№ას-845-809-2014 22 მაისი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ.ბ.-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ა.ბ.-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა გ.ბ.-მა მოპასუხე ა.ბ.-ის მიმართ და მოითხოვა საზიარო უფლების გაუმება ქ.თბილისში, ხ...-ის .ქ. N....-ში მდებარე 497კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და მასზე განლაგებულ N01 და N02 შენობა-ნაგებობებზე.

იმავე სასამართლოში შეგებებული სარჩელი აღძრა ა.ბ.-მა მოპასუხე გ.ბ.-ის მიმართ და მოითხოვა საზიარო უფლების გაუქმება ქ.თბილისში, ხ.-ის ქ.№...-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე და უძრავი ქონების ორ თანაბარ ნაწილად გაყოფა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილებით:

1. გ.ბ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა;

2. ა.ბ.-ის შეგებებული სარჩელი ასევე არ დაკმაყოფილდა;

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ.ბ.-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 ივნისის განჩინებით:

1. გ.ბ.-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

2. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება;

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საქმეზე წარდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ.თბილისში ხ...-ის .ქ. N....-ში მდებარე უძრავი ნივთი წარმოადგენდა გ.ბ.-ისა და ა.ბ.-ის თანასაკუთრებას.

გ.ბ.-ი ფაქტობრივად ფლობდა ქ.თბილისში, ხ...-ის .ქ. N....-ში მდებარე 108კვ.მ ფართის შენობა-ნაგებობას.

თანამესაკუთრეების, გ. და ა.ბ.-ების სარგებლობაში არსებული განაშენიანებისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთი ღობით ან სხვა მყარი ნაგებობით გამიჯნული არ იყო. მხარეებს შორის არ არსებობდა არც შეთანხმება მიწის ნაკვეთით სარგებლობის წესის განსაზღვრის თაობაზე.

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს საინჟინრო ექსპერტიზის N... დასკვნის თანახმად, ქ.თბილისში, ხ...-ის .ქ. N....-ში, გ. და ა.ბ.-ების სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთისა და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობიდან საზიარო უფლების გაუქმება შესაძლებელი იყო (დანართი N3 და დანართი N4). გაყოფის ასეთ შემთხვევაში, გ.ბ.-სა და ა.ბ.-ს შენობა-ნაგებობის საერთო ფართიდან შეხვდებოდათ 1/2-1/2 წილის შესაბამისი 64.4-64.4კვ.მ ფართები, ხოლო განაშენიანებისაგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთიდან 1/2-1/2 წილის შესაბამისი 168.7-168.7კვ.მ ფართები. იმ შემთხვევაში, თუ შენობა-ნაგებობაზე და განაშენიანებისგან თავისუფალ მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლების გაუქმება ზემოაღნიშნული წესის შესაბამისად მოხდებოდა, მაშინ აუცილებელი იქნებოდა ჩატარებულიყო რიგი სარეკონსტრუქციო სამუშაოები.

გ.ბ.-მა სააპელაციო საჩივრით სადავოდ გახადა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ საერთო სარგებლობაში არსებული 497კვ.მ მიწის ფართი მხარეებს შორის ფაქტობრივად არ იყო გამიჯნული.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლსა და 105-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ღობით ან რაიმე მყარი ნაგებობით გამიჯვნის ფაქტი. ამასთან, საქმეში არ მოიპოვებოდა იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ თანამესაკუთრეებს შეთანხმების საფუძველზე განსაზღვრული ჰქონდათ მიწის ნაკვეთით სარგებლობის წესი და ისინი წლების განმავლობაში სარგებლობდნენ წინასწარ შეთანხმებული მიწის ნაკვეთის შესაბამისი ნაწილით.

სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით, არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები ანდა თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამავე კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საერთო (თანაზიარი, წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 963-ე მუხლის ანალიზი ცხადყოფს, რომ საზიარო უფლების მესაკუთრეს ნატურით გაყოფით შეუძლია საზიარო უფლების გაუქმება, თუმცა, ამ სამოქალაქო უფლების განხორციელებამ არ უნდა შელახოს არც თანამესაკუთრეთა და არც მესამე პირთა ინტერესები.

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში შემოწმების შედეგად დაასკვნა, რომ სააპელაციო საჩივრის პრეტენზია დაუსაბუთებელი იყო, ვინაიდან, ადგილი არ ჰქონდა გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ საფუძვლებს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ.ბ.-მა.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისად, ნაკვეთები იმიჯნება იმის მიხედვით თუ ვინ, როდიდან, რა ოდენობის ფართით სარგებლობდა. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა აღნიშნული გარემოება მხედველობაში არ მიიღეს.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. გ.ბ.-ი მის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული შენობითა და მიწის ნაკვეთით არ ლახავდა მოპასუხე ა.ბ.-ის, როგორც მესაკუთრის უფლებებს. ეს უკანასკნელი თავისუფლად ფლობდა და სარგებლობდა თავისი ქონებით. გ.ბ.-ი არ ლახავდა არც სხვა მესამე პირთა ინტერესებს.

კონკრეტულ შემთხვევაში, მხარეებს ფაქტობრივი ფლობით ეკავათ ერთმანეთისაგან ფაქტობრივად გამიჯნული მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების არათანაბარი წილები, რომლებზეც სამოქალაქო კოდექსის 954-ე მუხლი ვერ გავრცელდებოდა და თანაბრად ვერ გაიყოფოდა.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი და მიუთითა, რომ საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

კონკრეტულ შემთხვევაში, მხარეთა მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთები ტოლ ნაწილებად, ერთი და იმავე ღირებულების ნაკვეთებად ზემოაღნიშნული მიზეზების გამო ვერ დაიყოფოდა. ამით მათ არ ერთმეოდათ ერთგვაროვანი ფუნქცია, ჰქონოდათ აუცილებელი ერთგვაროვანი სამეურნეო დანიშნულება. აუცილებელი გზით შესაძლებელი იყო ამ ნაკვეთების დაკავშირება ცენტრალურ გზასთან და სხვადასხვა კომუნიკაციის საშუალებებთან.

სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის დანაწესი არ გულისხმობს იმას, რომ შეუძლებელია ნივთის ნაწილზე საზიარო უფლების გაუქმება. იმ შემთხვევაში, თუ საზიარო უფლების საგანი ნივთის ნაწილია, შესაძლებელია, მასზეც გაუქმდეს საზიარო უფლება, თუკი აღნიშნული საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე. სააპელაციო სასამართლომ ეს მოსაზრება დაუკავშირა სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლს, რომლის თანახმადაც, ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი არ შეიძლება იყოს ცალკე უფლების ობიექტი.

კასატორმა პრეტენზია გამოთქვა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზეც. სააპელაციო სასამართლომ განჩინების ფაქტობრივი დასაბუთებისას აღნიშნა, რომ გ. და ა.ბ.-ების სარგებლობაში არსებული, განაშენიანებისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთი ღობით ან სხვა სახის მყარი ნაგებობით გამიჯნული არ იყო და მხარეთა შორის არც შეთანხმება არსებობდა მიწის ნაკვეთით სარგებლობის წესით განსაზღვრის თაობაზე. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, კასატორმა მიუთითა, რომ ჯერ კიდევ რეზო და ა.ბ.-ებმა მიაღწიეს ზეპირ შეთანხმებას, რომ მიწის ნაკვეთის დასავლეთის მხარე და შენობის ირგვლივ ეზო იქნებოდა რ. ბ.-ის სარგებლობაში, ხოლო მიწის ნაკვეთის აღმოსავლეთის მხარე და შონობის ირგვლივ ეზო იქნებოდა ა.ბ.-ის სარგებლობაში. ასევე, გ.ბ.-ი მარცხენა (ე.ი. დასავლეთის) მხარეს სარგებლობს შენობა-ნაგებობითა და ეზოთი, ა.ბ.-ი შენობა-ნაგებობით და ეზოთი მარჯვენა (ე.ი. აღმოსავლეთის) მხარეს სარგებლობდა. გ.ბ.-ს თავის მხარეს მიწის ნაკვეთი შემოღობილი ჰქონდა მავთულის ბადით, რომელიც მას ა.ბ.-ის მიწის ნაკვეთისგან ჰყოფდა. მიწის ნაკვეთებსა და შენობა-ნაგებობებში სამხრეთ-აღმოსავლეთის მხრიდან შემოდიოდა საავტომობილო გზა, როლითაც ორივე მხარე სარგებლობდა. მხარეთა შენობა-ნაგებობები ერთმანეთისგან კედლით იყო გამიჯნული. გ.ბ.-ს უფრო მეტი შენობა-ნაგებობა ეკავა, ვიდრე ა.ბ.-ს. როცა კასატორი აშენებდა ფართს თავის მხარეს, ა.ბ.-ს აღნიშნულზე პრეტენზია არ გამოუთქვამს.

განსახილველ საკასაციო საჩივარს კასატორმა თან დაურთო მტკიცებულებები – N3, N4 და N5 ფოტოილუსტრაციები.

საკასაციო საჩივარში კასატორი შუამდგომლობს მის მიერ წარდგენილი ფოტოილუსტრაციების (N3, N4, N5) მტკიცებულებად მიღებისა და საქმეზე დართვის თაობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ.ბ.-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ, 30.10.2013წ., საქმე #ას-439-415-2013).

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ.ბ.-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ე. ა.-ლის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

საქმის მასალებით ირკვევა, რომ კასატორი შუამდგომლობს მის მიერ წარდგენილი ფოტოილუსტრაციების (N3, N4, N5) მტკიცებულებად მიღებისა და საქმეზე დართვის თაობაზე.

ზემოხსენებულ შუამდგომლობებთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 406-ე მუხლზე, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის 1-ლი ნაწილსა და 411-ე მუხლზე, რომელთა თანახმადაც, დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება, შეგებებული სარჩელის შეტანა და ხარჯების განსაზღვრა საკასაციო სასამართლოში დაუშვებელია; საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში; საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ საქმის გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს მიერ საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

ზემომითითებული მუხლების შინაარსიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილების მხოლოდ იურიდიულ მხარეს, კანონი კრძალავს საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითებას და ახალი მტკიცებულებების წარდგენას. კანონმდებელი ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს, საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, რამდენადაც აღნიშნული შეუთავსებელია საკასაციო სასამართლოს უფლებამოსილებასთან. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო, რომელიც არ წარმოადგენს საქმის არსებითად განმხილველ სასამართლოს, მოკლებულია შესაძლებლობას, მიიღოს ახალი მტკიცებულებები.

ამდენად, შუამდგომლობის ავტორის თხოვნა საკასაციო სასამართლოს მიერ მოცემულ საქმეზე მტკიცებულებათა მიღების და საქმეზე დართვის შესახებ, არ გამომდინარეობს მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობის მოთხოვნებიდან და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებები უნდა დაუბრუნდეს კასატორს, რადგან როგორც ზემოთ აღინიშნა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის 1-ლი ნაწილიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულება ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული, მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე თანდართული მტკიცებულებები – №3, №4 და №5 ფოტოილუსტრაციები, რომლებიც განთავსებულია მე-2 ტომში, ს.ფ. 127-დან ს.ფ. 137-ის ჩათვლით

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ.ბ.-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. გ.ბ.-ის შუამდგომლობა საკასაციო საჩივარზე თანდართული მტკიცებულებების (№3, №4 და №5 ფოტოილუსტრაციების) საქმეზე დართვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

3. კასატორ გ.ბ.-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე თანდართული მტკიცებულებები – №3, №4 და №5 ფოტოილუსტრაციები (ტომი 2, ს.ფ. 132-137).

4. კასატორ გ.ბ.-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ე. ა.-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 5 აგვისტო, საგადახდო დავალება № ....) 70% – 210 ლარი;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე