საქმე №ას-231-218-2015 7 მაისი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სსიპ შ.ს. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – უ.ჭ. (მოსარჩელე)

თავდაპირვეი მოპასუხეები - შპს „ს.კ.ა.“, შპს „ხ.“, შპს „ს.ჯ. და ხ.ს.ში“, შპს „ტ.-2010“, შპს „ს.ჯ.პ.“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ავტომანქანის მესაკუთრედ ცნობა, ყადაღისაგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ნ ა წ ილ ი:

უ.ჭ.მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ს.კ.ა.ს“, სსიპ შ.ს.ს, შპს „ხ.-ის“, შპს-ის „ს.ჯ. და ხ.ს.ში“, შპს „ტ. 2010-ისა“ და შპს „ს.ჯ.პ.ს“ მიმართ შპს „ს.კ.ა.ს“ სახელზე რიცხული ავტომანქანის „ვაზ-21213-ის“ სახელმწიფო ნომრით „WOW ...“ მესაკუთრედ ცნობისა და ავტომანქანის ყადაღისაგან გათავისუფლების მოთხოვნით.

შპს „ტ. 2010-მა“ სარჩელი ცნო, ხოლო დანარჩენმა მოპასუხეებმა მოთხოვნა არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 5 მაისის გადაწყვეტილებით უ.ჭ.ს სარჩელი დაკმაყოფილდა, უ.ჭ. ცნობილ იქნა ავტომანქანა „ვაზ-21213-ის“ (სახელმწიფო ნომრით „WOW-..“) მესაკუთრედ და მოძრავი ქონება გათავისუფლდა რეგისტრირებული ყადაღებისაგან.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და შპს „ს.კ.ა.მა“.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 დეკემბრის განჩინებით სსიპ შ.ს.ს და შპს „ს.კ.ა.ს“ სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 5 მაისის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის 29.10.2013წ. წერილის თანახმად, თბილისის სააღსრულებო ბიუროს წარმოებაშია საქმეები, რომლებშიც მოვალედ ფიქსირდება შპს „ს.კ.ა.“, ხოლო კრედიტორებს წარმოადგენენ - სსიპ შ.ს., შპს „ს.ჯ.პ.“, შპს „ხ.“, შპს „ს.ჯ. და ხ.ს.ში“, შპს „ტ. -2010“;

შპს „ს.კ.ა.ს“ ვალდებულებების უზრუნველსაყოფად ავტომანქანაზე „ვაზ -21213“, სახელმწიფო ნომრით „WOW-...“ რეგისტრირებულია ყადაღა. იძულებითი აუქციონი ავტომანქანის სარეალიზაციოდ დანიშნული არ არის;

ავტომანქანა შპს „ს.კ.ა.გან“ შეიძინა უ.ჭ.მა და წარმოადგენს მის საკუთრებას;

საქმეში წარმოდგენილი შპს „ს.კ.ა.ს“ დირექტორ ა.მ.ის 27.04.2013წ. ხელწერილის თანახმად, შპს „ს.კ.ა.ს“ სახელზე რიცხული ავტომანქანა „ვაზ-21213“ სახელმწიფო ნომრით „WOW ....“ 2006 წლის შემდეგ გასხვისებულია და მისი ფაქტობრივი მესაკუთრე უ.ჭ.ა;

საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის იმერეთის მთავარი სამმართველოს 31.10.2013წ. ინფორმაციით 2006-2013 წლებში ავტომანქანა „ვაზ-21213-ის“, სახელმწიფო ნომრით „WOW -...“ მართვისას უ.ჭ.ს მიმართ შედგენილია ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის რვა ოქმი;

პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმედ დაკითხული ვ.გ.და გ.მ.ის ჩვენებით, უ. ჭ.მა შპს „ს.კ.ა.გან“ ავტომანქანა „ვაზ-21213“ სახელმწიფო ნომრით „WOW ...“ შეიძინა 2006 წელს. მოწმეთა განმარტებით, ისინი ერთად მუშაობდნენ აღნიშნულ კომპანიაში და ესწრებოდნენ თანხის გადაცემასაც საწარმოს დირექტორის ოთახში.

მოსარჩელე აღნიშნული პერიოდიდან ფლობს ავტომანქანას და არის მისი საკუთრება (იხ.:16.04.2014წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე 16:33:05-16:38:39; 16:40:13- 16:44:34);

პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმედ დაკითხული ა.მ.ის ჩვენებით, შპს „ს.კ.ა.მა“ უ.ჭ.ს 2006 წელს მიჰყიდა სადავო ავტომანქანა, ვინაიდან კომპანიამ ახალი მანქანა შეიძინა და ავტომანქანა „ნივის“ ყოლა აღარ წარმოადგენდა საჭიროებას. უ.ჭ.ს სურდა აღნიშნული ავტომანქანის შეძენა, რაშიც გადაიხადა 5 500 აშშ დოლარი (იხ. 05.05.2014წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე: 17:06:58- 17:08:11).

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 148-ე და 149-ე მუხლების თანახმად ავტომანქანა წარმოადგენს რა მოძრავ ნივთს, მასზე უნდა გავრცელდეს ამ კატეგორიის ნივთებთან დაკავშირებული საკუთრების გადაცემის სამართლებრივი რეჟიმი და შემძენზე საკუთრების უფლების გადასვლის მომენტის განსაზღვრის საკითხი (ანუ კერძო-სამართლებრივი შედეგი - სანივთო უფლების წარმოშობის მომენტი) უნდა გადაწყდეს სამოქალაქო კოდექსით მოძრავ ნივთებზე საკუთრების უფლების წარმოშობის წესის შესაბამისად.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 186-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად აუცილებელია ორი წინაპირობის არსებობა: მესაკუთრის ნამდვილი, ლეგიტიმური უფლება და ნივთის გადაცემა. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დგინდებოდა, რომ შპს „ს.კ.ა.მა“ სადავო ავტომანქანა მიჰყიდა უ.ჭ.ს და მხარეთა შორის ნასყიდობის ზეპირი გარიგების დადების შემდეგ უ.ჭ.ს პირდაპირ მფლობელობაში გადაეცა ავტომანქანა, დაიწყო ამ ნივთით სარგებლობა.

გაზიარებულ იქნა სსიპ შ.ს.ს მსჯელობა, რომ შპს „ს.კ.ა.“, როგორც იურიდიული პირი, ვალდებული იყო, ეწარმოებინა სასაქონლო მატერიალური ფასეულობების ბუღალტრული აღრიცხვა, მატერიალური ფასეულობების გადაცემაზე შეედგინა ავტომობილის რეალიზაციის ამსახველი პირველადი საგადასახადო დოკუმენტი, რომლითაც საწარმოს ბუღალტრულ აღრიცხვაში აისახებოდა უ.ჭ.თვის ავტომობილის მიყიდვის ფაქტი და შემოსავალში შევიდოდა ავტომანქანის ღირებულება. სასამართლოს შეფასებით, იმის მტკიცება, რომ სადავო პერიოდში მატერიალური ფასეულობების გადაცემაზე არ ყოფილა შედგენილი ავტომობილის რეალიზაციის ამსახველი პირველადი საგადასახადო დოკუმენტი, არ მომხდარა ავტომობილის ღირებულების საწარმოს შემოსავალში დაფიქსირება და სადავო ავტომობილი ირიცხება კვლავ შპს „ს.კ.ა.ს“ ბალანსზე, ეკისრებოდა სწორედ სამეწარმეო იურიდიულ პირს, რომელსაც ჰქონდა საწარმოს ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტაცია. შესაბამისად, შპს „ს.კ.ა.ს“ პასიურობა სათანადო მტკიცებულებების წარმოუდგენლობაზე უნდა განხილულიყო როგორც მისი მტკიცების ტვირთის ნაკლი და არა როგორც მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებების არარსებობა.

განსახილველ შემთხვევაში, ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარეები სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის საფუძველზე შეთანხმდნენ ხელშეკრულების საგანსა და ნასყიდობის ფასზე, რითაც დასტურდებოდა მოძრავ ნივთზე საკუთრების წარმოშობისთვის აუცილებელი ორივე წინაპირობის არსებობა.

საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები ამომწურავადაა დადგენილი სამოქალაქო კოდექსით, რომელიც ერთმანეთისაგან განასხვავებს მოძრავ და უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის სამართლებრივ რეჟიმს. ამავე კოდექსის 186-197-ე მუხლებით განსაზღვრულია რა მოძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის საფუძვლები, ეს წესები თანაბრად ვრცელდება ყველა მოძრავ ნივთზე და იგი არ ადგენს მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად სავალდებულო რეგისტრაციას. ამ თვალსაზრისით პალატამ მიუთითა ასევე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკაზე (იხ.: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 28.01.2013წ. განჩინება საქმეზე ას-1685-1579-2012; 27.10.2011წ. განჩინება საქმეზე ას -914-954-2011).

დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით სასამართლომ იხელმძღვანელა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, დგინდებოდა მოსარჩელის საკუთრების უფლება დაყადაღებულ ავტომანქანაზე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ მართებულად დააკმაყოფილა სარჩელი, ამასთანავე, არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრების დაკმაყოფილების წინაპირობა. პალატამ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურს საქალაქო სასამართლომ არასწორად დააკისრა უ.ჭ.ს მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურება, რადგანაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ამ ნაწილშიც ემყარებოდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის სწორ განმარტებას.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შ.ს.მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილება და არ შეამოწმა გადაწყვეტილება ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით, დარღვეულია ამავე კოდექსის 385-ე მუხლის მოთხოვნებიც. გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, მეტიც განჩინების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმება შეუძლებელია, ვინაიდან სასამართლომ უარყო საგადასახადო კოდექსის ბუღალტრულ აღრიცხვასთან დაკავშირებული თავის მოთხოვნები, არ გამოიყენა „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლი. გარდა აღნიშნულისა, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დადგენილია, რომ შპს „ს.კ.ა.ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტისადმი გააჩნია საგადასახადო დავალიანება _ 208 462 ლარი, რის გამოც გადასახადის გადახდევინების უზრუნველყოფის მიზნით ყადაღა დაედო მასზე რიცხულ ძირითად საშუალებებს და მთელ უძრავ ქონებას, მათ შორის, სადავო ავტომანქანასაც. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ მან ავტომობილი შეიძინა გაფორმების გარეშე, მას ნასყიდობის დოკუმენტი არ გააჩნია, გარდა მოწმის მიერ თანხის გადაცემის დადასტურებისა. ვინაიდან შპს „ს.კ.ა.“ წარმოადგენს კერძო სამართლის იურიდიულ პირს, მას ზედნადებით უნდა გაეწერა აღნიშნული ავტომანქანა უ.ჭ.ზე და, შესაბამისად, სალაროს მეშვეობით შემოსავალში უნდა მიეღო ის თანხა, რომლის გადახდასაც ზეპირი განმარტებით ადასტურებს მოწმე ა.მ.. უ.ჭ. კი, წარმოადგენს ფიზიკურ პირს, რომელსაც არავითარი მტკიცებულება არ გააჩნია შპს „ს.კ.ა.გან“ ავტომანქანის გადაცემაზე. არსებული დოკუმენტით სადავო ავტომანქანა საწარმოს ბალანსზე ირიცხება. „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლით განსაზღვრულია, მექანიკურ სატრანსპორტო საშუალებაზე საკუთრების წარმოშობისათვის ამ უფლების სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში რეგისტრაციის აუცილებლობა. მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული კანონი ამოქმედდა 2009 წლის 1 დეკემბრიდან, ხოლო უ.ჭ.ს განმარტებით, მან ავტომანქანა შეიძინა 2006 წელს, მას მაინც წარმოეშვა ვალდებულება ამ ავტომანქანის გაფორმებისა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის საწინააღმდეგოდ, საქმეში წარმოდგენილი მასალებით, მოსარჩელე ვერ ადასტურებს, რომ სადავო ქონება მის საკუთრებას წარმოადგენს.

სასამართლოს ყურადღება უნდა გაემახვილებინა 2011 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 199-ე მუხლის მე-2 ნაწილსა და 2011 წლის 1 იანვრის შემდეგ მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 72-ე მუხლით განსაზღვრულ მოთხოვნებზე, კერძოდ შპს „ს.კ.ა.მა“ ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდებისას უნდა გამოწეროს სასაქონლო ზედნადები, ხოლო 202-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრულია, რომ ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას, ფულის გადახდის მომენტად ითვლება მისი სალაროში ასახვა.

გამომდინარე იქიდან, რომ სადავო დაყადაღებული ავტომანქანა ირიცხება შპს „ს.კ.ა.ს“ ბალანსზე და უ.ჭ.ზე მისი გადაცემა რაიმე მტკიცებულებით ვერ დასტურდება, არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობები, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლისა. სასამართლომ დაარღვია ამავე კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნები, რადგან გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლო დაეყრდნო იმ სახის მტკიცებულებებს, რომელთა ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევა არ მომხდარა.

კასატორმა მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლზე, 319-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ სასამართლოს არგუმენტაცია ამ ნივთებზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების გავრცელების შესახებ დაუსაბუთებულია.

ქვემდგომი სასამართლოების მიერ გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, სასამართლო დაეყრდნო იმ პრაქტიკას, რომელსაც შეეხება ფიზიკურ პირებს შორის წარმოშობილ დავას.

რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი ბაჟის შ.ს.თვის დაკისრებას, აღნიშნულს კასატორი არ იზიარებს, ვინაიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 38-ე მუხლის თანახმად, სახელმწიფო ბაჟის გადახდა წარმოებს „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით, რომლის მე-5 მუხლით საგადასახადო ორგანოები გათავისუფლებული არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან. კასატორმა მიუთითა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-40 მუხლზე და აღნიშნა, რომ არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე, 394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 23 თებერვლის განჩინებით სსიპ შ.ს., „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „უ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სსიპ შ.ს.ს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

პალატა ყურადღებას გაამახვილებს კასატორის ძირითად პრეტენზიებზე, კერძოდ:

სსიპ შ.ს. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმებას იმ საფუძვლით მოითხოვეს, რომ მოსარჩელეს აღსრულების საგანზე საკუთრების უფლება არ წარმოშობია, რადგანაც „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლის შესაბამისად, ქონება მოვალის სახელზე ირიცხება და მიუხედავად მოძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების წარმოშობის დროს მითითებული ნორმატიული აქტის არარსებობისა, მოსარჩელეს კანონის ამოქმედებით მაინც წარმოეშვა რეგისტრაციის ვალდებულება. ამასთანავე, კასატორი პრეტენზიას აცხადებს გამყიდველის მიერ საგადასახადო სამართლით დადგენილი წესების დაუცველობაზე, რასაც უკავშირებს სამოქალაქოსამართლებრივი ხელშეკრულების ნამდვილობას და მიუხედავად სარჩელის დაკმაყოფილებისა, მიიჩნევს, რომ მას, როგორც მოპასუხეს სახელმწიფო ბაჟი არ უნდა დაკისრებოდა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს განსახილველი საკითხის თაობაზე დამკვიდრებულ ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკაზე, რომელიც, როგორც კასატორი აღნიშნავს, მხოლოდ ფიზიკურ პირებს შორის ურთიერთობის რეგულირებას შეეხება. პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართლის მიზნებისათვის გადამწყვეტია არა ურთიერთობის სუბიექტი, არამედ სადავო ურთიერთობის რეგულირების სფერო და ფიზიკური პირებისათვის დადგენილი შეზღუდვები თანაბრად ვრცელდება იურიდიული პირების მიმართაც, თუ კანონი რაიმე გამონაკლისს არ ითვალისწინებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა შემდეგი: „საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები ამომწურავადაა დადგენილი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით, რომელიც ერთმანეთისაგან განასხვავებს მოძრავ და უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის სამართლებრივ რეჟიმს. ამავე კოდექსის 186-197-ე მუხლებით განსაზღვრულია რა მოძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის საფუძვლები, ეს წესები თანაბრად ვრცელდება ყველა მოძრავ ნივთზე და იგი არ ადგენს მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად სავალდებულო რეგისტრაციას“ (იხ, სუსგ №ას-914-954-2011, 27 ოქტომბერი, 2011 წელი, ასევე სუსგ №ას-658-625-2014, 5 დეკემბერი, 2014 წელი).

მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად იხელმძღვანელა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტითა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით და მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის სწორად განაწილების, ასევე მტკიცებულებათა სწორი ანალიზით მართებულად დაადგინა მოსარჩელის საკუთრების უფლება ყადაღადადებულ ნივთზე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-40 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება ნიშნავს მოვალის ქონების აღწერას, მესაკუთრისათვის ქონების განკარგვის – ნებისმიერი ფორმით გასხვისების, დაგირავების, მასზე ქირავნობისა და იჯარის ხელშეკრულებების დადების – აკრძალვის გამოცხადებას ანდა ქონების შესანახავად გადაცემას. აღმასრულებელი ყადაღადადებულ ნივთებს აღნუსხავს ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში. აღნიშნული ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ ყადაღა შეიძლება, დაედოს მხოლოდ მოვალის კუთვნილ მოძრავ ქონებას. ამავე კანონის 32-ე მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების თანახმად, თუ მესამე პირი ამტკიცებს, რომ მას აღსრულების საგანზე გააჩნია უფლება, მაშინ იმ სასამართლოში, რომლის სამოქმედო ტერიტორიაზედაც ხდება აღსრულება, მესამე პირს შეუძლია აღძრას სარჩელი. ასეთ სარჩელს სასამართლო განიხილავს სასარჩელო წარმოების წესით (სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ). სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ წარედგინება მოვალესა და კრედიტორს. აღნიშნული დანაწესი იცავს იმ პირთა უფლებებს, რომელთა საკუთრების ობიექტი გარკვეული ცდომილების შედეგად მიიჩნევა მოვალის ქონებად (აღსრულების საგნად). ასეთ ვითარებაში აღსრულების საგანზე უფლების მქონე მესამე პირი სარგებლობს უფლებამოსილებით, აღძრას სასამართლოში სარჩელი მოვალისა და კრედიტორის წინააღმდეგ და მოითხოვოს ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლება.

დასაბუთებულ შედავებად ვერ იქნება განხილული კასატორის მოსაზრება გამყიდველის მხრიდან საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევის თაობაზე, რადგანაც ეს გარემოება, შეიძლება გადასახადის გადამხდელის პასუხისმგებლობის და არა სადავო ნივთზე საკუთრების უფლების შედავების საფუძველი გახდეს. რაც შეეხება სახელმწიფო ბაჟის საკითხს, პალატამ ამ ნაწილშიც სავსებით სწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლი, რომელიც წაგებული მხარისათვის მოგებულის სასარგებლოდ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის დაკისრებას ითვალისწინებს იმ შემთხვევაშიც, თუ იგი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

გარდა აღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არ აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სსიპ შ.ს.ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „უ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შ.ს.ს საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური