საქმე №ას-223-210-2015 11 მაისი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ას. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ბ.ქ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო საჩვრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ბ.ქ.მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა.ს.ის მიმართ მიყენებული ზიანის _ 16 075,50 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით ბ.ქ.ს სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ა.ს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 8 000 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ბ.ქ.ს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ბ.ქ.ს სარჩელი დაკმაყოფილდა, ა.ს ბ.ქ.ს სასარგებლოდ დამატებით დაეკისრა 8 075 ლარის გადახდა შემდეგი საფუძვლებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ა.ს. მართავდა ბ.ქ.ს კუთვნილ ავტომობილს _ „ივეკო-მაგირუს“, სახელმწიფო ნომრით IWI -...;

2013 წლის 1 მაისს ა.ს.მ დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესი და შეეჯახა საპირისპირო მოძრაობის ზოლში მყოფ ავტომობილს;

საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად აპელანტის კუთვნილი ავტომობილი დაზიანდა და მის პირვანდელ მდგომარეობაში მოსაყვანად საჭიროა 16 075,5 ლარი.

სააპელაციო პალატამ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, განმარტა, რომ შეჯიბრებითობის ზოგადი პრინციპი კონკრეტულად რეგულირდება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის სპეციალური ნორმებით. მისი ერთ-ერთი გამოხატულებაა შესაგებლის წარდგენის სავალდებულობა, რომლითაც ხდება მოსარჩელისთვის ცნობილი, სარჩელში მითითებულ რომელ ფაქტებს ხდის სადავოდ მოპასუხე და რომელი გარემოებების მტკიცება მოუწევს მას. ამ გზით დგინდება სადავო ფაქტების წრე. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის პირველ და მე-4 ნაწილებზე და განმარტა, რომ დადგენილ ვადაში საპროცესო მოქმედების არასაპატიო მიზეზით შეუსრულებლობა მხარეს ართმევს უფლებას, შეასრულოს ეს საპროცესო მოქმედება, რადგანაც, 63-ე მუხლის შესაბამისად, არასაპატიო მიზეზით საპროცესო ვადის გასვლის შემდეგ საპროცესო მოქმედების შესრულების უფლება ქარწყლდება. აღნიშნული მნიშვნელოვან საპროცესო შედეგს იწვევს, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹ მუხლისა და 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, დადგენილ ვადაში შესაგებლის წარუდგენლობის შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული გარემოებები ითვლება დადასტურებულად.

განსახილველ შემთხვევაში, ა.ს.მ ბ.ქ.ს სარჩელზე, მართალია, წარადგინა შესაგებელი, თუმცა მასში არ მიუთითებია არც ერთ ფაქტზე, რომელზეც იგი თავის პოზიციას აყრდნობდა. შესაბამისად (სსსკ 201.4 მუხლი), მოპასუხემ დაკარგა უფლება, მიეთითებინა შესაგებლის დამადასტურებელ ფაქტებზე საქმის არსებითად განხილვის დროს, ხოლო მოსარჩელის პოზიცია, რომ საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად მას მიადგა 16 075,5 ლარის ზიანი, დადასტურებულად ჩაითვალა. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ საპირისპირო ვითარებაშიც კი, ავტომობილისათვის მიყენებული ზიანის ოდენობის დასადგენად აპელანტმა სასამართლოს წარუდგინა სსიპ ლ.ს. სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 7 თებერვლის დასკვნა, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარეს ამ დასკვნის გამაქარწყლებელი არცერთი მტკიცებულება არ წარუდგენია. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ ექსპერტიზა ჩატარდა საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევიდან რამდენიმე თვის შემდეგ, დასკვნის უსწორობაზე არ მეტყველებდა. მით უმეტეს, რომ თავად აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის ინიციატივით დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებებით დადგინდა, რომ დაზიანების შემდეგ ავტომობილს, სწორედ, ას. ფლობდა და საქმის განხილვის დროისათვისაც იგი ტექნიკურად გაუმართავი იყო. ამ კუთხით პალატამ მიუთითა მოწმეების: ნ.ბსა და რ.პ.ის ჩვენებებზე და აღნიშნა, რომ ამ ჩვენებებით დადასტურდა ის, რომ სატრანსპორტო საშუალება ექსპერტმა სწორედ იმ მდგომარეობაში შეაფასა, რა მდგომარეობაშიც იგი შეჯახების შემდეგ იყო. სასამართლოს შეფასებით, ექსპერტის დასკვნის უსწორობაზე არც ის მეტყველებდა, რომ თავად ბ.ქ.მ ავტომობილი 23 500 ლარად შეიძინა, რადგან ექსპერტის დასკვნაში მითითებული თანხა 23 500 ლარზე ნაკლები იყო, გარდა ამისა, არ იყო გამორიცხული, აპელანტს ავტომობილი მის საბაზრო ღირებულებაზე დაბალ ფასად შეეძინა.

ამდენად, პალატამ ჩათვალა, რომ ა.ს.ის ბრალით აპელანტს მიადგა 16 075,5 ლარის ოდენობით ზიანი და სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის საფუძველზე, მას ეს ზიანი სრულად უნდა აენაზღაურებინა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა.ს.მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ ზიანის _ 16 075,50 ლარის ოდენობით მიყენების ფაქტი დაამყარა შესაგებელში სარჩელის ფაქტების გამაქარწყლებელი გარემოებების მიუთითებლობაზე და განმარტა, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის მე4 ნაწილის თანახმად, მოპასუხეს ამ გარემოებების სადავოდ მიჩნევა აღარ შეეძლო, რაც არასწორია, რადგანაც სარჩელის დაკმაყოფილება გამორიცხულია, თუ ის ეწინააღმდეგება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შინაარსს და მოსარჩელე სათანადო მტკიცებულებებით ვერ ადასტურებს მითითებულ გარემოებებს. აღნიშნული მსჯელობით სასამართლომ მოსარჩელე გაათავისუფლა მტკიცების ტვირთისაგან, რასაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა მოჰყვა. გარდა აღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლო გასცდა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებას და განვრცობით, სავარაუდო შეფასების საფუძველზე დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები. პირველი ინსტანციის სასამართლომ, მოპასუხის ინიციატივით დაკითხული მოწმეების ჩვენებებს არასწორი შეფასება მისცა, რითაც დადგენილად ცნო გარემოებები, რომლებიც მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია. სააპელაციო სასამართლო კი, გასცდა საკუთარ უფლებამოსილებას და დაარღვია მიუკერძოებლობის პრინციპი.

საგულისხმოა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხემ იმ საფუძვლით ვერ გაასაჩივრა, რომ სხდომაზე გამოცხადდა 800 ლარის დაკისრება, ხოლო გადაწყვეტილებაში მითითებული იყო 8 000 ლარი, რის თაობაზეც კასატორმა მიმართა პირველი ინსტანციის სასამართლოს და ეს მტკიცებულება სააპელაციო წარმოების მასალებს ერთვის, თუმცა განცხადების განხილვა ვერ ხერხდება მანამ, ვიდრე საქმე პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ დაუბრუნდება.

სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი და 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილი. შესაბამისად, დამტკიცებულად ჩათვალა სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, როცა მოსარჩელემ სათანადო მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა ეს გარემოებები.

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლი, როდესაც მოსარჩელე მოპასუხის მიერ სასამართლო სხდომაზე მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს დაეთანხმა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომაზე მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია მოპასუხის მიერ მითითებული ის ფაქტი, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევიდან, 2013 წლის 1 მაისიდან 2 დღის შემდეგ ა.ს.მ შეაკეთა რა დაზიანებული ავტომანქანა, მოსარჩელის მიერ მითითებულ მისამართზე ავტომანქანა საკუთარი სვლით მიუყვანა და გადასცა მას, რის შემდეგაც სულ მცირე 8 თვის განმავლობაში იმყოფებოდა მოსარჩელის მფლობელობასა და სარგებლობაში, სანამ ჩაატარებდა მოსარჩელე ავტომანქანაზე ექსპერტიზას. მოსარჩელემ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 210-ე მუხლით გათვალისწინებული მტკიცებულებათა უზრუნველყოფის უფლება. მას შეეძლო, თავის დროზე ჩაეტარებინა ექსპერტიზა, სანამ მფლობელობაში გადაეცემოდა ავტომანქანა. დიდი ალბათობაა ავტომანქანაზე ღირებული დეტალების გამოცვლისა და ანალოგიური დაზიანებული და გაუფასურებული დეტალებით ჩანაცვლებისა. სააპელაციო სასამართლომ ამ ექსპერტიზის საეჭვო დასკვნის გასამყარებლად მიუთითა, რომ მოპასუხემ ვერ წარადგინა საწინააღმდეგო დასკვნა. მოპასუხე ვერ ჩაატარებდა ალტერნატიულ ექსპერტიზას, რადგანაც ავტომანქანასთან მას არ ჰქონდა წვდომა. სასამართლომ ექსპერტიზის დასკვნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 172-ე მუხლების მოთხოვნათა დარღვევით შეაფასა. სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 63-ე და 232¹ მუხლები, რადგან არ არსებობდა ამის ფაქტობრივი საფუძვლები.

არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხეს დადგენილ ვადაში არ წარუდგენია ფაქტობრივი გარემოებები და მათი დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულებები.

სასამართლომ დაამახინჯა მოპასუხის შუამდგომლობით დაკითხული მოწმეების: ნ.ბ.სა და რ.პ.ის ჩვენებები და არასწორად აღნიშნა, თითქოს ავტომანქანა 8 თვის განმავლობაში ხელშეუხებლად იდგა ავტოსადგომზე, არ გარემონტებულა და იგი უნდა გაერემონტებინა მოპასუხეს. მოწმე პ.ბ. და რ.პ. არიან მოპასუხის მოწმეები. მათ არ უთქვამთ, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევიდან 2 დღის, მოსარჩელისათვის ავტომანქანის გადაცემის შემდეგ, იგი 8 თვის განმავლობაში იდგა ხელუხლებლად და ნივთი ა.ს.ს უნდა გაერემონტებინა, პირიქით, მოწმე ნ.ბ.მ აჩვენა, რომ 2013 წლის 1 მაისს მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ას. ავტომანქანას ჩაუტარებდა რემონტს. 2 დღეში ა.ს.მ ავტომანქანას ჩაუტარა რემონტი და ჩაიყვანა ბათუმში, თურქეთში აღარ გადაუყვანია, რადგან ბ.ქ.მ მოისურვა ავტომანქანის დაყენება მის მიერვე შერჩეულ ადგილზე. მას შემდეგ ავტომანქანასთან ა.ს.ს შეხება არ ჰქონია, ის მოსარჩელის მფლობელობაში იყო. ამას ადასტურებს მოწმე რ.პ. ა.ს.ის მიერ ავტომანქანის შეკეთების შემდეგ მისი შეღებვა და დარჩენილი ნაწილის აღდგენა მაქსიმუმ 2 000 ლარის ღირებულების სამუშაოებს საჭიროებდა, რაც ბ.ქ.მ აიღო საკუთარ თავზე, რადგან, მისი აზრით, თურქეთში უფრო ხარისხიანად შეიძლებოდა ამის შესრულება.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად, თითქოს ა.ს.ის მიერ 2013 წლის 1 მაისს ჩადენილმა საგზაო შემთხვევამ მოსარჩელეს მიაყენა 16 075,50 ლარის ქონებრივი ზიანი. სასამართლომ ეს ფაქტობრივი გარემოება დადგენილად მიიჩნია მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი საპატრულო პოლიციის 2013 წლის 23 მაისის სამართალდარღვევის ოქმის, საპატრულო პოლიციის 2013 წლის 23 მაისის ცნობითა და სამხარაულის ექსპერტიზის ბიუროს 2013 წლის 25 დეკემბრის დასკვნის საფუძველზე. ეს მტკიცებულებები არ ადასტურებს მოსარჩელისათვის არათუ 16 075,50 ლარის, არამედ რაიმე ოდენობით ზიანის მიყენების ფაქტს. საპატრულო პოლიციის მიერ გაცემულ ცნობაშიც ნახსენები არ არის დაზიანების ხარისხი და ზიანის ოდენობა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სწორად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ ბ.ქ.ს საკუთრებაში არსებული ავტომანქანა, ნახევრად მისაბმელის ჩათვლით, შეძენილია 23 000 ლარად, ამის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია საქმეში არ მოიპოვება. პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომაზე მოსარჩელემ მტკიცებულების სახით წარმოადგინა სასაქონლო ზედნადები და ავტომანქანის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, ავტომანქანა მოსარჩელის მიერ შეძენილია 23 000 ლარად. სასამართლოს სხდომაზე ამ გარემოებაზე მიუთითებდა მოპასუხე და ეს მოსარჩელემაც დაადასტურა მის მიერვე წარმოდგენილი მტკიცებულებით. ავტომანქანა რეალურად 13 000 აშშ დოლარად არის შეძენილი. აქედან მხოლოდ ნახევრად მისაბმელის ღირებულებაა 8 000 აშშ დოლარი, ხოლო ავტომობილის – 5 000 აშშ დოლარი. ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს ნახევრად მისაბმელი ჩაბმული არ იყო და ვერც დაზიანდებოდა, არც არის ექსპერტის დასკვნაში ნახევრად მისაბმელის დაზიანების თაობაზე ნახსენები. შემთხვევითი არ იყო, რომ პირველი და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებში მოპასუხემ შესთავაზა მოსარჩელეს, რომ გადაუხდიდა 23 000 ლარს, თუ საკუთრებაში გადასცემდა დაზიანებულ ავტომანქანას და ნახევრად მისაბმელს, თუმცა მოსარჩელე იყო ამის წინააღმდეგი. სასამართლოებმა თავიანთი გადაწყვეტილებებით უსაფუძვლოდ გაამდიდრეს მოსარჩელე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ა.ს.ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ დასკვნებს, რომ მოპასუხემ ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოებები ვერ გააქარწყლა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო საჩივრის შესწავლით ირკვევა, რომ კასატორი ძირითადად სადავოდ ხდის საპროცესო ნორმების იმგვარ განმარტებას, როგორც ეს ასახულია სასამართლოს გადაწყვეტილებაში, ამასთანავე, სარჩელში მითითებული და სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი გარემოებების გაქარწყლებას ცდილობს მოწმეთა ჩვენებებით და იმ გარემოებით, რომ მას არ ჰქონდა შესაძლებლობა, ჩაეტარებინა ალტერნატიული ექსპერტიზა.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე მოპასუხისათვის თანხის დაკისრებას მოსარჩელე ამყარებდა ა.ს.ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად მისი მოძრავი ნივთის დაზიანების ფაქტს.

სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი არეგულირებს ზიანის ანაზღაურების წესსა და პირობებს და ნორმით დადგენილია, რომ პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. ზიანის ანაზღაურების თაობაზე წარდგენილი სარჩელისას მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტებს განეკუთვნება შემდეგი: ა) მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (განზრახი ან გაუფრთხილებელი); ბ) ზიანი; გ) მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის.

სარჩელის თანახმად, მოსარჩელემ ნორმით გათვალისწინებული შემადგენლობის ყველა ელემენტი მიუთითა და მათ დასადასტურებლად წარადგინა მტკიცებულებები: საპატრულო პოლიციის ცნობა, საჯარიმო ქვითარი, ექსპერტიზის დასკვნა მიყენებული ზიანის ოდენობის თაობაზე.

სარჩელის წინააღმდეგ წარდგენილი შესაგებლით მოპასუხემ განმარტა მხოლოდ ის, რომ სარჩელს არ ცნობდა, ამასთან, აღნიშნა, რომ მტკიცებულებები გამოთხოვილია საპატრულო პოლიციიდან და წარადგენს მოგვიანებით, ასევე მოგვიანებით წარადგენს მოწმეებს.

საქმის არსებითად განხილვის (მთავარი სხდომა) ეტაპზე, 2014 წლის 3 ივნისს მოპასუხემ იშუამდგომლა მოწმეების ნ.ბ.ის, ნ.ბ.სა და რ.პ.ის დაკითხვის თაობაზე. შუამდგომლობის თანახმად, მოწმეები იცნობენ მხარეებს, ესწრებოდნენ მოლაპარაკებებს და შეეძლოთ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურება.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო სამართლის მიზნებისათვის, კანონმდებლობა ადგენს დასაშვები მტკიცებულებების ნუსხას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სადავო გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საყურადღებოა, რომ ჩამოთვლილთაგან სასამართლოსათვის წინასწარ დადგენილი ძალა არცერთს არ გააჩნია. ერთადერთი საგამონაკლისო ნორმა, რომელიც მტკიცებულებათა შეფასების ამ სტანდარტისგან განსხვავდება, 106-ე მუხლით გათვალისწინებული საყოველთაოდ ცნობილი და პრეიუდიციუილი ფაქტებია, თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, არცერთი მათგანი სახეზე არ გვაქვს.

სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ (სსსკ 105-ე მუხლი).

მოწმეთა ჩვენებების შეფასებისას, სასამართლო ვალდებულია, ისევე, როგორც სხვა სახის მტკიცებულება, მოწმის ჩვენება შეაფასოს მისი შინაარსისა და იურიდიული დამაჯერებლობის კუთხით, იმ ობიექტური თუ სუბიექტური კრიტერიუმების (მხარეებთან დამოკიდებულება, ფიზიკური მდგომარეობა, ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენენ მოწმის ჩვენებაზე და სხვა) გათვალისწინებით, რომელიც ამ მტკიცებულებისთვისაა დამახასიათებელი.

საქმეში წარმოდგენილი ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 4 ივნისის სხდომის ოქმის თანახმად, მოპასუხის შუამდგომლობით დაიკითხნენ მოწმეები: რ.პ. და ნ.ბ. მოწმე რ.პ.ის განმარტებით, იგი მოპასუხის დეიდაშვილია, ამასთანავე, სადავო გარემოებების ირგვლივ მოწმემ განმარტა, რომ მას მანქანა არ უნახავს. რაც შეეხება ნ.ბ.ის ჩვენებას, მან ასევე დაადასტურა, რომ არის მოპასუხის ახლობელი, ხოლო სადავო გარემოებებთან მიმართებით აღნიშნა, რომ მოპასუხემ გარკვეული სამუშაოები ჩაატარა, თუმცა ჩვენებით არ დგინდება არც ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების ზუსტი ჩამონათვალი, არც მათი ღირებულება და სხვა. ამდენად, მოპასუხეს არ წარუდგენია სარჩელში მითითებული გარემოებების გამაქარწყლებელი მტკიცებულებები, ამასთანავე, ნივთის შესაძენად მოსარჩელის მიერ გაწეული ფასისა და მიყენებული ზიანის ოდენობის თანაფარდობა დელიქტურ ვალდებულებაში საკუთრების ხელყოფით გამოწვეული ზიანის უსაფუძვლობის ერთადერთ მამტკიცებელ გარემოებად არ შეიძლება იქნას მიჩნეული.

პალატა ყურადღებას გაამახვილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციაზეც, რომლის თანახმადაც, მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო განცხადებული.

დასახელებული ნორმიდან გამომდინარეობს ერთმნიშვნელოვანი დასკვნა, რომ მხარეები ფაქტებისა თუ მტკიცებულებების წარდგენისას შეზღუდული არიან საქმის მოსამზადებელი პერიოდით, ე.წ წერილობითი შეჯიბრებითობის ეტაპით, საქმის სასამართლოს მთავარ სხდომაზე განსახილველად დაშვება მიანიშნებს იმაზე, რომ ამ დროისათვის დასრულებულია მხარეთა პოზიციებისა თუ მტკიცებულებების წარდგენა და სასამართლო უკვე შეგროვებული მასალების არსებითად გამოკვლევის გზით გადაწყვეტს საქმეს, თავის მხრივ, მოსამზადებელი ეტაპის დასრულების შემდეგ ახალი გარემოებების მითითება და გაზიარება დასაშვებია მხოლოდ საპატიო მიზეზით მათი მოსამზადებელი ეტაპის დასრულებამდე წარდგენის შეუძლებლობისას.

კონკრეტულ შემთხვევაში, ამგვარი მიზეზი მოპასუხეს არ მიუთითებია და არც სარჩელში მითითებული გარემოებების გამაქარწყლებელი მტკიცებულებები წარუდგენია სასამართლოში, რომელთა განსახილველად დაშვების საკითხს სასამართლო შეაფასებდა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ა.ს.ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გ.ც.ის მიერ 2015 წლის 30 მარტის N0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 403,75 ლარის 70% – 282,625 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა.ს.ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ა.ს.ს (პ/N.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გ. ც.ის მიერ 2015 წლის 30 მარტის N0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 403,75 ლარის 70% – 282,625 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე