №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 837,50 ლარის, სულ – 1037,50 ლარის 70% – 726,25 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური