საქმე N:ას-397-377-2015

საქმე №330210014460955

საქმე №ას-397-377-2015 27 მაისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ს. რ.-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. მ.-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საწარმოო ტრავმის შედეგად მარჩენალის დაღუპვით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. მ.-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს. რ.-ის“ მიმართ და მოითხოვა 2014 წლის მარტიდან ყოველთვიური სარჩოს გადახდის – 500 ლარის დაკისრება, ასევე 2011 წლის მარტიდან 2014 წლის მარტამდე სარჩოს მიუღებელი სხვაობის – 9698 ლარის ერთობლივად გადახდა შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელემ განმარტა, მ. მ.-ის მეუღლე გ. მ.-ე მუშაობდა სს „ს. რ.-აში“ ხაშურის სალოკომოტივო დეპოს ელმავლის მემანქანედ, რა დროსაც 1998 წლის 8 მარტს შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო საწარმოო ტრავმა, რომლის შედეგადაც 1995 წლის 1 ივლისს გარდაიცვალა. მოსარჩელე იყო გარდაცვლილი მეუღლის კმაყოფაზე და წლების განმავლობაში მოპასუხისგან იღებდა ყოველთვიურ სარჩოს. სს „ს. რ.-ამ“ სარჩოს ოდენობა იმავე კატეგორიის მოქმედი მუშაკის – მემანქანის ხელფასის გაზრდილი ოდენობის გათვალისწინებით არ გადაუანგარიშა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ კეთილსინდისიერად ასრულებს მოსარჩელისათვის სარჩოს გადახდის ვალდებულებას. ამ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნა მიუღებელ შემოსავალზე სამართლებრივად გაუმართლებელია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. მ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ გ. მ.-ე მუშაობდა სს „ს. რ.-აში“ მემანქანედ. 1989 წლის 8 მარტს, სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მან მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის გამოც პროფესიული შრომის უნარი დაკარგა 80%-ით. 1995 წლის 25 ივლისს გ. მ.-ე გარდაიცვალა. მ. მ.-ე არის გ. მ.-ის მეუღლე.

ხაშურის სალოკომოტივო დეპოს პროფკომიტეტის 1995 წლის 23 სექტემბრის №12 ოქმით სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ ყოფილი მემანქანის გრ. მ.-ის ქვრივ მ. მ.-ეს სალოკომოტივო დეპოდან მიეცემოდა, მარჩენალის გარდაცვალების გამო, თავისი წილი პენსია. ხაშურის სალოკომოტივო დეპოს ზარალის ანაზღაურების განმსაზღვრელი კომისიის დადგენილებით, პროფკომიტეტის მითითებული დადგენილების საფუძველზე მ. მ.-ეს განესაზღვრა პენსიის ოდენობა.

სს „ს. რ.-ის“ 2014 წლის 11 მარტის ცნობის თანახმად, მ. მ.-ე იღებს ხაშურის სალოკომოტივო დეპოს ყოფილი მემანქანის საწარმოო ტრავმით პენსიონერ გ. მ.-ის პენსიას, რომელიც შეადგენს 192,81 ლარს.

2013 წლის 10 სექტემბრის მიმართვით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მემანქანის ხელფასი 2011 წლის 1 მარტიდან შეადგენს 1050 ლარს, 2012 წლის 30 მარტიდან – 1150 ლარს, ხოლო 2012 წლის 1 დეკემბრიდან დღემდე – 1250 ლარს.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მხარეთა შორის წარმოშობილ სამართლებრივ ურთიერთობას მისცა სწორი სამართლებრივი შეფასება და შესაბამის სამართლებრივ ნორმებზე მითითებით სწორად ჩათვალა, რომ მხარეთა შორის ურთიერთობა გამომდინარეობდა ზიანის მიყენების შესახებ სამართლებრივი ურთიერთობიდან. შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის და 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ დანაწესზე მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაასკვნა, რომ მ. მ.-ის წინაშე ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ პირს წარმოადგენდა სს „ს. რ.-ა“.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას არ უხელმძღვანელია საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესით“ და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას ძირითადად დაეყრდნო სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 1006-ე მუხლებს.

სამოქალაქო კოდექსის 408-ე, 1006-ე და 411-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სწორედ დასახელებული ნორმების შინაარსი აძლევს მოსარჩელეს სამართლებრივ საფუძველს, მოითხოვოს სარჩოს გადახდევინება გაზრდილი ხელფასის შესაბამისად, რამდენადაც ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების – საწარმოო ტრავმის არარსებობისა და შრომის უნარის შენარჩუნების პირობებში გ. მ.-ე და, შესაბამისად, მ. მ.-ე მიიღებდა გაზრდილ ხელფასს. მოცემული დავის სწორად გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა ენიჭება იმ გარემოებას, რომ მუშაკმა მიიღო სხეულის დაზიანება საწარმოო ტრავმის შედეგად და მას წაერთვა პროფესიული შრომის უნარი 80%-ით. სააპელაციო პალატამ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ სარჩოს ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების დადგომა პირს ართმევს შესაძლებლობას, ჰქონდეს სამუშაო და იღებდეს შესაბამის ანაზღაურებას. ამასთან, სარჩოს მიღების უფლება წარმოადგენს პირის შესაძლებლობას, აუნაზღაურდეს ზიანი, რაც მიიღო საწარმოო ტრავმის სახით. სარჩოს მიღებით ხდება პირისათვის შემოსავლის მიღების უზრუნველყოფა საწარმოო ტრავმის არარსებობის პირობებში შესაძლო შრომის ანაზღაურების შესაბამისად. თავად ის გარემოება, რომ საწარმოო ტრავმის მიღების გამო მოსარჩელემ დაკარგა სამუშაო და შესაბამისი ანაზღაურების მიღების შესაძლებლობა, წარმოშობს საფუძვლიან და კანონიერ ვარაუდს, რომ საწარმოო ტრავმის მიუღებლობის შემთხვევაში მუშაკი განაგრძობდა მუშაობას და მიიღებდა გაზრდილ ხელფასს. ამდენად, აპელანტის პრეტენზია დაუსაბუთებელია და იგი არ ქმნის საკმარის საფუძველს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გასაუქმებლად.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სარჩოს გადაანგარიშების საკითხზე მსჯელობისას სწორად იხელმძღვანელა ზემოაღნიშნული ნორმებით, ასევე, საქართველოს შრომის კოდექსის 44-ე მუხლით და მართებულად მიიჩნია, რომ მოპასუხე სს „ს. რ.-ა“ არამართლზომიერად არ ახდენდა მოსარჩელის სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშებას მოქმედი მემანქანის გაზრდილი ხელფასის ოდენობის გათვალისწინებით და მოპასუხე სს „ს. რ.-ის“ მიერ მოსარჩელისათვის მისაცემი სარჩოს ოდენობაში მემანქანის ხელფასის გაზრდილი ოდენობის გაუთვალისწინებლობით, მოსარჩელე არასრულად იღებდა სარჩოს, რითაც მას ადგებოდა ზიანი.

მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2011 წლის მარტიდან 2014 წლის მარტამდე ბოლო სამი წლის განმავლობაში, მ.მ.-ემ სარჩოს სახით ვერ მიიღო 9698 ლარი.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა სს „ს. რ.-ისათვის“ ამ ოდენობით სარჩოს დაკისრების შესახებ საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით იყო საფუძვლიანი. ასევე დასაბუთებულია მოთხოვნა სს „ს. რ.-ისათვის“ მ. მ.-ის სასარგებლოდ 2014 წლის მარტიდან ყოველთვიურად საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით 500 ლარის დაკისრების შესახებ.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სს „ს. რ.-ამ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად არასწორად ჩათვალა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის დადგენილება და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლი, ვინაიდან აღნიშნული ნორმები არ არეგულირებენ სარჩოს გადაანგარიშების წესს.

მხარის მოსაზრებით, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესების“ 36-ე პუნქტი ითვალისწინებდა დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშების წესს, თუმცა მოსარჩელეს სარჩო ისედაც დანიშნული ჰქონდა. ამავე დადგენილების 38-ე პუნქტი შეეხებოდა მარჩენალის გარდაცვალების გამო ხელფასის ცვლილებასთან ერთად დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშებას, თუმცა საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 7 ნოემბრის №923 ბრძანებულებით ზემოაღნიშნულ 38-ე პუნქტში შევიდა ცვლილება და დანიშნული სარჩო გადაანგარიშებას აღარ ექვემდებარება.

კასატორმა მიიჩნია, რომ სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობად არასწორად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 992-ე მუხლებზე, რომელთა მოქმედება ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურებაზე არ უნდა გავრცელდეს.

მხარის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ თავისი მოთხოვნის დასადასტურებლად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით გათვალისწინებული მტკიცებულება ვერ წარადგინა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 აპრილის განჩინებით სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ გ. მ.-ე მუშაობდა სს „ს. რ.-აში“ მემანქანედ. 1989 წლის 8 მარტს, სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მან მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის გამოც პროფესიული შრომის უნარი დაკარგა 80%-ით. 1995 წლის 25 ივლისს გ. მ.-ე გარდაიცვალა. მ. მ.-ე არის გ. მ.-ის მეუღლე.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2011 წლის მარტიდან 2014 წლის მარტამდე ბოლო სამი წლის განმავლობაში, მ.მ.-ემ სარჩოს სახით ვერ მიიღო 9698 ლარი. აღნიშნულის მიუხედავად, მოპასუხე საზოგადოებას მოსარჩელისათვის სარჩოს ოდენობა არ გადაუანგარიშია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუს 2014 წლის 20 ოქტომბრის №ას-1033-991-2014 განჩინება, 2014 წლის 20 ოქტომბრის №279-261-2014 განჩინება, 2014 წლის 20 ოქტომბრის №ას-380-357-2014 განჩინება, 2009 წლის 24 ივლისის №ას-169-497-09 გადაწყვეტილება).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ სს „ს. რ.-ას“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 8 აპრილის №1220 საგადახდო დავალებით გადახდილი 669,21 ლარის 70% – 468,447 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ სს „ს. რ.-ას“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 8 აპრილის №1220 საგადახდო დავალებით გადახდილი 669,21 ლარის 70% – 468,447 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური