№ას-709-672-2013 15 მაისი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ.შ.-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – ც.ს.-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მიწის ნაკვეთის რეალური გაყოფის შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა ც.ს.-ემ მოპასუხეების - მ.შ.-ის, ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-სა“ და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ და მოითხოვა:

1. ქ.ბათუმში, მიწის ნაკვეთის რეალური გაყოფის შესახებ 2009 წლის 30 აპრილის შეთანხმების ბათილად ცნობა იმ ნაწილში, რომლითაც მოხდა მიწის ნაკვეთის რეალურ გაყოფაზე შეთანხმება ერთობლივი საქმიანობის ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-სა“ და მ.შ.-ეს შორის;

2. 2009 წლის 30 აპრილის შეთანხმების საფუძველზე საჯარო რეესტრში განხორციელებული სარეგისტრაციო ჩანაწერების ბათილად ცნობა იმ ნაწილში, რომლითაც რეალურად გაიყო მ.შ.-ესა და ამხანაგობა „წ.-ს“ შორის ქ.ბათუმში, №..-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობები.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 4 თებერვლის გადაწყვეტილებით ც.ს.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ც.ს.-ემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილებით:

1. ც.ს.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა;

2. გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

3. ც.ს.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა;

4. ბათილად იქნა ცნობილი ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ის“ თავმჯდომარესა და მ.შ.-ეს შორის ქ.ბათუმში, ..-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის რეალური გაყოფის ნაწილში 2009 წლის 30 აპრილის შეთანხმება;

5. ბათილად იქნა ცნობილი ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ის“ თავმჯდომარესა და მ.შ.-ეს შორის მიწის ნაკვეთის რეალური გაყოფის შესახებ 2009 წლის 30 აპრილის შეთანხმების საფუძველზე საჯარო რეესტრში განხორციელებული ჩანაწერი (საკადასტრო კოდი №...).

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2007 წლის 8 ოქტომბერს, ქ.ბათუმში, ქ....-ში მცხოვრები უძრავი ქონების მესაკუთრეების ნაწილისა და შპს ,,დ.-ის“ მიერ დაფუძნდა ერთობლივი საქმიანობის, ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ი”, რომლის მიზანს წარმოადგენდა ქ.ბათუმში, ქ.№...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის აშენება და ამ სახლში ინდივიდუალიზებული ფართების ამხანაგობის წევრებისათვის საკუთრებაში გადაცემა.

ამხანაგობაში ფიზიკური პირების შენატანს წარმოადგენდა, მათ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება. იურიდიული პირის - შპს ,,დ.ს.კ.-ის” შენატანს წარმოადგენდა ვალდებულებები და მომსახურება, რაც გამოიხატებოდა მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის თავისი რესურსებით აშენებაში და ექსპლოატაციაში მიღების ორგანიზაციული, ტექნიკური და ფინანსური საკითხების გადაწყვეტაში.

იურიდიული პირის - შპს ,,დ.ს.კ.-ის” შენატანის ღირებულება შეადგენდა 300000 ლარს.

2008 წლის 26 სექტემბერს, ინდივიდუალურ ბინათმშენებლობის ამხანაგობას მიუერთდა სს ,,გ-ი” და მოსარჩელე ც.ს.-ე.

ც.ს.-ის შენატანს წარმოადგენდა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება – ქ.ბათუმში, ქ.№..-ში მდებარე 16 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი. აღნიშნული ფართი განთავსებული იყო ამხანაგობისა და თვით ც.ს.-ის საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე.

ც.ს.-ის ამხანაგობაში გაწევრიანების მიზნით, 2008 წლის 26 სექტემბერს ჩატარდა ამხანაგობის საერთო კრება (ოქმი №...), რომლის საფუძველზეც ამხანაგობის თავჯდომარესა და ც.ს.-ეს, ასევე, სს ,,გ-ს” შორის გაფორმდა 2007 წლის 8 ოქტომბრის №... ხელშეკრულებაზე მიერთების ხელშეკრულება, რეესტრის №....

2009 წლის თებერვალში, ქ.ბათუმში... ქ.№...-ში, ამხანაგობა წ.-ს წევრების, მათ შორის, ც.ს.-ის საერთო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების რეგისტრირებულ მონაცემებში განხორციელდა ცვლილება, კერძოდ, დაზუსტდა მიწის ნაკვეთი და მისი ფართი განისაზღვრა 999 კვ.მ-ით.

2009 წლის 30 აპრილს, ქ.ბათუმში, ... ქ.№...-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე, მიწის ნაკვეთსა და შენობა ნაგებობებზე (ს.კ:...) ამხანაგობა ,,წ.-ის” თავმჯდომარე ნ. ხ.-ს, ამავე მიწის ნაკვეთზე განთავსებული უძრავი ქონების - 16.6 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის მესაკუთრე მ.შ.-ესა და ამავე ნაკვეთზე განთავსებული 11.21 კვ.მ და 9.62 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართების მესაკუთრე

სახელმწიფოს წარმომადგენელს შორის გაფორმდა შეთანხმება მიწის ნაკვეთის რეალურად გაყოფის შესახებ.

ამხანაგობა ,,წ.-ს“, მ.შ.-ესა და სახელმწიფოს შორის „მიწის ნაკვეთის რეალურად გაყოფის შესახებ” 2009 წლის 30 აპრილის შეთანხმების საფუძველზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული 999 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობებიდან:

ა. ამხანაგობა ,,წ.-ს“ საკუთრებად დარეგისტრირდა 932 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და 513 კვ.მ შენობა-ნაგებობები;

ბ. სახელმწიფოს საკუთრებად დარეგისტრირდა 38 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობები;

გ. მ.შ.-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა 30 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული 16.6 კვ.მ შენობა-ნაგებობა არასაცხოვრებელი ფართი.

2009 წლის 1 ივლისს, ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ის” წევრების კრების №.. ოქმის საფუძველზე, ამხანაგობა „წ.-ის” მიერ მოხდა ქ.ბათუმში, ქ.№..-ში მდებარე მიწის ნაკვეთში არსებული 932კვ.მ მიწის ნაკვეთის, მასზე განთავსებული ნაგებობების და ქ.ბათუმში, ქ.№..-ში მდებარე 539კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და შენობა-ნაგებობების ერთ საკადასტრო ერთეულად გაერთიანება. გაერთიანების შედეგად, ამხანაგობა წ.-ის საკუთრებაში აღირიცხა 1471კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული 742.4კვ.მ შენობა-ნაგებობები.

მხარეთა ახსნა-განმარტებებით დადგინდა, რომ ამხანაგობის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე რაიმე სახის მშენებლობა არ განხორციელებულა.

ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ის” დაფუძნების შესახებ 2007 წლის 8 ოქტომბრის ხელშეკრულების 6.2 მუხლის თანახმად, თავმჯდომარე ერთპიროვნულად წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში და თავისი კომპეტენციის ფარგლებში დამოუკიდებლად დებს გარიგებებს და ხელშეკრულებებს.

ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ის” დაფუძნების შესახებ ხელშეკრულების 2007 წლის 8 ოქტომბრის 6.1 მუხლის თანახმად, ამხანაგობის თავმჯდომარეა ნ. ხ.-ი.

ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ის” დაფუძნების შესახებ 2007 წლის 8 ოქტომბრის ხელშეკრულების 6.4 მუხლის თანახმად, ამხანაგობის თავმჯდომარე, მხოლოდ ამხანაგობის წევრთა კრების მიერ მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე დებს შემდეგ გარიგებებს: ამხანაგობის დამფუძნებელთა საერთო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გასხვისება და ვალდებულებებით დატვირთვა, სესხისა და კრედიტების აღება.

მ.შ.-ე არ წარმოადგენდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ის” წევრს.

სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე, მხარეებმა დაადასტურეს ის ფაქტი, რომ მიწის ნაკვეთის რეალურად გაყოფის შესახებ, 2009 წლის 30 აპრილის ხელშეკრულების საფუძველზე, მ.შ.-ის საკუთრებაში დარეგისტრირებული 30კვ.მ მიწის ნაკვეთი, გარდა მ.შ.-ის საკუთრებაში არსებული 16.6კვ.მ არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა-ნაგებობისა, რეალურად მოიცავდა იმ შენობა-ნაგებობის ნაწილსაც, რომელიც ც.ს.-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას წარმოადგენდა და რომელიც ც.ს.-ემ, როგორც ამხანაგობის წევრმა, შეიტანა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ის” საკუთრებაში.

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს აჭარის რეგიონული ექსპერტიზის დეპარტამენტის საინჟინრო ექსპერტიზის №... დასკვნის თანახმად, ქ. ბათუმში, ქ.№...-ში მდებარე მ.შ.-ის უძრავი ქონების მიწის ნაკვეთის საკადასტრო ნახაზი, რომელიც მოამზადა ინდმეწარმე გ. კ.-ემ, არ შესაბამებოდა ადგილზე არსებულ ფაქტობრივ მდგომარეობას, რადგან მ. შ.-ის საკუთრებაში არსებულ 16.60კვ.მ შენობის მარჯვნივ, მომიჯნავე მხარეს, წ.-ის ქუჩის მიმდებარედ უნდა ყოფილიყო თავისუფალი სივრცე 8.30კვ.მ ფართობით, რაც სრულიად ათვისებული იყო მომიჯნავე შენობის პერიმეტრით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, თავისუფალი სივრცე მ.შ.-ის საკუთრებაში არსებულ 16.60კვ.მ შენობასა და მის მარჯვნივ, მომიჯნავედ არსებულ შენობას შორის არ არსებობდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 930-932-ე მუხლებზე, რომელთა თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს წერილობით ან ზეპირად. მონაწილეებმა უნდა შეიტანონ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესატანები. თუ ხელშეკრულებით არ არის განსაზღვრული შესატანის ოდენობა, თითოეული მონაწილე მოვალეა შეიტანოს იგი თანაბრად. შესატანი შეიძლება შეტანილ იქნეს როგორც ქონებით, ასევე მომსახურების გაწევით. თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, შესატანები წარმოადგენს წარმოადგენს მონაწილეთა საერთო საკუთრებას.

ზემომითითებული ნორმებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ი” წარმოადგენდა სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის საფუძველზე შექმნილ ამხანაგობას, სადაც ც.ს.-ემ, როგორც ამხანაგობის წევრმა, ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში შეიტანა ინდივიდუალური უძრავი ქონება – ქ.ბათუმში, ქ.№...-ში მდებარე 16კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი და შენატანის განხორციელებით გახდა ამხანაგობის ქონების თანამესაკუთრე, კერძოდ, ქ.ბათუმში, ქ.№...-ში მდებარე 999კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული 513კვ.მ შენობა-ნაგებობების თანამესაკუთრე.

სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის თანახმად, როდესაც უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, ადასტურებს, რომ ეს უფლება საზიაროა.

საქმის მასალებით ირკვეოდა და არც მხარეებს შორის სადავოს არ წარმოადგენს ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ქ.ბათუმში, ქ№...-ში მდებარე 999კვ.მ მიწის ნაკვეთი 2009 წლის 30 ივნისის მდგომარეობით წარმოადგენდა ამხანაგობა ,,წ.-ის”, მ.შ.-ის და სახელმწიფოს საერთო საკუთრებას, რომელზეც განლაგებული იყო შენობა-ნაგებობები. შენობა-ნაგებობებიდან, ამხანაგობა ,,წ.-ის” ინდივიდუალურ საკუთრებას წარმოადენდა 513კვ.მ ფართი, მ.შ.-ის საკუთრებას – 16.6კვ.მ ფართი, ხოლო სახელმწიფოს საკუთრებაში ირიცხებოდა 9.62კვ.მ ლიტერ „კ-სა” და 11.21კვმ ლიტ. „ჟ-ში”

მდებარე არასაცხოვრებელი ფართები.

სამოქალაქო კოდექსის 957-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და 959-ე მუხლის მიხედვით, საზიარო საგნის ცალკეული მოწილის თანხმობის გარეშე, არ შეიძლება სარგებლობის წილზე მისი უფლების შემცირება. თითოეულ მოწილეს შეუძლია განკარგოს თავისი წილი, ხოლო საზიარო საგნის განკარგვა ხდება მხოლოდ ერთობლივად. ამავე კოდექსის 961-ე მუხლის 1-ლი ნაწილისა და 963-ე მუხლის მიხედვით, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე, ვინაიდან, ქ.№...-ში მდებარე 999კვ.მ მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა ამხანაგობა ,,წ.-ის”, მ.შ.-ისა და სახელმწიფოს საერთო საკუთრებას, საზიარო უფლების ნატურით გაყოფისათვის აუცილებელი იყო თითოეული მოწილის, მათ შორის, ამხანაგობა ,,წ.-ის” თანხმობა და ღირებულების შემცირების გარეშე, საზიარო საგნის ერთგვაროვან ნაწილებად დაყოფის შესაძლებლობა.

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს აჭარის რეგიონული ექსპერტიზის დეპარტამენტის საინჟინრო ექსპერტიზის №... დასკვნითა და მხარეთა განმარტებებით ირკვეოდა, რომ „მიწის ნაკვეთის რეალურად გაყოფის შესახებ” 2009 წლის 30 აპრილის სადავო ხელშეკრულებით არ მომხდარა საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა (ნატურით გამოყოფა), ვინაიდან, მ.შ.-ისათვის გამოყოფილი 30კვ.მ მიწის ნაკვეთი, არ მოიცავდა თავისუფალ მიწის ნაკვეთს და რეალურად მოიცავდა ც.ს.-ის მიერ ამხანაგობის საკუთრებაში შეტანილი, ინდივიდუალური საკუთრების შენობა-ნაგებობის ნაწილს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სადავო გარიგებით მოხდა არა საზიარო ქონების ნატურით გამოყოფა, არამედ ამხანაგობის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ქონების (16.6კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის ნაწილის) მესამე პირზე განკარგვა, რაც სამოქალაქო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენდა. ამ გარემოების გათვალისწინებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ 2009 წლის 30 აპრილის ხელშეკრულებით არ მომხდარა ამხანაგობის ქონების გასხვისება – არასწორი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თუ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივად უძღვებიან საქმეებს და წარმოადგენენ ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში. ყოველი გარიგების დადებისას საჭიროა ხელშეკრულების ყველა მონაწილის თანხმობა. თუ ხელშეკრულებით ამხანაგობის საქმეების გაძღოლა დაკისრებული აქვს ერთ-ერთ მონაწილეს, საეჭვოობისას ის წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში და მის მიერ დადებული გარიგებები ნამდვილია. ამავე კოდექსის 59-ე მუხლის თანახმად, ბათილია კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული აუცილებელი ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება, ასევე ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისთვის საჭიროა ნებართვა. საცილო გარიგება ბათილია მისი დადების მომენტიდან, თუკი იგი შეცილებული იქნება. შეცილება ხორციელდება ხელშეკრულების მეორე მხარის მიმართ. შეცილების უფლება აქვს დაინტერესებულ პირს.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ ამხანაგობა „წ.-ის” თავმჯდომარეს, ნოდარ ხიმშიაშვილს სრული უფლებამოსილება გაჩნდა 2009 წლის 30 აპრილს მ.შ.-ესთან დაედო შეთანხმება საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების რეალური გაყოფის შესახებ. საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებით, 2007 წლის 8 ოქტომბრის ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ის” დაფუძნების შესახებ ხელშეკრულების 6.4 მუხლით ირკვეოდა, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარეს, მხოლოდ ამხანაგობის წევრთა კრების მიერ მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე შეეძლო ამხანაგობის დამფუძნებელთა საერთო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების განკარგვის (რეალური გაყოფის) თაობაზე გარიგების დადება. ვინაიდან, საქმეში არ არსებობდა ამხანაგობის წევრთა კრების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, თანხმობა იმის თაობაზე, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარეს, ნოდარ ხიმშიაშვილს, ამხანაგობის საერთო საკუთრების 999კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან მესამე პირზე – მ.შ.-ეზე ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაეცა მიწის ნაკვეთის ნაწილი მასზედ განთავსებული შენობა-ნაგებობით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ „მიწის ნაკვეთის რეალურად გაყოფის შესახებ” 2009 წლის 30 აპრილის ხელშეკრულება გასაჩივრებულ ნაწილში დადებული იყო სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის, 957-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და 959-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით, რაც ამავე კოდექსის 59-ე მუხლის შესაბამისად, ბათილი იყო. შესაბამისად, საფუძვლიანი იყო ც.ს.-ის სარჩელის მოთხოვნა, რომელიც შეეხებოდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ის” თავმჯდომარესა და მ.შ.-ეს შორის 2009 წლის 30 აპრილს გაფორმებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობას, ქ.ბათუმში, ...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის რეალური გაყოფის ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ.შ.-ემ.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მტკიცება იმის თაობაზე, რომ მიწის ნაკვეთის რეალურად გაყოფის შესახებ 2009 წლის 30 აპრილის შეთანხმების საფუძველზე მ.შ.-ეს საკუთრებაში გადაეცა არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა-ნაგებობის ნაწილი, რომელიც წარმოადგენდა ც.ს.-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას და სადავო გარიგებით მოხდა ამ ქონების მესამე პირზე განკარგვა. კასატორი მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 932-ე მუხლზე და განმარტავს, რომ 2008 წლის 26 სექტემბრის ხელშეკრულებით ც.ს.-ე შეუერთდა რა ამხანაგობა „წ.-ს“, მისი შენატანი უძრავი ქონება – ქ.ბათუმში, ქ.№...-ში მდებარე 16 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი გახდა ამხანაგობის საერთო საკუთრება და მოსარჩელეს აღარ გააჩნდა ამ ქონებაზე ინდივიდუალური საკუთრება;

სააპელაციო სასამართლომ ერთმანეთისგან არ განასხვავა ორი სხვადასხვა სახის სამართალურთიერთობა – თანასაკუთრებიდან წილის გამოყოფა და გასხვისება. სასამართლომ, სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად არასწორად გამოიყენა ერთობლივი საქმიანობის შესახებ 2007 წლის 8 ოქტომბრის ხელშეკრულების 6.4 მუხლი, რომლის თანახმად, ამხანაგობის წევრთა კრების გადაწყვეტილება საჭირო იყო მხოლოდ ისეთი გარიგებების დადებისას, რომლებიც შეეხებოდა ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გასხვისებას;

სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია, თუ როგორ უნდა განხორციელდეს წილთა დარეგისტრირება საჯარო რეესტრში. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია მ.შ.-ის საკუთრების უფლება. გარიგების დადებამდე, რომელიც სააპელაციო სასამართლომ ბათილად ცნო, მ.შ.-ე ამხანაგობა „წ.-სა“ და სახელმწიფოსთან ერთად წარმოადგენდა 999კვ.მ მიწის თანამესაკუთრეს. ამჟამად, სახელმწიფოს უცვლელად რჩება რეალური წილის გამოყოფის შედეგად მიღებული 38კვ.მ მიწის ფართობი. ამხანაგობა „წ-ის“ საკუთრებად აღრიცხულია 1471კვ.მ მიწის ნაკვეთი. სააპელაციო სასამართლომ არ განმარტა, თუ რომელი და რა ოდენობის ფართის თანამესაკუთრედ უნდა დარეგისტრირდეს მ.შ.-ე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ.შ.-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2007 წლის 8 ოქტომბერს ფიზიკურმა პირებმა - მ. ნ.-მა, ზ.ა.-ემ, გ.ს.-მა, მ. ს.-მა, ნ. ჩ.-ამ, მ. ჩ.-მა, ს. ქ.-ემ, ა. თ.-მა, ნ.ხ.-მა, ლ.ა ც.-ემ, შ. ბ.-ემ, ნ. ზ.-ემ, ც. ბ.-ემ და შპს „დ.ს.კ.-ამ“ დადეს ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება და დააფუძნეს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ი“, რომლის მიზანს წარმოადგენდა ქ.ბათუმში, ქ.№...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის აშენება და ამ სახლში ინდივიდუალური ფართების ამხანაგობის წევრების საკუთრებაში გადაცემა (იხ. ს.ფ. 20-31);

2008 წლის 26 სექტემბრის მიერთების ხელშეკრულებით ინდივიდუალურ ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „წ.-ს“ მიუერთდა ც.ს.-ე, რომლის შენატანს ამხანაგობაში წარმოადგენდა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება – ქ.ბათუმში ქ.№....-ში მდებარე 16 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი (იხ. ს.ფ. 36-42);

საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, ქ.ბათუმში, ქ.№...-ში მდებარე 999 კვ.მ მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა ამხანაგობა „წ.-ის“, მ.შ.-ისა და სახელმწიფოს საერთო საკუთრებას, ხოლო მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობებიდან 513კვ.მ წარმოადგენდა ამხანაგობა „წ.-ის“ საკუთრებას, 16.6 კვ.მ - მ.შ.-ის საკუთრებას, 11.21 კვ.მ და 9.62 კვ.მ კი - სახელმწიფოს საკუთრებას (იხ. ს.ფ. 47, 75, 78, 80);

30.04.2009 წელს ამხანაგობა „წ.-ის“ თავმჯდომარე ნ. ხ.-ს, მ.შ.-ესა და სახელმწიფოს შორის დაიდო „მიწის ნაკვეთის რეალური გაყოფის შესახებ“ შეთანხმება (იხ. ს.ფ. 71-74), რომლის მიხედვით:

ა. 931.1 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული 513 კვ.მ ფართის შენობა-ნაგებობები განისაზღვრა ამხანაგობა „წ.-ის“ საკუთრებად;

ბ. 30.1 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული 16.6 კვ.მ ფართის შენობა-ნაგებობა განისაზღვრა მ.შ.-ის საკუთრებად;

გ. 37.8 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული 20.83 კვ.მ ფართის შენობა-ნაგებობა განისაზღვრა სახელმწიფოს საკუთრებად.

საკასაციო სასამართლო, უპირველესად, ყურადღებას მიაქცევს დავის საგანზე - მოსარჩელის მოთხოვნაზე და მოსარჩელის მიერ დასახელებულ მოპასუხეთა წრეზე, კერძოდ, მოსარჩელე ც.ს.-ე მოითხოვს „მიწის ნაკვეთის რეალური გაყოფის შესახებ“ 30.04.2009 წლის შეთანხმების ბათილად ცნობას მხოლოდ იმ ნაწილში, რომლითაც საზიარო უფლების გაუქმების შედეგად საერთო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გარკვეული ნაწილი განისაზღვრა ამხანაგობა „წ.-ისა“ და მ.შ.-ის საკუთრებად. სარჩელით ირკვევა ასევე, რომ მოსარჩელეს მოპასუხეებად დასახელებული ჰყავს ამხანაგობა „წ.-ი“ და მ.შ.-ე.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმე გვაქვს სავალდებულო თანამონაწილეობასთან, ანუ იმ შემთხვევასთან, როდესაც მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, შეუძლებელია საქმის განხილვა ამ ურთიერთობის ყველა სუბიექტის მონაწილეობის გარეშე. განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან მოსარჩელე მოითხოვდა უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ შეთანხმების ბათილად ცნობას, იგი ვალდებული იყო მოპასუხეებად საქმეში ჩაება ამ შეთანხმების ყველა მონაწილე. ეს დასკვნა გამომდინარეობს საერთო საკუთრებისა და საზიარო უფლებების შინაარსიდან.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში სარჩელი არ იყო აღძრული საერთო უფლების ყველა თანამონაწილის მიმართ, სააპელაციო სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი გამოეტანა გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს ასევე, რომ კანონით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობისას დასაშვებია საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე ამ უფლების მესაკუთრეთა შეთანხმების მთლიანად და არა ნაწილობრივ ბათილად ცნობა. ეს დასკვნა ეფუძნება, ერთ-ერთ საქმეზე უზენაესი სასამართლოს მიერ სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის განმარტებას, კერძოდ, საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ საზიარო უფლების გაუქმება, როდესაც ეს ხდება ნატურით გაყოფის გზით, ნიშნავს თანასაკუთრების რეჟიმიდან ინდივიდუალური საკუთრების რეჟიმზე გადასვლას, ანუ დაუშვებელია საზიარო საგანი ისე გაიყოს, რომ ნივთის გარკვეულ ნაწილზე ვრცელდებოდეს ინდივიდუალური საკუთრება, ხოლო სხვა ნაწილზე საერთო საკუთრება (იხ. სუსგ, 31.07.2014წ., საქმეზე #ას-67-65-2014). განსახილველ შემთხვევაში, „მიწის ნაკვეთის რეალური გაყოფის შესახებ“ 30.04.2009 წლის შეთანხმების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის შემთხვევაში ვიღებთ სწორედ ისეთ ვითარებას, როდესაც საზიარო საგნის ნაწილზე სახელმწიფოს რჩება ინდივიდუალური საკუთრება, ხოლო ამ ნივთის სხვა ნაწილზე საერთო საკუთრება ექნებათ ამხანაგობა „წ.-სა“ და მ.შ.-ეს.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს ასევე იმ გარემოებას, რომ ბუნდოვანია მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, კერძოდ, გაურკვეველია, თუ რა სამართლებრივი შედეგის მიღწევა სურს მას ზემოხსენებული „შეთანხმების“ ბათილად ცნობით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ც.ს.-ის სარჩელი - „მიწის ნაკვეთის რეალური გაყოფის შესახებ“ 30.04.2009 წლის შეთანხმების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის თაობაზე უსაფუძვლოა და არ ექვემდებარება დაკმაყოფილებას.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, ხსენებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე, კერძოდ, პალატას მიაჩნია, რომ მ.შ.-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ც.ს.-ის სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა.

ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად, აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

მითითებული ნორმის მიხედვით, იმ შემთხვევაში, როდესაც საკასაციო სასამართლო გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი ვალდებულია, შეცვალოს სასამართლო ხარჯების განაწილებაც. ამ დროს მხედველობაში მიიღება არა მარტო საკასაციო საჩივრისათვის გადახდილი ბაჟი, არამედ, ის ხარჯებიც, რომლებიც გაიღეს მხარეებმა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში საქმეთა განხილვისას.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით ირკვევა, რომ მ.შ.-ეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარი (იხ. ს.ფ. 328).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან ც.ს.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ამ უკანასკნელს, როგორც წაგებულ მხარეს, კასატორის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. მ.შ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. ც.ს.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. ც.ს.-ეს მ.შ.-ის სასარგებლოდ დაეკისროს ამ უკანასკნელის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300.00 ლარის გადახდა;

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე