საქმე N:ას-443-422-2015

საქმე №330210014511957

საქმე №ას-443-422-2015 27 მაისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ს. რ.-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ო.-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 12 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საწარმოო ტრავმის შედეგად მარჩენალის დაღუპვით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ო.-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს. რ.-ის“ მიმართ და მოითხოვა 2014 წლის 1 ივნისიდან ყოველთვიური სარჩოს გადახდის – 450 ლარის დაკისრება საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით, ასევე სარჩოს მიუღებელი სხვაობის – 8373 ლარის ერთობლივად გადახდა შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელის განმარტებით, მისი მეუღლე ვ. ო.-ი მუშაობდა სს „ს. რ.-ში“ ხაშურის სალოკომოტივო დეპოს ელმავლის მემანქანის თანაშემწედ, რა დროსაც 1996 წლის 10 ივლისს შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო საწარმოო ტრავმა, რომლის შედეგადაც 2005 წლის 20 აპრილს გარდაიცვალა. მოსარჩელე იყო გარდაცვლილი მეუღლის კმაყოფაზე. წლების განმავლობაში ნ.ო.-ი მოპასუხისგან იღებდა ყოველთვიურ სარჩოს, მაგრამ სს „ს. რ.-მ“ სარჩოს ოდენობა იმავე კატეგორიის მოქმედი მუშაკის – მემანქანის თანაშემწის ხელფასის გაზრდილი ოდენობის გათვალისწინებით არ გადაუანგარიშა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ კეთილსინდისიერად ასრულებს მოსარჩელისათვის სარჩოს გადახდის ვალდებულებას. ამ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნა მიუღებელ შემოსავალზე სამართლებრივად გაუმართლებელია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ო.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 12 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დაადგინა, რომ ნ. ო.-ის მეუღლე ვ. ო.-ი მუშაობდა სს „ს. რ.-ში“ ხაშურის სალოკომოტივო დეპოს ელმავლის მემანქანის თანაშემწედ.

ვ. ო.-მა შრომითი მოვალეობების შესრულებისას მიიღო საწარმოო ტრამვა და მიღებული ტრავმის შედეგად დაკარგა პროფესიული შრომის უნარი 90%-ით. 2005 წლის 20 აპრილს კი, საწარმოო ტრავმის შედეგად ვ. ო.-ი გარდაიცვალა.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ ნ. ო.-ს, მარჩენალის დაკარგვის გამო, დაენიშნა ყოველთვიური სარჩო – 166.14 ლარი. საქმეში წარმოდგენილი სს „ს. რ.-ის“ ცნობით დგინდება, რომ ელმავლის მემანქანის თანაშემწის ხელფასი იზრდებოდა, კერძოდ, 2010 წლის 1 სექტემბრიდან 2011 წლის თებერვლის ჩათვლით შეადგენდა – 550,15 ლარს, 2011 წლის 1 მარტიდან 2012 წლის მარტის ჩათვლით – 750 ლარს, 2012 წლის 1 აპრილიდან 2012 წლის ნოემბრის ჩათვლით – 800 ლარს, ხოლო 2012 წლის 1 დეკემბრიდან დღემდე – 1000 ლარს.

სააპელაციო პალატის მითითებით, საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის №93 ბრძანებულებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესი“ და შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი განისაზღვრა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით.

საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილების 1.1 მუხლის შესაბამისად, საწარმოში, დაწესებულებასა და ორგანიზაციაში (შემდგომში – დამსაქმებელი), ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება ამ წესით, საქართველოს შრომის კოდექსითა და სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრულ შემთხვევებში. ამავე დადგენილების 1.2 მუხლით, დამსაქმებელი ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა დასაქმებულის ჯანმრთელობას შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, თუ ზიანი გამოწვეულია დამსაქმებლის ბრალეული მოქმედებით, შრომის კოდექსი და სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ასეთი მოქმედებისათვის და თუ არ არის გასული მოთხოვნის წარდგენის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებული საკითხის გადაწყვეტა განისაზღვრა შრომის კოდექსისა და სამოქალაქო კოდექსის საფუძველზე. სამოქალაქო კოდექსით სხეულის დაზიანებითა და ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებით გამოწვეული ზიანი ანაზღაურდება არასახელშეკრულებო დელიქტური პასუხისმგებლობის ფორმით.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით, 408-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებით, 1006-ე მუხლის პირველი ნაწილით და მიიჩნია, რომ მოსარჩელე უფლებამოსილია, სარჩოს სახით მიიღოს ზიანის ანაზღაურება იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც მიიღებდა სარჩოს მისი მეუღლისაგან ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ დაუშვებელია სასამართლო გადაწყვეტილებით განსაზღვრული სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშება, ვინაიდან კანონმდებლობა ასეთ შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს. როგორც განიმარტა, სარჩოს მიღების უფლება წარმოადგენს პირის შესაძლებლობას, აუნაზღაურდეს ზიანი, რაც მიიღო საწარმოო ტრავმის სახით. აღნიშნული კი გულისხმობს პირისათვის შემოსავლის მიღების უზრუნველყოფას საწარმოო ტრავმის არარსებობის პირობებში შესაძლო შრომის ანაზღაურების შესაბამისად. სარჩოს ანაზღაურების სწორედ ამგვარ უფლებას ადგენს საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით განსაზღვრული წესი ზიანის ანაზღაურების სამოქალაქო კოდექსით დადგენილ ნორმებზე მითითებით.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სს „ს. რ.-ში“ იმავე თანრიგის მუშაკების ხელფასი, რა თანამდებობაზეც მუშაობდა მოსარჩელე ნ. ო.-ის მეუღლე, გარკვეულ პერიოდში იზრდებოდა, საფუძვლიანია სასარჩელო მოთხოვნა სარჩოს გადაანგარიშების საფუძველზე ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სს „ს. რ.-მ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის დადგენილებასა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლზე არასწორად მიუთითა, ვინაიდან აღნიშნული ნორმები არ არეგულირებენ სარჩოს გადაანგარიშების წესს.

მხარის მითითებით, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესების“ 36-ე პუნქტი ითვალისწინებდა დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშების წესს, თუმცა მოსარჩელეს სარჩო ისედაც დანიშნული ჰქონდა. ამავე დადგენილების 38-ე პუნქტი შეეხებოდა მარჩენალის გარდაცვალების გამო ხელფასის ცვლილებასთან ერთად დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშებას, თუმცა საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 7 ნოემბრის №923 ბრძანებულებით ზემოაღნიშნულ 38-ე პუნქტში შევიდა ცვლილება და დანიშნული სარჩო გადაანგარიშებას აღარ ექვემდებარება.

კასატორმა მიიჩნია, რომ სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობად არასწორად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 992-ე მუხლებზე, რომელთა მოქმედება ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურებაზე ვერ გავრცელდება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 8 მაისის განჩინებით სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ნ. ო.-ის მეუღლე ვ. ო.-ი მუშაობდა სს „ს. რ.-ში“ ხაშურის სალოკომოტივო დეპოს ელმავლის მემანქანის თანაშემწედ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუს 2014 წლის 20 ოქტომბრის №ას-1033-991-2014 განჩინება, 2014 წლის 20 ოქტომბრის №279-261-2014 განჩინება, 2014 წლის 20 ოქტომბრის №ას-380-357-2014 განჩინება, 2009 წლის 24 ივლისის №ას-169-497-09 გადაწყვეტილება).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ სს „ს. რ.-ს“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 22 აპრილს №1229 საგადახდო დავალებით გადახდილი 888,96 ლარის 70% – 622,27 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ სს „ს. რ.-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 22 აპრილს №1229 საგადახდო დავალებით გადახდილი 888,96 ლარის 70% – 622,27 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური