საქმე №ას-531-504-2014 15 მაისი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ა.თ. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა.თ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 27 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - სამკვიდროს ½-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა.თ.მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა.თ.ის მიმართ ნოტარიუს ნ.თ.ის მიერ ე.თ.ის დანაშთ ქონებაზე ზ.თ.ის სასარგებლოდ გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის, მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო უსაფუძვლობის გამო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 27 მარტის გადაწყვეტილებით ა.თ.ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ა.თ.ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ა.თ. ცნობილ იქნა ე.თ.ის სამკვიდრო ქონების ½-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა ნოტარიუს ნ.თ.ის მიერ ე.თ.ის დანაშთ ქონებაზე ზ.თ.ის სახელზე გაცემული N... სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა და აღნიშნულ ქონებაზე ა.თ.ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა. 2013 წლის 16 დეკემბერს სააპელაციო სასამართლოში ა.თ.ის წარმომადგენლის განცხადებით აპელანტმა შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა მამკვიდრებელ ე.თ.ის სამკვიდრო ქონების ½ ნაწილზე მემკვიდრედ ცნობა. ამ კუთხით სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ე.თ. დაბადებულია 1941 წლის 16 თებერვალს, მისი მშობლები იყვნენ თ.დ. და თ.მ.;

ე.თ. გარდაიცვალა 1999 წლის 15 ნოემბერს;

ა.თ. დაბადებულია 1930 წლის პირველ იანვარს, მისი მშობლები არიან დედა თ.მ. და მამა თ.დ.;

ზ.თ. დაბადებულია 1935 წლის 14 ივნისს, მისი მშობლები იყვნენ თ.დ. და თ.მ.;

კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობით დადგენილია, რომ 1991 წლის 2 დეკემბერს გარდაცვლილი თ.მ. ქონებაზე მემკვიდრედ ცნობილ იქნა მისი შვილი თ.ე.;

ბორჯომის რაიონის დაბა ...... მდებარე უძრავი ქონება წარმოადგენდა აწ გარდაცვლილი ე.თ.ის საკუთრებას;

საქართველოს პრეზიდენტის 2006 წლის 29 აგვისტოს ბრძანებულებით ზ.თ.ს მიენიჭა საქართველოს მოქალაქეობა;

ბორჯომის რაიონის დაბა ბაკურიანის საკრებულოს თავჯდომარის მიერ 2005 წლის 27 დეკემბერს გაცემული ცნობით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ზ.თ. ნამდვილად ცხოვრობდა ბორჯომის რაიონის დაბა ბაკურიანში თავის ძმასთან, ე.თ.თან, მის გარდაცვალებამდე, 1999 წლის 15 სექტემბრამდე. იგი ძმის გარდაცვალების შემდეგაც აგრძელებს ცხოვრებას ზემოთ აღნიშნულ მისამართზე. ამავე ცნობაზე დაყრდნობით პალატამ დაადგინა ისიც, რომ ე.თ. ნამდვილად იყო ბორჯომის რაიონის დაბა ...... მკვიდრი და გარდაცვალებამდე, 1999 წლის 15 სექტემბრამდე, ცხოვრობდა ბორჯომის რაიონის დაბა ......;

2005 წლის 28 დეკემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ზ.თ.მა, რომელიც არის ე.თ.ის ძმა, საკუთრებაში მიიღო აწ გარდაცვლილი ე.თ.ის სამკვიდრო _ 3560 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მასზე განთავსებული ერთსართულიანი სახლი ოთხი ოთახით (საცხოვრებელი ფართი _ 73 კვ.მ ნახევარ სარდაფი _ 66 კვ.მ), მდებარე ბორჯომის რაიონის დაბა ..... და აღნიშნული უძრავი ქონება წარმოადგენს ზ.თ.ის საკუთრებას;

2013 წლის 13 ივლისს შსს ბორჯომის რაიონული განყოფილების უფროსს განცხადებით მიმართა ა.თ.მა და მიუთითა, რომ მისმა ძმამ ზ.თ.მა სიყალბის გზით მიიღო მემკვიდრეობა და საჯარო რეესტრში დაარეგისტრირა თავის სახელზე დაბა ...... მდებარე საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, მასზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლით;

ა.თ.ის მიერ გამოძიებისათვის 2012 წლის 22 ივლისს მიცემული ჩვენებით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მათ მამაპაპისეულ სახლში მდებარე ბორჯომის რაიონის დაბა .... ცხოვრობდა მათი ძმა _ ზ. საქართველოში ყოფნისას, ასევე, აღნიშნულ სახლში ცხოვრობდა მათი აწ გარდაცვლილი ძმა _ ე.თ. ამჟამად აღნიშნულ სახლში ცხოვრობს მათი შვილი ი.გ. თავის ოჯახთან ერთად, რომელმაც დაახლოებით ორი თვის წინ სახლის, დალაგების დროს, იპოვა საქაღალდე, სადაც იყო სხვადასხვა დოკუმენტაცია, რომელიც ამტკიცებდა, რომ აღნიშნული სახლი და მიწის ნაკვეთი ეკუთვნოდა ზ.თ.ს;

ი.გ.ის მიერ გამოძიებისათვის 2012 წლის 22 ივლისს მიცემული ჩვენებით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2009 წლის გაზაფხულში საცხოვრებლად გადავიდა დედამისის პაპისეულ სახლში, დაბა ....., სადაც ცხოვრობდა დედამისის ძმა _ ე.თ., ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ დედამისის კიდევ ერთი ძმა _ ზ.თ.;

2012 წლის 13 სექტემბრის ახალციხის რაიონული პროკურატურის დადგენილებით სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის შესახებ, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სისხლის სამართლის №020130712001 საქმეზე, ზ.თ.ის მიერ დოკუმენტის გაყალბების ფაქტზე შეწყდა გამოძიება, ვინაიდან გასული იყო სისხლის სამართლის კოდექსით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა;

ახალციხის რაიონული პროკურატურის 2012 წლის 13 სექტემბრის დადგენილებით სისხლის სამართლის საქმეზე №020130712001 გამოძიების შეწყვეტის შესახებ, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ზ.თ.მა 1995 წლის 20 ივლისს დაამზადებინა ყალბი პირადობის მოწმობა, რომელიც წარადგინა სანოტარო ბიუროში და ნოტარიუსის შეცდომაში შეყვანით, 2005 წლის 28 დეკემბრის თარიღით დაამზადებინა 2/46 ყალბი სამკვიდრო მოწმობა;

ა.თ. არის ე.თ.ის და;

ა.თ.ს სანოტარო ორგანოში განცხადება სამკვიდროს მიღების თაობაზე არ შეუტანია. აპელანტის (მოსარჩელის) მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძვლები ემყარება იმ გარემოებას, რომ იგი ე.თ.ის გარდაცვალების შემდეგ, 1999 წლის 15 სექტემბერს, ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა სადავო ქონებას;

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე–4 მუხლის შესაბამისად, პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომ მოსარჩელის მიერ კანონით გათვალისწინებული მტკიცებულება იმისა, რომ ე.თ.ის სამკვიდრო ქონებას დაეუფლა ფაქტობრივი ფლობით, წარმოდგენილი არ ყოფილა;

საქმის მასალების თანახმად, ე.თ.ს ოჯახი არ ჰყოლია და ოჯახურ საქმეებში ეხმარებოდა მისი და _ ა.თ., რომელიც ცხოვრობდა ე.თ.ის კუთვნილი სადავო საცხოვრებელი სახლის მეზობლად;

ე.თ.ის გარდაცვალებისას მის დაკრძალვასთან დაკავშირებულ საორგანიზაციო საკითხებს უძღვებოდა მისი და ა.თ.. ე.თ.ის გარდაცვალების შემდეგ იგი აგრძელებდა სამკვიდროს მოვლა–პატრონობას, რითაც დაეუფლა კიდეც სამკვიდრო ქონებას;

მტკიცებულება, რომ ა.თ.მა ძმის _ ე.თ.ის გარდაცვალების შემდეგ კავშირი გაწყვიტა სამკვიდრო ქონებასთან და არ ახორციელებდა მის მოვლა-პატრონობას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, მოპასუხეს არ წარუდგენია;

მოსარჩელემ იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ იგი 6 თვის ვადაში ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა ე.თ.ის სამკვიდროს, მტკიცების ტვირთი ზიდა მოწმეთა ჩვენებებით, რომლებიც ადასტურებდნენ იმ ფაქტს, რომ ე.ს გარდაცვალების შემდეგ მის სახლს უვლიდა ა.თ. (იულია დეიდა), რომელიც ე.ს სახლიდან 100 მეტრში ცხოვრობს. ამ კუთხით სასამართლომ მიუთითა საქმეში არსებულ მოწმეთა ჩვენებებზე (მოწმეები: გ.ს., ა.თ., ი.გ., რ.ჯ.). ამ გარემოების საპირისპიროდ, მოპასუხემ წარადგინა მხოლოდ საკუთარი ახსნა-განმარტება, რაც არ გაიზიარა სასამართლომ ამ განმარტების სადავოობის გამო.

დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1306-ე, 1307-ე, 1319-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ ე.თ. გარდაიცვალა 1999 წლის 15 ნოემბერს, რითაც გაიხსნა სამკვიდრო. ამავე კოდექსის 1336-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა და 1337-ე მუხლის თანახმად, ე.თ.ს პირველი რიგის მემკვიდრე არ ჰყოლია, ზ.თ. იყო მისი ძმა, ხოლო ა.თ. _ და, რომლებიც წარმოადგენდნენ მეორე რიგის მემკვიდრეებს.

სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის პირველ ნაწილისა და 1424-ე მუხლის თანახმად, პალატამ განმარტა, რომ სამკვიდროს მიღება უკავშირდება მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის განმავლობაში მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს დაუფლებას, რაც უნდა გამოიხატებოდეს დანაშთი ქონების ფაქტობრივად მიღებასა და მართვაში. სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობა შეიძლება, განხორციელდეს სხვადასხვა გზით, მათ შორის მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრის სამკვიდრო სახლში ცხოვრება, მისი მოვლა–პატრონობა, მამკვიდრებლის ნივთების ფლობა და სხვა, რაც იძლევა იმის საფუძველს, რომ მითითებული გარემოებები მიჩნეულ იქნეს ქონების ფაქტობრივ დაუფლებად.

საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების: მოწმეთა ჩვენებებით, მოსარჩელის ახსნა–განმარტებით უდავოდ დგინდებოდა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ აპელანტი თავის ოჯახთან ერთად, მამკვიდრებლის სიცოცხლეში და მისი გარდაცვალების შემდეგაც ფლობდა, უვლიდა და მართავდა სამკვიდრო სახლს. აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულებები (თუნდაც მოწმის ჩვენების სახით) მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილი არ ყოფილა.

სამოქალაქო კოდექსის 1433-ე მუხლის თანახმად, ა.თ. წარმოადგენდა რა ე.თ.ის მემკვიდრეს, რომელიც დაეუფლა სამკვიდროს, იგი სასამართლოს მიერ აღიარებული უნდა ყოფილიყო სამკვიდროს ½ ნაწილზე მესაკუთრედ.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა.თ.მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არასწორია ფაქტობრივი და სამართლებრივი თავლსაზრისით, სააპელაციო პალატამ არასწორად აღნიშნა მოსარჩელის მოთხოვნა. პირველი ინსტანციის სასამართლოში ა.თ. მოითხოვდა ზ.თ.ის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობასა და ე.თ.ის სამკვიდროზე მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობას. სააპელაციო საჩივრით მან შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და ითხოვა სამკვიდროს ½-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა, ამდენად, ზ.თ.ის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა იურიდიულად ძალის მქონეა.

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება დააფუძნა მხოლოდ და მხოლოდ მოსარჩელის ახსნა-განმარტებასა და მისი შუამდგომლობით დაკითხული მოწმეების ჩვენებაზე, სხვა მტკიცებულება, რომელიც სარჩელის საფუძვლიანობას დაადასტურებდა, წარმოდგენილი არ ყოფილა. ამასთანავე, მოწმეთა ჩვენებებიც არ წარმოადგენს უდავო მტკიცებულებას, რადგანაც ეს პირები მოსარჩელის შვილის მეგობრები არიან, ჩვენებები იყო ურთიერთგამომრიცხავი და არ შეესაბამებოდა თავად მოსარჩელის მიერ სისხლის სამართლის საქმეზე მიცემულ განმარტებებს.

განსახილველ შემთხვევაში, არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძველი, კერძოდ, სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 და 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილები. სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას იხელმძღვანელა მტკიცებულებებით, რომელთაც იურიდიული თვალსაზრისით სადავო გარემოებების დადასტურებისათვის საკმარისი ძალა არ აქვს (მოწმეთა ჩვენება, პირის ახსნა-განმარტება).

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტი. აღნიშნული გარემოება არ შეიძლება, დადგინდეს არც მეზობლად ცხოვრებით, არც ოჯახურ საქმეებში დახმარებით და არც გარდაცვალების საორგანიზაციო საკითხების მოგვარებით, არამედ გადამწყვეტია პირის ნება, სამკვიდროს დაეუფლოს, როგორც საკუთარს, განკარგოს იგი, რასაც მოცემულ შემთხვევაში, ადგილი არ ჰქონია, რადგანაც სადავო სახლში მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ ცხოვრობდა და სამკვიდროს ეუფლებოდა ზ.თ.

არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხეს, გარდა საკუთარი ახსნა-განმარტებისა, სასამართლოსათვის არ წარუდგენია მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა ა.თ.ის მიერ სამკვიდროს მიუღებლობა. ამ შემთხვევაში, სასამართლომ მტკიცების ტვირთი არასწორად გადაიტანა მოპასუხეზე, ამასთანავე, სასამართლოს ლოგიკით მოსარჩელისა და მოწმეთა ახსნა-განმარტებები უფრო წონადი მტკიცებულებაა, ვიდრე მოპასუხის განმარტება, საგულისხმოა, რომ მოპასუხის ინიციატივით ასევე დაიკითხა მოწმე, თუმცა სასამართლოს მისი ჩვენება გადაწყვეტილებაში არ აუსახავს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 9 ივნისის განჩინებით ა.თ.ის საკასაციო საჩივარი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად მიღებულ იქნა წარმოებაში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ა.თ.ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელემ მოწმეთა ჩვენებებით, ასევე საკუთარი ახსნა-განმარტებით დაადასტურა ე.თ.ის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში მისი სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტი, რაც შემცირებული მოთხოვნის ფარგლებში სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად იქნა მიჩნეული.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო საჩივრის შესწავლით ირკვევა, რომ ა.თ. გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობას უკავშირებს იმას, რომ შემცირებული მოთხოვნით მოსარჩელეს ზ.თ.ის სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა სადავოდ არ გაუხდია, იგი ძალაშია და მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, მიუხედავად მოთხოვნის დაკმაყოფილებისა, მიღწეული ვერ იქნება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლზე, რომელიც აღიარებით სარჩელის სამართლებრივი შედეგის განმსაზღვრელი საპროცესო ნორმაა და ამგვარი მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობად მიიჩნევს უკვე არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის სასამართლო წესით დადასტურებას. სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლით დადგენილი სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლების იურიდიული ფაქტი წარმოშობს სამკვიდროს მიღებას და სადავოობისას ამ ფაქტის დადასტურება მოთხოვნის იურიდიული ინტერესის მიღწევად განიხილება, გარდა აღნიშნულისა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლით განმტკიცებულია სასამართლო გადაწყვეტილების ობიექტური ფარგლების კონსტიტუციური პრინციპი და დადგენილია, რომ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებები (განჩინებები, დადგენილებები), აგრეთვე, თავისი უფლებამოსილების განსახორციელებლად სასამართლოს მიერ აღძრული მოთხოვნები და განკარგულებები სავალდებულოა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე ყველა სახელმწიფო, საზოგადოებრივი თუ კერძო საწარმოსათვის, დაწესებულებისათვის, ორგანიზაციისათვის, თანამდებობის პირისა თუ მოქალაქისათვის და ისინი უნდა შესრულდეს.

რაც შეეხება მოწმეთა ჩვენებებსა და მხარეთა განმარტებების გაზიარება-არგაზიარების საკითხს, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლოსათვის არც ერთ მტკიცებულებას წინასწარ დადგენილი ძალა არ აქვს და ფაქტობრივი გარემოების დადასტურებულად მიჩნევისათვის სასამართლო აფასებს მათ ინდივიდუალურად და ერთობლიობაში, რა დროსაც მოწმდება მტკიცებულება დასაშვებობის, განკუთვნადობის, იურიდიული ძალის მიხედვით და ამ გზით ყალიბდება სასამართლოს შინაგანი რწმენა. ამავე წესით ფასდება მოწმეთა ჩვენებებიც, და ისინი საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, იურიდიული ძალის მქონე მტკიცებულებებია. მოსარჩელის შუამდგომლობით დაკითხულ მოწმეთაგან უმრავლესობა ნათესავია, რაც მათ ნეიტრალურობას განაპირობებს, კერძოდ, გ.ს. განმარტავს, რომ არის ოჯახის ნათლია, ა.თ. ადასტურებს ნათესაურ კავშირს მხარეებთან, ასევე ნათესავია დ.თ.. რაც შეეხება ი.გ.ს, მისი ჩვენება, შეიძლება, გარკვეულწილად მიკერძოებულად ჩაითვალოს, რადგანაც მოსარჩელის შვილი და, შესაბამისად, დაინტერესებული პირია, თუმცა ამ ჩვენებითაც დასტურდება სხვა მოწმეების მიერ მითითებული გარემოებები.

რაც შეეხება მოპასუხის ინიციატივით დაკითხულ მოწმე ნ.ბ.ს, ის მხარეთა ნათესავი არაა. მხოლოდ ამ ერთმა მოწმემ მიუთითა ზ.თ.ის მხრიდან სამკვიდროს დაუფლების ფაქტზე, თუმცა მოწმეს არ განუმარტავს, რომ ა.თ. სამკვიდროს არ დაუფლებია.

საკასაციო პალატა მოიშველიებს მსგავსი კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ ერთგვაროვან პრაქტიკას, სადაც ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ განმარტა შემდეგი: „განსახილველი კატეგორიის დავებისთვის დამახასიათებელი იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტების დადგენისთვის (მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღება) შესაძლოა, უფრო დამაჯერებელი იყოს სწორედ ნათესავის მიერ მიცემული ჩვენება, ვიდრე მეზობლის მიერ მიცემული ჩვენება, ვინაიდან საქმე ეხება ოჯახის წევრებს შორის არსებულ ურთიერთობას, რომელიც, როგორც წესი, ნათესავისთვის უფრო კარგადაა ცნობილი, ვიდრე მეზობლისთვის“ (იხ. სუსგ №ას-1698-1592-2012, 2 ივნისი, 2014 წელი).

გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, რის გამოც ა.თ.ს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს თ.კ.ის მიერ 2014 წლის 2 ივნისის N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 625 ლარის 70% _ 437,5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა.თ.ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ა.თ.ს (პ/# .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) თ.კ.ის მიერ 2014 წლის 2 ივნისის N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 625 ლარის 70% _ 437,5 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე