საქმე №ას-338-323-2015 11 ივნისი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ქ.ჯ. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს „თ.“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს „თ–მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ქ.ჯ–ის მიმართ მიწოდებული ელექტროენერგიის ღირებულების _ 4 438,18 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და დაუსაბუთებლობის გამო მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 7 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სს „თ–ს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, ქ.ჯ–ს სს „თ–ს“ სასარგებლოდ დაეკისრა 4 438,18 ლარის გადახდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 იანვრის განჩინებით ქ.ჯ–ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო, რომ 28.09.2012წ. ქ.ჯ–მ მიმართა სს „თ–ს“ შემდეგი განცხადებით: „გამაჩნია (აბონენტის #.....) მოხმარებული ელექტროენერგიის დავალიანება 3 815.00 ლარი. გთხოვთ, სს „თ–ში“ დადგენილი წესების შესაბამისად, დავალიანება გამიწილვადოთ 120 თვეზე, ხოლო ყოველთვიური გადასახდელი მინიმალური პორცია განმისაზღვროთ 31.79 ლარით“;

28.09.2012წ. ქ.ჯ–სა და სს „თ–ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება დავალიანების რესტრუქტურიზაციის შესახებ, რომლითაც მხარეები შეთანხმდნენ სს „თ–ს“ მიმართ არსებული დავალიანების - 3 815 ლარის 120 თვეზე გადანაწილებისა და ყოველთვიურად გადასახდელი პორციის ოდენობის თაობაზე. ხელშეკრულებით განისაზღვრა, რომ გადანაწილებული თანხის გადახდა უნდა დაწყებულიყო 2012 წლის ოქტომბრიდან;

აბონენტის ბრუნვის ისტორიის თანახმად, №.... აბონენტს სს „თ–ს“ მიმართ 28.04.2014წ. მდგომარეობით ერიცხებოდა მიმდინარე დავალიანება 1195,40 ლარი, ასევე, გადანაწილებული ვალი _ 3242,78 ლარი, სულ _ 4 438,18 ლარი;

მოსარჩელის განმარტებით, 3 242.78 ლარი წარმოადგენდა 28.09.2012წ. ქ.ჯ–სა და სს „თ–სს“ შორის გაფორმებული დავალიანების რესტრუქტურიზაციის შესახებ ხელშეკრულებით განსაზღვრული 3 815 ლარიდან ნარჩენ დავალიანებას, 1 195.40 ლარი კი, მას შემდეგ წარმოშობილ მიმდინარე დავალიანებას. აბონენტის ბრუნვის ისტორიით დგინდებოდა, რომ დავალიანების რესტრუქტურიზაციის შესახებ ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ _ 28.09.2012წ., ჩვეულებრივ ხორციელდებოდა №.... აბონენტის ელექტროენერგიით მომარაგება და შესაბამისად, აბონენტს ნარჩენ დავალიანებასთან ერთად ერიცხებოდა მოხმარებული ელექტროენერგიის საფასურიც;

სააპელაციო საჩივარი ეფუძნებოდა იმ გარემოებას, რომ ქ.ჯ. არ წარმოადგენდა №... აბონენტს, რამეთუ აბონენტად ბრუნვის ისტორიაში მითითებული იყო „ფ. ე“.

პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ ქ.ჯ. წარმოადგენდა სს „თ–ს“ მიმართ №.... აბონენტზე რიცხული დავალიანების გადახდაზე ვალდებულ პირს, რადგან მოპასუხემ 28.09.2012წ. ხელშეკრულებით ნებაყოფლობით აღიარა, რომ გააჩნია მოხმარებული ელექტროენერგიის დავალიანება 3 815.00 ლარი და გამოავლინა ნება მისი ეტაპობრივად გადახდის თაობაზე, პალატის შეფასებით, სწორედ მას უნდა გადაეხადა ამ ვალის აუნაზღაურებელი ნაწილი.

რაც შეეხებოდა აბონენტზე რიცხულ მიმდინარე დავალიანებას, სასამართლოს შეფასებით, მოპასუხეს ასევე ეკისრებოდა მისი ანაზღაურება. პალატის მითითებით, 28.09.2012წ. ხელშეკრულებაში ქ.ჯ–ის საცხოვრებელი ადგილი ემთხვეოდა აბონენტის საცხოვრებელ მისამართს - ……., ამდენად, ქ.ჯ., რომელიც წარმოადგენდა ..... ქ. კორპ ......ში მცხოვრებ პირს და ხელშეკრულებით თავს აღიარებდა ამ მისამართზე მიწოდებული ელ.ენერგიის დავალიანების გადახდაზე ვალდებულ პირად, ასევე, როცა საქმეში არ მოიპოვებოდა მტკიცებულება ვალდებულების აღიარების შემდეგ საცხოვრებელი ადგილის შეცვლის თაობაზე, მიჩნეული უნდა ყოფილიყო ამ მისამართზე მიწოდებული ელ.ენერგიის ღირებულების გადახდაზე ვალდებულ სუბიექტად.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 341-ე მუხლის პირველი ნაწილით და განმარტა, რომ ვალის არსებობის აღიარება ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობისაგან დამოუკიდებლად ქმნის ახალ მოთხოვნას. მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობა შეიძლება სადავოც კი იყოს, ვალის არსებობის აღიარება მაინც წარმოშობს შესრულების ვალდებულებას, ხოლო კრედიტორს ანიჭებს მოთხოვნის უფლებას. სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლით გათვალისწინებული ვალის აღიარება იმით განსხვავდება ნებისმიერი სხვა ფორმით გათვალისწინებული მოთხოვნის აღიარებისაგან, რომ იგი ახალი ხელშეკრულებაა და არა სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში ნების გამოვლენა. ამდენად, იგი ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის დადგენილ ყველა პირობას უნდა აკმაყოფილებდეს, პირველ რიგში კი, სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის მოთხოვნებს, ანუ მხარეები უნდა შეთანხმდნენ ყველა არსებით პირობაზე. ვალის არსებობის აღიარებად ხელშეკრულების შეფასება, თანმდევი სამართლებრივი შედეგებით, ინდივიდუალურია და ერთმნიშვნელოვნად, ხელშეკრულების შინაარსიდან უნდა მომდინარეობდეს, კერძოდ, ვალის არსებობის ხელშეკრულებით პირი უნდა აღიარებდეს გარკვეულ ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობას და კისრულობდეს მისი შესრულების ვალდებულებას.

სასამართლოს შეფასებით, საქმეში წარმოდგენილ 28.09.2012წ. ხელშეკრულებაში დაცული იყო ყველა აღნიშნული პირობა: მითითებულია ვალდებულების მოცულობა, მისი შესრულების ნება და შესრულების წესი (ვალდებულების ნაწილ-ნაწილ შესრულებაზე შეთანხმება).

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლზე, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 18.09.2008წ. №.. დადგენილებით დამტკიცებულ „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ 3.1, 9.1, 9.7 მუხლებზე და აღნიშნა, რომ №.... აბონენტს სს „თ–ს“ მიმართ 28.04.2014წ. მდგომარეობით ერიცხებოდა ვალი _ 4 438.18 ლარი და ამ დავალიანებაზე ვალდებული სუბიექტი იყო მოპასუხე, შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა სარჩელი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ.ჯ–მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და სს „თ–ს“ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არასაკმარისადაა დასაბუთებული. გაურკვეველია, სასამართლომ რატომ დააკმაყოფილა სს „თ–ს“ სარჩელი და რატომ არ დააკმაყოფილა ქ.ჯ–ის სააპელაციო საჩივარი. სრულიად გაუგებარია, სად დგას მრიცხველი და სად ცხოვრობს ქ.ჯ.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რის გამოც ელექტრომრიცხველით განსაზღვრული თანხის გადახდა მოუწევს სხვა პირს, რომელიც არც ვალდებულია, გადაიხადოს იგი და არც იმ ქონების მესაკუთრეს წარმოადგენს, სადაც განთავსებულია მრიცხველი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ქ.ჯ–ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ დასკვნას, რომ მოპასუხემ, სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით, წერილობითი ხელშეკრულებით აღიარა ვალდებულების არსებობა და ხელშეკრულება შინაარსობრივად სრულად შეესაბამებოდა სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის, ასევე „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ 3.1, 9.1, 9.7 მუხლების მოთხოვნებს, ხოლო ის ფაქტი, რომ ვალის აღიარების ავტორი არ ცხოვრობდა სადავო მისამართზე, მოპასუხეს სათანადო მტკიცებულებებით არ დაუსაბუთებია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო საჩივრის შესწავლით ირკვევა, რომ კასატორი არ ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების დასკვნას ვალდებულების არსებობის თაობაზე, თუმცა კასატორს არა თუ დასაბუთებული შედავება, არამედ, დადგენილი გარემოებების საწინააღმდეგო პრეტენზიაც არ წარმოუდგენია, შემოიფარგლა ზოგადი მითითებით კანონის არასწორი გამოყენებისა და ვალდებული პირის არასწორად განსაზღვრის თაობაზე.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო სამართლის მიზნებისათვის, კანონმდებლობა ადგენს დასაშვები მტკიცებულებების ნუსხას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. დასახელებული ნორმა წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ზოგად, პროცესუალურ სტანდარტს და ადგენს ვალდებულ პირს, რომელმაც მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტი სათანადო გარემოებებზე მითითებითა და დასაშვები მტკიცებულებების წარდგენით უნდა დაადასტუროს. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა, როგორც ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულების გაქარწყლება, ისე ამ აღიარების შემდგომ წარმოშობილი დავალიანების გასტუმრებაზე მისი ვალდებულების არარსებობის დადასტურება, თუმცა მას ამ კუთხით დასაბუთებული მტკიცება არ შეუთავაზებია სასამართლოსათვის, ხოლო ის გარემოება, რომ აბონენტად სხვა პირი იყო მითითებული, საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების ანალიზით მართებულად არ ჩათვალა სააპელაციო პალატამ ქ.ჯ–ის ვალდებულებისაგან გათავისუფლების უალტერნატივო წინაპირობად.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ქ.ჯ–ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით თ.წ–ის მიერ 2015 წლის 21 აპრილის N021 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ.ჯ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ქ.ჯ–ს (პ/N.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) თამარ წერეთლის მიერ 2015 წლის 21 აპრილის N021 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური