საქმე №ას-296-283-2015 4 ივნისი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ.ო. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ე.რ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – 2011 წლის 26 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ე.რ–მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ს.ო–ის, მ.ო–სა და მ.ო–ის ს.ო–სა და მ.ო–თვის 11 400 ევროს დაკისრების, ს.ო–სა და მ.ო–ს შორის 2011 წლის 26 დეკემბერს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და ნასყიდობის საგანზე ს.ო–ის საკუთრების უფლების აღდგენის მოთხოვნით.

ს.ო–მა სარჩელი ნაწილობრივ ცნო, ხოლო მ.ო–მა და მ.ო–ამ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ე.რ–ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ს.ო–ს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 11 020.9 ევროს ეკვივალენტი ეროვნული ლარის გადახდა, ხოლო მ.ო–ათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისა და 2011 წლის 26 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 26 თებერვლის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც მოპასუხეებს: მ.ო–სა და მ.ო–ს აეკრძალათ მათ საკუთრებაში არსებული გარდაბანში, სოფელ ..... მდებარე უძრავი ქონების გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს.ო–მა, ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სასარგებლოდ 667 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება მოითხოვა.

ამავე გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა ე.რ–მა, რომლითაც სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილებით ს.ო–ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ე.რ–ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და უძრავი ქონების შესაბამისი წილის ს.ო–ზე აღრიცხვის მოთხოვნებზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმდა და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი 26.12.2011წ. ს.ო–სა და მ.ო–ს შორის გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება და გარდაბანში, სოფელ ..... მდებარე უძრავი ქონების (საკადასტრო კოდი .....) 1/4 საკუთრების უფლებით აღირიცხა ს.ო–ის სახელზე, ასევე, გაუქმდა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტი იმ ნაწილში, რომლითაც მ.ო–ს აეკრძალა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა, დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით ს.ო. ცნობილ იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტითა და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ მისთვის ინკრიმინირებულ მართლსაწინააღმდეგო ბრალეულ ქმედებაში;

კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის თანახმად, ს.ო–მა ე.რ–გან ისესხა 16 000 ევრო, ხოლო სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დატვირთა ყალბი მონაცემების საფუძველზე თითქოს თავისი კუთვნილი ქონება. ს.ო. ე.რ–ის მოტყუებით დაეუფლა რა დიდი ოდენობის თანხას, მიღებული თანხა მართლსაწინააღმდეგოდ მიისაკუთრა. ს.ო–ის მიერ ჩადენილი დანაშაულებრივი ქმედებით დაზარალებულს მიადგა 16 000 ევროს ოდენობის მატერიალური ზიანი.

მოპასუხე ს.ო–ის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება, ასევე, მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის დადასტურებულად იქნა მიჩნეული. ამასთან, მიყენებული ზიანის ოდენობა - 16 000 ევრო იყო.

საქმეში წარმოდგენილი მ.ო–სა და ე.რ–ის მიერ 30.10.2011წ. შედგენილი ხელწერილის თანახმად, მ.ო–მ, როგორც ს.ო–ის მეუღლემ, ე.რ–ს გადასცა ს.ო–ის ვალის _ 23 000 აშშ დოლარის ნაწილი 6 000 აშშ დოლარი. ხელწერილის თანახმად, დარჩენილი 17 000 აშშ დოლარის დაბრუნების ვადა შეთანხმებული იქნებოდა თავად ს.ო–თან. თავის მხრივ, ე.რ. ვალდებულებას იღებდა, არ შეექმნა პრობლემები ს.ო–სა და პროკურატურას შორის გაფორმებულ საპროცესო შეთანხმებასთან დაკავშირებით;

სასამართლოს შეფასებით, ხელწერილში ცალსახად იყო აღნიშნული, რომ მ.ო–მ, როგორც ს.ო–ის მეუღლემ, გადასცა ე.რ–ს ს.ო–ის ვალის ნაწილი _ 6 000 აშშ დოლარი. ამასთან, ხელწერილში მიეთითა, რომ დარჩენილი თანხის დაბრუნების ვადა შეთანხმებული იქნებოდა თავად ს.ო–თან. ხელწერილით დასტურდებოდა მხოლოდ კრედიტორის მიერ თანხის მიღების ფაქტი და მ.ო–ს არ უკისრია ფულადი ვალდებულების შესრულება კრედიტორ ე.რ–ის წინაშე;

02.12.2011წ. ს.ო–მა ე.რ–ს გადასცა 1 000 აშშ დოლარი;

ს.ო–ის ვალდებულების შესასრულებლად 30.10.2011წ. გადახდილია 6 000 აშშ დოლარი, ხოლო 02.12.2011წ. _ 1 000 აშშ დოლარი. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ 30.10.2011წ. და 02.12.2011წ. ვალდებულების შესრულების დროისათვის აშშ დოლარის ევროსთან ოფიციალური გადაცვლითი კურსის შესაბამისად, ს.ო–ს გადახდილი ჰქონდა 4 979,1 ევრო, შესაბამისად, ზიანის თანხიდან 16 000 ევროდან ასანაზღაურებელი დარჩა 11 020,9 ევროს ეკვივალენტი ლარი. სასამართლოს აღნიშნული დაანგარიშება აპელანტებს სადავო არ გაუხდიათ.

23.12.2011წ. მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, გარდაბანში, სოფელ .... მდებარე უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდი .....) 23.12.2011წ. თანასაკუთრების უფლებით დარეგისტრიდა ი. ი–ს, მ.ო–ას, მ.ო–სა და ს.ო–ის სახელზე;

26.12.2011წ. ს.ო–სა და მ.ო–ს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც ს.ო–მა გარდაბანში, სოფელ ..... მდებარე უძრავი ქონებიდან (საკადასტრო კოდი .....) მისი კუთვნილი ¼ 5 000 ლარად მიჰყიდა მ.ო–ს. 26.12.2011წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეძენილი საკუთრების უფლება აღირიცხა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში და მ.ო–ის სახელზე დარეგისტრირდა უძრავი ქონების ½;

მ.ო. არის ს.ო–ის შვილი;

26.12.2011წ. ს.ო–სა და მ.ო–ს შორის გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებით მის კონტრაჰენტებს იმთავითვე არ ჰქონდათ განზრახვა, რომ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყოლოდა, გარიგებების დადების მიზანი იყო, მის მონაწილეებს ხელი შეეშალათ მოსარჩელის წინაშე ვალდებულების შესრულებისათვის;

სასამართლომ ამ თვალსაზრისით, მხედველობაში მიიღო ის გარემოება, რომ სადავო ხელშეკრულება წარმოადგენდა ახლო ნათესავებს, მამასა და შვილს შორის დადებულ გარიგებას, რომელიც გაფორმებული იყო ე.რ–თვის ვალის ნაწილის დაბრუნებისა და ს.ო–ის მიმართ გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანიდან მოკლე პერიოდში და უძრავი ქონების საჯარო რეესტრში აღრცხვიდან რამდენიმე დღეში. პალატამ არ გაიზიარა მხარის მსჯელობა ზიანის თანხის ნაწილის _ 7 000 აშშ დოლარისა და 5 000 ლარის ოდენობით ჯარიმის ს.ო–ის ოჯახის წევრების სახსრებით ანაზღაურების თაობაზე, რადგანაც აღნიშნული გარემოება საქმის მასალებით დადასტურებული არ იყო, ამასთან, დადასტურების შემთხვევაშიც, აღნიშნული არ მიუთითებდა ნასყიდობის ხელშეკრულების კონტრაჰენტების განზრახვაზე, რომ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყოლოდა. უდავო იყო, რომ ს.ო–ის შესასრულებელი ვალდებულების თაობაზე ცნობილი იყო მისი ოჯახის წევრებისა და, მათ შორის, მ.ო–თვისაც, რომელთანაც გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, პალატამ დასაბუთებულად მიაჩნია მსჯელობა, რომ ს.ო–მა მოსალოდნელი ქონებრივი პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდების მიზნით გააფორმა ნასყიდობის ხელშეკრულება შვილთან და უძრავი ქონებიდან ს.ო–ის კუთვნილი წილი აღირიცხა მ.ო–ის სახელზე.

სასამართლოს შეფასებით, სარჩელის საგანს წარმოადგენდა დელიქტური ვალდებულების შესრულება. ამ თვალსაზრისით სასამართლომ მიუთითა კოდექსის 317-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 992-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ პირს ზიანის ანაზღაურება ეკისრება, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები: ზიანი, ქმედების მართლწინააღმდეგობა, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის და ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობა.

ს.ო–ის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება, ასევე, მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის დადასტურებული იყო, ასევე დადგენილი იყო, რომ ასანაზღაურებელი დარჩა 11 020,9 ევროს ეკვივალენტი ლარი, რომლის ს.ო–თვის დაკისრება, სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საფუძვლიანად იქნა მიჩნეული.

პალატის შეფასებით, არ არსებობდა ს.ო–ის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგანაც საქმეში წარმოდგენილი კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი გამოტანილი იყო ს.ო–ის წინააღმდეგ და აღნიშნული განაჩენით დადგენილი იყო ს.ო–ის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება, ასევე მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის რაც გამორიცხავდა აპელანტის არგუმენტაციის გაზიარებას, რომ მასთან ერთად ე.რ–ისათვის ზიანის მიყენების ვალდებულება სოლიდარულად ეკისრებათ სხვა პირებსაც, რომლებიც ასევე უნდა ყოფილიყვნენ დასახელებული მოპასუხეებად.

სამოქალაქო კოდექსის 463-ე და 464-ე მულების შესაბამისად, ასევე არ იქნა გაზიარებული ე.რ–ის მსჯელობა სოლიდარული ვალდებულებიდან გამომდინარე ს.ო–თან ერთად აღნიშნული თანხის მ.ო–თვის დაკისრების თაობაზე, ამ თვალსაზრისით პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობას, რომ ე.რ–სა და მ.ო–ს შორის ვალდებულებითი ურთიერთობის არარსებობის პირობებში, კრედიტორი არ იყო უფლებამოსილი, ს.ო–თან ერთად სოლიდარულად მოეთხოვა მ.ო–გან ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების შესრულება.

სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე მუხლებით, 56-ე მუხლის პირველი ნაწილით და განმარტა, რომ მოჩვენებითი გარიგების დროს ხელშეკრულების მონაწილეებს არ სურთ იმ შედეგის დადგომა, რაც ამ გარიგებათა დანიშნულებიდან გამომდინარეობს. მოსაჩვენებლად იქცევა ამ გარიგების მონაწილე ნების გამოვლენის ყველა სუბიექტი.

26.12.2011წ. ს.ო–სა და მ.ო–ს შორის გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებით მის კონტრაჰენტებს იმთავითვე არ ჰქონდათ განზრახვა, რომ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყოლოდა, გარიგებების დადების მიზანი იყო მის მონაწილეებს ხელი შეეშალათ მოსარჩელის წინაშე ვალდებულების შესრულებისათვის, რის გამოც 26.12.2011წ. ს.და მ.ო–ებს შორის გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, როგორც მოჩვენებით დადებული გარიგება, ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი და ნასყიდობის საგანზე უნდა აღმდგარიყო ს.ო–ის საკუთრების უფლება.

სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ს.ო. ასევე მოითხოვდა გადაწყვეტილების წინმსწრები 20.12.2013წ. საოქმო განჩინების გაუქმებას, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა შუამდგომლობა მტკიცებულების გამოთხოვის თაობაზე, თუმცა სასამართლომ ჩათვალა, რომ არ არსებობდა ამ საოქმო განჩინების გაუქმების საფუძველი. განჩინება ფაქტობრივ-სამართლებრივი თვალსაზრისით დასაბუთებული და კანონიერი იყო და სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ განჩინების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ.ო–მა, მოითხოვა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში მისი გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა არასრული შეფასება და ამ გზით სადავო ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად დადგენა. კასატორმა მიუთითა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 4.1-4.6 პუნქტებით დადგენილ გარემოებებზე და აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს საქმის განხილვის არც ერთ ეტაპზე სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ ს.ო–ს არასოდეს უმუშავია, არ ჰქონია შეხება კომლთან, იგი მუდმივად ცხოვრობდა რუსეთის ფედერაციაში და კომლის საქმეებს უძღვებოდა მისი შვილი _ მ.ო. ნიშანდობლივია, რომ კასატორის მეუღლემ მოსარჩელეს გადაუხადა 6 000 აშშ დოლარი, კასატორმა _ 1 000 აშშ დოლარი, სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით მოპასუხეს ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაკისრებული ჰქონდა ჯარიმა _ 5 000 ლარი, რომლის გადაუხდელობის შემთხვევაში, სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში დაბრუნება ემუქრებოდა, სწორედ ამ მიზნით გაასხვისა ს.ო–მა კომლში საკუთარი წილი _ 1/4. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის დარღვევით სასამართლომ მ.ო. სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 187-ე მუხლების საწინააღმდეგოდ, მიიჩნია არაკეთილსინდისიერ შემძენად.

სასამართლომ ასევე არასწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლით, რადგანაც უდავოა, რომ ს.ო–მა ჩაიდინა თაღლითობა, ხოლო მოსარჩელეს საკუთარი უფლების დასაცავად ქონებაზე ყადაღის დადება არ გამოუყენებია, რაც ამ ქონების გასხისების შესაძლებლობას გამორიცხავდა, შესაბამისად, ნივთის გასხვისება დასაშვები იყო, საყურადღებოა, რომ ს.ო. იმყოფებოდა რუსეთის ფედერაციაში და სანოტარო ბიუროში, წარმომადგენლის მეშევეობით დადო ნასყიდობის ხელშეკრულება, სადაც განხორციელდა თანხის _ 5 000 ლარის გადახდაც, ამდენად გარიგებას მოჰყვა იურიდიული შედეგი _ შემძენის საკუთრების უფლება აღირიცხა საჯარო რეესტრში, ამასთანავე, სამართლებრივი აქტი არავის გაუუქმებია. სააპელაციო პალატამ მხოლოდ შინაგან რწმენაზე დაყრდნობით მიიჩნია სადავო გარიგება მოჩვენებითად, მაშინ, როდესაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების თანახმად, მოსარჩელე გარიგების მოჩვენებითად მიჩნევისათვის მიუთითებდა მხოლოდ იმას, რომ მის მიმართ არსებული ვალდებულების შესრულებისაგან თავის არიდების მიზნით ხელშეკრულება მოპასუხემ დადო შვილთან. მოსარჩელე ვერ ასაბუთებს საკუთარ პოზიციას, რამდენადაც ს.ო. იყო უმუშევარი, მას ბიუჯეტის სასარგებლოდ ჰქონდა დაკისრებული ჯარიმა, მოსარჩელეს გადაუხადა თანხის ნაწილი _ 7 000 აშშ დოლარი. სადავო ხელშეკრულებაში მითითებულია ფასი, რომელიც გადაცემულია ნოტარიუსის თანდასწრებით, ამასთან, გარიგება შეესაბამება სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 185-ე, 50-ე, 477-ე მუხლების მოთხოვნებს.

კასატორმა მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ მტკიცებულებად წარმოდგენილი განაჩენი გამოტანილია საქმის არსებითი განხილვის გარეშე, რომლის საფუძველზეც კასატორს უნდა გადაეხადა ჯარიმა. ეს თანხა მიიღო ქონების რეალიზაციის გზით, სხვაგვარად გაუმართლებელი იქნებოდა მოსარჩელისათვის 7 000 აშშ დოლარის გადახდა, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ კასატორი უმუშევარია, რაც მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ.ო–ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

კასატორი სადავოდ ხდის გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნებს მ. და ს.ო–ებს შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში. ამ თვალსაზისით სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ დასკვნებს, რომ ოჯახის წევრებს შორის დადებული გარიგება მოსარჩელის მიმართ არსებული ვალდებულების შესრულების თავიდან არიდებას ემსახურებოდა, ამასთანავე, მტკიცებულებათა არარსებობის გამო, არ იქნა გაზიარებული აპელანტ ს.ო–ის პოზიცია, მიყენებული ზიანის ნაწილის _ 7 000 აშშ დოლარისა და ჯარიმის _ 5 000 ლარის ს.ო–ის ოჯახის წევრების სახსრებით ანაზღაურების თაობაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

კასატორი გადაწყვეტილების გაუქმებას ძირითადად იმ საფუძვლით მოითხოვს, რომ სადავო ხელშეკრულების დადება სისხლის სამართლის საქმეზე დაკისრებული ჯარიმის გადახდას ემსახურებოდა და ამ კუთხით მიუთითებს მხოლოდ გარიგების კანონთან ფორმალური შესაბამისობის ნიშნებზე, იმგვარად, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უსწორობის ნაწილში წარმოადგენს მხოლოდ ზოგადი ხასიათის პრეტენზიას სასამართლოს მხრიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნების დარღვევის თაობაზე.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). დასახელებული ნორმის აღწერილობითი ნაწილი იძლევა მოჩვენებითი გარიგების იურიდიულ დეფინიციას და ნორმით გათვალისწინებული შედეგის მიმართ გადამწყვეტია მხოლოდ და მხოლოდ მხარეთა ნამდვილი ნება, ანუ მათ არ უნდა სურდეთ იმ სამართლებრივი შედეგის მიღწევა, რასაც გარიგება ითვალისწინებს, არამედ ამ გარიგების დადება ემსახურება სხვა, მათ შორის მესამე პირის მიმართ ვალდებულების შესრულებისათვის თავის არიდებას. თავის მხრივ, მოჩვენებითი გარიგება, როგორც წესი, ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, ყოველთვის შეესაბამება ამ ტიპის გარიგების დადებისათვის კანონით დადგენილ წესსა და პირობებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სახეზე გვექნებოდა ამავე კოდექსის ზოგადი თუ კერძო ნაწილით განსაზღვრული გარიგების ბათილად ცნობის საფუძვლები.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, რადგანაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან. ერთ-ერთ საქმეზე საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ განმარტა შემდეგი: „ამ მხრივ მეტად დიდი მნიშვნელობა გააჩნია პრეზუმფციებისა და მტკიცების ტვირთის სწორად განსაზღვრას. მითითებული გარემოებების დადასტურება ეკისრება პირს, რომელიც ითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას, რადგან თუნდაც მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლება, ევალება მოსარჩელეს. მაგრამ იმ შემთხვევაში, როდესაც გარიგება იდება ნათესავებს (მაგალითად, მამა-შვილს შორის) ან სხვა ოჯახის წევრებს შორის, უნდა ვივარაუდოთ, რომ ოჯახის წევრებისათვის ცნობილია არსებული ვალდებულებების თაობაზე და, ასევე, მათი ოჯახის წევრის მიერ ქონებრივი პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდების თაობაზე (იხ. პრტაქტიკა უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 30 აპრილის №ას-571-879-09 განჩინება). სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ ჯ. ტ-ს არა აქვს შესრულებული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება სს „ა. დ. თ-ის“ მიმართ. იმ პერიოდში, როდესაც სს „ა. დ. თ.“ ითხოვდა ჯ. ტ-ან ვალდებულების შესრულებას, ამ უკანასკნელმა განკარკა თავის საკუთრებაში არსებული ქონება და მიჰყიდა თავისი ოჯახის წევრებს. ამ ვითარებაში ჯ. ტ-ს მიერ შვილისათვის (თ. ტ-ის) ნივთის მიყიდვა შეიძლება მიუთითებდეს მხარეთა კეთილ ნებაზე და განპირობებული იყოს გარკვეული აუცილებლობით, მაგრამ ზუსტად, რომ თ. ტ-ს ეკისრება ტვირთი, ამტკიცოს ის, თუ რამ განაპირობა და რა აუცილებლობა არსებობდა ამ ხელშეკრულებების დადების ჯ. ტ-ის მიერ ვალდებულების შესრულების მონაკვეთში.“ (იხ. სუსგ № ას-1439-1357-2012, 1 ივლისი, 2013 წელი).

ამდენად, საკასაციო პალატა არაა უფლებამოსილი დაუშვას მ.ო–ის საკასაციო საჩვარი რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მითითებული ნორმის თანახმად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით დ.ნ–ის მიერ მ.ო–ის სახელით 2015 წლის 31 მარტს N0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ.ო–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ მ.ო–ს (პ/#..........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით დ.ნ–ის მიერ მ.ო–ის სახელით 2015 წლის 31 მარტს N0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური