საქმე №ას-274-262-2015 13 მაისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ა.-ი“, ლ. გ.-ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ც.-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 13 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ნივთზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. ც.-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების: შპს „ა.-ის“, ლ. გ.-ის, შპს „ა.-ის“, შპს „გ.-სა“ და შპს „მ. თ.-ის“ მიმართ, რომლითაც მოითხოვა ავტოსატრანსპორტო საშუალება ჰონდა სივიკის VIN №......მესაკუთრედ გ. ც.-ის ცნობა და სადავო ავტომანქანის მფლობელობაში გადაცემა.

სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ შპს „ა.-ის”, შპს „გ.-ს” და შპს „მ.თ.-ის” დირექტორსა და 100%-იანი წილის მფლობელ პარტნიორს წარმოადგენს გ. შ.-ი. ამ სუბიექტების საქმიანობის სფეროა შემკვეთის ინტერესების გათვალისწინებით ავტოსატრანსპორტო საშუალებების საზღვარგარეთ შესყიდვა, საქართველოში ჩამოტანა და შემკვეთისათვის გადაცემა.

2013 წლის თებერვალში მოსარჩელე დაუკავშირდა და მოელაპარაკა შპს „ა.-ს” მისთვის საინტერესო ავტომანქანაზე ჰონდა სივიკზე, რომელიც იმყოფებოდა აშშ-ში, ერთ-ერთ ავტომაღაზიაში, რისთვისაც შპს „ა.-ს” გადაუხადა 18 245 აშშ დოლარი. თავის მხრივ შპს „ა.-ი” მოელაპარაკა შპს „ა.-ს” ამ ავტომანქანის შეძენასა და საქართველოში ტრანსპორტირებაზე.

2013 წლის აპრილის დასაწყისში შპს „ა.-მა” გადამზიდავი კომპანიის შპს „ა. გ.-ის” მეშვეობით აღნიშნული ავტომანქანა სხვა მანქანებთან ერთად გამოაგზავნა ნიუ-ორკიდან საქართველოში, კონტეინერის მიმღები იყო შპს „გ.”, ხოლო კონოსამენტში ტვირთის საბოლოო მიმღებად მითითებული იყო გ. ც.-ი. საქართველოში (ბათუმის პორტში) კონტეინერი ჩამოვიდა 2013 წლის 09 მაისს, მისი გახსნა შეფერხდა იმ მიზეზით, რომ გამომგზავნისაგან არ იყო მიღებული „ტ.-ი” ანუ ტვირთის გადაცემის უფლება.ტვირთის საქართველოში ჩამოსვლიდან 38 დღის გასვლის შემდეგ შპს „ა.-მა” კონოსამენტში გ. ც.-ი შეცვალა ლ. გ.-ით. დაზარალებულმა პირებმა მიმართეს სამართალდამცავ ორგანოებს და მოითხოვეს სისხლის სამართლის საქმის აღძვრა. გ. შ.-ის მიმართ მიმდინარეობს გამოძიება სისხლის სამართლის საქმეზე თაღლითობის მუხლით. საგამოძიებო ორგანოების მიერ აღნიშნული კონტეინერი გაიხსნა, ხოლო სადავო ავტომანქანები ამოღებულია როგორც ნივთმტკიცება და განთავსებულია ქალაქ ბათუმის ტერმინალის ტერიტორიაზე.

მოპასუხეებმა: ლ. გ.-მა და შპს „ა.-მა“ სარჩელზე წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს. შპს „ა.-მა” განმარტა, რომ იგი წარმოადგენს დილერს, რომლის საქმიანობაშიც შედის ავტომანქანების შეძენა და შემკვეთისათვის გადაცემა. კონკრეტულ შემთხვევაში, დამკვეთი იყო შპს „ა.-ი”, რომელმაც მას შეუკვეთა სადავო ავტომანქანა, თუმცა ავტომანქანის ღირებულება დღემდე გადახდილი არ აქვს. შესაბამისად, თავის დაზღვევის მიზნით, სანამ არ მიიღებს მანქანის ღირებულებას ავტომანქანა მფლობელობაში გადასცა ლ. გ.-ს. მოპასუხემ აგრეთვე სადავოდ გახადა საქმეში წარმოდგენილი ინვოისი №.... იმ საფუძვლით, რომ იგი წარმოდგენილი იყო ელექტრონული ასლის სახით და ამასთან, განმარტა, რომ იგი არ იყო მის მიერ გაგზავნილი. აგრეთვე, მოპასუხემ სადავოდ გახადა 1300 აშშ დოლარის გადარიცხვა სადავო ავტომანქანის ღირებულების ასანაზღაურებლად.

მოპასუხე ლ. გ.-მა კი განმარტა, რომ წარმოადგენდა სადავო ავტომანქანის კეთილსინდისიერ მფლობელს, რომელიც გადაცემული აქვს შპს „ა.-ისაგან”.

შპს „ა.-ს“, შპს „გ.-სა“ და შპს „მ. თ.-ს“ შესაგებელი არ წარმოუდგენიათ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილებით გ. ც.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გ. ც.-ი ცნობილ იქნა ავტოსატრანსპორტო საშუალების ჰონდა სივიკის VIN №.... მესაკუთრედ. მოსარჩელის მოთხოვნა ავტომანქანის გამოთხოვის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა შპს „ა.-ისა“ და ლ. გ.-ის მიერ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 13 იანვრის განჩინებით შპს „ა.-ისა“ და ლ. გ.-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილება.

დადგენილია, რომ სააპელაციო საჩივრის განხილვის ეტაპზე skype-ის მეშვეობით განხორციელდა თავდაპირველი მოპასუხის - დ. გ.-ის ჩართვა, რომლისგანაც მოსმენილ იქნა ახსნა-განმარტება. მხარეთა ახსნა-განმარტებებისა და საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ გ. ც.-მა შპს „ა.-ს“ ავტომანქანის შეძენის მიზნით თანხა სრულად გადაუხადა, სახელდობრ, დადგენილია, რომ 2013 წლის თებერვალში გ. ც.-სა და შპს „ა.-ს” შორის შედგა შეთანხმება, რომლის საფუძველზე, შპს „ა.-მა” იკისრა ვალდებულება გ. ც.-ისათვის აშშ-ში შეეძინა ავტომანქანა. ნასყიდობის საგანი იყო 2012 წლის „Honda Civic EX“ (VIN: ...). საქმეში წარმოდგენილი სალაროს შემოსავლის ორდერით დგინდება, რომ 2013 წლის 01 მარტს გ. ც.-მა შპს „ა.-ს” გადაუხადა 18 948 აშშ დოლარი.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ გ. ც.-ისათვის ავტომანქანის შეძენა და გამოგზავნა შპს „ა.-მა“ დაუკვეთა შპს „ა.-ს“. საქმეში წარმოდგენილი N.... ინვოისით დგინდება, რომ შპს „ა.-მა“ შეიძინა ავტომანქანა „Honda Civic EX“. ინვოისში მითითებული ავტომობილის მახასიათებლები სრულად ემთხვევა გ. ც.-თან 2013 წლის 1 მარტს გაფორმებულ შეთანხმებაში მითითებულ ავტომობილის მახასიათებლებს. აღნიშნული ინვოისის შესაბამისად ასევე დგინდება, რომ ავტომანქანის ღირებულებიდან - 18 245 აშშ დოლარიდან გადახდილია 17 289 აშშ დოლარი, ხოლო გადასახდელია 956 აშშ დოლარი. ინვოისის განმარტების მიზნებისათვის საქმეში წარმოდგენილია აუდიტორული დასკვნა. აპელანტის მოსაზრებით, ინვოისი არის გაყალბებული, თუმცა, ინვოისის გაყალბების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის, უფრო მეტიც, სასამართლო სამართალწარმოების ფარგლებში მხარეს არ მიუთითებია რაიმე ისეთი ფაქტი (ინფორმაცია), რომელიც სასამართლოს მხრიდან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლის ფარგლებში, ინვოისის ნამდვილობის გადამოწმების წინაპირობას შექმნიდა. როდესაც საუბარია დოკუმენტაციის ელექტრონულ ბრუნვაზე, ასეთ შემთხვევაში, ამგვარი დოკუმენტაციის მიმართ სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 135-ე მუხლით გათვალისწინებულ მოთხოვნას ვერ გაავრცელებს. ინვოისთან დაკავშირებით, გასათვალისწინებელია კიდევ ერთი გარემოება, კერძოდ, მითითებული ინვოისი სისხლის სამართლის საქმეშიცაა წარდგენილი, სადაც დაზარალებულად გ. ც.-ია ცნობილი. ნიშანდობლივია, რომ ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული პროკურორი საქმესთან დაკავშირებით ინფორმაციის გაცემისას სწორედ მითითებული ინვოისითა და მასში ასახული ინფორმაციით ხელმძღვანელობს.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ შპს „ა.-მა“ შპს „ა.-ის“ მიერ გ. ც.-ისათვის შეკვეთილი მანქანის „Honda Civic EX“ (VIN: ...) საფასური, 18 245 აშშ დოლარის ოდენობით, სრულად მიიღო. აღნიშნული დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ინვოისით, ასევე მტკიცებულებებით, რომლებითაც დასტურდება, რომ შპს „ა.-მა“ შპს „ა.-ს“ ინვოისის გამოწერიდან ერთი თვის ვადაში ავტომანქანის ღირებულების სახით გადაუხადა 1 300 აშშ დოლარი.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მართალია, დგინდება, რომ კონოსამენტში, ბოლო მომენტში, მიმღები პირი შეიცვალა და ნაცვლად, გ.ც.-ისა, ლ.გ.-ი, მიეთითა, თუმცა, ეს ვერ გახდებოდა მისთვის ავტომანქანაზე საკუთრების შეუცილებადი უფლების წარმოშობის საფუძველი, ვინაიდან, დ.გ.-ის მიერ, მისი ახლო ნათესავის, ლ.გ.-ის სახელზე ავტოსატრანსპორტო საშუალების საკუთრების უფლებით დარეგისტრირება თვით აპელანტის განმარტებითვე, თანხის მიღების უზრუნველყოფას ემსახურებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, ყოველი შესრულება გულისხმობს ვალდებულების არსებობას. ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. რაც შეეხება სამოქალაქო კოდექსის 349-ე მუხლს, მესამე პირის სასარგებლოდ დადებული ხელშეკრულების შესრულება შეიძლება მოითხოვოს როგორც კრედიტორმა, ასევე მესამე პირმა, თუ კანონით ან ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ანდა თვით ვალდებულების არსიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ გ. ც.-მა შპს „ა.-ს“ აშშ-ში მანქანის შეძენა დაუკვეთა, ხოლო შპს „ა.-ი“, გ. ც.-ისათვის მანქანის შეძენისა და საქართველოში გამოგზავნის თაობაზე, შპს „ა.-ს“ შეუთანხმდა. გ. ც.-მა შპს „ა.-ს“ თანხა სრულად გადაუხადა, ხოლო შპს „ა.-ის“ დამფუძნებელმა, გ. შ.-მა, თავისივე დაფუძნებული შპს „მ.თ.-ის“ მეშვეობით შპს „ა.-ს“ გ. ც.-ისათვის დაკვეთილი მანქანის „Honda Civic EX“ (VIN: ...) საფასური სრულად აუნაზღაურა.

პალატამ ასევე განმარტა, რომ მესამე პირის სასარგებლოდ დადებული გარიგების შინაარსიდან გამომდინარე, შესრულების მოთხოვნის მქონე მესამე პირი ხელშეკრულების კრედიტორია, შესაბამისად, გ. ც.-მა შპს „ა.-ისათვის“ მანქანის საფასურის გადახდის გზით შპს „ა.-ისათვის“ შესრულების მოთხოვნის უფლება შეიძინა, რა თქმა უნდა, იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ შპს „ა.-სა“ და შპს „ა.-ს“ შორის გ. ც.-ის სასარგებლოდ შეკვეთილი ავტოსატრანსპორტო საშუალების ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო. ასეთ ვითარებაში, მართალია, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „ა.-ს“ შპს „ა.-ისათვის“ მანქანის საფასური გადახდილი აქვს, თუმცა, კიდეც, რომ არ დგინდებოდეს ამ უკანასკნელთა შორის ანგარიშსწორების ფაქტი, გ. ც.-ს შპს „ა.-საგან“ შესრულების მოთხოვნის უფლება მაინც ექნებოდა, ვინაიდან, როგორც საქმის მასალებითაა დადგენილი შპს „ა.-სა“ და შპს „ა.-ს“ შორის ურთიერთობას ე.წ. „დაკრედიტების“ ხასიათი ჰქონდა, კერძოდ, შპს „ა.-ი“ ავტომანქანებს აშშ-ში საკუთარი ფულით იძენდა და საქართველოში შპს „ა.-ს“ ან ამ უკანასკნელის მითითებით, მესამე პირს უგზავნიდა, რომელიც საფასურს, პროდუქციის მიღების შემდგომ ურიცხავდა.

პალატამ მიიჩია, რომ სახეზეა მესამე პირის სასარგებლოდ დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის კრედიტორი, ანუ შესრულების მოთხოვნაზე უფლებამოსილი მესამე პირი გ. ც.-ია, ხოლო გ. ც.-ის სასარგებლოდ შპს „ა.-თან“ დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულებაზე პასუხისმგებელი სიუბიექტი - შპს „ა.-ი“. ნიშანდობლივია, რომ შპს „ა.-მა“ შეასრულა მასზედ დაკისრებული ვალდებულება და შეკვეთილი მანქანა გ. ც.-ის სახელზე გამოაგზავნა, თუმცა, საბოლოო ჯამში, ამ უკანასკნელმა შპს „ა.-ის“ მხრიდან შეუსრულებელი ვალდებულებების უზრუნველსაყოფად მანქანა თავისი ახლობლის, ლ. გ.-ის სახელზე დააკავა, რაც პალატამ მართლზომიერად არ მიიჩნია, ვინაიდან ჩათვალა, რომ შპს „ა.-ს“ Honda Civic EX“-ის (VIN: ...) საფასური მიღებული ჰქონდა. უფრო მეტიც, პალატამ მიიჩნია, რომ გ. ც.-ს შესრულება იმ შემთხვევაშიც უნდა მიეღო, თუ შპს „ა.-ს“ შპს „ა.-ისაგან“ ფულადი თანხა მიღებული არ ექნებოდა, ისევ და ისევ, მათ შორის არსებული ანგარიშსწორების რიგითობის გათვალისწინებით, რომელიც ე.წ. „დაკრედიტების სისტემას“ ეფუძნებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს „ა.-მა“ და ლ. გ.-მა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის დასაბუთება ემყარება იმ გარემოებას, რომ საქმის განმხილველმა სასამართლომ არ იმსჯელა საქმეში წარმოდგენილ ყველა ფაქტობრივ გარემოებაზე. აგრეთვე, კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი ინვოისები, რომელთა თანახმადაც გადასახდელი თანხების ოდენობა არ ემთხვევა ერთმანეთს. სწორედ ამიტომ, კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლოს არ უნდა დაედგინა ფაქტობრივი გარემოება იმასთან დაკავშირებით, თითქოს შპს „ა.-მა“ დასახელებული თანხები აიღო, როგორც ავტომანქანის ღირებულება. კასატორის განმარტებით, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ მხარეებს შორის დადებული იყო მესამე პირის სასარგებლოდ ხელშეკრულება. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ შეგნებულად არ მიიღო და არ განიხილა კასატორის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომლითაც დასტურდებოდა თუ როგორ ხდებოდა მხარეებს შორის ანგარიშსწორება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლოს დასკვნები იურიდიულად დაუსაბუთებელია, გადაწყვეტილება მიღებულია არაობიექტურად და მიკერძოებულად, კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, რაც ასეთი გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 24 მარტის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ძირითადი პრეტენზია (კასაციის საფუძვლები) საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებათა არასწორ შეფასებას შეეხება. სახელდობრ, კასატორი სადავოდ ხდის შპს „ა.-ის“ მიერ ავტომანქანის ნასყიდობის საფასურის მიღებას და თავის არგუმენტს იმ გარემოებას აფუძნებს და საქმეში წარმოდგენილი ინვოისი ყალბია და ამდენად, იგი არ შეიძლება მიჩნულიყო სადავო გარემოების დამადასტურებელ უტყუარ მტკიცებულებად. აგრეთვე, კასატორი სადავოდ ხდის 1300 აშშ დოლარის გადარიცხვის შესახებ ფაქტობრივ გარემოებას.

კასატორის ზემოაღნიშნული არგუმენტი საკასაციო პალატას უსაფუძვლოდ მიაჩნია და მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 134–ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, წერილობით მტკიცებულებებს წარმოადგენს აქტები, საბუთები, საქმიანი და პირადი ხასიათის წერილები, რომლებიც შეიცავს ცნობებს საქმისთვის მნიშვნელოვან გარემოებათა შესახებ. პალატის მოსაზრებით, საქმეში წარმოდგენილი N495ა ინვოისი განეკუთვნება 134–ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულ წერილობით მტკიცებულებებს, რომლითაც გამყარებულია მოსარჩელის განმარტება თანხის გადახდასთან და ამის სანაცვლოდ. ნივთის გადაცემის ვალდებულების არსებობასთან დაკავშირებით.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლით უზრუნველყოფილია მხარეთა თანაბარი შესაძლებლობები დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები, მტკიცებულებები. საპროცესო კანონმდებლობით დამკვიდრებული მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე, ფაქტობრივი გარემოებების მითითება, მოწინააღმდეგე მხარის არგუმენტებთან შედავება და პოზიციების შესაბამისი მტკიცებულებებით გამყარება, მხარის პროცესუალურ ვალდებულებას წარმოადგენს და მისი ჯეროვნად შეუსრულებლობა იწვევს მოწინააღმდეგე მხარისთვის საპროცესო ვალდებულების შესრულების გაიოლებას. ამასთან, როგორც მოსარჩელეა შეზღუდული სარჩელში მითითებული გარემოებებით და ეკისრება მათი მტკიცების ვალდებულება, მოპასუხეც, თავის მხრივ, ვალდებულია შესაგებლით საცილოდ გახადოს მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გააქარწყლოს მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები. მოცემულ შემთხვევაში, კი მოპასუხემ შესაგებლით, მოსარჩელის პოზიციის გასაბათილებლად სადავოდ გახადა ინვოისის ნამდვილობა და ერთ შემთხვევაში, მიუთითა, რომ იგი არ იყო წარმდგენილი დედნის სახით (იხ., შესაგებელი ტ.1. ს.ფ. 90), რის გამოც მას მტკიცებულებითი მნიშვნელობა ვერ მიენიჭებოდა, ხოლო მეორე შემთხვევაში, მიუთითა მის სიყალბეზე.

ზემოაღნიშნულ არგუმენტებს საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს და პირველ რიგში მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 135-ე მუხლის თანახმად, წერილობითი მტკიცებულება, როგორც წესი, წარდგენილ უნდა იქნეს დედნის სახით. თუ წარდგენილია საბუთის ასლი, სასამართლოს, მხარეთა შუამდგომლობით ან თავისი ინიციატივით, შეუძლია მოითხოვოს დედნის წარდგენა. პირი შეიძლება განთავისუფლდეს დედნის წარდგენისაგან მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაამტკიცებს, რომ ასეთი საბუთის წარდგენა გარკვეული მიზეზით, რომელსაც სასამართლო საფუძვლიანად მიიჩნევს, შეუძლებელია. საბუთის ასლისათვის მტკიცებულებითი მნიშვნელობის მინიჭება დამოკიდებულია სასამართლოს შეხედულებაზე. ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კანონმდებელი იმპერატიულად არ მოითხოვს დოკუმენტის მხოლოდ დედნის სახით წარმოდგენას, არამედ ითვალისწინებს სასამართლოს მიერ წერილობითი დოკუმენტის ასლისათვის მტკიცებულებითი მნიშვნელობის მინიჭებას. თუმცა, როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, მოგვიანებით მოსარჩელემ წარმოადგინა დოკუმენტის დედანი (იხ., ტ.1. ს.ფ. 226), თუმცა მოპასუხემ ამჯერად მიუთითა მის სიყალბეზე, რასაც საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს, რადგან ინვოისის გაყალბების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის, უფრო მეტიც, სასამართლო სამართალწარმოების ფარგლებში მხარეს არ მიუთითებია რაიმე ისეთი ფაქტი (ინფორმაცია), რომელიც სასამართლოს მხრიდან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლის ფარგლებში, ინვოისის ნამდვილობის გადამოწმების წინაპირობას შექმნიდა. ინვოისთან დაკავშირებით, გასათვალისწინებელია კიდევ ერთი გარემოება, კერძოდ, მითითებული ინვოისი სისხლის სამართლის საქმეშიცაა წარდგენილი, სადაც დაზარალებულად გ. ც.-ია ცნობილი. ნიშანდობლივია, რომ ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული პროკურორი საქმესთან დაკავშირებით ინფორმაციის გაცემისას სწორედ მითითებული ინვოისითა და მასში ასახული ინფორმაციით ხელმძღვანელობს.

აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სწორადაა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება გ. ც.-ის მიერ შპს „ა.-ს“ ავტომანქანის შეძენის მიზნით თანხის სრულად გადახდისა და შპს „ა.-ის“ მიერ შპს „ა.-ისაგან“ გ. ც.-ისათვის შეკვეთილი მანქანის „Honda Civic EX“ (VIN: ...) საფასურის - 18 245 აშშ დოლარის მიღების შესახებ.

ასევე, კასატორი არ ეთანხმება დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას. კასაციის საფუძვლების (კასაციის მიზეზების) კანონიერებისათვის პირველ რიგში, უნდა შემოწმდეს მხარეთა შორის რეალურად რა ურთიერთობას ჰქონდა ადგილი და მისი სამართლებრივი კვალიფიკაციის შედეგად, გაირკვეს მოსარჩელის მოთხოვნის მართებულობა.

საკასაციო პალატა პირველ რიგში, განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 340-ე მუხლის თანახმად, შერეული ხელშეკრულებების განმარტებისას მხედველობაში მიიღება ნორმები იმ ხელშეკრულებათა შესახებ, რომლებიც შესრულების არსთან ყველაზე ახლოს დგანან და მას შეესაბამებიან. კერძო სამართალი ხელშეკრულების ამ სახის განმარტების ხერხს იმ შემთხვევაში მიმართავს, როდესაც შეთანხმებაში განსხვავებული შინაარსის მქონე დებულებების არსებობა განაპირობებს მხარეთა საერთო განზრახვის დადგენის საჭიროებას, რითიც ისინი ხელმძღვანელობდნენ ხელშეკრულების გაფორმებისას. ასეთ შემთხვევაში, სასამართლო მათ ნებას განმარტავს იმ დათქმებზე აპელირებით, რომლებიც თავისი შინაარსით უფრო ახლოს დგანან იმ მიზნებთან, რისი მიღწევაც მხარეებს სურდათ ამ ხელშეკრულების დადებისას. ამასთან, ხელშეკრულების ცალკეული სახის განსაზღვრისას, უპირველეს ყოვლისა, გასათვალისწინებელია არა ზოგადი დათქმები, არამედ ის არსებითი უფლებები და მოვალეობები, რომლებსაც მხარეები იძენენ გარიგების გაფორმებისას.

სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის მიხედვით, მყიდველმა გამყიდველს გადასცემს საკუთრების უფლებას, იმ ნივთზე, რაზეც თავად გააჩნია საკუთრების უფლება, ე.ი. ნასყიდობის ხელშეკრულების შინაარსი მდგომარეობს იმ ნივთზე საკუთრების უფლების დათმობაში, რაც უკვე მატერიალურად არსებობს.

მოცემულ შემთხვევაში, მხარეებს შორის მხოლოდ ნასყიდობის სამართალურთიერთობა არ არსებობდა, რადგან საქმის მასალებით დადგენილია, რომ გ. ც.-მა შპს „ა.-ს“ აშშ-ში მანქანის შეძენა დაუკვეთა, ხოლო შპს „ა.-ი“, გ. ც.-ისათვის მანქანის შეძენისა და საქართველოში გამოგზავნის თაობაზე შეუთანხმდა შპს „ა.-ს“. გ. ც.-მა შპს „ა.-ს“ თანხა სრულად გადაუხადა, ხოლო შპს „ა.-ის“ დამფუძნებელმა, გ. შ.-მა, თავისივე დაფუძნებული შპს „მ.თ.-ის“ მეშვეობით შპს „ა.-ს“ გ. ც.-ისათვის დაკვეთილი მანქანის „Honda Civic EX“ (VIN: ...) საფასური სრულად აუნაზღაურა.

მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის პოზიციის სასარგებლოდ მოქმედებს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი ვალდებულების არსებობის პრეზუმცია, რომლის საწინააღმდგო მტკიცებულება მოპასუხეს არ წარმოუდგენია, კერძოდ, მოპასუხე ვერ ადასტურებს ზემოთ აღნიშნული თანხის შპს „ა.-ის“ საბანკო ანგარიშზე რაიმე სხვა სამართლებრივი საფუძვლით ჩარიცხვის ფატს. ამდენად, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების ერთობლივი ანალიზის შედეგად პალატა ასკვნის, რომ მხარეებს შორის არსებობდა სახელშეკრულებო ურთიერთობა, რაც ყოველ მხარეს აკისრებდა შესაბამისი ვალდებულების შესრულებას.

ამასათან, როგორც ეს წარმოდგენილი საქმის მასალებით დგინდებოდა შესრულების მოთხოვნის მქონე მესამე პირი ხელშეკრულების კრედიტორი იყო, შესაბამისად, გ. ც.-მა შპს „ა.-ისათვის“ მანქანის საფასურის გადახდის გზით შპს „ა.-ისათვის“ შესრულების მოთხოვნის უფლება შეიძინა, რა თქმა უნდა, იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ შპს „ა.-სა“ და შპს „ა.-ს“ შორის გ. ც.-ის სასარგებლოდ შეკვეთილი ავტოსატრანსპორტო საშუალების ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო.

ამდენად, სახეზეა მესამე პირის სასარგებლოდ დადებული ხელშეკრულება (სამოქალაქო კოდექსის 349-ე მუხლი), რომლის კრედიტორი, ანუ შესრულების მოთხოვნაზე უფლებამოსილი მესამე პირი გ. ც.-ია, ხოლო გ. ც.-ის სასარგებლოდ შპს „ა.-თან“ დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულებაზე პასუხისმგებელი სუბიექტი კი, - შპს „ა.-ი“.

ნიშანდობლივია, რომ შპს „ა.-მა“ შეასრულა მასზედ დაკისრებული ვალდებულება და შეკვეთილი მანქანა გ. ც.-ის სახელზე გამოაგზავნა, თუმცა, საბოლოო ჯამში, ამ უკანასკნელმა შპს „ა.-ის“ მხრიდან შეუსრულებელი ვალდებულებების უზრუნველსაყოფად მანქანა თავისი ახლობლის, ლ. გ.-ის სახელზე დააკავა, რაც არამართლზომიერია, ვინაიდან არ არსებობდა ნასყიდობის საგნის (ავტომანქანა) დაკავების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი.

შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ გ. ც.-ის სარჩელი ავტოსატრანსპორტო საშუალების ჰონდა სივიკის VIN №...მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე დასაბუთებული იყო, რაც გამორიცხავდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს უზენაესი სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. მოძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავებთან, აგრეთვე მესამე პირის სასრგებლოდ დადებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნის უფლებასთან დაკავშირებით არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2,026.00 ლარის) 70% – 1418.20 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ა.-ისა“ და ლ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს - შპს „ა.-სა“ და ლ. გ.-ს დაუბრუნდეთ გ. ღ.-ის მიერ 2015 წლის 23 მარტს №... საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2,026.00 ლარის) 70% – 1418.20 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300 773 150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე