საქმე №ას-123-115-2015 23 აპრილი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სსიპ შ.ს. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი.გ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 21 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ქონების ყადაღისგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი.გ.მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შ.ს.სა და ა.ყ.ის მიმართ 2013 წლის 21 იანვარს სააღსრულებო ბიუროს მიერ მოვალე ა.ყ.ის ვალდებულების შესასრულებლად აღწერილი და დაყადაღებული ავტომანქანა MERSEDES BENZ-ის (სახელმწიფო ნომრით ....) ყადაღისაგან გათავისუფლების მოთხოვნით.

სსიპ. შ.ს.მა სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა ითხოვა, ხოლო ა.ყ.ემ სარჩელი სრულად ცნო.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილებით ი.გ.ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, გათავისუფლდა ყადაღისაგან სსიპ შ.ს.ის აღმასრულებელ მ.ბ.ის მიერ შედგენილი ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ აქტში მითითებული ავტომანქანა მერსედეს-ბენცი 200 სახელმწიფო ნომრით .......

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შ.ს.მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით სსიპ შ.ს.ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ ავტომანქანა ეკუთვნოდა ა.ყ.ს. პალატამ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი შეიცავს ზოგად დებულებას მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების თაობაზე. ამავე კოდექსის 105-ე მუხლით კი, დადგენილია მტკიცებულებათა შეფასების წესი. სასამართლოს განმარტებით, ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ სარჩელებზე მტკიცების ტვირთის განაწილების წესი განსაზღვრულია „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტით და იგი ეკისრება მოსარჩელეს.

2006 წლის 13 სექტემბრიდან 2009 წლის 24 ნოემბრამდე ავტოსატრანსპორტო საშუალება „მერსედეს ბენც 200“ რეგისტრირებული იყო ი.გ.ის სახელზე და რეგისტრაციის შედეგად მინიჭებული ჰქონდა სახელმწიფო სანომრე ნიშანი ..... აღნიშნული ავტოსატრანსპორტო საშუალება 2009 წლის 24 ნოემბერს ერთობლივი განცხადების საფუძველზე გადაფორმდა და დღემდე რეგისტრირებულია ა.ყ.ის სახელზე. ამავე დღეს, 2009 წლის 24 ნოემბერს, ა.ყ.მ ი.გ.ს ასესხა 550 დოლარი, ყოველთვიურად 10%-ის დარიცხვით. სესხის უზრუნველყოფის მიზნით დაგირავდა ავტომანქანა „მერსედეს ბენც 124“ სახ. ნომრით ..... სესხი ი.გ.მ ა.ყ.ს დაუბრუნა 2010 წლის აგვისტოში.

მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ჯარიმის გადახდის დამადასტურებელი ქვითრითა და ასევე საგარანტიო ტალონით დასტურდებოდა, რომ 2010-2012 წლებში სადავო ავტომანქანით სარგებლობდა მოსარჩელე, რომლის სახელზეც გამოიწერა საგარანტიო ტალონი და ასევე მან გადაიხადა დაკისრებული ჯარიმა.

ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, სასამართლო მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელემ შეძლო სადავო ნივთზე მისი საკუთრების უფლების დადასტურება. საწინააღმდეგოს დამტკიცება კი, სსიპ შ.ს.მა ვერ უზრუნველყო, მან მხოლოდ მიუთითა „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლზე, რაც სასამართლომ არ გაიზიარა და მიუთითა „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის პირველ პუნქტზე. სასამართლოს განმარტებით, გირავნობის საფუძველზე ა.ყ.ის საკუთრება მოძრავ ნივთზე დარეგისტრირდა 2009 წლის 24 ნოემბერს, როდესაც „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის არ იყო მიღებული.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 186-ე და 158-ე მუხლებით და დაადგინა, რომ სადავო მოძრავ ნივთს ფლობდა და განკარგავდა ი.გ. საქმის მასალებით ასევე დადგინდა, რომ სადავო ავტოსატრანსპორტო საშუალების ი.გ.ის მიერ ა.ყ.თვის გადაცემა ემსახურებოდა სასესხო ურთიერთობიდან გამომდინარე წარმოშობილი მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებას.

„სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის, 28-ე მუხლის პირველი პუნქტის, მე-40 მუხლის პირველი პუნქტის, 32-ე მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების შესაბამისად, სასამართლომ განმარტა, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონი იცავს იმ პირთა უფლებებს, რომელთა საკუთრების ობიექტი მიჩნეულია მოვალის ქონებად (აღსრულების საგნად). ასეთ ვითარებაში აღსრულების საგანზე უფლების მქონე მესამე პირი სარგებლობს უფლებამოსილებით აღძრას სასამართლოში სარჩელი მოვალისა და კრედიტორის წინააღმდეგ და მოითხოვოს ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლება.

მოცემულ შემთხვევაში იკვეთებოდა ი.გ.ის სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან იგი ა.ყ.ის საგადასახადო დავალიანებასთან მიმართებაში, რომლის აღსრულების მიზნითაც 2013 წლის 21 იანვრის აქტით მოხდა ქონების დაყადაღება, წარმოადგენდა მესამე პირს, რის გამოც, გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფა ვერ განხორციელდებოდა მისი ქონების რეალიზაციის ხარჯზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შ.ს.მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

გასაჩივრებული განჩინება იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმება შეუძლებელია, ვინაიდან ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებაში მითითებული „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ 2009 წლის კანონის 9¹ მუხლი იმპერატიულად ადგენს ავტომობილის საკუთრებას რაც სასამართლომ არ გაითვალისწინა.

საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დადგენილია, რომ დაყადაღებული ავტომობილის მესაკუთრე ი/მ ა.ყ.ა, რომელსაც 2013 წლის 1 იანვრისთვის ერიცხებოდა ბიუჯეტის დავალიანება: ძირითადი გადასახადი 229 525 ლარი და საურავი 230 145 ლარი. პირის მიერ ვალდებულების ნებაყოფლობით შეუსრულებლობის შემთხვევაში საგადასახადო ორგანომ უნდა უზრუნველყოს გადასახადების გადახდევინება იძულებითი ღონისძიების გამოყნებით, მათ შორის ქონების დაყადაღებით. წარმოდგენილი სასარჩელო განცხადებითა და მტკიცებულებით დასტურდება, რომ სადავო ავტომობილი ამჟამადაც ა.ყ.ის საკუთრებაა, რაც დადასტურებულია შსს მომსახურების სააგენტოს 2014 წლის 4 ივნისის წერილით და საწინააღმდეგოს დამდასტურებელი დოკუმენტი მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი.

მოსარჩელე ადასტურებს, რომ სადავო ქონება მის საკუთრებას არ წარმოადგენს და ის არის ა.ყ.ის საკუთრება. შესაბამისად, სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით გათვალისწინებული შეჯიბრებითობის პრინციპით მხარემ მტკიცების ტვირთი ვერ დაძლია, მის მიერ არ ყოფილა წარმოდგენილი ის მტკიცებულებები, რომელიც სამართლებრივ საფუძველს შექმნიდა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის.

სააპელაციო სასმაართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რადგანაც თავის გადაწყვეტილებაში დაეყრდნო მხოლოდ ა.ყ.ის განმარტებას, რომ მას ავტომობილი ჰყავდა დროებით და ის ეკუთვნოდა ი.გ.ს. მიუხედავად იმისა, რომ შ.ს.ის მიერ წარმოდგენილი იქნა შსს მომსახურების სააგენტოს 2014 წლის 4 ივნისის წერილი.

სასამართლოს არ უმსჯელია ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ 2013 წლის 21 იანვრის აქტზე, ასევე, შ.ს.ის 2011 წლის 13 ივლისის ყადაღის დადების შესახებ №... ბრძანებაზე, რომელიც არ გასაჩივრებულა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 2 თებერვლის განჩინებით სსიპ შ.ს., სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სსიპ შ.ს.ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

პალატა ყურადრებას გაამახვილებს კასატორის ძირითად პრეტენზიაზე. სსიპ შ.ს. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმებას იმ საფუძლით მოითხოვეს, რომ მოსარჩელეს აღსრულების საგანზე საკუთრების უფლება არ წარმოშობია, რადგანაც „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლი შესაბამისად, ქონება მოვალის სახელზე ირიცხება.

სააპელაციო პალატამ მითითებული კანონის გამოყენებაზე უარი იმ საფუძვლით განაცხადა, რომ ნორმატიული აქტი ძალაში შევიდა მას შემდეგ, რაც მოსარჩელესა და მოვალეს შორის ნივთზე საკუთრების უფლება გადაიცემოდა.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს ამ საკითხზე უკვე დამკვიდრებულ ერთგვაროვან პრაქტიკაზე, კერძოდ, ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო პალატამ განმარტა შემდეგი: „საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები ამომწურავადაა დადგენილი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით, რომელიც ერთმანეთისაგან განასხვავებს მოძრავ და უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის სამართლებრივ რეჟიმს. ამავე კოდექსის 186-197-ე მუხლებით განსაზღვრულია რა მოძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის საფუძვლები, ეს წესები თანაბრად ვრცელდება ყველა მოძრავ ნივთზე და იგი არ ადგენს მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად სავალდებულო რეგისტრაციას“ (იხ. სუსგ №ას-658-625-2014, 5 დეკემბერი, 2014 წელი).

მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ მართებულად იხელმძღვანელა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტითა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით და მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის სწორად განაწილების, ასევე მტკიცებულებათა სწორი ანალიზით მართებულად დაადგინა მოსარჩელის საკუთრების უფლება აღსრულების საგანზე.

პალატა მიუთითებს „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-40 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება ნიშნავს მოვალის ქონების აღწერას, მესაკუთრისათვის ქონების განკარგვის – ნებისმიერი ფორმით გასხვისების, დაგირავების, მასზე ქირავნობისა და იჯარის ხელშეკრულებების დადების – აკრძალვის გამოცხადებას ანდა ქონების შესანახავად გადაცემას. აღმასრულებელი ყადაღადადებულ ნივთებს აღნუსხავს ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში. აღნიშნული ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ ყადაღა შეიძლება, დაედოს მხოლოდ მოვალის კუთვნილ მოძრავ ქონებას. ამავე კანონის 32-ე მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების თანახმად, თუ მესამე პირი ამტკიცებს, რომ მას აღსრულების საგანზე გააჩნია უფლება, მაშინ იმ სასამართლოში, რომლის სამოქმედო ტერიტორიაზედაც ხდება აღსრულება, მესამე პირს შეუძლია აღძრას სარჩელი. ასეთ სარჩელს სასამართლო განიხილავს სასარჩელო წარმოების წესით (სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ). სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ წარედგინება მოვალესა და კრედიტორს. აღნიშნული დანაწესი იცავს იმ პირთა უფლებებს, რომელთა საკუთრების ობიექტი გარკვეული ცდომილების შედეგად მიიჩნევა მოვალის ქონებად (აღსრულების საგნად). ასეთ ვითარებაში აღსრულების საგანზე უფლების მქონე მესამე პირი სარგებლობს უფლებამოსილებით, აღძრას სასამართლოში სარჩელი მოვალისა და კრედიტორის წინააღმდეგ და მოითხოვოს ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლება (იხ. სუსგ-ებები №ას-262-253-2012, 25 ივნისი, 2012 წელი; №ას-305-293-2012, 7 მაისი, 2012 წელი; №ას-1522-1529-2011, 29 დეკემბერი, 2011 წელი; №ას-1777-1755-2011, 4 ივნისი, 2012 წელი; №ას-1101-1050-2014, 6 თებერვალი, 2015 წელი). რაც შეეხება სსიპ შ.ს.ს, მას გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისათვის დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არ აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სსიპ შ.ს.ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „უ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გატავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შ.ს.ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური