ბს-852-438(კ-05) 22 ნოემბერი, 2005წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. კლარჯეიშვილი,

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: დღგ-ს ჩათვლა.

აღწერილობითი ნაწილი:

08.08.04წ ინდ.მეწარმე “მ. ა-მა” მოპასუხე გორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა ქ. გორის რაიონულ სასამართლოს. მოსარჩელემ განმარტა, რომ 07.09.01წ. ქ. ბათუმში შპს “ბ.” შეიძინა 400 ტომარა შაქარი, გადაიხადა 12144 ლარი, აქედან დღგ-ს თანხამ შეადგინა 2024 ლარი, რაზეც გამოწერილ იქნა შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურა. იმავე ქალაქში შპს “ლ.” შეიძინა შაქარი და გადაუხადა 13680 ლარი. აქედან დღგ-ს თანხამ შეადგინა 2280 ლარი, რაზეც გამოწერილ იქნა ანგარიშ-ფაქტურა.. 2004წ. ივლისის ბოლოს გორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ აცნობა, რომ აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლები გაუქმებულ იქნა საგადასახადო დეპარტამენტის 14.01.02წ. ¹50 წერილით. ამის შემდეგ მიმართა ბათუმის საოლქო საგადასახადო ინსპექციას, რომელმაც აცნობა, რომ აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურები 2001წ. ოქტომბერსა და დეკემბერში წარდგენილ იქნა ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში, საიდანაც გადაიგზავნა საგადასახადო დეპარტამენტში. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ყველა პირობაა დაცული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის საფუძველზე დღგ-ს ჩათვლის განხორციელებისათვის და მოითხოვა საგადასახადო დეპარტამენტის 14.01.02წ. ¹50 წერილის საფუძველზე საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული 2280 და 2024 ლარის დღგ-ს ჩათვლების აღდგენა.

გორის რაიონული სასამართლოს 31.08.04წ. გადაწყვეტილებით ინდ. მეწარმე “მ. ა-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა _ აღდგენილ იქნა ანგარიშ-ფაქტურით განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლები. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გორის საგადასახადო ინსპექციამ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 26.11.04წ განჩინებით საქმეში მესამე პირებად ჩაბმულ იქნენ: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი, შპს “ბ.”, შპს “ლ.” და ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 20.04.05წ. გადაწყვეტილებით გორის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გორის რაიონული სასამართლოს 31.08.04წ. გადაწყვეტილების შეცვლით სააპელაციო პალატის მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ინდ. მეწარმე “მ. ა-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა _ აღდგენილ იქნა ინდ. მეწარმე “მ. ა-ის” მიერ 07.09.01წ. ქ. ბათუმში შპს “ბ.” გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით განხორციელებულ ოპერაციაზე 2024 ლარის დღგ-ს და 11.09.01წ ქ. ბათუმში შპს “ლ.” გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურით განხორციელებულ ოპერაციაზე 2280 ლარის დღგ-ს ჩათვლა, სულ _ 4304 ლარი.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ წარმოდგენილი დოკუმენტების თანახმად, შპს “ბ.” და შპს “ლ.” რეგისტრირებულია ქ. ბათუმში. საგადასახადო ინსპექციის ცნობით, შპს “ლ.” და შპს “ბ.” სადავო ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებულ დასაბეგრ ოპერაციებზე ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება მოხდენილი აქვთ.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის შესაბამისად საქართველოს საბიუჯეტო სისტემა არის ქვეყნის ბიუჯეტების ერთიანობა, რომელიც ეფუძნება ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ მოწყობას, ეკონომიკურ ურთიერთობებსა და იურიდიულ ნორმებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატა მიიჩნევს, რომ, მართალია, ამავე კანონის 21-ე მუხლის შესაბამისად დღგ არის ცენტრალური ბიუჯეტის შემოსავალი, მაგრამ შპს “ბ.” და შპს “ლ.” მიერ ანგარიშსწორება მოხდენილ იქნა რა კანონით დადგენილი წესით, ამ თანხის ცენტრალური ბიუჯეტში არ მოხვედრა არ შეიძლება გახდეს სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება სარჩელის აღძვრის ხანდაზმულობის ვადის გაშვების შესახებ. პალატამ მიუთითა, რომ მ. ა-ის წარმომადგენლების განმარტებით, გორის საგადასახადო ინსპექციის შეტყობინების ჩაბარების შესახებ ხელმოწერა მ. ა-ს არ ეკუთვნის, ამასთან აღნიშნა, რომ საგადასახადო კანონმდებლობის შესაბამისად მოსარჩელეს გააჩნია სარჩელის აღძვრის 6-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა, რომლის განმავლობაშიც იქნა სარჩელი აღძრული.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 20.04.05წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა და ქ. გორის საგადასახადო ინსპექციამ.

კასატორი ქ. გორის საგდაასახადო ინსპექცია თვლის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არის უკანონო, დაუსაბუთებელი და უნდა გაუქმდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორს მიაჩნია, რომ საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის I და მე-3 ნაწილების შესაბამისად მართებულად იქნა გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლა, ვინაიდან ეს თანხა ბიუჯეტში არ ჩარიცხულა. კასატორი აღნიშნავს, რომ სადავო თანხა “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის შესაბამისად უნდა ჩარიცხულიყო ეროვნულ ბანკში გახსნილი სახაზინო ანგარიშებზე.

კასატორი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონოა შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორი აღნიშნავს, რომ დღგ წარმოადგენს საერთო- სახელმწიფოებრივ გადასახადს და ის იმ შემთხვევაში ჩაითვლება გადახდილად, როდესაც დღგ-ს თანხა დასაბეგრი ოპერაციების დროის მიხედვით გადახდილია სახელმწიფო ბიუჯეტში. კასატორი მიუთითებს “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილების შესახებ” კანონის მე-9 მუხლზე, რომლის თანახმად, ბიუჯეტების ყველა შემოსავალი უნდა აისახოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშებზე. კასატორი განმარტავს, რომ “საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის” დებულების მე-2 მუხლის თანახმად, საგადასახადო დეპარტამენტი თავისი კომპეტენტაციის ფარგლებში ორგანიზებას უწევს საერთო-სახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გადასახადების აკრეფას და შესაბამისი დონის ბიუჯეტებში მათ დროულ და სრულ შეტანას, ახორციელებს საგადასახადო ორგანოების საქმიანობის მართვას, კოორდინაციასა და ზედამხედველობას, რომლის საფუძველზეც საგადასახადო დეპარტამენტის წერილით ადგილობრივმა საგადასახადო ინსპექციამ გააუქმა ზემოაღნიშნული დღგ-ს ჩათვლა, არ გაქვითა ბიუჯეტში შესატანი თანხების განსაზღვრისას იმ საგადასახადო ჩათვლების თანხობრივი რაოდენობა, რომელიც გადახდილად არ ასახულა თუნდაც აჭარის ა/რ-ის შესაბამის საგადასახადო ორგანოში. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი ითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილების გამოტანას, რომლითაც მოსარჩელეს 4304 ლარის დღგ-ს ჩათვლის აღდგენის შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარი ეთქმება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიჩნევს, რომ ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და ქ. გორის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ მ. ა-მა 07.09.01წ. ქ. ბათუმში შპს “ბ.” შეიძინა 12144 ლარის ღირებულების შაქარი, საიდანაც დღგ-ს თანხამ შეადგინა 2024 ლარი. აღნიშნულთან დაკავშირებით გამოწერილ იქნა ანგარიშ-ფაქტურა. მოსარჩელემ 11.09.01წ. ქ. ბათუმში შპს “ლ.” შეიძინა 13680 ლარის ღირებულების შაქარი, აქედან დღგ-ს თანხამ შეადგინა 2280 ლარი, რაზედაც გამოწერილ იქნა ანგარიშ-ფაქტურა. სააპელაციო პალატის მიერ ასევე დადგენილია, რომ შპს “ბ.” ანგარიშ-ფაქტურა 2001წ. ოქტომბერში წარდგენილი აქვს ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება განხორციელებული აქვს; შპს “ლ.” ანგარიშ-ფაქტურა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი აქვს და მოხდენილი აქვს საგადასახადო ანგარიშსწორება. განხორციელებული დასაბეგრი ოპერაციის დროისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის დებულებათა გათვალისწინებით, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა არის გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან გადახდილია საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით. დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. ამავე კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტებს, რომლითაც დასტურდება დღგ-ს გადახდევინების ფაქტი, ხოლო 116-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, დღგ-ს დეკლარაცია წარდგენილი და გადახდილი უნდა იქნეს რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ორგანოში. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 14.03.05წ. ¹01-11/392 ცნობის თანახმად შპს “ბ.” სერია აა-70 ¹.... საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის მე-4 პირი დადგენილი წესის დაცვით ჩაბარებული აქვს საგადასახადო ინსპექციაში და შესაბამისად მოხდენილი აქვს საგადასახადო ანგარიშსწორება. ამავე ინსპექციის 11.01.05წ. ¹44 ცნობის თანახმად ანგარიშ-ფაქტურა სერია აა-79 ¹... შპს “ლ.” წარმოდგენილი აქვს საგადასახადო ინსპექციაში, ანგარიშ-ფაქტურით ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება არის ნაწარმოები.

სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. ასეთი შინაარსის პრეტენზია კასატორების მიერ საკასაციო საჩივრებში წამოყენებული არ არის. ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის და ქ. გორის საგადასახადო ინსპექციის მიერ რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა ზემოაღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების სიყალბე ან მათი წარუდგენლობა ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში, წარმოდგენილი არ ყოფილა. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ფინანსთა სამინისტროს 09.02.04წ. ¹02-15/19/845 წერილით ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტს სახელმძღვანელოდ და შესასრულებლად გაეგზავნა საქართველოს სახელმწიფო და აჭარის ა/რ ბიუჯეტებს შორის ურთიერთობათა სრულყოფის საკითხთა შემსწავლელი კომისიის 05.02.04წ. ¹3 სხდომის ოქმი, რომლის მე-4 და მე-7 პუნქტების მიხედვით, აღკვეთილ უნდა იქნას ყოველგვარი შეფერხებები აჭარის ა/რ გაცემული დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურების ჩათვლაში და განმარტებულ იქნა, რომ საგადასახადო დეპარტამენტის აჭარის ა/რ ტერიტორიული ორგანო ფუნქციონირებს როგორც საქართველოს საგადასახადო ერთიანი სისტემის შემადგენელი ნაწილი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქონლის მიმწოდებლების: შპს “ლ.”, შპს “ბ.” და საქონლის მიმღების ინდ. საწარმო “მ. ა-ის” მიერ საგადასახადო ვალდებულებები დამატებული ღირებულების გადასახადთან მიმართებაში შესრულებულ იქნა საგადასახადო კოდექსის 28.1, 29.25, 30-ე და 116.1 მუხლების მოთხოვნათა შესაბამისად, შპს “ლ.” და შპს “ბ.” მიერ დღგ-ს თანხები გადახდილ იქნა რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით და ჩაირიცხა აჭარის ა/რ-ის ბიუჯეტში, რომელიც “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მე-6, მე-7 მუხლების თანახმად, არის საქართველოს ერთიანი ცენტრალიზებული საბიუჯეტო სისტემის განუყოფელი ნაწილი. ვინაიდან შპს “ბაკურის” და შპს “ლ.” მიერ ანგარიშსწორება კანონმდებლობით დადგენილი წესით არის მოხდენილი, თანხის შესაბამის ანგარიშზე არმოხვედრა არ შეიძლება გახდეს საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილების საფუძველი. საკასაციო პალატა იზიარებს, აგრეთვე, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მოსარჩელეს არ აქვს გაცდენილი სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის 237-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადახდილი გადასახადის ჩათვლის მოთხოვნის დაყენება შესაძლებელია საგადასახადო პერიოდის დამთავრებიდან ექვსიწ. განმავლობაში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 20.04.05წ გადაწყვეტილება შეესაბამება მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებს და არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ის 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის და ქ. გორის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 20.04.05წ განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.