საქმე №ას-480-454-2014 8 მაისი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები - გ. და ნ.ნ. (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.კ., ლ.ქ. (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი - უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. და ნ.ნ.მა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში თ.კ.სა და ლ.ქ.ის მიმართ მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან ნივთების გამოთხოვის მოთხოვნით. გ.ნ.მ მოითხოვა მისი კუთვნილი შემდეგი ნივთების გადაცემა: ფორტეპიანო „დესნა“, ორსაწოლიანი ჩუქურთმებიანი საწოლი, ოქროს ძეწკვი ჯვრით, „ტიმექსის“ ფირმის საათი, ტელევიზორი „სამსუნგი“, ხუთნაჭრიანი ავეჯი ე.წ „სტენკა“, მუსიკალური ცენტრი „სონი ცნვ 111“, კომპიუტერი, ციფრული ფოტოაპარატი და სარეცხი მანქანა. მოსარჩელე ნ.ნ.მ კი მოითხოვა შემდეგი ნივთების დაბრუნება: 2 ცალი გერმანული გერბის საბანი, ინგლისურ-რუსული ლექსიკონი, რუსულ-ქართული ლექსიკონი, მუსიკის წიგნები: „შკოლა იგრი“, სოლფეჯიო, სონატები-დაწყებითის, ბახი, რჩეული სონატები, ექვსი სონატა, ჩაიკოვსკი, ქართული მუსიკა ბავშვებს. მოსარჩელეებმა ასევე მოითხოვეს თ.კ.ის უკანონო მფლობელობაში არსებული ნივთების დაბრუნება: ბაჯაღლოს რგოლი ბეჭედი, ზომა _ 17, წონა _ 8 გრ; ბაჯაღლოს გრეხილი ბეჭედი, ზომა _ 17, წონა _ 7 გრ; ბაჯაღლოს რგოლი ბეჭედი ზომა _ 20, წონა _ 7 გრ; ოქროს საათი სამაჯურით ე.წ „კაპიკიანი“ წონა _ 10 გრ; კამიის ოქროს ბეჭედი ზომა _ 17; ბაღჩის ოქროს ბეჭედი ზომა _ 17; ოქროს საყურე ბრილიანტის თვლით.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ სადაო ნივთებიდან მათთან იმყოფება მხოლოდ გ.ნ.ის მიერ შვილისთვის ნაჩუქარი ფორტეპიანო „დესნა“ და თ.კ.თვის ნაჩუქარი მუსიკალური ცენტრი „სონი ცნვ 111“, ასევე ნ.ნ.ის კუთვნილი მუსიკის წიგნები: „შკოლა იგრი“, სოლფეჯიო, სონატები-დაწყებითის, ბახი, რჩეული სონატები, ექვსი სონატა, ჩაიკოვსკი, ქართული მუსიკა ბავშვებს. მოპასუხეთა განმარტებით ნივთები რომელიც მათთან იმყოფება წარმოადგენს მათ საკუთრებას. მოპასუხესთან იმყოფება მხოლოდ მისი კუთვნილი ნივთები ოქროს საათი და ბეჭედი, რომელიც ლომბარდში აქვს ჩადებული.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ. და ნ.ნ.ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თ.კ.სა და ლ.ქ.ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილი იქნა და გ.ნ.ს გადაეცა მისი კუთვნილი ნივთები: ფორტეპიანო „დესნა“ და მუსიკალური ცენტრი „სონი ცნვ 111“, მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა და ნ.ნ.ს გადაეცა მისი კუთვნილი მუსიკის წიგნები: „შკოლა იგრი“, სოლფეჯიო, სონატები-დაწყებითის, ბახი, რჩეული სონატები, ექვსი სონატა, ჩაიკოვსკი, ქართული მუსიკა ბავშვებს.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, მისი გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილებით გოჩა და ნ.ნ.ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც გ. და ნ.ნ.ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თ.კ.სა და ლ.ქ.ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა და გ.ნ.ეს გადაეცა პერსონალური კომპიუტერი („ქეისი“ - HKC7060, მონიტორი „LG“), დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

პალატის შეფასებით, მისი მსჯელობის საგანს წარმოადგენდა მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან შემდეგი მოძრავი ნივთების გამოთხოვა: 1. ორსაწოლიანი ჩუქურთმებიანი საწოლი; 2. ტელევიზორი „სამსუნგი“; 3. ავეჯი ე.წ „სტენკა” (ხუთი ნაჭერი); 4. კომპიუტერი; 5. ციფრული ფოტოაპარატი; 6. სარეცხი მანქანა; 7. „ტიმექსის“ ფირმის საათი; 8. გერმანული გერბის საბანი - 2 ცალი; 9. ინგლისურ-რუსული ლექსიკონი მწვანე ფერის; 10. რუსულ-ქართული ლექსიკონი მუქი ლურჯი ფერის; 11. ბაჯაღლოს რგოლი ბეჭედი (ზომა 17, წონა 8 გრამამდე); 12. ბაჯაღლოს გრეხილი ბეჭედი (ზომა 17, წონა 7 გრამამდე); 13. ბაჯაღლოს რგოლი ბეჭედი (ზომა 20, წონა 7 გრამამდე); 14. ოქროს საათი სამაჯურით ე.წ „კაპიკიანი“ (წონა 10 გრამამდე); 15. კამიის ოქროს ბეჭედი (ზომა 17); 16. ბაღჩის ოქროს ბეჭედი (ზომა 17); 17. ოქროს საყურე ბრილიანტის თვლით; 18. ოქროს ძეწკვი ჯვრით.

სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პალატამ განმარტა, რომ ვინდიკაციური სარჩელის აღძვრისას უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; მოპასუხე უნდა ფლობდეს მოსარჩელის კუთვნილ ნივთს და მას არ უნდა გააჩნდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილისა და 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სადავო ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ფაქტების მიმთითებელ მხარეებს ეკისრებათ. გამონაკლისს წარმოადგენს მატერიალური სამართლით გათვალისწინებული შემთხვევა, როდესაც ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ამა თუ იმ ნორმით განსხვავებულადაა მოწესრიგებული. ვინდიკაციურ სარჩელებზე მტკიცების ტვირთი მხარეებს შორის შემდეგნაირად უნდა გადანაწილდეს: მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს, რომ ის წარმოადგენს იმ ნივთის მესაკუთრეს, რომლის გამოთხოვასაც ის ითხოვს მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან და, რომ ნივთი, რომლის გამოთხოვასაც მოსარჩელე ითხოვს, იმყოფება მოპასუხის მფლობელობაში. მოპასუხის მტკიცების ტვირთს კი წარმოადგენს მის მიერ სადავო ნივთის ფლობის მართლზომიერების დადასტურება.

არ იქნა გაზიარებული აპელანტების მოსაზრება, რომ საპატრულო პოლიციის პატრულ ინსპექტორის მიერ, 2012 წლის 10 მარტს შედგენილი აქტით დასტურდებოდა სადავო ნივთების მოპასუხეთა მფლობელობაში ყოფნის ფაქტი, რადგანაც აღნიშნული აქტი შედგენილი იყო მხოლოდ აპელანტების მითითების საფუძველზე და მას რაიმე სამართლებრივი შედეგი არ მოჰყოლია. ამასთან, აქტში თ.კ.ის პოზიცია, რომ მის სახლში არსებული ნივთები წარმოადგენს მის საკუთრებას, არ იქნა მიჩნეული თ.კ.ის აღიარებად ნივთების მის სახლში და შესაბამისად, მის მფლობელობაში ყოფნის თაობაზე. გ.ნ.ის მოთხოვნა თ.კ.ის უკანონო მფლობელობიდან სარეცხი მანქანის გამოთხოვის თაობაზე უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული. ამ კუთხით პალატამ აღნიშნა, რომ გ.ნ. და თ.კ. იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში და ცხოვრობდნენ თ.კ.ის დედის _ ლ.ქ.ის ბინაში. თანაცხოვრების პერიოდში შეეძინათ შვილები: ლ. და გ. ნ.ბი, რომლებიც ამჟამად ცხოვრობენ დედასთან. აპელანტის ახსნა-განმარტებისა და N2/11380-11 სამოქალაქო საქმეზე (მოსარჩელე - თ.კ.; მოპასუხე - გ.ნ.; დავის საგანი - ალიმენტის დაკისრება) წარდგენილი გ.ნ.ის შესაგებლით, სადაც ეს უკანასკნელი ადასტურებდა სარეცხი მანქანის ოჯახისთვის შეძენის ფაქტს, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სარეცხი მანქანა წარმოადგენდა არა გ.ნ.ის ინდივიდუალურ საკუთრებას, არამედ ოჯახის საკუთრებას, შესაბამისად, ნივთის მოპასუხის უკანონო მფლობელობაში ყოფნის ფაქტი არ დასტურდებოდა. ასევე უსაფუძვლო იყო გ.ნ.ის მოთხოვნა თ.კ.ის უკანონო მფლობელობიდან ტელევიზორი „სამსუნგის“ გამოთხოვის ნაწილში. მოწმე გ.დ.ს ჩვენებით დასტურდება, რომ ტელევიზორი შეძენილი იყო გ.ნ.ის მიერ. მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენლის განმარტებით, დადასტურდა, რომ ტელევიზორი „სამსუნგი“ განთავსებულია მოპასუხეთა საცხოვრებელ სახლში. მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, აღნიშნული ნივთი არ ექვემდებარებოდა მოპასუხეთა მფლობელობიდან გამოთხოვას, რადგან ნივთის დანიშნულებიდან და ფუნქციიდან გამომდინარე, ის არ წარმოადგენდა ინდივიდუალური მოხმარების საგანს. აპელანტის განმარტებით, ტელევიზორი დამონტაჟებული იყო ისეთ ადგილას, სადაც ოჯახის ყველა წევრს შეუძლია ნივთით სარგებლობა.

გ.ნ.სა და თ.კ.ის შვილები ცხოვრობენ დედის სახლში და სარგებლობენ იქ არსებული საყოფაცხოვრებო ნივთებით. სასამართლომ მიუთითა „ბავშვთა უფლებათა შესახებ კონვენციის“ 27-ე მუხლზე და განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსისა და „ბავშვთა უფლებების შესახებ“ კონვენციის მიხედვით, საოჯახო-სამართლებრივ ურთიერთობებში უპირატესი ყურადღება ეთმობა ბავშვის უფლების სათანადოდ დაცვას. უპირატესია ბავშვის უფლება, მიიღოს ნორმალური განვითარებისათვის აუცილებელი მატერიალური სახსრები. ბავშვთა უფლებების შესახებ კონვენციის მიხედვით ბავშვისათვის ნორმალური განვითარების პირობების შექმნის ძირითადი ვალდებულება ეკისრებათ მის მშობლებს. ამდენად, ისეთი საყოფაცხოვრებო მოხმარების ნივთები, როგორიცაა სარეცხი მანქანა და ტელევიზორი, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ბავშვები ცხოვრობენ დედასთან, მათი ინტერესებიდან გამომდინარე არ უნდა ყოფილიყო გამოთხოვილი მოწინააღმდეგე მხარეთა მფლობელობიდან.

რაც შეეხება, ორსაწოლიან ჩუქურთმებიან საწოლს, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტები შესაბამის მტკიცებულებებზე მითითებით ვერ ადასტურებდნენ მოპასუხეთა მფლობელობაში აღნიშნული ნივთის ყოფნის ფაქტს. საქმეში არსებული არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდებოდა „ტიმექსის“ ფირმის საათის, 2 ცალი გერმანული გერბის საბნის, ინგლისურ-რუსული ლექსიკონისა და რუსულ-ქართული ლექსიკონის ამჟამად მოწინააღმდეგე მხარეთა მფლობელობაში არსებობის ფაქტი. ასევე არ იქნა გაზიარებული აპელანტების მტკიცება, რომ ავეჯი, ე.წ „სტენკა“ შეძენილი იყო გ.ნ.ის მიერ და წარმოადგენდა მის ინდივიდუალურ საკუთრებას. იმ გარემოებების დასადასტურებლად, რომ სადავო ავეჯი წარმოადგენდა გ.ნ.ის საკუთრებას, აპელანტები მიუთითებდნენ მოწმე გ.დ.სა და გ.ნ.ის ჩვენებებზე, თუმცა ამავე საქმეზე მოწმედ დაკითხულმა სხვა პირებმა (მ.ვ., ნ;ვ.) პირველი ინსტანციის სასამართლოში განმარტეს, რომ სადავო ავეჯი შეძენილი იყო არა გ.ნ.ის, არამედ ლ.ქ.ის მიერ. სხვა მტკიცებულების არარსებობის პირობებში კი, აპელანტების მტკიცება „სტენკის“ გ.ნ.ის კუთვნილებასთან დაკავშირებით არ იქნა გაზიარებული. ასევე არ დასტურდებოდა მოსარჩელეთა მიერ მითითებული ოქროს ნივთების: ბაჯაღლოს რგოლი ბეჭედი (ზომა 17, წონა 8 გრამამდე); ბაჯაღლოს გრეხილი ბეჭედი (ზომა 17, წონა 7 გრამამდე); ბაჯაღლოს რგოლი ბეჭედი (ზომა 20, წონა 7 გრამამდე); ოქროს საათი სამაჯურით ე.წ „კაპიკიანი” (წონა 10 გრამამდე); კამიის ოქროს ბეჭედი (ზომა 17); ბაღჩის ოქროს ბეჭედი (ზომა 17); ოქროს საყურე ბრილიანტის თვლით; ოქროს ძეწკვი ჯვრით, მოპასუხეთა მფლობელობაში არსებობის ფაქტი. მართალია, მოწმეები ადასტურებდნენ, რომ გ. და ნ.ნ.ეებს დედისგან მემკვიდრეობით ერგოთ გარკვეული ოქროს ნივთები, თუმცა საქმეში წარმოდგენილი არ იყო მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ სწორედ ზემოაღნიშნული ნივთები იმყოფება მოპასუხე თ.კ.ის მფლობელობაში და რომ ამ ნივთების ნაწილი მას ლომბარდში ჰქონდა ჩაბარებული. ამასთანავე, აპელანტების მიერ მითითებული გარემოება, რომ ლომბარდში იხდიდნენ პროცენტებს, არ იქნა მიჩნეული დალომბარდებული ოქროს ნივთების გ.ნ.სადმი კუთვნილების დამადასტურებელ გარემოებად, რადგანაც თანხის მსესხებლად სალომბარდო ხელშეკრულებასა და შემოსავლის ორდერში მითითებული იყო თ.კ..

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, კომპიუტერის გამოთხოვის ნაწილში გ.ნ.ის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყო. აპელანტის მითითებით, მოწინააღმდეგე მხარეების მფლობელობაში იყო მის მიერ შეძენილი კომპიუტერი. მოწინააღმდეგე მხარეები არ უარყოფენ კომპიუტერის მათთან არსებობას, თუმცა აღნიშნავდნენ, რომ ის არა გ.ნ.ის, არამედ ლ.ნ.ის შეძენილი იყო. მოწმედ დაკითხული ლ.ნ.ის ჩვენებისა და საქმეში არსებული სს „თიბისი ბანკის“ ანგარიშის ამონაწერის საფუძველზე პალატამ დაადგინა, რომ კომპიუტერი გ.ნ.ის ინდივიდუალური საკუთრება იყო და ნივთი იმყოფება მოწინააღმდეგე მხარეთა მფლობელობაში. მოპასუხეებმა ვერ შეძლეს იმ გარემოების დადასტურება, რომ ისინი მართლზომიერად ფლობენ ზემოაღნიშნულ კომპიუტერს. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტის ეს მოთხოვნა საფუძვლიანი იყო, შესაბამისად თ.კ.სა და ლ.ქ.ის უკანონო მფლობელობიდან უნდა გამოთხოვილიყო გ.ნ.ის კუთვნილი პერსონალური კომპიუტერი და გადასცემოდა მოსარჩელეს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს გ. და ნ.ნ.მა, მოითხოვეს სარჩელზე უარის თქმის ნაწილში მისი გაუქმება და საქმის ხელახალი განხილვისათვის სააპელაციო სასამართლოსათვის დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით:

გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში არაა მსჯელობა სარჩელის ყველა მოთხოვნაზე. სარჩელში დასახელებულ 18 ნივთზე სასამართლოს გადაწყვეტილება არ გამოუტანია. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 243-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 249-ე მუხლის პირველი და მე-5 ნაწილების, 261-ე და 385-ე მუხლების თანახმად, გადაწყვეტილება ამ ნაწილში უნდა გაუქმებულიყო და საქმე უნდა დაბრუნებოდა ხელახალი განხილვისთვის თბილისის საქალაქო სასამართლოს. ასევე რადგანაც არც სააპელაციო პალატას მიუღია გადაწყვეტილება ციფრული ფოტოაპარატის ნაწილში წარდგენილი მოთხოვნის თაობაზე, საქმე ხელახალი განხილვისათვის უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო პალატას.

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ სარეცხი მანქანა ოჯახის საკუთრებაა, არ გამომდინარეობს კანონიდან და, ბუნებრივია, პალატაც ვერ უთითებს ვერც ერთ ნორმას. საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებებით უტყუარადაა დადასტურებული, რომ სარეცხი მანქანა შეიძინა გ.ნ.მ და არა თ.კ.მ. ეს უკანასკნელიც ადასტურებს, რომ სარეცხი მანქანა შეძენილია გ.ნ.ის მიერ, მაგრამ იქვე აღნიშნავს, რომ თითქოს იგი შეძენილია საერთო სახსრებით, თუმცა თ.კ. ვერ უთითებს სარეცხი მანქანის ღირებულების რა თანხა იქნა მიეს მიერ გადახდილი. უფრო მეტიც, სარეცხი მანქანის საფასურის გადახდის დამადასტურებელი კანონით გათვალისწინებული მტკიცებულება თ.კ.ს სასამართლოში არ წარუდგენია. კასატორმა სარეცხი მანქანა შეიძინა იმისათვის, რომ ნივთი არა თ.კ.ის ან ლ.ქ.ის საკუთრება გამხდარიყო, არამედ თ.კ.ს იგი გამოეყენებინა ოჯახისათვის. მას შემდეგ, რაც მხარეთა შორის შეწყდა ფაქტობრივი ქორწინება და გ.ნ. ცხოვრობს სხვა მისამართზე, მას სრული უფლება აქვს მის საცხოვრებელ სახლში იქონიოს საკუთარი სარეცხი მანქანა, ისარგებლოს ამ ნივთით, ასევე გამოიყენოს შვილების მოვლისათვის. ამ ნაწილში სააპელაციო პალატამ უხეშად დაარღვია საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე და სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლები.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ტელევიზორი „სამსუნგი“ გ.ნ.ის მიერაა შეძენილი და იგი განთავსებულია მოპასუხეთა საცხოვრებელ სახლში, პალატამ ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილშიც დაარღვია საკუთრების უფლების მარეგულირებელი სამართლის ზემოაღნიშნული ნორმები.

არასწორია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ აპელანტები ვერ ადასტურებდნენ მოპასუხეთა მფლობელობაში ორსაწოლიანი ჩყუქურთმებიანი საწოლის ყოფნის ფაქტს. გ., ნ. და გ. ნ.ის ახსნა-განმარტებით, წერილობითი განცხადებითა და ჩვენებებით დადასტურებულია, რომ 2003 წელს კასატორების მშობლებმა კ.ც.ს დაამზადებინეს და 250 ლარად მისგან იყიდეს ჩუქურთმებიანი საწოლი, რომელიც კასატორების მამამ გ.ნ.მ ჩამოიტანა ხაშურიდან ქ.თბილისში, მიიტანა მოწინააღმდეგე მხარის ბინაში და აჩუქა გ.ნ.ს. სასამართლო პროცესზე კ. ც.მ დაადასტურა, რომ საწოლი მისი დამზადებული იყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თითქოს არ დასტურდებოდა მოსარჩელეთა მიერ მითითებული ოქროს ნივთების მოპასუხეთა მფლობელობაში არსებობის ფაქტი. კასატორის მიერ წარდგენილია ქ.თბილისის და მცხეთა-მთიანეთის საპატრულო პოლიციის მთავარი სამმართველოს გლდანი-ნაძალადევის მიმართულების მე-11 ოცეულის პატრულ ინსპექტორის მიერ 2012 წლის 10 მარტს შედგენილი აქტი, რომლიდანაც ირკვევა, რომ თ.კ.მ უარი განაცხადა გ.ნ.ის მიერ მოთხოვნილი ნივთების გადაცემაზე იმ მოტივით, რომ ნივთები, რომლებიც მის სახლში იყო წარმოადგენდა მის საკუთრებას. თ.კ. წერილობით ადასტურებდა, რომ გ.ნ.ის მიერ მოთხოვნილი ზემოაღნიშნული ნივთები 2012 წლის 10 მარტს იყო მის ბინაში. მოსარჩელეებმა ოჯახიდან წასვლისას თითქოს წაიღეს ოქროს ნივთები, რომლებიც გ.ნ.ის ოჯახის მიერ იყო შეძენილი. ვინაიდან თ.კ. აცხადებდა, რომ სადავო ოქროს ნივთები მისი ოჯახიდან წაიღეს მოსარჩელეებმა, ნივთების წაღების დადასტურების ტვირთი ეკისრებოდა მას, რასაც სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია. თ.კ.მ გ.ნ.თან შეუთანხმებლად ბაჯაღლოს რგოლი ბეჭედი და ოქროს საათი სამაჯურით, ე.წ „კაპიკიანი“ ჩააბარა საქართველოს ბანკის გლდანის ფილიალის ლომბარდში, რომლის პროცენტსაც ჩაბარებიდან 3 წლის განმავლობაში იხდიდნენ ნ. და გ.ნ.ბი. ბაჯაღლოს რგოლ ბეჭედსა და ოქროს საათს სამაჯურით ატარებდნენ ნ.ნ. და გარდაცვლილი ნ. ნ, რაც დასტურდება ფოტოსურათებით.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ ავეჯი ე.წ „სტენკა“ შეძენილი იყო გ.ნ.ის მიერ და წარმოადგენდა მის საკუთრებას. პალატამ ასევე მიიჩნია, რომ აპელანტები ვერ ადასტურებდნენ „ტიმექსის“ ფირმის საათის, 2 ცალი გერმანული გერბის საბნის, ინგლისურ-ქართული ლექსიკონის და რუსულ-ქართული ლექსიკონის ამჟამად მოწინააღმდეგე მხარის მფლობელობაში არსებობის ფაქტს. გ., ნ. და გ. ნ.ის ახსნა-განმარტებითა და ჩვენებით დადასტურებულია, რომ ე.წ „სტენკა“ შეძენილია გ.ნ.ის მიერ და იგი ამჟამად მოპასუხეთა ბინაშია. 24.08.2007 წ. საბანკო კრედიტის და გირავნობის ხელშეკრულებით უტყუარადაა დადგენილი, რომ გ.ნ.ს ბანკიდან გატანილი აქვს კრედიტი და დაგირავებულია მის საკუთრებაში არსებული ავეჯი „სტენკა“ და საოჯახო ტექნიკა. რაც შეეხება პალატის მიერ მითითებული მოწმეების: მ. ვ.სა და ნ. ვ.ის ჩვენებებს, ისინი აცხადებენ, რომ ავეჯის ყიდვისა და ფულის გადაცემის ფაქტს არ შესწრებიან, სვეტასგან იციან (გვარი ვერ დაასახელეს) რომ ავეჯი იყიდა ლ.ქ.მ., ს. კი სასამართლო პროცესზე არ დაკითხულა.

საქმეში წარმოდგენილია „ტიმექსის“ ფირმის საათის ინსტრუქცია და ა.ტ.ის განცხადება, რომლითაც დადგენილია, რომ მან მიჰყიდა ნ.ქ.ს გერმანული გერმის საბნები. ნ. და გ.ნ.ის განმარტებით დადგენილია ისიც, რომ მითითებული ნივთები მოპასუხეთა მფლობელობაშია. აღნიშნულ მტკიცებულებებს პალატამ არ მისცა სათანადო შეფასება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. და ნ.ნ.ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ დასკვნებს, რომ მოსარჩელეებმა ვერ შეძლეს მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტობრივი გარემოებების (მოთხოვნილ ნივთებზე როგორც მათი საკუთრების უფლების, ისე ამ ნივთების მოპასუხის უკანონო მფლობელობაში ყოფნის ფაქტი) დადასტურება სათანადო, სარწმუნო და დამაჯერებელი მტკიცებულებებით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით პალატამ არსებითად სწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 170-172-ე მუხლები და სასამართლოს მსჯელობა ამ კუთხით არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკისაგან. დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, „ვინდიკაციური სარჩელის აღძვრისას უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; მოპასუხე უნდა იყოს მოსარჩელის კუთვნილი ნივთის მფლობელი და მას არ უნდა გააჩნდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები.

მოხმობილი ნორმების ანალიზით დასტურდება, რომ სადავოდ მიჩნეული უფლების კანონიერება უნდა დამტკიცდეს. დარღვეული უფლების დაცვა მხარეს კონკრეტულ ფაქტებზე დაყრდნობით შეუძლია და ამ ფაქტების მითითება მხარის მოვალეობაა. საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, რომელიც სადავოა, დამტკიცებას საჭიროებს, ხოლო ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ფაქტების მიმთითებელ მხარეებს ეკისრებათ. გამონაკლისს წარმოადგენს მატერიალური სამართლით გათვალისწინებული შემთხვევა, როდესაც ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ამა თუ იმ ნორმით განსხვავებულადაა მოწესრიგებული.

მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის სწორად გადანაწილებას არა მარტო საპროცესო-სამართლებრივი, არამედ არსებითი მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობაც გააჩნია, ვინაიდან მხარის მიერ ამ მოვალეობის შეუსრულებლობას ან არაჯეროვნად განხორციელებას, შედეგად მოჰყვება ამავე მხარისათვის უარყოფითი, არახელსაყრელი შედეგი.

მატერიალური კანონმდებლობიდან გამომდინარე, ვინდიკაციური სარჩელის პირობებში, სწორედ მოსარჩელეს ეკისრება იმის დამტკიცება, რომ სადავო ნივთის მესაკუთრეა და ნივთი იმყოფება მოპასუხის უკანონო მფლობელობაში, ხოლო მოპასუხის სამტკიცებელია, რომ ნივთს მართლზომიერად ფლობს.

მოცემულ შემთხვევაში, კასატორებს სარეცხი მანქანისა და ტელევიზორის მოპასუხეთა მართლზომიერ მფლობელობაში ყოფნის ფაქტის გამაქარწყლებელ გარემოებებზე არ მიუთითებიათ, თავის მხრივ, პალატამ ამ ნაწილში გადაწყვეტილება „ბავშვთა უფლებების შესახებ“ კონვენციის 27-ე მუხლზე დაამყარა;

რაც შეეხება ოქროს ნივთების, ასევე ჩუქურთმებიანი საწოლისა და ლექსიკონების მოპასუხეთა მფლობელობიდან გამოთხოვის თაობაზე წარმოდგენილ პრეტენზიას, პალატა მიიჩნევს, რომ ამ ნაწილში ქვემდგომმა სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის არსებითად სწორი გამოყენებით შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და მართებულად უთხრა უარი მოსარჩელეებს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

საკასაციო პალატა ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორთა პრეტენზიას, რომ არსებობს საქმის ქვემდგომ სასამართლოში ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნების წინაპირობები, რადგანაც სასამართლოს სარჩელით მოთხოვნილი კონკრეტული ნივთების ნაწილში გადაწყვეტილება არ გამოუტანია. ამ კუთხით პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლზე, ასევე დამკვიდრებულ ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკაზე და განმარტავს, რომ ზემოხსენებული მუხლის ანალიზი ცხადყოფს, რომ დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანა, სასამართლოს მიერ ხარვეზით გამოტანილი გადაწყვეტილების გამოსწორების საშუალებაა. დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის ინიციატივა შეიძლება მომდინარეობდეს როგორც სასამართლოს, ასევე მხარისაგან. ამასთან, კანონი იმპერატიულად განსაზღვრავს, რომ დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის საკითხი შეიძლება დაისვას გადაწყვეტილების გამოცხადებიდან 7 დღის განმავლობაში.

დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის საკითხის დასმის ვადასთან დაკავშირებით, მნიშვნელოვანია იმის გარკვევა, თუ საიდან უნდა ავითვალოთ 7-დღიანი ვადა. მითითებული ვადის დენის დაწყებას კანონი უკავშირებს გადაწყვეტილების გამოცხადებას და არა მხარისათვის მის ჩაბარებას (იხ. სუსგ, 2012 წლის 25 ივნისი, საქმე Nას-225-217-2012). ამასთან, გადაწყვეტილების გამოცხადებაში იგულისხმება როგორც დასაბუთებული გადაწყვეტილების, ასევე გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადება, ვინაიდან სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადების შემდეგ მხარეებისათვის (სასამართლოსათვის) ცხადი ხდება, რომ გადაწყვეტილება გამოტანილია ერთ-ერთი იმ ხარვეზით, რასაც ითვალისწინებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლის პირველი ნაწილი.

კანონის იმპერატიული დათქმა, რომ დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის საკითხი შეიძლება დაისვას გადაწყვეტილების გამოცხადებიდან 7 დღის ვადაში, ემსახურება იმ მიზანს, რომ სასამართლომ დროულად გამოასწოროს მის მიერ დაშვებული ხარვეზი (იხ. სუსგ №ას-795-754-2013)

გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ გ.წ.ს მიერ 2014 წლის 2 ივნისის N444 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. და ნ.ნ.ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორებს: გ.ნ.სა (პ/N.....) და ნ.ნ.ს (პ/N.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეთ (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) გ.წ.ს მიერ 2014 წლის 2 ივნისის N444 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე