საქმე №ას-1021-979-2014 22 ივნისი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სსიპ შ.ს–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.ს–ი (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხეები _ გ.ნ., შ.ქ.სა და მ-მ–ის ს.ბ. ბ.

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 24 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ნ ა წ ილ ი:

თ.ს–მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სსიპ შ.ს–ის, შ.ქ. და მ.თ.ს.ბ–სა და გ.ნ–ის მიმართ ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ სსიპ შ.ს–ის 2011 წლის 11 ნოემბრის ბრძანებიდან ავტომანქანა „ვაზ 21213-ის“ (სახელმწიფო ნომრით #WMW …) ამორიცხვისა და მოძრავი ნივთის ყადაღისაგან გათავისუფლების მოთხოვნით.

სსიპ შ.ს–მა და შ.ქ.და მ-მ–ის ს.ბ–მ სარჩელი არ ცნეს, ხოლო გ.ნ–მა სასამართლო სხდომაზე ცნო სარჩელი.

გორის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თ.ს–ის სარჩელი სსიპ შ.ს–ის, სსიპ შ.ს–ის, შ.ქ. და მ.თ.ს.ბ–სა და გ.ნ–ის მიმართ შ.ს–ის 2011 წლის 11 ნოემბრის ბრძანებიდან ავტომანქანის ამორიცხვისა და მისი ყადაღისაგან გათავისუფლების თაობაზე დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შ.ს–მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 24 ივლისის განჩინებით სსიპ შ.ს–ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება ავტომანქანა „ვაზ 21213-ის“ (სახელმწიფო სარეგისტრაციო ნომრით WNW–..) გ.ნ–სადმი კუთვნილების შესახებ. ამ კუთხით სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 105-ე მუხლებზე, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველ პუნქტზე და განმარტა, რომ ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ სარჩელზე მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს.

მოცემულ შემთხვევაში, დგინდებოდა, რომ 2003 წლის 10 მაისს გიორგი ნინოშვილმა თ.ს–ის სახელზე გასცა ავტომანქანის მინდობილობა განკარგვის უფლებით, რის საფუძველზეც ამ უკანასკნელს ავტომანქანა „ვაზ 21213“ (სახელმწიფო სარეგისტრაციო ნომრით WNW–...) მფლობელობასა და სარგებლობაში გადაეცა, მინდობილ მესაკუთრეს უფლება მიენიჭა, ემართა და განეკარგა ავტომანქანა, ამასთან, გადაეცა სხვა პირებისთვის შემდგომი გადანდობის (მათ შორის განკარგვის) უფლებით;

2013 წლის 29 აპრილის თბილისის საქალაქო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით თ.ს. ცნობილ იქნა ავტომანქანა „ვაზ 21213-ის“, სახ.ნომრით WNW–..., მესაკუთრედ;

მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი .... ელექტრონული საჯარიმო ქვითრით დასტურდებოდა, რომ 2012 წლის 11 დეკემბრის მდგომარეობით სადავო ავტომანქანით სარგებლობდა მოსარჩელე, რომლის სახელზეც გამოიწერა ჯარიმა, ხოლო საქარე მინაზე დატოვებული საჯარიმო ქვითრით (სამართალდარღვევის ოქმი #....) დაკისრებული ჯარიმა 2011 წლის 30 სექტემბერს გადახდილ იქნა თ.ს–ის მიერ, ისევე, როგორც ავტომობილის აირბალონიანი მოწყობილობის #.... მოწმობით დასტურდებოდა, რომ სადავო ავტომანქანაზე ბუნებრივი აირის ბალონი დამონტაჟდა 2005 წელს, რომლის ღირებულებაც მოსარჩელემ გადაიხადა.

ამ გარემოებათა გათვალისწინებით სასამართლო მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელემ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულების წარდგენა, რომლითაც დასტურდება სადავო ნივთზე მისი საკუთრების უფლება.

ასეთ პირობებში, საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი გადავიდა მოპასუხე სსიპ შ.ს–ის მხარეზე, რომელმაც მოსარჩელის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს თავისი იმ პოზიციის დასადასტურებლად, რომ სადავო მოძრავი ნივთი არ ეკუთვნოდა მოსარჩელეს, დაუპირისპირა „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლი, რაც სასამართლომ არ გაიზიარა და მიუთითა „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, ნორმატიულ აქტს უკუძალა აქვს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს პირდაპირ არის დადგენილი ამ ნორმატიული აქტით.

„საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლი მიღებული იყო 2009 წლის 17 ივლისს და არ შეიცავდა რაიმე მითითებას მიღებამდე წარმოშობილ ურთიერთობებზე მისი მოქმედების გავრცელების თაობაზე. განსახილველ საქმეზე კი, თ.ს–ს ავტომობილზე საკუთრების უფლება წარმოეშვა 2003 წლის 10 მაისს, როდესაც „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლი არ იყო მიღებული.

სასამართლომ დამატებით განმარტა, რომ ზემოაღნიშნული დროისათვის ავტომობილის სავალდებულო რეგისტრაციას ითვალისწინებდა „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლი, რომლის რეგულირების სფეროს, სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით, წარმოადგენდა საქართველოს ტერიტორიაზე საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. აღნიშნული უზრუნველყოფის ერთ-ერთი აუცილებელი პირობა იყო „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული მოთხოვნა, რომლის განხორციელება წარმოადგენდა საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფისათვის ერთ-ერთ აუცილებელ პირობას და არა ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველს. პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 186-ე, 158-ე, 477-ე მუხლებით და ჩათვალა, რომ 2003 წლის 10 მაისს გ. ნ–ის მიერ თ.ს–ის სახელზე გაცემული მინდობილობა ავტომანქანის განკარგვის უფლებით, თავისი არსით წარმოადგენდა აღნიშნული ავტომანქანის თაობაზე დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებას, რომლის საფუძველზეც, თ.ს–მა ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე საკუთრების უფლება მოიპოვა.

„სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 21–ე მუხლის პირველი პუნქტის, 28-ე მუხლის პირველი პუნქტის, მე-40 მუხლის პირველი პუნტის, 32-ე მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების თანახმად, პალატამ მიიჩნია, რომ სარჩელი საფუძვლიანი იყო და არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების წინაპირობები.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შ.ს–მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე და 385-ე მუხლების მოთხოვნები, შესაბამისად, სახეზეა მიღებული განჩინების გაუქმების ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ და „ე¹“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საფუძვლები. სააპელაციო სასამართლომ ყოველგვარი არგუმენტის გარეშე გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, ამასთან, არა გაითვალისწინა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული სათანადო მტკიცებულებების საქმეში არარსებობის ფაქტი.

შ.ს–ის 2011 წლის 11 ნოემბრის #052-814 ბრძანებით, საგადასახადო კოდექსის 241-ე მუხლის შესაბამისად, ყადაღა დაედო გ.ნ–ის ქონებას. ყადაღის დადების საფუძველს წარმოადგენდა საგადასახადო კოდექსის 238-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ და კასატორსა და აღსრულების ეროვნულ ბიუროს შორის 2011 წლის 14 აპრილს გაფორმებული ხელშეკრულების მე-2 პუნქტი. კასატორის განმარტებით, გ.ნ–ის ქონებაში, შსს მომსახურების სააგენტოს ამონაწერის თანახმად, შედიოდა სადავო ავტომანქანა.

კასატორმა მიუთითა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის ... ბრძანების 42-ე მუხლზე, „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლზე, სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლზე და განმარტა, რომ, მიუხედავად გ.ნ–ის მიერ მოსარჩელის სახელზე განკარგვის უფლებით მინდობილობის გაცემისა, მესაკუთრედ კვლავ გ.ნ. მიიჩნევა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლისა და 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები: ჯარიმის ქვითრები, ავტომობილის აირბალონის მოწყობის მოწმობა მის მესაკუთრედ მიჩნევისათვის საკმარისი არ არის. კასატორის მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 50-ე და 319-ე მუხლების შესაბამისად, მხარეთა შორის გარიგების დადება უნდა დადასტურებულიყო „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი ფორმით და ამ ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება, სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის შესაბამისად, ბათილია. ამგვარი მტკიცებულებები კი, მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა არ ემყარება საპროცესო ნორმებს და არსებობს განჩინების გაუქმების საფუძველი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სსიპ შ.ს–ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

პალატა ყურადღებას გაამახვილებს კასატორის ძირითად პრეტენზიებზე, კერძოდ:

სსიპ შ.ს. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმებას იმ საფუძვლით მოითხოვეს, რომ მოსარჩელეს აღსრულების საგანზე საკუთრების უფლება არ წარმოშობია, რადგანაც „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლის შესაბამისად, ქონება მოვალის სახელზე ირიცხება და მხარეთა შორის ნივთზე საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ გარიგების არსებობის შემთხვევაშიც კი, ეს გარიგება ბათილია, რადგანაც არ აკმაყოფილებს „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილ გარიგების ფორმას. თავის მხრივ, სააპელაციო პალატამ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნები.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სსიპ შ.ს–ს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებების საწინააღმდეგოდ, არ წარმოუდგენია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული დასაშვები და დასაბუთებული შედავება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს განსახილველი საკითხის თაობაზე დამკვიდრებულ ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკაზე. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა შემდეგი: „საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები ამომწურავადაა დადგენილი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით, რომელიც ერთმანეთისაგან განასხვავებს მოძრავ და უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის სამართლებრივ რეჟიმს. ამავე კოდექსის 186-197-ე მუხლებით განსაზღვრულია რა მოძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის საფუძვლები, ეს წესები თანაბრად ვრცელდება ყველა მოძრავ ნივთზე და იგი არ ადგენს მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად სავალდებულო რეგისტრაციას“ (იხ. სუსგ-ებები: №ას-914-954-2011, 27 ოქტომბერი, 2011 წელი; №ას-658-625-2014, 5 დეკემბერი, 2014 წელი).

მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად იხელმძღვანელა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტითა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით და მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის სწორად განაწილების, ასევე მტკიცებულებათა სწორი ანალიზით მართებულად დაადგინა მოსარჩელის საკუთრების უფლება ყადაღადადებულ ნივთზე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-40 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება ნიშნავს მოვალის ქონების აღწერას, მესაკუთრისათვის ქონების განკარგვის – ნებისმიერი ფორმით გასხვისების, დაგირავების, მასზე ქირავნობისა და იჯარის ხელშეკრულებების დადების – აკრძალვის გამოცხადებას ანდა ქონების შესანახავად გადაცემას. აღმასრულებელი ყადაღადადებულ ნივთებს აღნუსხავს ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში. აღნიშნული ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ ყადაღა შეიძლება, დაედოს მხოლოდ მოვალის კუთვნილ მოძრავ ქონებას. ამავე კანონის 32-ე მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების თანახმად, თუ მესამე პირი ამტკიცებს, რომ მას აღსრულების საგანზე გააჩნია უფლება, მაშინ იმ სასამართლოში, რომლის სამოქმედო ტერიტორიაზედაც ხდება აღსრულება, მესამე პირს შეუძლია აღძრას სარჩელი. ასეთ სარჩელს სასამართლო განიხილავს სასარჩელო წარმოების წესით (სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ). სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ წარედგინება მოვალესა და კრედიტორს. აღნიშნული დანაწესი იცავს იმ პირთა უფლებებს, რომელთა საკუთრების ობიექტი გარკვეული ცდომილების შედეგად მიიჩნევა მოვალის ქონებად (აღსრულების საგნად). ასეთ ვითარებაში აღსრულების საგანზე უფლების მქონე მესამე პირი სარგებლობს უფლებამოსილებით, აღძრას სასამართლოში სარჩელი მოვალისა და კრედიტორის წინააღმდეგ და მოითხოვოს ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლება.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არ აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას სსიპ შ.ს–ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შ.ს–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

პ. ქათამაძე