საქმე №ას-699-669-2014 4 ივნისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ.ჭ. (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შ.ბ. (მოპასუხე)

თავდაპირველი მოპასუხეები _ მ.თ.გ. და მ.ბ–ეები

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ.ბ–მ და გ.ჭ–მ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ე.მ–ის, ლ.კ–ის, ზ.მ–ის, დ.მ–ის, ზ.მ–ის, შ.ბ–ის, მ.ბ–ის, თ.ბ–ის, გ.ბ–ისა და მ.ბ–ის მიმართ მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან მოსარჩელეების კუთვნილი, გარდაბნის რაიონის სოფელ ........ სახლის N19 და N54 ბინების გამოთხოვის მოთხოვნით.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილებით გ.ბ–ისა და გ.ჭ–ის სასარჩელო მოთხოვნები დაკმაყოფილდა, ლ.კ–ის, ე., ზ., დ. და ზ.მ–ეების უკანონო მფლობელობიდან მოსარჩელე გ.ბ–ის სასარგებლოდ გამოთხოვილ იქნა გარდაბნის რაიონის სოფელი ........ მდებარე უძრავი ქონება, შუქრი, მ.თ.გ. და მ.ბ–ების უკანონო მფლობელობიდან მოსარჩელე გ.ჭ–ის სასარგებლოდ ასევე გამოთხოვილ იქნა გარდაბნის რაიონის სოფელ ..... მდებარე უძრავი ქონება.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ე.მ–მ და შ.ბ–მ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილებით ე.მ–ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შ.ბ–ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც გ.ჭ–ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, გ.ჭ–ს უარი ეთქვა მის საკუთრებაში არსებული გარდაბნის რაიონის სოფელ ........ ბინის შ.ბ–ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვაზე, დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილზე და განმარტა, რომ ვინდიკაციური სარჩელის აღძვრისას უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; მოპასუხე უნდა ფლობდეს მოსარჩელის კუთვნილ ნივთს და მას არ უნდა გააჩნდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. მტკიცების ტვირთის თვალსაზრისით სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე, 102-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 103-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ მოხმობილი ნორმების თანახმად, სადავოდ მიჩნეული უფლების კანონიერება უნდა დამტკიცდეს. დარღვეული უფლების დაცვა მხარეს კონკრეტულ ფაქტებზე დაყრდნობით შეუძლია და ამ ფაქტების მითითება მხარის მოვალეობაა. საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, რომელიც სადავოა, დამტკიცებას საჭიროებს, ხოლო ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ფაქტების მიმთითებელ მხარეებს ეკისრებათ. გამონაკლისს წარმოადგენს მატერიალური სამართლით გათვალისწინებული შემთხვევა, როდესაც ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ამა თუ იმ ნორმით განსხვავებულადაა მოწესრიგებული. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის სწორად გადანაწილებას არა მარტო საპროცესო-სამართლებრივი, არამედ არსებითი მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობაც გააჩნია, ვინაიდან მხარის მიერ ამ მოვალეობის შეუსრულებლობას ან არაჯეროვნად განხორციელებას, შედეგად მოჰყვება ამავე მხარისათვის უარყოფითი, არახელსაყრელი შედეგი.

ვინდიკაციურ სარჩელებზე მტკიცების ტვირთი მხარეებს შორის შემდეგნაირად უნდა გადანაწილდეს: მოსარჩელე მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომ ის წარმოადგენს იმ ნივთის მესაკუთრეს, რომლის გამოთხოვასაც ის ითხოვს მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან და, რომ ნივთი, რომლის გამოთხოვასაც მოსარჩელე ითხოვს, იმყოფება მოპასუხის მფლობელობაში. მოპასუხის მტკიცების ტვირთს კი წარმოადგენს მის მიერ სადავო ნივთის ფლობის მართლზომიერების დადასტურება.

შეფასების საგანს წარმოადგენდა: ა) გ.ბ–ის საკუთრებაში არსებული გარდაბნის რაიონის ........ მდებარე N6-54 ბინის ე.მ–ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა და ბ) გ.ჭ–ის საკუთრებაში არსებული გარდაბნის რაიონის ........ მდებარე N6-19 ბინის შ.ბ–ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა.

გ.ბ. მუშაობდა საქართველოს ზოოვეტის ინსტიტუტის თანამშრომლად. გარდაბნის რაიონის გამგეობის 1996 წლის 5 დეკემბრის N... გადაწყვეტილებით გ. ბ–ზე, როგორც ბინის მიღების აღრიცხვაზე მყოფ თანამშრომელზე და მისი ოჯახის წევრებზე, გარდაბნის რაიონის ..... მდებარე ყოფილი ზოოვეტის N6 საუწყებო სახლში არსებულ N54 ბინაზე გაიცა ორდერი;

2004 წლის 29 სექტემბერს სანოტარო წესით გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე გარდაბნის რაიონის ..... N6-54-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა საკუთრების უფლებით ირიცხება გ.ბ–ის სახელზე;

გ.ჭ. მუშაობდა საქართველოს ზოოვეტის ინსტიტუტის თანამშრომლად. გარდაბნის რაიონის გამგეობის 1996 წლის 5 დეკემბრის N... გადაწყვეტილებით გ.ჭ–ზე, როგორც ბინის მიღების აღრიცხვაზე მყოფ თანამშრომელზე და მისი ოჯახის წევრებზე, გარდაბნის რაიონის ..... მდებარე ყოფილი ზოოვეტის N6 საუწყებო სახლში არსებულ N19 ბინაზე გაიცა ორდერი;

2001 წლის 25 მაისს, სანოტარო წესით გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, გარდაბნის რაიონის ....... N6-19-ში მდებარე ბინა საკუთრების უფლებით ირიცხება გ.ჭ–ის სახელზე;

ე.მ. ოჯახთან ერთად ფლობს გ.ბ–ის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხულ N54 ბინას;

შ.ბ. ოჯახთან ერთად ფლობს გ.ჭ–ის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხულ N19 ბინას;

აპელანტები სადავო ბინებზე მათი მფლობელობის მართლზომიერების დასადასტურებლად მიუთითებენ იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1989 წლის 14 ივნისის N.. და 1989 წლის 9 ოქტომბრის N...დადგენილებებით, როგორც სტიქიით დაზარალებულ პირებს გარდაბნის რაიონის .... გამოეყოთ 20 ჰა. მიწის ნაკვეთი, სადაც სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯზე უნდა აშენებულიყო საცხოვრებელი სახლები. ამ მიზნით სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოიყო შესაბამისი თანხები. სტიქიით დაზარალებული 42 ოჯახი, მათ შორის, აპელანტები, სახლების აშენებამდე, შესახლებულ იქნენ გარდაბნის რაიონის .... მდებარე ყოფილი ზოოვეტის N6 საუწყებო სახლში. გარდა ამისა, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო სამართლის საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1997 წლის 3 ივლისის განჩინებით დადგენილია, რომ შ.ბ. და მ.ც. სადავო ბინაში შესახლებულ იქნენ დროებით საცხოვრებლად, მათთვის გამოყოფილი ინდივიდუალური სახლის მშენებლობის დამთავრებამდე. ამის გამო, უზენაესმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ შ.ბ. და მ.ც. სადავო ბინიდან გამოსახლებულ უნდა იქნან მათთვის გამოყოფილი ინდივიდუალური სახლის მშენებლობის დამთავრებისა და ექსპლუატაციაში მიღებისთანავე.

სააპელაციო პალატამ გამოიკვლია რა საქმეში წარმოდგენილი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, მიიჩნია, რომ მითითებული მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა სადავო ბინებში სახელმწიფოს მიერ მოპასუხეთა შესახელების ფაქტი, შესაბამისად, პალატამ ჩათვალა, რომ საქმეში წარმოდგენილი არ იყო რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა ე.მ–ის მართლზომიერი მფლობელობის ფაქტს გარდაბნის რაიონის ...... მდებარე N6-54 ბინაზე.

რაც შეეხება შ.ბ–ს, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მისი გამოსახლება სადავო ბინიდან არ უნდა მომხდარიყო მანამ, ვიდრე არ მოხდებოდა სახელმწიფოს მხრიდან შ.ბ–ისა და მისი ოჯახისთვის გამოყოფილი ინდივიდუალური სახლის მშენებლობის დამთავრება და ექსპლუატაციაში მიღება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმეში წარმოდგენილი გარდაბნის რაიონის სასამართლოს 1997 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილებითა და საქართველოს უზენაეს სასამართლოს 1997 წლის 3 ივლისის განჩინებით დასტურდებოდა, რომ შ.ბ–სა და სადავო ბინის წინა მესაკუთრეს შორის მიმდინარეობდა დავა შ.ბ–ის ბინიდან გამოსახლების თაობაზე. აღნიშნულ დავაში მონაწილეობას იღებდა ასევე გ.ჭ. უზენაესი სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი იყო, რომ შ.ბ. სადავო ბინიდან უნდა გამოსახლებულიყო მხოლოდ მას შემდეგ, რაც სახელმწიფო დაასრულებდა შ.ბ–სა და მისი ოჯახისთვის გამოყოფილი ინდივიდუალური სახლის მშენებლობასა და ექსპლუატაციაში მიღებას. განსახილველი დავა მიმდინარეობდა ფაქტობრივად იმავე მხარებს შორის, იმავე დავის საგანზე და იმავე საფუძვლით, რის თაობაზეც მიღებული იყო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ზემოხსენებული განჩინება. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლის შესაბამისად, შ.ბ–ს გააჩნდა სადავო N6-19 ბინის ფლობის მართლზომიერი საფუძველი მანამ, ვიდრე სახელმწიფო სხვა ბინას გადასცემდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ზემოხსენებული განჩინება მიღებული იყო მხოლოდ შ.ბ–ის მიმართ, შესაბამისად, ეს მტკიცებულება მეორე აპელანტის _ ე.მ–ის მხრიდან სადავო ბინის მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად ვერ იქნებოდა მიჩნეული.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ.ჭ–მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ უხეშად არის დარღვეული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102–ე, 105–ე, 264–ე, 272–ე, 377–ე, 384–ე, 419–ე და 420–ე მუხლებით დადგენილი მოთხოვნები, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე. აპელანტმა ვერ შეძლო და ვერ დაადასტურა, რომ იგი, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 172–ე მუხლისა მართლზომიერად ფლობდა სადავო ფართს. მის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო სამართლის საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1997 წლის 3 ივლისის განჩინება ვერ ჩაითვლება სადავო ფართის მართლზომიერი ფლობის დამადასტურებელ დოკუმენტად, რადგანაც, სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 311-ე მუხლებისა და „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, ნებისმიერი უფლება დარეგისტრირებული უნდა იყოს საჯარო რეესტრში და ამის შემდეგ იძენს ეს უფლება როგორც სამართლებრივ, ისე ფაქტობრივ ლეგიტიმაციას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა შეფასება უნდა ემყარებოდეს საქმის ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას. სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 და მე-5 პუნქტებით მ. გ., მ. და თ.ბ–ების ნაწილში სრულიად უკანონოდ გააუქმა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილება, მაშინ, როდესაც ამ პირთა მიმართ რუსთავის ზემოხსენებული სასამართლოს გადაწყვეტილება, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 5 ივლისისა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2013 წლის 9 დეკემბრის Nას-792-751-2013 განჩინებით კანონიერ ძალაში იყო შესული მათი სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების გამო. აღნიშნულით დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 264-ე მუხლისა და 384-ე მუხლის მოთხოვნები სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლასთან დაკავშირებით. პალატამ იგნორირება გაუკეთა უზენაესი სასამართლოს ზემოხსენებულ განჩინებას, რომელმაც ძალაში დატოვა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მ. გ. თ. და მ.ბ–ების მიმართ სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის საწინააღმდეგოდ, სასამართლო გასცდა თავისი უფლებამოსილების ფარგლებს და სადავო გადაწყვეტილება შეამოწმა იმ ფარგლებში, რომელიც სააპელაციო საჩივარში არ ყოფილა დასმული. ამასთან, ამავე კოდექსის 266-ე და 272-ე მუხლების დარღვევით, არასწორი შეფასება მისცა უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილებას. სასამართლოს შეფასების გაზიარების შემთხვევაში, მას უნდა შეეწყვიტა საქმის წარმოება, თუმცა გარდაბნის რაიონული სასამართლოს 1997 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილება და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1997 წლის 3 ივლისის განჩინება განსახილველ საქმესთან მიმართებაში არ წარმოადგენს დავას ერთსა და იმავე მხარეებს შორის იმავე დავის საგანზე და იმავე საფუძვლით. ამ გადაწყვეტილებათა თანახმად, შეგებებულ სარჩელში, სადაც სასარჩელო მოთხოვნას შ.ბ–ის გამოსახლება წარმოადგენს, მოსარჩელე ზოოვეტერინალური ინსტიტუტია. გ.ჯ. სასამართლო განხილვის დროისათვის არ ყოფილა სადავო ბინის მესაკუთრე და ვერც დააყენებდა აღნიშნულ მოთხოვნას.

განსახილველ შემთხვევაში, ასევე დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე და 420-ე მუხლის მოთხოვნები, რაც, ამავე კოდექსის 393-ე მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილების კანონდარღვევითა გამოტანას ადასტურებს.

სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლი, გ.ჭ–მ საკუთრების უფლება სადავო ბინაზე მოიპოვა 2001 წელს და სამართლებრივად ამის შემდეგ გაუჩნდა მას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172–ე მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნის უფლება, მის საკუთრებაში არსებული ბინიდან მოპასუხეთა გამოსახლების შესახებ. მანამდე მას ეს უფლება არ ქონია და, შესაბამისად, არც სასამართლოში დაუყენებია აღნიშნული საკითხი. ამ პირობებში, როდესაც მესაკუთრე გ.ჯ. კანონიერად აყენებს ბათნიძეების მიმართ უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის საკითხს, აღნიშნული ბინის ყოფილი და სხვა მესაკუთრის მიმართ გამოტანილი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1997 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილების მიჩნევა მართლზომიერი ფლობის საფუძვლად სამართლებრივად მიუღებელი და დაუშვებელია. აღნიშნულით სასამართლომ დაარღვია საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი, ასევე ადამიანის უფლებებისა და ძირითადი თავისუფლებების დაცვის ევროპული კონვენციის №1 ოქმის პირველი მუხლი.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად საკმარისად არ არის დასაბუთებული, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის შესაბამისად, მისი გაუქმების საფუძველია, იგი უძრავი ნივთის მესაკუთრე გ.ჭ–ის მიმართ ატარებს დისკრიმინაციულ ხასიათს. გადაწყვეტილების საფუძველზე, რომელიც უსაფუძვლოდ ემყარება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სრულიად გაუმართლებელ და აბსურდულ გადაწყვეტილებას, სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრე გ.ჭ. ვერასოდეს ვერ შეძლებს თავის საკუთრებაში არსებულ ბინაზე საკუთრების უფლების რეალიზაციას და ამ ბინის დაუფლებას. ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს წერილით, რომელიც პასუხს აგებს და ატარებს სახელმწიფო პოლიტიკას, ლტოლვილებზე და სტიქიით დაზარალებულ პირებზე დასტურდება, რომ შ.ბ. და მისი ოჯახი არ წარმოადგენს სტიქიით დაზარალებულ პირებს, ბენეფიციარებს და, შესაბამისად, სახელმწიფოს მათი ბინებით უზრუნველყოფის რაიმე ვალდებულება არ გააჩნია. ცალსახაა, რომ ბათნიძეების ოჯახს სახელმწიფო ბინებით ვერასოდეს უზრუნველყოფს, ხოლო მესაკუთრე გ.ჯ. კი სამისდღეშიოდ ვერ დაეუფლება მის საკუთრებაში არსებულ ბინას. თავად უზენაეს სასამართლოს ზემოხსენებულ გადაწყვეტილებაში დათქმული პირობა გამოსახლების შესახებ ყოვლად უკანონოა და იგი შემოტანილია სასამართლოს ინიციატივით ისე, რომ მოსარჩელეს ან მოპასუხე მხარეს ეს პირობა არ დაუყენებია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ.ჭ–ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე პრეტენზიას ძირითადად ორი საფუძვლით გამოთქვამს: სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმათა დარღვევით იმსჯელა იმ პირების სადავო ბინაში ცხოვრებაზე, რომლებიც დავის სუბიექტებს არ წარმოადგენდნენ მათი სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების გამო; სააპელაციო პალატამ მოპასუხე შ.ბ. არასწორად მიიჩნია სადავო უძრავი ქონების მართლზომიერ მფლობელად.

კასატორის პირველ პრეტენზიასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 ივნისის განჩინებაზე, რომლითაც, სასამართლოს ინიციატივით გასწორდა სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილებაში დაშვებული უსწორობა და გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: „გ. ჯ–ს უარი ეთქვას მის საკუთრებაში არსებული გარდაბნის რაიონის, ........ მდებარე N6-19 საცხოვრებელი ბინის (საკადასტრო კოდი: .....) შ.ბ–გან უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვაზე“. ამავე განჩინებით განემარტა მხარეს გადაწყვეტილებაში დაშვებული უსწორობის გასწორების შესახებ განჩინების გასაჩივრების წესი. მხარეს ამ განჩინების თაობაზე დადგენილი წესით პრეტენზია არ გამოუთქვამს, რაც გამორიცხავს სასამართლოს ვალდებულებას, საკუთარი ინიციატივით შეამოწმოს მისი მართებულობა, ამასთანავე, სადავო საკითხის აღმოფხვრის გამო, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს კასატორის იმ პრეტენზიათა მართებულობის შემოწმების წინაპირობა, რომელიც მ.თ.გ. და მ.ბ–ების მიმართ გადაწყვეტილების არასწორად გამოტანასა და ამ კუთხით საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევას ეფუძნება.

რაც შეეხება შ.ბ–ის მართლზომიერ მფლობელად მიჩნევის საკითხს, ამ ნაწილში კასატორს დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

ამ კუთხით პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობის თანახმად, სარჩელის საფუძვლიანობის შემოწმება ხორციელდება რამდენიმე მიმართულებით, ესაა ე.წ მოსარჩელის სტადია, რა დროსაც ხდება სარჩელის დასაბუთებულობის, მისი გამართულობის, შემოწმება, შემდეგი ეტაპია მოპასუხის სტადია, ხოლო გადაწყვეტილების გამოტანამდე ე.წ მტკიცების სტადიაზე ხდება მტკიცებულებათა გამოკვლევა. საქმის განხილვის ყოველ შემდგომ ეტაპზე გადასვლა და ამა თუ იმ მხარის მიერ საპროცესო კანონმდებლობით დაკისრებული ტვირთის დაძლევა ფასდება მას შემდეგ, რაც სრულად ამოიწურება წინა ეტაპით განსაზღვრული საპროცესო მოქმედებები.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის სწორი განმარტების გზით სავსებით მართებულად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი. მოსარჩელემ დაამტკიცა, რომ იგი წარმოადგენს მესაკუთრეს და მოპასუხე ფლობს სადავო ნივთს, თავის მხრივ, მოპასუხემ დაამტკიცა, რომ ნივთის მართლზომიერი მფლობელია. სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული დასკვნა ემყარება კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს, რომელთა გაუზიარებლობა საფუძველს მოკლებულია. გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებებითაც (ხულოს სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის 1989 წლის 18 აგვისტოს N....გადაწყვეტილება) დასტურდება, რომ სადავო ბინაზე საკუთრების უფლების წარმოშობამდე მოპასუხე იყო ნივთის მართლზომიერი მფლობელი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლზე, რომლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, დაუშვებელია მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება.

საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან ამ საკითხზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება მართლზომიერი მფლობელობის თაობაზე არსებული სტაბილური პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ №ას-524-493-2012, 4 ოქტომბერი, 2012 წელი).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ.ჭ–ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს ნ.ჯ–ის (გ.ჯ–ის) მიერ 2014 წლის 18 ივლისის N2 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ.ჭ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ გ.ჭ–ეს (პ/N.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) ნ.ჯ–ის (გ.ჯ–ის) მიერ 2014 წლის 18 ივლისის N2 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური