საქმე №ას-42-39-2015 2 აპრილი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ამხანაგობა „წ.გ. “თავმჯდომარე - ჯ.ვ., დამფუძნებელი წევრები: ა.შ., ნ.დ., დ.კ., პ.ე., ჯ.ვ. (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – კ.ქ., მ.ხ., ნ.ბ., ნ.მ., ა.ხ., შპს „ყ.თ.“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 ნოემბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – კომპენსაციის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ამხანაგობა „წ.გ.ის“ თავმჯდომარე ჯ.ვ.თმა და დამფუძნებელმა წევრებმა: ა.შ.მა, ნ.დ.მ, დ.კ.მ, პ.ე.მ და ჯ.ვ.მა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში კ.ქ.ის, მ.ხ.ს, ნ.ბ.ს, ნ.მ.ს, ა.ხ.ს, ი.ჭ.ისა და შპს „ყ.თ.ის“ მიმართ და მოითხოვეს კ.ქ.ის, მ.ხ.ს, ნ.ბ.ს, ნ.მ.სა და ა.ხ.თვის მოსარჩელეების სასარგებლოდ ქსელში ჩართვის საფასურის - 2 000 ლარისა და ქსელით სარგებლობის თმენისათვის - 1 000 ლარის, ხოლო მოპასუხე შპს „ტ-თ.თვის“ – 10 000 ლარის დაკისრება შემდეგ გარემოებათა გამო:

2006 წლის 1 მარტს დაფუძნდა ამხანაგობა - „წ.გ. “, რომლის დამფუძნებელ წევრებს მოსარჩელეები წარმოადგენდნენ. ამხანაგობის დამფუძნებელთა მიზანი მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის აშენება და მშენებლობის დასრულების შემდეგ ამ შენობის, როგორც „ამხანაგობის“ წევრთა წილობრივი თანასაკუთრება, მფლობელობა, სარგებლობა და განკარგვა იყო. დამფუძნებელი წევრები განსაზღვრავდნენ „ჩვეულებრივი“ წევრების მიღების საკითხსა და მათ წილს საკუთრებაში მისაღები ქონების იდენტიფიკაციით. დამფუძნებელთა ვალდებულებას ჩვეულებრივი წევრების მიმართ წარმოადგენდა საკომუნიკაციო ქსელში, ცივი წყლის, კანალიზაციისა და დენში ჩართვა. ვინაიდან არ არსებობდა გაზის ქსელი, ამიტომ მასში ჩართვა ამხანაგობის მოვალეობას არ წარმოადგენდა. დამფუძნებელმა წევრებმა გადაწყვიტეს ამხანაგობის ხარჯებით აეშენებინათ მილსადენი, რომლის ღირებულებამ შეადგინა 135335,10 ლარი, ეს თანხა ამხანაგობამ საქართველოს ბანკიდან აღებული სესხით გადაიხადა. სესხის დაფარვა ხდება მომხმარებლის მიერ გაზის ქსელში ჩართვისას გადახდილი თანხით რაც 2000 ლარს შეადგენს.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

მოპასუხე ნ.მ.ს განმარტებით, მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლში ბინის შეძენისას მილსადენი და გაზგაყვანილობა უკვე არსებობდა, არ იყო მხოლოდ ადგილობრივი აბონირება კონკრეტულ მობინადრეებზე.

მოსარჩელეების მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაციით არ ირკვევა რა მიზნობრიობით გაიხარჯა საქართველოს ბანკიდან აღებული სესხი. ამხანაგობა, როგორც სუბიექტი, საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულებისა და მისი ექსპლუატაციაში მიღების შემდეგ აღარ არსებობს და მის ნაცვლად შექმნილია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა. გაზსადენი გახდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საკუთრება.

მ.ხ.ს განმარტებით, უცნობია გაზმომარაგების ქსელის მშენებლობისათვის რა თანხა იქნა გადახდილი ამხანაგობის სახელით. სარჩელზე დართული დოკუმენტაციიდან არც ერთი არ წარმოადგენს მოთხოვნის დამამტკიცებელ დოკუმენტს.

2012 წლის ოქტომბერში კანონიერად მიმართა განცხადებით შპს „ყ.თ.ს“ აბონენტად დარეგისტრირებისა და მის კუთვნილ ბინაში გაზის ჩართვის შესახებ. ადგილზე ჩატარებული შემოწმების, ხართაღრიცხვის შედგენისა და თანხის გადახდის შემდგომ გაზის მრიცხველი დამონტაჟდა და ქსელშიც ჩაირთო.

კ.ქ.ის განმარტებით, მოსარჩელის მიერ ვერ ხერხდება იმის მტკიცება, რომ რეალურად ამხანაგობის ყველა წევრი თანახმა იყო, გაზმომარაგების პროექტი განხორციელებულიყო და უშუალოდ ეს სამუშაოები ამხანაგობას ეწარმოებინა. წარმოდგენილი არ არის იმის დამადასტურებელი საბუთები, რომ ამხანაგობის წევრები აღნიშნულ პროექტს ამ ღირებულებით დაეთანხმნენ, არც რაიმე სახის ხელშეკრულება ყოფილა გაფორმებული დავალების შესრულების თაობაზე და 2000 ლარის გადახდის ვალდებულების აღების შესახებ.

მოსარჩელის მტკიცებულება სესხის უშუალოდ გაზმომარაგების აღებასთან დაკავშირებით არ დასტურდება. მოპასუხემ ნამდვილად გადაიხადა აბონენტად რეგისტრაციის საფასური 600 ლარი შპს „ყ.ტ.ის“ სასარგებლოდ. ქ. თბილისში შპს „ყ.თ.“ წარმოადგენს ლიცენზიატ კომპანიას, რომელსაც უფლება აქვს, დაარეგისტრიროს აბონენტი და მიაწოდის გაზი.

ამასთან, მოსარჩელე ვერ ასაბუთებს, რომ სწორედ ამ ქსელისათვის იყო აღებული „საქართველოს ბანკიდან“ სესხი და ამ სესხზე არის დავალიანება და ვადაგადაცილება.

ა.ხ.ს განმარტებით, ვალდებულება არც დაურღვევია და არც უკანონო ქმედება ჩაუდენია, კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად, მიმართა შპს „ყ.თ.ს“, რომელმაც კანონიერად აღრიცხა აბონენტად. ქსელის მშენებლობისა და ბანკის სესხის ნაწილში არ არის ინფორმირებული.

შპს „ყ.თ.ის“ განმარტებით, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული 416 მეტრიანი გაზსადენი მიღებულია ექსპლუატაციაში და წყნეთის გზატკეცილ 39-ში არსებული მომხმარებლები ბუნებრივი გაზით მისი მეშვეობით მარაგდება. უცნობია მოსარჩელის მიერ სესხის აღების დანიშნულების შესახებ. მოპასუხეების გაზის ქსელში ჩართვა შპს „ყ.თ.მა“ განახორციელა 2012 წლის ივნისიდან დეკემბრამდე, მომხმარებელთა მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე. აღნიშნულ პერიოდში მოსარჩელეს არც სათანადო პრეტენზია გამოუთქვამს და არც სათანადო დოკუმენტაცია წარმოუდგენია. შპს „ყ.თ.მა“ მომხმარებლებთან (მოპასუხეებთან) მიერთება განახორციელა შესრულებული სამუშაოსა და გამოყენებული მასალების ფაქტობრივი ღირებულების შესაბამისად. უსაფუძვლოა მოსარჩელეების პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ შპს „ყ.თ.მა“ მომხმარებლებისაგან მიიღო სარგებელი, ქსელში ჩართულ თითოეულ მომხმარებლისაგან - 600 ლარი.

შპს „ყ.თ.“ არ არის ვალდებული, მოსარჩელეს გადაუხადოს კომპენსაცია (გატარების საფასური), ვინაიდან ასეთი საფასური მოქმედ ბუნებრივი გაზის ტარიფებში გათვალისწინებული არ არის. აღნიშნულის დამადასტურებელი რაიმე არგუმენტი მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია.

მოსარჩელე სრულიად დაუსაბუთებლად მიუთითებს იმ ფაქტის შესახებ, რომ, ვინაიდან, გატარების საფასური დადგენილი არ არის, მას თმენის ვალდებულებისათვის უნდა აუნაზღაურდეს 10 000 ლარი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 25 დეკემბრის განჩინებით საქმის წარმოება ი.ჭ.ის ნაწილში შეწყდა, ხოლო ამავე სასამართლოს 2014 წლის 10 იანვრის გადაწყვეტილებით ამხანაგობა „წ.გ.ის“, ა.შ.ის, ნ.დ.ის, .კ.ის, პ. ე.ის, ჯ.ვ.ს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 10 იანვრის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად ცნო, რომ 01.03.2006წ. დაფუძნდა ამხანაგობა „წ.გ.“. ამხანაგობის მიზანი იყო თბილისში, ..... არსებული მიწის ნაკვეთზე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა;

ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრებს წარმოადგენდნენ: ა.შ., ნ.დ., დ.კ., პ.ე., ზ.ს. და ნ.ვ.. 12.12.2006წ. ხელშეკრულებით ნ.ვ.მა ამხანაგობა „წ.გ.ში“ წილზე სამომავლოდ წარმოშობილი უფლებები დაუთმო ჯ და თ.ვ.ბს;

ამხანაგობის დაფუძნების ხელშეკრულების მე-14 მუხლის თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება შეწყდება, როდესაც დასრულდება საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა; კანონმდებლობით დადგენილი წესით სახლი მიღებული იქნება ექსპლუატაციაში; ამხანაგობის ყველა წევრი რეგისტრირებული იქნება, როგორც შესაბამისი უძრავი ქონების მესაკუთრე;

მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი აშენებულია და ექსპლუატაციაშია მიღებული. ბინები საკუთრების უფლებით აღრიცხულია ამხანაგობის წევრებზე;

21.12.2012 წელს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, წ.გ.ის მიმდებარედ არსებული 416 კვ.მ სიგრძის გაზმომარაგების ქსელი თანასაკუთრების უფლებით რეგისტრირებული იყო იბა „წ.გ. 39-ის“ სახელზე. საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველს წარმოადგენს თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 10.12.2012 წლის გადაწყვეტილება;

27.02.2014 წელს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდება, რომ წ.გ.ის მიმდებარედ არსებული 416 კვ.მ სიგრძის გაზმომარაგების ქსელი საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში საკუთრების უფლებით აღრიცხულია ა.კ.ს სახელზე. საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველს წარმოადგენს 21.02.2014 წლის სანოტარო აქტი, ვალდებულების სანაცვლოდ, უძრავი ნივთის გადაცემის ხელშეკრულების თაობაზე;

ა.კ. რომლის საკუთრებაშიც ამჟამად სადავო გაზმომარაგების ქსელი ირიცხება, წინამდებარე საქმეში მოსარჩელეს არ წარმოადგენს;

კ.ქ., მ.ხ., ნ.ბ., ნ.მ. და ა.ხ. არიან ამავე კორპუსის მცხოვრებლები და შპს „ყ.თ.ის“ აბონენტები, რომელთაც გაზი მიეწოდებათ წ.გ.-ის მიმდებარედ არსებული 416 კვ.მ სიგრძის მილსადენის მეშვეობით;

იბა „წ.გ.ის“ დაფუძნების ხელშეკრულებისა და „ჩვეულებრივ წევრებთან“ დადებული ხელშეკრულებით არ არის გათვალისწინებული გაზის ქსელში ჩართვა.

პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ „წ.გ.ის“ ბინის მესაკუთრეებს, მოსარჩელე ფიზიკური პირების წინაშე, ქსელში ჩართვის საფასურის, თითოეულს 2000 ლარის ანაზღაურების ვალდებულება არ წარმოშობიათ ხელშეკრულების საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებზე და განმარტა, განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეები აღნიშნავენ, რომ ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეთა გადაწყვეტილებით დაიწყო მილსადენის მშენებლობა. მოპასუხეები სადავოდ ხდიდნენ სარჩელში მითითებულ ზემოაღნიშნულ გარემოებას. რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეთა გადაწყვეტილებას მილსადენის მშენებლობისა და მშენებლობისათვის საჭირო თანხების ასანაზღაურებლად, მათ მიერ დამატებით თანხის გადახდის ვალდებულებისა და ამ თანხის ოდენობის თაობაზე, საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა.

პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეები, როგორც ამხანაგობის დამფუძნებელი ფიზიკური პირები, მოპასუხეებისათვის თანხის დაკისრებას ითხოვდნენ ქსელში ჩართვის, ასევე ქსელით სარგებლობისათვის თმენისათვის. სასარჩელო მოთხოვნისა და მისი საფუძვლების გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ მილსადენის მშენებლობისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობა არ წარმოადგენდა დავის გადაწყვეტისა და მოთხოვნილი თანხის ოდენობის დადგენისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებას.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სარჩელი აღძრული იყო ამხანაგობის ხუთი დამფუძნებელი წევრის, ხუთი ფიზიკური პირის მიერ, რომლებიც ითხოვდნენ ამხანაგობის მიერ აშენებულ საცხოვრებელ კორპუსში მდებარე ბინის მესაკუთრეთათვის გაზმომარაგების ქსელში ჩართვისა და ქსელით სარგებლობისათვის თმენის კომპენსაციის დაკისრებას. სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლზე მითითებით სასამართლომ განმარტა, რომ, როგორც წესი, ერთობლივი საქმიანობის მონაწილენი ერთმანეთთან არ გამოდიან, როგორც კრედიტორი და მოვალე. ყოველ წევრს აქვს უფლება, მეორისგან მოითხოვოს ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულების შესრულება მხოლოდ მთლიანად ამხანაგობის სასარგებლოდ, მაგრამ ერთობლივი საქმიანობის შიდა სახელშეკრულებო ურთიერთობას შეიძლება, ახასიათებდეს ინდივიდუალურად განმსაზღვრელი ელემენტები, რა დროსაც ამხანაგობის ერთ-ერთი წევრის ამხანაგობაში გაწევრების ვალდებულებას წარმოადგენდეს არა მხოლოდ სხვა მონაწილეებთან ერთობლივად საერთო მიზნის მიღწევასთან დაკავშირებული მოქმედებების განხორციელება, არამედ, ასევე, ინდივიდუალურად, ამხანაგობის მონაწილეებთან ცალ-ცალკე დადებული ხელშეკრულებების საფუძველზე, დამატებით ამ პირების სასარგებლოდ კონკრეტული ვალდებულებების შესრულება (იხ, სუსგ, №ას-523-497-2013, 4 აპრილი, 2014 წელი).

„წ.გ.ის“ ბინის მესაკუთრეებს მოსარჩელე ფიზიკური პირების წინაშე ქსელში ჩართვის გამო თანხის ანაზღაურების ვალდებულება არ წარმოშობიათ ხელშეკრულების საფუძველზე. პალატის განმარტებით, არ არსებობდა მოპასუხეთათვის მოსარჩელეების სასარგებლოდ მოთხოვნილი თანხების დაკისრების რაიმე სხვა საფუძველი, კერძოდ:

სადავო არ იყო ის გარემოება, რომ მოპასუხეების, როგორც აბონენტების, გაზმომარაგების ქსელში ჩართვა შპს „ყ. თ.მა“ განახორციელა, რომელიც წარმოადგენს ბუნებრივი გაზის განაწილების ლიცენზიატს. მომხმარებლები გაზის ქსელში სემეკის 2009 წლის 9 ივლისის N12 დადგენილებით დამტკიცებული „ბუნებრივი გაზის მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ შესაბამისად ერთვებიან, რომელიც განსაზღვრავს ასევე ქსელზე მიერთების მსურველისაგან განაწილების ლიცენზიატის მიერ მიერთების საფასურის ანაზღაურებას გაწეული მომსახურების ღირებულების მიხედვით. ამდენად, მოსარჩელეებს, როგორც ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრებს, იმაზე მითითებით, რომ გაზმომარაგების ქსელი ამხანაგობის საკუთრების უფლებით იყო რეგისტრირებული (ამჟამად საკუთრების უფლება აღრიცხულია ა. კ.ის სახელზე), არ გააჩნდათ, კორპუსის მესაკუთრეთაგან (რომლებიც წარმოადგენენ „ყ.თ.ის“ აბონენტებს) ქსელზე მიერთების გამო, თანხის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება.

პალატამ აღნიშნა, რომ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2009 წლის 9 ივლისის №12 დადგენილებით დამტკიცებული „ბუნებრივი გაზის მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ მე-16 მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების მიხედვით, ქსელის მესაკუთრე არალიცენზიატი, რომელსაც გააჩნია კუთვნილი ქსელით სარგებლობის თმენის ვალდებულება, უფლებამოსილია, ლიცენზიატისაგან და არა იმ პირებისაგან, რომლებსაც ამ ქსელის მეშვეობით მიეწოდება გაზი, მოითხოვოს ბუნებრივი გაზის გატარებისა და თმენისათვის კომპენსაცია. ამდენად, მოპასუხეებს, როგორც განაწილების შესაბამისი ლიცენზიატის აბონენტებს, არ გააჩნიათ გაზმომარაგების ქსელით სარგებლობისათვის რაიმე თანხის გადახდის ვალდებულება.

პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ასევე, მართებულად არ დაკმაყოფილდა სარჩელი მოპასუხე შპს „ყ.თ.ის“ მიმართ, რომლისგანაც მოსარჩელეები ითხოვდნენ ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული გაზმომარაგების ქსელის მეშვეობით გაზის გატარებისათვის ხუთი ფიზიკური პირის სასარგებლოდ 10000 ლარის ანაზღაურება დაკისრებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, სემეკის ... N... დადგენილებით დამტკიცებული „ბუნებრივი გაზის მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ მე-16 მუხლზე, რომლითაც განსაზღვრულია, რომ თმენის კომპენსაციის მოთხოვნის უფლება გააჩნია ქსელის მესაკუთრეს. გატარების საფასურის გაანგარიშებისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს გატარებული გაზის მოცულობა, გატარების პერიოდი და სხვა. სარჩელი და მოთხოვნის მოცულობა ამგვარ ფაქტობრივ დასაბუთებას და დაანგარიშებას არ ემყარებოდა.

პალატამ ასევე განმარტა, რომ ამხანაგობის საკუთრებისა და მისგან გამომდინარე მოთხოვნის უფლება არ შეიძლებოდა გაიგივებულიყო მხოლოდ ამხანაგობის დამფუძნებელი რამდენიმე წევრის უფლებად. 2014 წლის 21 თებერვლამდე 416 კვ.მ სიგრძის გაზმომარაგების ქსელის მესაკუთრედ რეგისტრირებული იყო ამხანაგობა „წ.გ. “ (ამჟამად იგი სხვა პირის, ა.კ.ის საკუთრებაშია). იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დადგინდებოდა ამხანაგობის საკუთრების უფლებიდან გამომდინარე მოთხოვნის მოცულობა, ასეთ შემთხვევაშიც, უსაფუძვლო იქნებოდა სარჩელი ამხანაგობის საკუთრებით სარგებლობისათვის კომპენსაციის დაკისრების თაობაზე მხოლოდ მოსარჩელე ხუთი პირის სასარგებლოდ.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ამხანაგობა „წ.გ.ის“ თავმჯდომარე ჯ.ვ.მა და დამფუძნებელმა წევრებმა, ა.შ.მა, ნ.დ.მ, დ.კ.მ, პ.ე.მ და ჯ.ვ.მა, მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლომ სწორად არ შეაფასა სამოქალაქო კოდექსის 930-ე, 932-ე და 940-ე მუხლები. მითითებული ნორმებიდან გამომდინარე, ვინაიდან მილსადენი რეგისტრირდება ამხანაგობის საკუთრებად, ამხანაგობა „წ.გ.“ კი შეიქმნა მოსარჩელე ფიზიკური პირებისგან, რომლებიც წარმოადგენენ დამფუძნებელ წევრებს და მათი შენატანების საფუძველზე აშენდა გაზსადენი მილი, ამიტომ მოსარჩელეებს წარმოეშობათ მფლობელობის, სარგებლობისა და განკარგვის უფლება მილსადენზე.

სასამართლომ არსებითად დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის მოთხოვნები. მესაკუთრეებს ფაქტობრივად აუკრძალა საკუთრების თავისუფლად ფლობა, სარგებლობა და განკარგვა, ასევე ის, რომ არ დაუშვან სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, აღნიშნულით პალატამ დაარღვია საქართველოს კონსტიტუციით დაცული საკუთრების უფლება და უკანონოდ მიუთითა, რომ, ვინაიდან, მოპასუხეებთან ქსელში ჩართვის გამო ხელშეკრულება არ დადებულა, ამიტომ მათ თანხის გადახდის ვალდებულება არ წარმოეშობათ.

მოპასუხეებს თანხის გადახდის ვალდებულება წარმოეშვათ მხოლოდ იმის გამო, რომ სარგებლობენ მოსარჩელეების თანხით აშენებული და მათ საკუთრებაში არსებული გაზის მილსადენით.

სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2009 წლის 9 ივლისის №.. დადგენილებით დამტკიცებული „ბუნებრივი გაზის მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ ნორმები, რომლის, მე-16 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ბუნებრივი გაზის გატარებისა და ქსელით სარგებლობის თმენისთვის კომპენსაცია გაიცემა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესის შესაბამისად. მითითებული ნორმებიდან გამომდინარე, მოპასუხეების მიმართ ჰქონდათ კომპენსაციის მოთხოვნის უფლება.

სასამართლომ არასწორად განმარტა და არ გამოიყენა „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონის 46.1 მუხლის მე-4 ქვეპუნქტი. სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლი, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2009 წლის 9 ივლისის №.. დადგენილებით დამტკიცებული „ბუნებრივი გაზის მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ მე-2 მუხლის 2.2 პუნქტი, მე-16 მუხლით გათვალისწინებული ნორმები.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2009 წლის 9 ივლისის №.. დადგენილებით დამტკიცებული „ბუნებრივი გაზის მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ მე-16 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მფლობელის ბუნებრივი გაზის ქსელში გაყვანილობისა და აღრიცხვის კვანძის მოწყობა არ წარმოადგენს განაწილების ლიცენზიატის ვალდებულებას, ამავე ნორმის 2.2. „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, განაწილების ლიცენზიატი მხოლოდ მის მფლობელობაში არსებული გამანაწილებელი ქსელით ახორციელებს სხვა მიმწოდებლის კუთვნილი ბუნებრივი გაზით საცალო მომხმარებლის მომარაგებას. მითითებული ნორმებიდან გამომდინარე, შპს „ყ.თ.ს“ არც უფლება ჰქონდა და არც ვალდებულება არ ეკისრებოდა, ჩაერთო მომხმარებელი სხვის მფლობელობაში არსებულ ქსელში.

სასამართლომ გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ გატარების საფასურის დაანგარიშებისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს გატარებული გაზის მოცულობა, რაც არ შეესაბამება „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონის 46-ე მუხლის მე-4 პუნქტს. ვინაიდან, სარჩელის შეტანის ეტაპზე არ იყო დადგენილი გატარების საფასური (იხ. სემეკის წერილი), ამიტომ მოითხოვეს მოსარჩელეებმა გატარების მომსახურებისთვის თმენის კომპენსაცია. მტკიცების ტვირთი ამ ნაწილში „ყ.გ.ს“ უნდა დაკისრებოდა და სასამართლოს უნდა ემსჯელა, მოსარჩელეების მოთხოვნა შეესაბამებოდა თუ არა რეალურ თანხას, დაანგარიშების არარსებობა მოთხოვნაზე მთლიანად უარის თქმის საფუძველი არ უნდა გამხდარიყო.

ფაქტობრივად, სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაზარალდნენ ქსელის მესაკუთრეები. აიღეს სესხი და დაიდეს ვალები, მოპასუხეებმა კი, მიიღეს სარგებელი. მოპასუხე ფიზიკური პირები უფასოდ სარგებლობენ სხვისი საკუთრებით, ხოლო შპს „ყ.თ.“, რომელმაც არ იზრუნა მოსახლეობაზე, თავისი ხარჯებით არ გაატარა გაზის მილი, მოსარჩელეების აშენებული გაზის მილით იღებს მოგებას და მათ შორის გატარების საფასურსაც, რომელიც უნდა მიეღო მხოლოდ მაშინ, როცა თავის მფლობელობაში არსებული ქსელით ისარგებლებდა.

მილსადენის მშენებლობა დაიწყო არა მოპასუხეთა გადაწყვეტილებით, არამედ მოსარჩელეების გადაწყვეტილებითა და სახსრებით. შპს „ყ.თ.მა“ უარი თქვა მილსადენის მშენებლობაზე, მოსახლეობას კი, სჭირდებოდა გაზი. მოსარჩელეებს ვალდებულება არ ეკისრებოდათ ჩაერთო მოსახლეობა გაზის ქსელში. მხოლოდ მოსახლეობის სურვილის გათვალისწინებით აიღეს სესხი და გაიყვანეს მილი. მოსახლეობის უმრავლესობამ თანხმობა განაცხადა გაზის ქსელში ჩართვაზე და გადაიხადეს თანხა. მოპასუხეები კი, ჩაერთვნენ მათი გვერდის ავლით და ამტკიცებენ, რომ ეკუთვნით უფასოდ სარგებლობა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 26 იანვრის განჩინებით, ამხანაგობა „წ.გ.ის“ თავმჯდომარე ჯ.ვ.ს, დამფუძნებელი წევრების: ა.შ.ს, ნ.დ.ის, დ.კ.ის, პ.ე.ს, ჯ.ვ.ს საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ამხანაგობა „წ.გ.ის“ თავმჯდომარე ჯ.ვ.ს, დამფუძნებელი წევრების: ა.შ.ს, ნ.დ.ის, დ.კ.ის, პ.ე.ის, ჯ.ვ.ს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

მოცემულ შემთხვევაში, კასატორების ძირითადი პრეტენზია მიმართულია მოპასუხეებისათვის კომპენსაციის დაკისრებაზე უარის არასწორად თქმისკენ, თუმცა ამ კუთხით მათ დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენიათ. ამ თვალსაზრისით პალატა მიუთითებს გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილ იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხე ფიზიკური პირები იბა „წ.გ. ის“ დამფუძნებელი წევრები არ არიან;

საქმეში წარმოდგენილი ამხანაგობის სადამფუძნებლო დოკუმენტით დასტურდება, რომ ამხანაგობის მიერ კრედიტის აღება და მისი უზრუნველყოფა დამფუძნებელ წევრთა კრების გადაწყვეტილებითაა შესაძლებელი. საქმის მასალებით არ დასტურდება და არც კასატორებს მიუთითებიათ იმგვარ მტკიცებულებაზე, რომელიც ბანკის მიმართ ამხანაგობის ვალდებულების აღებაში მოპასუხეთა მონაწილეობას და, შესაბამისად, ამ ვალდებულების მოპასუხეების მიმართ გავრცელებას დაადასტურებდა. ამდენად, არ დადგენილა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოპასუხეები უფლებამოსილი იყვნენ და/ან იღებდნენ მონაწილეობას დამფუძნებელ წევრთა კრებაში. ბინის შეძენისას ამხანაგობის მიმართ მოპასუხეების ვალდებულების წარმოშობის ფაქტი ასევე არაა დადასტურებული, რის გამოც სახეზე არაა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლით განსაზღვრული მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველი.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, საყურადღებოა, რომ დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკით განსაზღვრულია ამხანაგობის წევრების უფლება-მოვალეობების ე.წ შიდა-კორპორაციული განაწილების პრინციპი, კერძოდ, ამხანაგობის ხელშეკრულება, როგორც კონკრეტული მიზნის მისაღწევად პირთა გაერთიანებაზე აგებული ხელშეკრულება, მოითხოვს წევრებისაგან ისეთი მოქმედებების განხორციელებას, რომლებსაც ახასიათებს სხვადასხვა ხელშეკრულებებისათვის დამახასიათებელი თავისებურებები. როდესაც ჩვენ ყურადღებას ვამახვილებთ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ისეთ ხელშეკრულებაზე, რომელიც მიზნად ისახავს, მაგალითად, რაიმე ნაკეთობის დამზადებას, სახლის აშენებას და ა.შ ამხანაგობის წევრთა უფლება- ვალდებულებები ემსგავსება ნარდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ურთიერთობებს, მაგრამ ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა შორის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ისეთ უფლება-ვალდებულებებს, რაც დამახასიათებელია კოლექტიური გაერთიანებისათვის, რომელსაც ახასიათებს კორპორაციული სტრუქტურის ისეთი თვისებები, რომელიც მოიცავს, როგორც ორგანიზაციულ, ასევე, ქონებრივ ელემენტებს. ზუსტად ასეთი ტიპის გაერთიანება წარმოადგენს გარკვეულწილად იმ საშუალებათა ერთობას, რითაც საბოლოოდ უზრუნველყოფილია ამ გაერთიანების მონაწილეთა მიერ დასახული მიზნის მიღწევა. ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურება ვლინდება იმაში, რომ დასახული მიზნის მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ მონაწილე პირთა ერთობლივი საქმიანობით (იხ, სუსგ №ას-482-458-2013, 16 იანვარი, 2014 წელი).

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 937-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლი და ამხანაგობის ინსტიტუტის სწორად შეფასების გზით მართებულად მიიჩნია, რომ ვალდებულება არ წარმოშობიათ მოპასუხე ფიზიკურ პირებს, ამასთანავე, სასამართლოს დასკვნები შესაბამისობაშია სამოქალაქო კოდექსის 930-940-ე მუხლების თაობაზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დამკვიდრებულ პრაქტიკასთან (იხ. სუსგ №ას-523-497-2013).

რაც შეეხება გაზის გატარებისათვის თმენის კომპენსაციის დაკისრების საკითხს, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას სემეკ-ის 2009 წლის 9 ივლისის N12 დადგენილების მე-16 მუხლის თაობაზე და თვლის, რომ სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლით განსაზღვრული თმენის კომპენსაციის განმაპირობებელი გარემოებების არსებობა მოსარჩელეს არ დაუდასტურებია, ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ამხანაგობა „წ.გ.-ის“ თავმჯდომარე ჯ.ვ.ს, დამფუძნებელი წევრების - ა.შ.ს, ნ.დ.ის, დ.კ.ის, პ.ე.ის, ჯ.ვ.ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ დ.კ.ის მიერ 2015 წლის 23 იანვარს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 1250 ლარის, 70% – 875 ლარი.

რაც შეეხება მ.ხ.ს მიერ საკასაციო შესაგებელზე დართულ მტკიცებულებებს, პალატა მიიჩნევს, რომ ისინი უნდა დაუბრუნდეს მათ წარმომდგენს, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მხარეს ობიექტურად არ ჰქონდა შესაძლებლობა, სასამართლოსათვის მანამდე წარედგინა ისინი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. ამდენად, მარინა ხანიშვილს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო შესაგებელზე დართული მტკიცებულებები 13 (ცამეტი) ფურცლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ამხანაგობა „წ.გ.ის“ თავმჯდომარე ჯ.ვ.სა და დამფუძნებელი წევრების: ა.შ.ს, ნ.დ.ის, დ.კ.ის, პ.ე.ის, ჯ.ვ.ს საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორებს: ჯ.ვ.ს, ა.შ.ს, ნ.დ.ს, დ.კ.სა და პ.ე.ს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ დავით კობახიძის მიერ 2015 წლის 23 იანვარს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 1250 ლარის, 70% – 875 ლარი.

3. მ.ხ.ს დაუბრუნდეს საკასაციო შესაგებელზე დართული მტკიცებულებები 13 (ცამეტი) ფურცლად.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური