საქმე N:ას-217-204-2015

საქმე № 030210014518934

საქმე №ას-217-204-2015 6 მაისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „კ.-ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. წ.-ა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 26 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. წ.-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „კ.-ის“ მიმართ ფულადი ვალდებულების შესრულების – 8180 ლარის ანაზღაურების შესახებ.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ 2009 წლის 29 მარტს სს „ი.-ი ს.-ო ვ.-ასა“ (ს/ნ ...) და ადვოკატ გ. წ.-ას (პ/ნ ...) შორის გაფორმდა იურიდიული მომსახურების გაწევის თაობაზე №1 ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა სს „ი.-ი –ს.-ო ვ.-ის“ საგადასახადო საქმის განხილვა ფინანსთა სამინისტროს სისტემასა და სამივე ინსტანციის სასამართლოებში.

ადვოკატმა გ. წ.-ამ კეთილსინდისიერად და ჯეროვნად შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, ხოლო მოპასუხემ, წარდგენილი ანგარიშისა და წერილობითი გაფრთხილების მიუხედავად, თანხა არ გადაიხადა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 26 იანვრის (საქმის №ბს-866-860(2კ-11) გადაწყვეტილებით სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ის“ (უფლებამონაცვლეები – შპს „კ.-ი“ და შპს „შ. და კ.-ა“) სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალა სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ისათვის” საგადასახადო კოდექსის 131-ე და 140-ე მუხლების საფუძველზე დარიცხული თანხის კანონიერების თაობაზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 12 იანვრის (საქმე №ბს-866-860(2კ-11) გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, საგადასახადო კოდექსის 61-ე მუხლის თანახმად, გამოსცა №29 და №14 „საგადასახადო მოთხოვნა“, რომლითაც სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ას” შეუმცირა საბიუჯეტო გადასახადი 125846 ლარით, ანუ 125846 ლარი სააქციო საზოგადოებას ბიუჯეტიდან დაუბრუნდა უკან, როგორც უკანონოდ დარიცხული გადასახადი და აისახა მისი პირადი აღრიცხვის ბარათზე. აღნიშნული თანხა კუთვნილი წილების პროპორციულად გადანაწილდა სს-ის უფლებამონაცვლეებს – შპს „კ.-სა“ და შპს „შ. და კ.-ას“ შორის, საიდანაც შპს „კ.-მა“ მიიღო კუთვნილი 26% წილის შესაბამისი 32720 ლარი.

მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ 2009 წლის 20 მარტის №1 ხელშეკრულების მე-4 მუხლის 4.1. პუნქტის შესაბამისად, შპს „კ.-ი“, როგორც სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ის” უფლებამონაცვლე ვალდებულია, გადაიხადოს იურიდიული მომსახურების საფასური ბიუჯეტიდან დაბრუნებული თანხის 25% – 8180 ლარი.

მხარის მითითებით, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების მიზნით, მოსარჩელემ წერილობით მიმართა შპს „კ.-ის“ დირექტორს, მაგრამ მან მიიჩნია, რომ ვალდებულების შესრულების მოვალეობა შპს „შ. და კ.-ას“ ეკისრება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიიჩნია, რომ მოსარჩელესთან დადებული ხელშეკრულების შესახებ მისთვის ცნობილი არ იყო. ამასთან, სადავო გარიგება რომც დადებულიყო, საადვოკატო მომსახურების ანაზღაურებისას უნდა გათვალისწინებულიყო ჰონორარის კანონით დადგენილი ოდენობა.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით გ. წ.-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 8180 ლარის გადახდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ 2009 წლის 29 მარტს სს „ი.-ი ს.-ო ვ.-ასა“ (კლიენტი) და ადვოკატ გ. წ.-ას შორის დაიდო ხელშეკრულება იურიდიული მომსახურების შესახებ, რომლის თანახმად ადვოკატი უწევდა იურიდიულ მომსახურებას კლიენტს სსიპ „შემოსავლების სამსახურთან“ სასამართლოში მიმდინარე დავაში. კლიენტი კი ადვოკატს უხდიდა ჰონორარს სსიპ „შემოსავლების სამსახურთან“ სასამართლო დავის შედეგად მისაღები/მოგებული თანხის 25%-ის ოდენობით საქმის საბოლოო დასრულებიდან 6 თვის ვადაში. უდავოა ის გარემოებაც, რომ 2011 წლის 27 ოქტომბერს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებით სს „ი.-ი ს.-ო ვ.-ის“ უფლებამონაცვლეებად დადგენილ იქნენ შპს „კ.-ი“ (აქციონერთა 26%) და შპს „შ. და კ.-ა“ (აქციონერთა 74%).

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შპს „კ.-ს“ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლით დადგენილი წესით, განცხადება საბუთის (აღნიშნული ხელშეკრულების) სიყალბის თაობაზე საქალაქო სასამართლოსათვის არ წარუდგენია, რის გამოც საქალაქო სასამართლომ სწორად გამოიყენა მითითებული ხელშეკრულება ნამდვილი იურიდიული ძალის მქონე მტკიცებულებად, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა დადგენის მიზნით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 26 იანვრის №ბს-866-860 (2კ-11) გადაწყვეტილებით სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ის“ (უფლებამონაცვლეები: შპს „კ.-ი“ და შპს „შ. და კ.-ა“) სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სადავო საკითხის გადაუწყვეტად ბათილად იქნა ცნობილი ის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, რომლებითაც სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ას“ დაერიცხა ჯარიმა საგადასახადო კოდექსის 131-ე და 140-ე მუხლების საფუძველზე, სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალა, გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან ერთი თვის ვადაში გამოეცა სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ისათვის“ (უფლებამონაცვლეები: შპს „კ.-ი“ და შპს „შ. და კ.-ა“) საგადასახადო კოდექსის 131-1 და 140-ე მუხლების საფუძველზე დარიცხული ჯარიმის კანონიერების თაობაზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

მითითებული გადაწყვეტილების საფუძველზე სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 13 ივნისის №14 საგადასახადო მოთხოვნის (ბრძანება 12.06.2012წ. №1811, საგადასახადო კოდექსის 61-ე მუხლი) შესაბამისად, სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ას“ გადასახდელად დაერიცხა 237691.61 ლარი, ანუ – 125846 ლარით შემცირებული თანხა.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ადვოკატმა გ. წ.-ამ 2014 წლის 25 აპრილს და ამავე წლის 21 მაისს შპს „კ.-ს“ წერილობით მიმართა იურიდიული მომსახურების თანხის გადახდის თაობაზე.

2011 წლის 16 აგვისტოს სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ის“ აქციონერთა 74%-იან და აქციონერთა 26%-იან ჯგუფებს შორის შედგა შეთანხმება, დადგინდა რეორგანიზაციის (გაყოფით) თაობაზე საბოლოო გამყოფი ბალანსი 2010 წლის 1 ივლისის მდგომარეობით, რის საფუძველზეც შპს „კ.-ს“ გადაეცა 1193295.35 ლარის ღირებულების აქტივები.

სააპელაციო პალატის მითითებით, საქალაქო სასამართლომ სწორად დაასკვნა, რომ 2009 წლის 29 მარტს სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ასა“ და ადვოკატ გ. წ.-ას შორის დაიდო ნარდობის ხელშეკრულება. სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მენარდე გ. წ.-ამ იკისრა ვალდებულება, შეესრულებინა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, კერძოდ, დაეცვა შემკვეთი საწარმოს ინტერესები სასამართლოში საგადასახადო ორგანოების წინააღმდეგ დავაში, რისთვისაც შემკვეთს უნდა გადაეხადა მენარდისათვის (ადვოკატისათვის) საზღაური (ჰონორარი), სსიპ შემოსავლების სამსახურთან სასამართლო დავის შედეგად მისაღები/მოგებული თანხის 25%-ის ოდენობით, საქმის საბოლოო დასრულებიდან 6 თვის ვადაში.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მითითებული ხელშეკრულების, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 26 იანვრის №ბს-866-860 (2კ-11) გადაწყვეტილებისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 13 ივნისის №14 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ას“ წარმოეშვა ვალდებულება, გადაეხადა მენარდე გ. წ.-ასათვის შეთანხმებული საზღაური – 125846 ლარის 25%-ის ოდენობით.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, დაუსაბუთებელია აპელანტის პრეტენზია, რომ ლ. პ.-ას არ ჰქონდა უფლება, სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ის“ სახელით დაედო მსგავსი გარიგება, რადგან „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სააქციო საზოგადოებაში ხელმძღვანელობის უფლება აქვს დირექტორს, თუ წესდებით (პარტნიორთა შეთანხმებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ხოლო მე-2 პუნქტის მიხედვით, ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს უფლებამოსილების ფარგლებში საწარმოს სახელით გადაწყვეტილებების მიღებას. აპელანტს არ წარმოუდგენია მტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებდა საწარმოს პარტნიორთა შეთანხმებით დირექტორისათვის მსგავსი უფლებამოსილების შეზღუდვის თაობაზე.

რაც შეეხება მითითებას იმის თაობაზე, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია, ადვოკატის ჰონორარი აღემატებოდეს დავის საგნის ღირებულების 4%-ს, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ეს ნორმა ადგენს შეზღუდვას არა ზოგადად ადვოკატის ჰონორარის ოდენობაზე, არამედ ადვოკატისათვის გადახდილი ჰონორარის თუ რა ნაწილის ანაზღაურება შეიძლება, დაეკისროს პროცესში წაგებულ მხარეს. ამდენად, აპელანტის ეს მითითებაც დაუსაბუთებელია.

„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-144 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, საწარმო შეიძლება გაიყოს ორ ან ორზე მეტ საწარმოდ და მათ საქმიანობა გააგრძელონ, როგორც დამოუკიდებელმა საწარმოებმა, საკუთარი სამართლებრივი ფორმით. გაყოფის შესახებ გადაწყვეტილება შეიძლება ითვალისწინებდეს გაყოფის შედეგად წარმოქმნილ საწარმოში ადრინდელი პარტნიორების წილობრივი მონაწილეობის შეცვლას. გაყოფის შედეგად წარმოქმნილი საწარმოები სოლიდარულად აგებენ პასუხს თავდაპირველი საწარმოს გაყოფაზე არსებული ვალდებულებებისათვის, ხოლო თავდაპირველი საწარმოს უფლებამონაცვლე საწარმო განისაზღვრება გაყოფის შესახებ გადაწყვეტილებით.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სს „ი.-ი –ს.-ო ვ.-ის“ რეორგანიზაციით (გაყოფით) შეიქმნა ორი უფლებამონაცვლე საწარმო, კერძოდ, შპს „კ.-ი“ და შპს „შ. და კ.-ა“; ამ უკანასკნელს გაყოფის შედეგად მიეკუთვნა სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ის“ აქტივების 74%, ხოლო შპს „კ.-ს“ – 26%. შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ სწორად გაანაწილა უფლებამონაცვლე საწარმოებზე სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ის“ მიერ გ. წ.-ასათვის შესასრულებელი ვალდებულება, დაადგინა რა, რომ რადგან უფლებამონაცვლე ორივე საწარმომ მიიღო მოგება 125846 ლარის ოდენობით, შპს „კ.-ის“ მიერ გადასახდელი ადვოკატის ჰონორარი შემდეგნაირად უნდა გამოითვალოს: 125846 ლარის 26% შეადგენს 32720 ლარს, ხოლო ამ თანხის 25% – 8180 ლარს.

ის გარემოება, რომ გ. წ.-ა არ იქნა შეყვანილი სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ის“ რეორგანიზაციისას შექმნილ საბუღალტრო დოკუმენტაციაში, შემკვეთის ზემოაღნიშნულ ვალდებულებას არ აქარწყლებს. უფლებამონაცვლე საწარმოებმა ვალდებულება გ. წ.-ას უნდა შეუსრულონ თავიანთი წილების შესაბამისად და თუ რაიმე აქვთ სადავო ერთმანეთთან, ეს შეიძლება იყოს ცალკე დავის საგანი. მათი ურთიერთპრეტენზიების შედეგად გ. წ.-ას კანონიერი უფლებები უგულებელყოფილი ვერ იქნება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს „კ.-მა“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 9 თებერვლის გადაწყვეტილება, საქმე №ას-1771-1751-2011, ამავე სასამართლოს 2013 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, საქმე №ას-659-626-2013).

მხარემ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, ვინაიდან, საქმეში არსებული მტკიცებულებები ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად არ გამოიკვლია, არ დაადგინა და არ შეაფასა საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები. შედეგად, სააპელაციო პალატამ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 105-ე მუხლების მოთხოვნები და უგულებელყო შეჯიბრებითობისა და თანასწორობის პრინციპები.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლი და ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე დაასკვნა, რომ კასატორმა არ წარადგინა მოწინააღმდეგე მხარესთან დადებული მომსახურების ხელშეკრულების სიყალბის დამადასტურებელი საბუთი მაშინ, როცა სააპელაციო საჩივარი არ ეფუძნებოდა აღნიშნულ გარემოებას და გამოძიების დაწყების თაობაზე სასამართლოს ეცნობა მხოლოდ ინფორმაციის სახით. მომავალში საქმის საბოლოო შედეგი – სასამართლოს მიერ გამამტყუნებელი განაჩენის დადგენა შესაძლებელს გახდის სამოქალაქო საქმეზე გ.წ.-ას სასარგებლოდ მიღებული გადაწყვეტილების გადასინჯვასა და გაუქმებას, თუმცა სასამართლომ მიწოდებული ინფორმაცია დაუდო საფუძვლად გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სწორად არ მიიჩნია, რომ წინამორბედი სააქციო საზოგადოების აქტივებისა და ვალდებულებების გაყოფის პრინციპების შესაბამისად, შპს „კ.-ს“ საერთოდ არ გადასცემია კასაციის მოწინააღმდეგე მხარესთან დადებული მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულება. სააპელაციო პალატამ ასევე არ შეაფასა ის გარემოება, რომ კასატორი სადავოდ ხდიდა ადვოკატის ჰონორარის ოდენობას, რა დროსაც სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 630-ე მუხლის მეორე ნაწილი, ჰონორარი არ უნდა ჩაეთვალა კასატორთან შეთანხმებულად და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებულ ანაზღაურებად დავის საგნის ღირებულების 4%-ის პროპორციული თანხის ფარგლებში.

მხარის მითითებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის მეორე ნაწილი, როდესაც მიიჩნია, რომ ნორმა ადგენს შეზღუდვას არა ზოგადად ადვოკატის ჰონორარის ოდენობაზე, არამედ ადვოკატისათვის გადასახდელი ჰონორარის, თუ რა ნაწილის ანაზღაურება შეიძლება, დაეკისროს პროცესში წაგებულ მხარეს. სააპელაციო სასამართლოს მიერ ნორმის ამდაგვარი განმარტება არასწორია. იგი არ გამომდინარეობს ნორმის სიტყვა-სიტყვითი დისპოზიციიდან და ეწინააღმდეგება ერთიან სასამართლო პრაქტიკას. საადვოკატო მომსახურების ხელშეკრულება ყოველი კონკრეტული დავისათვის ყველა შემთხვევაში ნარდობის ხელშეკრულებას წარმოადგენს და მხარისათვის სასამართლოს მიერ დასაკისრებელი მომსახურების საფასურის, ჰონორარის ოდენობა დავის საგნის 4%-ის პროპორციული თანხით უნდა განისაზღვროს მიუხედავად იმისა, დავის განხილვის დროს ერთი მხარე მოითხოვს მეორე მხარისათვის დაკისრებას, თუ კლიენტი და ადვოკატი შეედავებიან ერთმანეთს ჰონორარის ოდენობაზე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე და 53-ე მუხლებში 2014 წლის 26 დეკემბერს შევიდა ცვლილებები.

კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს ნაწილობრივ მაინც უნდა დაეკმაყოფილებინა სააპელაციო საჩივარი. თუ იგი მოწინააღმდეგე მხარის წინაშე კ.-ის ვალდებულებას წარმოშობილად მიიჩნევდა ვალდებულების განაწილების გარეშე და მარტოოდენ თანხის მიღების ფაქტით, ასეთ შემთხვევაში უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 630-ე მუხლის მეორე ნაწილით განსაზღვრული ჩვეულებრივი ანაზღაურების პრინციპი და ასეთ ანაზღაურებად მიეჩნია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის მეორე წინადადების დანაწესი ამავე კოდექსის მე-7 მუხლზე (კანონისა და სამართლის ანალოგია) მითითებით.

კასატორმა ჩათვალა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 14.4¹ მუხლის მე-5 ნაწილი. გ. წ.-ას სარჩელის დაკმაყოფილებას საერთოდ გამორიცხავს ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 12 სექტემბრის კანონიერ ძალაში შესული ის გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს „შ. და კ.-ას“ სასამართლოსადმი მიმართვით საბოლოოდ აქვს დადასტურებული და აღიარებული აქტივებისა და ვალდებულებების გაყოფის უდავოობა იმ სახით, როგორც ეს ასახულია საბოლოო გამყოფ ბალანსში, ანუ აქციონერთა 74%-იანი ჯგუფისათვის მეტობით გადაცემული ვალდებულებებისა და აქტივების ხარჯზე შპს „კ.-ის“ დამფუძნებელ აქციონერთა 26%-იანი ჯგუფისათვის გადაცემულია აქტივები შემცირებული სახით და შესაბამისი მხოლოდ ერთი ვალდებულება – კ.-ის დანარჩენი აქციონერებისათვის აქციის წმინდა ღირებულების სახით ასანაზღაურებელი თანხის 26%-ის პროპორციული თანხის ანაზღაურება. მოწინააღმდეგე მხარის მიმართ სადავო ვალდებულების არარსებობის პრეზუმფცია ასევე დადასტურებულია 2010 წლის 19 ოქტომბრის აქციონერთა რიგგარეშე კრების 2.2-2.10 პუნქტებით, კრების შემდგომ კორექტირებული საბოლოო გამყოფი ბალანსით, შპს „გ.-ი“ აუდიტის 2011 წლის 19 ივლისის №03/27 დასკვნითა და აქციონერთა ჯგუფების 2011 წლის 16 აგვისტოს შეთანხმებით საბოლოო გაყოფი ბალანსის მიღების შესახებ.

კასატორმა აღნიშნა, რომ გ.წ.-ამ როგორც ფოთის საქალაქო, ასევე, სააპელაციო სასამართლოშიც საქმის განხილვისას განაცხადა, რომ ჰონორარი მოგებული თანხის 25%-ის პროპორციულ თანხას იმიტომ შეადგენდა, რომ მას ამ თანხიდან უნდა გადაეხადა საქმის წარმოების ხარჯები. ჰონორარში, მისი დეფინიციიდან და არსიდან გამომდინარე, ასეთი ხარჯები საერთოდ არ შედის. ამასთან, ჰონორარში აღნიშნული საპროცესო ხარჯების შეყვანის შესახებ დათქმას არ შეიცავს საქმის მასალებში წარმოდგენილი მომსახურების ხელშეკრულება. ადვოკატს საპროცესო ხარჯების გაწევის დასტურად საქმეში არც ერთი დოკუმენტი არ წარმოუდგენია.

მხარემ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსგავსად, სააპელაციო სასამართლომ სრულად არ გამოიკვლია საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და საქმეზე არ დაადგინა ისეთი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების აბსოლუტურ ფაქტობრივ საფუძვლებს წარმოადგენდა, კერძოდ, ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 12 სექტემბრის გადაწყვეტილების გამოკვლევისა და მისი ობიექტური შეფასებისას სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაედგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ შპს „შ. და კ.-ას“ შპს „კ.-ის“ მხრიდან რეორგანიზაციის პერიოდის ჩათვლით ბალანსის შედგენის მოთხოვნის საპასუხოდ სასამართლოსადმი მიმართვის ფაქტით საბოლოოდ აქვს დადასტურებული და აღიარებული აქტივებისა და ვალდებულებების გაყოფა იმ სახით, როგორც ეს საბოლოო გამყოფ ბალანსშია ასახული.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სრულად და ობიექტურად არ გამოიკვლია საქმის მასალებში წარმოდგენილი საბოლოო გამყოფი ბალანსი და შპს საკონსულტაციო კ.-ა „აი დი კ.-ის“ 2013 წლის 11 აპრილის დასკვნა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ შპს „კ.-ი“ სს-ის ქონების გაყოფის დისბალანსის მხედველობაში მიღებით უფლებამოსილი იყო, მიეღო საგადასახადო უწყებისაგან სადავო თანხა 26%-ის პროპორციულად და თან მოწინააღმდეგე მხარის წინაშე მომსახურების თანხის გადახდის ვალდებულება არ წარმოშობოდა. ფაქტია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მარტოოდენ ამ თანხის მიღების ფაქტით მიიჩნია შპს „კ.-ი“ მოწინააღმდეგე მხარის წინაშე თანხის გადახდაზე ვალდებულ პირად და საერთოდ არ გაითვალისწინა საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დადგენილი საპირისპირო გარემოებები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 მარტის განჩინებით შპს „კ.-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორს გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის დარჩენილი ნაწილის – 109 ლარის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „კ.-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2009 წლის 29 მარტს სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ასა“ (კლიენტი) და ადვოკატ გ. წ.-ას შორის დაიდო ხელშეკრულება იურიდიული მომსახურების შესახებ, რომლის თანახმად ადვოკატი უწევდა იურიდიულ მომსახურებას კლიენტს სსიპ „შემოსავლების სამსახურთან“ სასამართლოში მიმდინარე დავაში. კლიენტი კი, ადვოკატს უხდიდა ჰონორარს სსიპ „შემოსავლების სამსახურთან“ სასამართლო დავის შედეგად მისაღები/მოგებული თანხის 25%-ის ოდენობით საქმის საბოლოო დასრულებიდან 6 თვის ვადაში. უდავოა ის გარემოებაც, რომ 2011 წლის 27 ოქტომბერს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებით სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ის“ უფლებამონაცვლეებად დადგენილ იქნენ შპს „კ.-ი“ (აქციონერთა 26%) და შპს „შ. და კ.-ა“ (აქციონერთა 74%).

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მითითებული ხელშეკრულების, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 26 იანვრის №ბს-866-860 (2კ-11) გადაწყვეტილებისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 13 ივნისის №14 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ას“ წარმოეშვა ვალდებულება, მენარდე გ. წ.-ასათვის გადაეხადა შეთანხმებული საზღაური – 125846 ლარის 25%-ის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სს „ი.-ი –ს.-ო ვ.-ის“ რეორგანიზაციით (გაყოფით) შეიქმნა ორი უფლებამონაცვლე საწარმო, კერძოდ, შპს „კ.-ი“ და შპს „შ. და კ.-ა“. ამ უკანასკნელს გაყოფის შედეგად მიეკუთვნა სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ის“ აქტივების 74%, ხოლო შპს „კ.-ს“ – 26%. შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ სწორად გაანაწილა უფლებამონაცვლე საწარმოებზე სს „ი.-ი – ს.-ო ვ.-ის“ მიერ გ. წ.-ასათვის შესასრულებელი ვალდებულება, დაადგინა რა, რომ რადგან უფლებამონაცვლე ორივე საწარმომ მიიღო 125846 ლარის მოგება, შპს „კ.-ის“ მიერ გადასახდელი ადვოკატის ჰონორარი შემდეგნაირად უნდა გამოითვალოს: 125846 ლარის 26% შეადგენს 32720 ლარს, ხოლო ამ თანხის 25% – 8180 ლარს.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით შპს „კ.-ი“ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას არ დაეთანხმა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა.

საკასაციო პალატამ ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, კერძოდ, №ას-1771-1751-2011 საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 9 თებერვლის გადაწყვეტილებისა და №ას-659-626-2013 საქმეზე ამავე სასამართლოს 2013 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებისაგან, ვინაიდან მითითებული გადაწყვეტილებები მოცემული დავის საგანს არ ეხება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს „კ.-ს“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 6 მარტს №3 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარიდან 286,3 ლარი (კასატორს სახელმწიფო ბაჟის სახით უნდა გადაეხადა სულ – 409 ლარი, საიდანაც დაფარა მხოლოდ 300 ლარი, დანარჩენი 109 ლარის გადახდა კი კასატორს გადაუვადდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, შესაბამისად, შპს „კ.-ს“ უნდა დაუბრუნდეს 409 ლარის 70% – 286,3 ლარი).

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „კ.-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „კ.-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 6 მარტს №3 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარიდან 286,3 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური