№ას-634-6012014 11 მაისი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ძ.

მოწინააღმდეგე მხარეები – თ. კ-ი, თ. მ.-ი, ხ. ბ.-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართეს თ. კ.-ამ, თ. მ.-მა და ხ. ბ.-ემ მოპასუხე მ. ძ.-ს მიმართ და მოითხოვეს:

ქ.თბილისში, ბ.-ის ქ.№..ა-ში მდებარე №.. ბინის („ა“ ბლოკი) მ. ძ.-ს უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა და მათთვის, როგორც მესაკუთრეებისათვის, უძრავი ქონების თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილებით:

1. თ. კ.-ს, თ. მ.-ისა და ხ. ბ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა;

2. ქ.თბილისში, ბ.-ის.. ქ.№..ა-ში მდებარე №.. ბინა („ა“ ბლოკი) გამოთხოვილ იქნა მ. ძ.-ს უკანონო მფლობელობიდან და უძრავი ქონება თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცათ მესაკუთრეებს – თ. კ.-ს, თ. მ.-ს და ხ. ბ.-ეს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 აპრილის განჩინებით:

1. მ. ძ.-ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

2. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, ბ.-ის ქ.№37ა-ში მდებარე №.. ბინა (,,ა“ ბლოკი) რეგისტრირებულია თ. მ.-ის, ხ. ბ.-ის და თ. კ.-ს თანასაკუთრებად. საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს ინდმენაშენეთა ამხანაგობა ,,ს-ო 200..-ის“ წევრთა კრების ოქმი; მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2009 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, საქმეზე №....

მოპასუხე (აპელანტი) მ. ძ. ფლობს თ. მ.-ის, ხ. ბ.-ის და თ. კ.-ს სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ უძრავ ქონებას – ქ.თბილისში, ბ.-ის ქ.№..ა-ში მდებარე №.. ბინას (,,ა“ ბლოკი).

მოპასუხეს არ აქვს სადავო ნივთის ფლობის უფლება.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელეებს აღძრული აქვთ ვინდიკაციური სარჩელი (სკ-ის 172.1 მუხლი). შესაბამისად, მისი საფუძვლიანობის შესამოწმებლად უნდა დადგინდეს შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა. მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; ბ. მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი; გ. მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება სამივე გარემოების არსებობა, სარჩელი საფუძვლიანი იქნება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ მხარეთა შორის არ არსებობდა რაიმე სახელშეკრულებო ურთიერთობა, რითაც შეიძლება მესაკუთრეები შეზღუდულიყვნენ მოპასუხესთან მიმართებით. ამასთან, არ არსებობდა არც კანონისმიერი საფუძველი რაიმე შებოჭვისათვის და შესაბამისად, მოსარჩელეები უფლებამოსილი იყვნენ სრულყოფილად განეხორციელებინათ მათ საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე კანონით გარანტირებული უფლებები. რაც შეეხებოდა აპელანტის მიერ მითითებულ 2005 წლის 16 დეკემბრის ხელშეკრულებას, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო უძრავი ნივთი მოსარჩელეთა სახელზე რეგისტრირებული იყო საჯარო რეესტრში და მათი საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი ძალაში იყო, შესაბამისად, აღნიშნული 2005 წლის 16 დეკემბრის ხელშეკრულება, რომლითაც შპს ,,რ.-ა” (ამჟამად შპს ი.ი”) აიღო ვალდებულება აშენების და ექსპლუატაციაში მიღების შემდეგ მ. ძ.-სათვის გადაეცა ქ.თბილისში, ტექნიკური უნივერსიტეტის მიმდებარე ტერიტორიაზე ,,ა” ბლოკში მდებარე 116კვ.მ ფართის მქონე №20 ბინა, სადავო ნივთის ფლობის უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად ვერ განიხილებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ, საქმის განხილვისას იხელმძღვანელა საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტით, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის 1952 წლის 20 მარტის დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 312-ე მუხლის პირველი ნაწილით. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით დადგენილი საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციის პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელეები წარმოადგენდნენ სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეებს. მოცემულ შემთხვევაში, მესაკუთრეები ითხოვდნენ ბინის მოპასუხის მფლობელობიდან გამოთხოვას, რომელსაც არ გააჩნდა სადავო უძრავი ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი. ამდენად, სახეზე იყო ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის საჭირო ფაქტობრივი შემადგენლობა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ძ.-მა.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სადავო ქონება აშენებულია შპს „ი. ს.-ს“ მიერ, რომელიც მის მიერვე აშენებულ სახლში საკუთრებაში ფლობდა უძრავ ქონებას. მ. ძ.-ს 2005 წლის 16 დეკემბერს შპს „რ.-თან“გაფორმებული №.. ხელშეკრულების შესაბამისად, ქ.თბილისში, ტექნიკური უნივერსიტეტის მიმდებარედ (დღეისათვის ბ.-ის ..ა), „ა“ ბლოკში, მე-.. სადარბაზოს პირველ სართულზე უნდა გადასცემოდა 116კვ.მ ფართის საცხოვრებელი ბინა. ეს ბინა რეალურად არსებობს 2006 წლიდან, მაგრამ მისი იურიდიულად გადაფორმება ვერ მოხერხდა შპს „ი. ს.-ის“ მიზეზით. მოგვიანებით, აღმოჩნდა, რომ 2008 წლისათვის შპს „ი.ს.-ის“ საკუთრებად ქ.თბილისში, ტექნიკური უნივერსიტეტის მიმდებარედ (დღეისათვის ბ.-ის ..ა, „ა“ ბლოკი, მე-.. სადარბაზო, პირველი სართული) რეგისტრირებული იყო 158.80კვ.მ ფართის მქონე №20 საცხოვრებელი ბინა. აღნიშნული ბინა 2008 წლის აგვისტოს დასაწყისში იპოთეკით დაიტვირთა მოპასუხეების წინაშე ნაკისრი სასესხო ვალდებულების უზრუნველსაყოფად, ხოლო 2009 წლის 5 იანვრის ხელშეკრულებით მ.პ.-ზე გასხვისდა. მნიშვნელოვანია ის ფაქტი, რომ ქონების იპოთეკით დატვირთვისა და გასხვისების მომენტისათვის რეალურად 158.80კვ.მ ბინა არ არსებობდა, ვინაიდან 2008 წლის აგვისტოს მდგომარეობით ხსენებულ მისამართზე არსებობდა მ.ძ.-სათვის გადასაცემი 116კვ.მ ფართისა და მ.პ.-სათვის გადასაცემი 86კვ.მ ფართის იზოლირებული ბინები;

ხელშეკრულებების გაფორმების და იურიდიული ქმედებების განხორციელების მომენტში მოწინააღმდეგე მხარისათვის ცნობილი იყო, რომ სადავო ფართები რეალურად იმ სახით არ არსებობდა, რაც რეესტრის ჩანაწერებში იყო ასახული და მათ პრაქტიკულად სხვა მესაკუთრეები ჰყავდა. შესაბამისად, მოსარჩელეები კეთილსინდისიერებასა და რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობის პრინციპზე ვერ მიუთითებენ;

რაც შეეხება მ. ძ.-ს „უკანონო მფლობელობის“ საკითხს, აღსანიშნავია, რომ მას სადავო ფართი მფლობელობაში გადაეცა მესაკუთრის – შპს „ი.ს.-ის“ მიერ და იგი ამ ფართს 2005 წლის 16 დეკემბრის №.. ხელშეკრულების საფუძველზე ფლობს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ძ.-ს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არ აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

კასატორის მოსაზრებით, შპს „რ.-თან“ („ი.ს.-თან“) 2005 წლის 16 დეკემბერს გაფორმებული ხელშეკრულება მას ანიჭებდა მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ფლობის უფლებას. გარდა ამისა, კასატორის მოსაზრებით, მოსარჩელეები ვერ იქნებიან მიჩნეულნი კეთილსინდისიერ შემძენებად, ვინაიდან მათთვის ცნობილი იყო, რომ უძრავი ქონების რეალური ფართები არ შეესაბამებოდა რეესტრში არსებულ ჩანაწერებს.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ 2005 წლის 16 დეკემბრის ხელშეკრულება ვერ გახდება უძრავი ქონების მესაკუთრეთა (მოსარჩელეების) უფლებამოსილების შემზღუდველი (მბოჭავი) ხელშეკრულება, ვინაიდან ისინი არ წარმოადგენენ ამ ხელშეკრულების მხარეებს და შესაბამისად, ამ ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეებს.

რაც შეეხება მოსარჩელეების (უძრავი ქონების შემძენების) კეთილსინდისიერების საკითხს, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ საკითხის კვლევაში სასამართლო ვერ შევა, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს არ წარმოადგენს უძრავ ქონებაზე მოსარჩელეების საკუთრების უფლება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ძ.-ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ძ.-ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ მ. ძ.-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, საგადახდო დავალება № 1, გადახდის თარიღი 2014 წლის 24 ივნისი) 70% – 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ზ. ძლიერიშვილი