№ ას-650-617-2014 3 აპრილი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ბ-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „თ.ე.ე-“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 23 აპრილის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „თ.ე.ე-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ბ-ის“ წინააღმდეგ და მოითხოვა მოსპასუხისათვის, მის სასარგებლოდ მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანის - 40000 აშშ დოლარისა და მატერიალური ზიანის, 4250 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელის განმარტებით, მას და შპს „ბ-96-ს“ (შემდგომში შეერწყა შპს „ბ-ას“, რომელიც მისი სამართალმემკვიდრეა) შორის 2007 წლის 19 ოქტომბერს დაიდო ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, შპს „ბ-96-მა“ მას იჯარით გადასცა ქ. თბილისში, ქ. წ-ის გამზირის №...-ში მდებარე შენობის სახურავის ნაწილი სარეკლამო კონსტრუქციისა და რეკლამის ექსკლუზიურად განსათავსებლად. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2012 წლის 31 დეკემბრამდე. 2007 წლის ოქტომბერშივე მოსარჩელემ შეიძინა სარეკლამო კონსტრუქციის მოსაწყობად შესაბამისი მასალა და კონსტრუქცია თავისივე ხარჯებით დაამონტაჟა მითითებულ სახურავზე. 2009 წლის 31 იანვარს მხარეთა შორის გაფორმდა №1 დამატება, რომლითაც შეიცვალა ზემოაღნიშნულ ხელშეკრულებაში იჯარის გადახდის წესი - მოსარჩელეს იჯარა უნდა ეხადა მხოლოდ იმ პერიოდისთვის, როდესაც ხელშეკრულებაში აღნიშნული სარეკლამო კონსტრუქციაზე განთავსებული იქნებოდა სარეკლამო შინაარსის ბანერი. მოსარჩელე ვალდებულებას ასრულებდა პირნათლად იქამდე, სანამ მოპასუხემ თვითნებურად, ცალმხრივად არ შეწყვიტა ნაკისრი ვალდებულების შესრულება და ამასთან, მოსარჩელის კუთვნილი სარეკლამო კონსტრუქციის დემონტაჟი განახორციელა და მიითვისა. 2011 წლის 31 აგვისტოს შპს „ბ-96“ შეერწყა შპს „ბ-ას“ და მისი სამართალმემკვიდრე გახდა შპს „ბ-ა“, შესაბამისად, იგი საიჯარო ხელშეკრულების მხარეა.

2011 წლის 1 სექტემბერს მოსარჩელესა და შპს „ქ-ს“ შორის გაფორმდა სარეკლამო მომსახურების ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მან იკისრა ვალდებულება შპს „ქ-ის“ ბანერი განეთავსებინა ქ. წ-ის გამზირის №...-ში მდებარე შენობის სახურავზე, რისთვისაც ყოველთვიურად მიიღებდა 2500 აშშ დოლარს 2011 წლის 15 სექტემბრიდან 2012 წლის 15 მარტამდე, თუმცა ადგილზე გამოცხადების დროს აღმოჩნდა, რომ კონსტრუქცია მოხსნილი და წაღებული იყო, რის გამოც, იგი იძულებული გახდა, მოეშალა ხელშეკრულება. აღნიშნულის გამო განიცადა მატერიალური ზიანი, რის ანაზღაურებასაც მოპასუხისგან ითხოვს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ უძრავი ქონების შეძენისა და შპს „ბ-96-თან“ შერწყმის პერიოდში მისთვის უცნობი გახლდათ, როგორც რკინის კონსტრუქციის შპს „თ.ე.ე-ის“ კუთვნილების, ასევე, ხელშეკრულების თაობაზე, მისი შინაარსისა და მოქმედების ვადის შესახებ. მისთვის აღნიშნულის თაობაზე არც შპს „ბ-96-ის“ დირექტორს არ უცნობებია და არც საჯარო რეესტრის შესაბამის სამსახურში არ იყო რეგისტრირებული, შესაბამისად, საჯარო რეესტრის მონაცემების სისრულისა და უტყუარობის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, უძრავი ქონება წარმოადგენდა უფლებრივად უნაკლო ნივთს, რაც ცხადყოფს, რომ იგი უძრავი ქონებისა და, მათ შორის, რკინის კონსტრუქციის კეთილსინდისიერი შემძენია, რის გამოც სარჩელი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს. გარდა ამისა, მოპასუხის აზრით, შპს „თ.ე.ე-ის“ ხელმძღვანელობისათვის ცნობილი იყო უძრავი ქონების ნასყიდობისა და შპს „ბ-96-ის“ რეორგანიზაციის პროცესის შესახებ, თუმცა, მიუხედავად ამისა, მოსარჩელეს, როგორც დაინტერესებულ მხარეს, ახალი მესაკუთრისათვის შპს „ბ-სთან“ და შპს „ქ-თან“ დადებული ხელშეკრულებების შესახებ არაფერი უცნობებია, რაც გამორიცხავს მიუღებელი შემოსავლის მოთხოვნის შესაძლებლობას. მოსარჩელემ არაკეთილსინდისიერად განახორციელა თავისი უფლება-მოვალეობები და უსაფუძვლო გამდიდრების მიზნით ხელოვნურად შექმნა დავის ფორმალური საფუძვლები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს ,,თ.ე.ე-ის” სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს ,,ბ-ას” შპს ,,თ.ე.ე-ის” სასარგებლოდ, სარეკლამო კონსტრუქციის ღირებულების - 4250 ლარისა და მიუღებელი შემოსავლის - 30 000 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრა, შპს ,,თ.ე.ე-ის” მოთხოვნა, მიუღებელი შემოსავლის სახით შპს ,,ბ-ისათვის” 10 000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში, არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ბ-ამ“, მოითხოვა მისი გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატს 2014 წლის 23 აპრილის განჩინებით შპს „ბ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2007 წლის 19 ოქტომბერს შპს ,,ბ-96-სა“ (მესაკუთრეს) და შპს ,,თ.ე.ე-ს” (მოსარგებლეს) შორის წერილობითი ფორმით გაფორმებული №3/ს-2007 ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს ,,ბ-96-მა“ შპს ,,თ.ე.ე-ს” 31.12.2012 წლამდე ვადით სასყიდლიან სარგებლობაში გადასცა ქ. თბილისში, ქ. წ-ის გამზ. №...-ში მდებარე მისი კუთვნილი შენობის სახურავზე სარეკლამო კონსტრუქციისა და რეკლამის განთავსების ექსკლუზიური უფლება;

ხელშეკრულების 3.2 პუნქტით, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ, თუკი მესაკუთრე შეწყვეტდა ხელშეკრულებას მოსარგებლის თანხმობის გარეშე, მაშინ იგი ვალდებული იყო, მოსარგებლისათვის აენაზღაურებინა მიყენებული ზარალი და ის სარგებელიც, რაც მოსარგებლეს უნდა მიეღო ხელშეკრულების დაურღვევლობის შემთხვევაში;

2007 წლის 12 ნოემბერს შპს ,,თ.ე.ე-მა” ხელშეკრულება გააფორმა ი. ბ-სთან ქ. თბილისში, ქ. წ-ის გამზ. №...-ში მდებარე შენობის სახურავზე სარეკლამო კონსტრუქციის დამონტაჟების თაობაზე, რომლის ღირებულება განისაზღვრა 5000 ლარით ;

აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს ,,თ.ე.ე-მა” ი. ბ-ს 30.04.2008 წელს გადაურიცხა 3000 ლარი;

საგადახდო ანგარიშფაქტურებით დადგინდა, რომ შპს ,,თ.ე.ე-მა” შეიძინა 1250 ლარის ღირებულების მოთუთიებული პროფნასტილი;

პირველი ინსტანციის სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია და არც სააპელაციო საჩივრით გამხდარა სადავოდ, რომ სარეკლამო კონსტრუქციის ღირებულება, რაც მოსარჩელემ განათავსა თბილისში, ქ. წ-ის №...-ის შენობის სახურავზე იყო 4250 ლარი, რომელშიც შედიოდა ი. ბ-ისათვის გადახდილი 3000 ლარი და კონსტრუქციაზე გამოყენებული პროფნასტილის ღირებულება - 1250 ლარი;

12.10.2007 წელს შპს ,,თ.ე.ე-მა” წერილობითი ხელშეკრულება გააფორმა სს ,,პროკრედიტ ბანკთან” თბილისში, ქ. წ-ის გამზ. №...-ში სარეკლამო მასალის განთავსების თაობაზე 15.04.2011 წლის ჩათვლით, თვეში 2500 აშშ დოლარის გადახდით;

სამეწარმეო რეესტრიდან ამონაწერით დადგენილია, რომ 31.08.2011 წელს რეგისტრირებულია შპს ,,ბ-96-ისა“ და შპს ,,ბ-ის” შერწყმა;

საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დადგენლია, რომ ქ. თბილისში, ქ. წ-ის ქ. №...-ში მდებარე 400 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა არის შპს ,,ბ-ის” საკუთრება, რომლის უფლების დამადასტურებელი ერთ-ერთი საფუძველია შპს ,,ბ-96-ის“ 25.07.2011 წლის პარტნიორთა კრების №2 ოქმი; პირველი ინსტანციის სასამართლომ უდავო გარემოებად მიიჩნია და არც სააპელაციო საჩივრით გამხდარა სადავოდ, რომ დასახელებული ოქმი წარმოადგენდა საწარმოს შერწყმის შესახებ პარტნიორთა გადაწყვეტილებას;

01.09.2011 წელს შპს ,,თ.ე.ე-სა” და შპს ,,ქ-ს” შორის წერილობით გაფორმდა ხელშეკრულება №ქ-11 თბილისში, ქ. წ-ის №...-ის შენობის თავზე რეკლამის განთავსების თაობაზე 2011 წლის 15 სექტემბრიდან 2012 წლის 15 მარტამდე ვადით. ღირებულება განისაზღვრა თვეში 2500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით. ხელშეკრულების 5.1 პუნქტით, ხელშეკრულების ვადა ავტომატურად გაგრძელდებოდა მომდევნო 6 თვის ვადით და იმავე პირობებით, თუ 2012 წლის 15 მარტამდე 30 დღით ადრე რომელიმე მხარე წერილობით არ აცნობებდა მეორე მხარეს ხელშეკრულების ,,დასრულების” შესახებ;

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ უდავო გარემოებად იქნა მიჩნეული და არც სააპელაციო საჩივრით გამხდარა სადავოდ, რომ შპს ,,ბ-ამ” განახორციელა თბილისში, ქ. წ-ის №...-ის შენობის სახურავზე განთავსებული შპს ,,თ.ე.ე-ის” კუთვნილი სარეკლამო კონსტრუქციის დემონტაჟი, ხოლო კონსტრუქციის მასალა მოსარჩელისათვის არ დაუბრუნებია;

14.09.2011 წელს შპს ,,ქ-მა” და შპს ,,თ.ე.ე-მა” გააფორმეს №1 შეთანხმება 01.09.2011 წლის №ქ-11 ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ, ვინაიდან ქ. თბილისში, ქ. წ-ის №...-ში შენობის სახურავზე სარეკლამო კონსტრუქცია აღარ იდგა;

სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის მსჯელობა, რომ შპს ,,ბ-ისათვის” ცნობილი არ იყო შპს ,,ბ-96-სა“ და შპს ,,თ.ე.ე-ს” შორის დადებული 19.10.2007 წლის №3/ს-2007 ხელშეკრულების თაობაზე;

„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 14⁴-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტზე და ამავე მუხლის მე-4 პუნქტზე მითითებით, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „ბ-ა“, რომელსაც შეერწყა შპს ,,ბ-96”, წარმოადგენდა შპს ,,ბ-96-ის“ სამართალმემკვიდრეს და, აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატის აზრით, აპელანტის მითითება, რომ შპს „ბ-ა“ ინფორმირებული არ იყო შპს ,,ბ-96-სა“ და შპს ,,თ.ე.ე-ს” შორის დადებული 19.10.2007 წლის №3/ს-2007 ხელშეკრულების თაობაზე, გაზიარებული ვერ იქნებოდა;

სააპელაციო პალატამ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას იხელძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316.1-ე, 317.1-ე, 581-ე მუხლებით და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ შპს ,,ბ-96-სა“ და შპს ,,თ.ე.ე-ს” შორის 19.10.2007 წელს გაფორმებული ვადიანი ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს ,,ბ-96” ვალდებული იყო, საიჯარო დროის განმავლობაში უზრუნველეყო შპს ,,თ.ე.ე-ისათვის” ნაყოფის მიღების შესაძლებლობა, კერძოდ, შენობის სახურავი შპს ,,ბ-96-მა“ მოსარჩელეს სარგებლობაში გადასცა სარეკლამო კონსტრუქციისა და რეკლამის განსათავსებლად, რის გამოც, იგი ვალდებული იყო, მოსარჩელისათვის უზრუნველეყო რეკლამის განთავსებისა და ამის შედეგად ქირის (ნაყოფის) მიღების შესაძლებლობა;

საწარმოთა შერწყმის საფუძველზე, შპს ,,ბ-აზე”, როგორც შპს ,,ბ-96-ის“ უფლებამონაცვლეზე, გადავიდა შპს ,,თ.ე.ე-თან” დადებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მეიჯარის უფლება-მოვალეობები;

რაც შეეხება აპელანტის მითითებას შპს ,,ბ-ას” უფლებაზე, სამი თვის საიჯარო ქირის გადაუხდელობის გამო, მოეშალა ხელშეკრულება, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს წარმოადგენდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომელზედაც დამყარებულია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, ამ გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები და მათი სამართლებრივი თვალსაზრისით შეფასების სისწორე (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილი). საქმის წარმოების ამ ეტაპზე ახალი ფაქტებისა და მტკიცებულებების წარდგენას კანონი მხოლოდ განსაზღვრული პირობების არსებობისას უშვებს, კერძოდ, სასამართლო ახალ ფაქტებსა და ახალ მტკიცებულებებს არ მიიღებს, თუ მხარემ ეს მასალები პირველი ინსტანციის სასამართლოში არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის მე-2 ნაწილი). კონკრეტულ შემთხვევაში, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტის მითითება ქირის გადაუხდელობაზე და ამ საფუძვლით ხელშეკრულების მოშლის უფლებაზე, წარმოადგენდა ახალ ფაქტს, რომელზეც მოსარჩელეს პირველი ინსტანციის სასამართლოში არ მიუთითებია (იხ.: შესაგებელი, ტ. I, ს.ფ. 94-104), რის გამოც, სააპელაციო პალატას არ შეეძლო ემსჯელა აღნიშნული გარემოების საფუძვლიანობის საკითხზე. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს ,,ბ-ას” არ გააჩნდა შპს ,,თ.ე.ე-თან” 19.10.2007 წლის ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის საფუძვლები და მოპასუხეც არ მიუთითებდა მოსარჩელის მხრიდან ხელშეკრულების სხვა პირობის დარღვევაზე;

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 394.1-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ შპს ,,ბ-ამ” დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და, სარეკლამო კონსტრუქციის დემონტაჟით, ვადის გასვლამდე უსაფუძვლოდ შეწყვიტა ხელშეკრულება, რითაც არ უზრუნველყო შპს ,,თ.ე.ე-ისათვის” რეკლამის განთავსებისა და ამის შედეგად ქირის (ნაყოფის) მიღების შესაძლებლობა.

სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 395.1-ე, 408-ე და 409-ე მუხლებზე მითითებით აღნიშნა, რომ შპს ,,თ.ე.ე-ს” უფლება ჰქონდა, მოეთხოვა ფაქტობრივი ზიანის, სარეკლამო კონსტრუქციის ღირებულების - 4250 ლარის ანაზღაურება.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 411-ე, 412-ე მუხლებით და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ ხელშეკრულებით გადაცემული საიჯარო საგნის მიზნობრიობიდან გამომდინარე, დასაბუთებული იყო ვარაუდი მასზე, რომ მოპასუხე შპს ,,ბ-ისათვის” წინასწარ უნდა ყოფილიყო სავარაუდო სარეკლამო კონსტრუქციის დემონტაჟით გამოწვეული ზიანის თაობაზე. ხელშეკრულების 1.1 პუნქტით დგინდება, რომ ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა შენობის სახურავზე სარეკლამო კონსტრუქციისა და რეკლამის განთავსების ექსკლუზიური უფლება;

განსახილველ შემთხვევაში, იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ 01.09.2011 წელს შპს ,,თ.ე.ე-სა” და შპს ,,ქ-ს” შორის გაფორმდა №ქ-11 ხელშეკრულება თბილისში, ქ. წ-ის №...-ის შენობის თავზე რეკლამის განთავსების თაობაზე და რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა, სარეკლამო კონსტრუქციის მოუშლელობის შემთხვევაში, შპს ,,თ.ე.ე-ის” მხრიდან შპს ,,ქ-თან” დადებული ხელშეკრულებიდან (რეკლამის განთავსებიდან) სარგებლის მიუღებლობის ფაქტს, მოპასუხეს არ წარმოუდგენია, სააპელაციო პალატამ მიიაჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ შპს „ბ-ას“ მართებულად დააკისრა შპს „თ.ე.ე-ის“ მიერ შპს ,,ქ-თან” დადებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული საიჯარო ქირის - თვეში 2500 აშშ დოლარის ოდენობით მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება ხელშეკრულების მოქმედების ვადის განმავლობაში - 2011 წლის სექტემბრიდან 2012 წლის 5 სექტემბრამდე, რაც შეადგენს 30000 აშშ დოლარს (12X2500=30000);

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 23 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ბ-ამ“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, უდავო გარემოებას, წარმოადგენს ის ფაქტი, რომ შპს „ბ-96-სა“და შპს „თ.ე.ე--ს“ შორის 2007 წლის 19 ოქტომბერს დადებული ხელშეკრულება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ ყოფილა. მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოებაც, რომ შპს „ბ-ა“ არც შპს „ბ-96-თან“ შერწყმისა და არც რკინის კონსტრუქციის დემონტაჟის პერიოდში, ამ საიჯარო ურთიერთობის არსებობის შესახებ არ ყოფილა ინფორმირებული და იგი მოქმედებდა კეთილსინდისიერებისა და წინდახედულობის ნორმების სრული დაცვით, რაც ბრალეულობის გამომრიცხველ გარემოებას წარმოადგენს.

კასატორის განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 409-ე მუხლის უგულებელყოფის შედეგად, სასამართლომ ისე დააკმაყოფილა ფულადი კომპენსაციის შესახებ მოთხოვნა, რომ არ უმსჯელია არც ბრალის გამომრიცხავ გარემოებაზე და არც იმის შესახებ, იყო თუ არა შესაძლებელი პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, რაც ზიანის განსაზღვრის ნაწილში ცალსახად უთითებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უსწორობაზე.

კასატორმა აღნიშნა, რომ პალატამ არასწორად განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე, 411-ე, 412-ე მუხლები, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში არ მოიპოვება რაიმე სახის მტკიცებულება, რითაც დადასტურდებოდა შპს „ბ-ის“ ინფორმირებულობა შპს „ბ-96-სა“ და შპს „თ.ე.ე-ს“ შორის დადებული საიჯარო ხელშეკრულების არსებობის შესახებ, რაც მიუღებელი შემოსავლის ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია. ამასთან, საწარმოთა შერწყმის ფაქტორი სამოქალაქო ბრუნვის პრინციპების გათვალისწინებით, ვერ გადაფარავს შემძენის კეთილსინდისიერების მომენტს.

კასატორის აზრით, შპს „ბ- 96-სა“ და შპს „თ.ე.ე-ს“ შორის წარმოშობილ საიჯარო ურთიერთობაში შპს „ბ-ის“ უფლებამონაცვლეობისა და იჯარის ხელშეკრულების მოქმედების პირობებშიც კი, არ არსებობდა მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება, ვინაიდან სასამართლოს არ დაუდგენია ფაქტობრივი გარემოება იმასთან დაკავშირებით, რომ შპს „ბ-ასათვის“ ცნობილი გახლდათ შპს „თ.ე.ე-სა“ და შპს „ქ-ს“ შორის დადებული სარეკლამო მომსახურების ხელშეკრულების შესახებ, რომელსაც არსებული საიჯარო ქირის ოდენობის პირობებში აპელანტი ვერ ივარაუდებდა.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ უგულებელყო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილი, რომლის მიხედვითაც, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწლენი ვალდებული არიან, კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობანი. აღნიშნული ნორმის დანაწესი კერძო სამართლის სუბიექტებს ავალდებულებს, იმოქმედონ კეთილსინდისიერების ფარგლებში. შპს „თ.ე.ე-ს“ შპს „ბ-ისათვის“ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის მოთხოვნისა და საიჯარო ურთიერთობის გაგრძელების გზით არ უცდია შესაძლო ზიანის თავიდან აცილება, შესაბამისად, მოსარჩელეს არ გამოუყენებია ის აუცილებელი წინდახედულობის ნორმები, რომელიც მისი მხრიდან შესაძლოა, გამხდარიყო რაიმე სახის პრეტენზიის დაყენების საფუძველი. შპს „თ.ე.ე-ის“ არაკეთილსინდისიერი ქმედება კი, იმთავითვე მიზნად ისახავდა უსაფუძვლო გამდიდრების მცდელობას.

კასატორის განმარტებით, მის მიერ მითითებული ფაქტი, რომ მოსარჩელის მხრიდან საიჯარო ქირის სამი თვის განმავლობაში გადაუხდელობის გამო, კასატორი, სამოქალაქო კოდექსის 558-ე მუხლის საფუძველზე, უფლებამოსილი იყო, შპს „ბ- 96-სა“ და შპს „თ.ე.ე-ს“ შორის არსებული საიჯარო ურთიერთობა რკინის კონსტრუქციის დემონტაჟის გზით მოეშალა ჯერ კიდევ 2011 წლის სექტემბერში, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია ახალ ფაქტობრივ გარემოებად და სამართლებრივად არასწორად შეაფასა, ვინაიდან პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილი გახლდათ, როგორც საიჯარო ხელშეკრულება, რითაც განსაზღვრული იყო საიჯარო ქირის გადახდის ვადა და პირობები, ასევე საიჯარო ქირის გადახდის ქვითრები, სადაც ბოლო გადახდის ვადად ფიქსირდებოდა 2011 წლის 11 ივნისი და საიჯარო ურთიერთობის არსებობის დადასტურების თვალსაზრისით აღნიშნული მტკიცებულებები წარმოადგენდა მსჯელობის საგანს.

კასატორის აზრით, სასამართლოს გადაწყვეტილების უსწორობაზე მეტყველებს ის ფაქტიც, რომ შპს „თ.ე.ე-სა“ და შპს „ქ-ს“ შორის დადებული ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განსაზღვრული იყო 6 თვის ვადით, ხოლო სასამართლომ მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნა ერთწლიანი პერიოდის გაანგარიშებით დააკმაყოფილა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 11 ივლისის განჩინებით შპს „ბ-ას“ საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „ბ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც, საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ, კასატორი (რომელიც პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას იყო მოპასუხე) მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია ახალ ფაქტობრივ გარემოებად და სამართლებრივად არასწორად შეაფასა მის მიერ მითითებული ფაქტი, რომ მოსარჩელის მხრიდან საიჯარო ქირის სამი თვის განმავლობაში გადაუხდელობის გამო, კასატორი, სამოქალაქო კოდექსის 558-ე მუხლის საფუძველზე, უფლებამოსილი იყო, შპს „ბ- 96-სა“ და შპს „თ.ე.ე-ს“ შორის არსებული საიჯარო ურთიერთობა, რკინის კონსტრუქციის დემონტაჟის გზით, ჯერ კიდევ 2011 წლის სექტემბერში მოეშალა, რასაც საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სარჩელის მიმართ მოპასუხის პასუხში (შესაგებელში) სრულყოფილად და თანამიმდევრობით უნდა იყოს ასახული მოპასუხის მოსაზრებები სარჩელში მითითებულ თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებასა და მტკიცებულებასთან დაკავშირებით. თუ მოპასუხე არ ეთანხმება სარჩელში მოყვანილ რომელიმე გარემოებას, იგი ვალდებულია, მიუთითოს ამის მიზეზი და დაასაბუთოს შესაბამისი არგუმენტაციით. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მას ერთმევა უფლება, შეასრულოს ასეთი მოქმედება საქმის არსებითად განხილვის დროს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირველი ინსტანციის სასამართლოში მხარეები შეზღუდული არიან ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო განცხადებული.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოში შესაძლებელია ახალი ფაქტების მოყვანა და ახალი მტკიცებულებების წარდგენა, თუმცა სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო წარედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, მხარეთა და მათ წარმომადგენელთა შუამდგომლობები და განცხადებები ახალ მტკიცებულებათა წარმოდგენის ან გამოთხოვის შესახებ სასამართლომ შეიძლება განიხილოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე მხარეს არ შეეძლო მათი წარმოდგენა, აგრეთვე, თუ მათ შესახებ მისთვის ობიექტური მიზეზებით ვერ იქნებოდა ცნობილი და მათი წარმოდგენის საფუძველი წარმოიშვა მთავარ სხდომაზე, ან თუ მხარემ საპატიო მიზეზით ვერ უზრუნველყო შესაბამისი შუამდგომლობებისა და განცხადებების წარმოდგენა საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე.

ზემოაღნიშნული მუხლების ანალიზი ცხადყოფს, რომ მოპასუხე შეზღუდულია შესაგებელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით და მას არ აქვს უფლება შემდგომში, საქმის არსებითად (მთავარ სხდომაზე) განხილვის დროს ან სააპელაციო ინსტანციაში საქმის განხილვისას სადავოდ გახადოს ისეთი ფაქტობრივი გარემოებები, რომელთა თაობაზეც შესაგებელში მითითებული არ ჰქონია.

მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილი შესაგებლის საფუძველზე დგინდება, რომ მას არ მიუთითებია იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც სამოქალაქო კოდექსის 558-ე მუხლით გათვალისწინებული ხელშეკრულების მოშლის წინაპირობაა და არ წარმოუდგენია მოსაზრებები აღნიშნული გარემოებების დამადასტურებელ მტკიცებულებებთან დაკავშირებით. ამასთან, შესაგებელში წარმოდგენილი მოსაზრებებისაგან განსხვავებული პოზიცია, მას არც პირველი ინსტანციის სასამართლოში სამართალწარმოების რომელიმე ეტაპზე დაუფიქსირებია, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ, საქმეში წარმოდგენილი საქმის მასალების კვლევის შედეგად, მართებულად დაასკვნა, რომ მოპასუხემ შესაგებლისაგან განსხვავებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მხოლოდ სააპელაციო საჩივარში მიუთითა.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოპასუხის მიერ სააპელაციო საჩივარში მითითებულ ახალ გარემოებებთან დაკავშირებით, მოსარჩელემ სააპელაციო შესაგებელში დამატებით წარადგინა თავისი მოსაზრებები და არგუმენტაცია.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

ზემოაღნიშნული მუხლების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას მასზე, რომ აპელანტის მითითება ქირის გადაუხდელობაზე და ამ საფუძვლით, ხელშეკრულების მოშლის უფლებაზე, წარმოადგენდა ახალ ფაქტს, რომელზეც მოსარჩელეს პირველი ინსტანციის სასამართლოში არ მიუთითებია (იხ. შესაგებელი, ტ. 1, ს.ფ. 94-104), რის გამოც, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, იმსჯელოს იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რაზეც მხარეს არ მიუთითებია შესაგებელში. სასამართლო ვერ გასცდება მხარის მიერ სადავოდ გამხდარი გარემოებების საზღვრებს და ვერ დაარღვევს სამოქალაქო სამართალწარმოების ერთ-ერთ ფუნდამენტურ პრინციპს - შეჯიბრებითობას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სწორად განახორციელა ის საპროცესო მოქმედებები, რომლებიც, მხარეთა თანასწორუფლებიანობის პირობებში, საჭირო იყო საქმის გარემოებთა დადგენისა და, მხარეთათვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთის შესაბამისად, მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასებისათვის, ამიტომ საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან საქმის გარემოებების დადგენისა და მტკიცებულებების გამოკვლევასთან დაკავშირებით ისეთი საპროცესო დარღვევა არ გამოვლენილა, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ: №ას-725-985-05, ას-848-806-2013).

შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას შპს „ბ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2866.15 (2653.65 +212.50 = 2866.15) ლარის) 70% – 2006.31 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ბ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ შპს „ბ-ას“ (ს/კ ...) დაუბრუნდეს მის მიერ 2014 წლის 30 ივნისს №... ეროვნული ვალუტის გადარიცხვაზე საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2653.65 ლარისა) და 2014 წლის 30 ივნისს №... ეროვნული ვალუტის გადარიცხვაზე საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (212.50 ლარის), სულ 2866.15 ლარის 70% – 2006.31 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე