საქმე №ას-342-327-2015 18 ივნისი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ.პ. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.ქ., ნ.გ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 28 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ.ქ–მა და ნ.გ–მ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში გ. და ე.პ–ის მიმართ მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან ქ.თბილისში, ...... მდებარე #1 კორპუსის #17 ბინის გამოთხოვის მოთხოვნით.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 16 აპრილის გადაწყვეტილებით ნ.ქ–ისა და ნ.გ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, გ.პ–ისა და ე.პ–ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა უძრავი ქონება მდებარე ქ.თბილისში, ..... კორპუსში მდებარე #17 ბინა და მოსარჩელეებს გადაეცათ გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 28 იანვრის განჩინებით ე. და გ.პ–ების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცმულ შემთხვევაში, აღძრული იყო ვინდიკაციური სარჩელი, შესაბამისად, მისი საფუძვლიანობის შესამოწმებლად უნდა დადგინდეს შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

1. მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე;

2. მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი;

3. მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება სამივე გარემოების არსებობა, სარჩელი საფუძვლიანია.

ქ.თბილისში, ...... კორპუსში მდებარე ბინა #17 საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში რეგისტრირებული იყო მოსარჩელე ნ.ქ–ისა და ნ.გ–ის სახელზე თანასაკუთრების უფლებით;

ნ.გ–მ შეიცვალა გვარი და ამჟამად იგი არის გ-ფ.;

საჯარო რეესტრის ამონაწერებით დგინდებოდა, რომ უძრავ ნივთზე ნ.ქ–ის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი იყო 10.04.2007წ. ნასყიდობის ხელშეკრულება, ხოლო ნ.გ. ფ–ის საკუთრების უფლება წარმოშობილი იყო 28.09.2012წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე;

როგორც ნ.ქ–ის, ისე ნ.გ.ფ–ის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი გაბათილებული არ ყოფილა, ხოლო, სასამართლოს განმარტებით, წინამდებარე სარჩელის მოთხოვნის ფარგლებში ვერ იქნებოდა განხილული მოსარჩელეთა საკუთრების უფლების წარმოშობის კანონიერების საკითხი.

მოპასუხეები (აპელანტები) ფლობენ ნ.ქ–ისა და ნ.გ–ის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ უძრავ ქონებას;

მოპასუხეებს არა ჰქონდათ სადავო ნივთის ფლობის უფლება.

სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო პროცესი (მე-4 მუხლის თანახმად) აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს, უფლებებთან ერთად, აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს.

პალატამ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის 20.03.1952წ. დამატებითი ოქმის პირველ მუხლზე, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 172-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 312-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ რაიმე მტკიცებულება, რაც სადავო ნივთის მოპასუხეთა ფლობის უფლებაზე მიუთითებდა, საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა და ასეთის არსებობაზე მოპასუხეები ვერ მიუთითებდნენ, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლისა. როგორც გ. და ე. პ–ის შესაგებელი, ისე სააპელაციო საჩივარი, ძირითადად შეიცავდა მსჯელობას უძრავი ქონების წინა მესაკუთრეების მიერ განხორციელებულ არამართლზომიერ ქმედებებზე საკუთრების უფლების მოსაპოვებლად, რაც შეეხება უშუალოდ მოპასუხეთა ფლობის მართლზომიერებასა და აღნიშნულის დამადასტურებელ მტკიცებულებებს, ასეთზე გ. და ე. პ–ები ვერ უთითებდენ.

სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელეთა სახელზე სადავო ბინაზე რეგისტრირებული ჩანაწერი მათი საკუთრების უფლების თაობაზე გაუქმებული არ იყო, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით დადგენილი საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციის პრინციპიდან გამომდინარე კი, მოსარჩელეები იყვნენ სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეები.

მოცემულ შემთხვევაში, მესაკუთრეები ითხოვდნენ ბინის მოპასუხეთა მფლობელობიდან გამოთხოვას, რომელთაც არ გააჩნიათ სადავო უძრავი ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი, რის გამოც არსებობდა სავინდიკაციო სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის საჭირო ფაქტობრივი შემადგენლობა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ.პ–მა (იხ. 28.04.2015წ. განჩინება), მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

გ.პ. მეუღლესთან _ მ.ფ–თან ერთად სადავო სახლში ცხოვრობს 2008 წლიდან. იგი ბინაში საცხოვრებლად გადავიდა სახლის მფლობელ ი.კ–ის გარდაცვალებამდე, რომელიც იყო მოპასუხეების დედის დეიდაშვილი. მოპასუხეები და მათი დედა უვლიდნენ და ყურადღებას აქცევდნენ ი.კ–ს, ვინაიდან იგი მარტოხელა იყო. მხარეები შეთანხმებული იყვნენ, რომ ი.კ. ბინას დაუტოვებდა კასატორს, თუმცა გარდაიცვალა 2008 წლის აგვისტოში და ვერ მოასწრო ანდერძის შედგენა.

ო.მ–ემ ყალბი საბუთების წარდგენით სასამართლო შეიყვანა შეცდომაში და დაადგინა იურიდიული ფაქტი ი.კ–ის ნათესაობის შესახებ, ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე კი, აიღო სამკვიდრო მოწმობა.

ნათესაურის კავშირის დადგენის შესახებ სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხის განცხადების საფუძველზე გაუქმდა და საბოლოოდ ო.მ–ის განცხადება დარჩა განუხილველად. საქმის განხილვისას დაკმაყოფილდა მ. და ო. მ–ების განცხადება მორიგების თაობაზე, თუმცა ეს მორიგების განჩინებაც გაუქმდა და აღნიშნულ საქმეს განიხილავს თბილისის საქალაქო სასამართლო.

მარიამ მდინარაძემ გადაფორმებისთანავე ბინა გაასხვისა ც.ს–ზე, რომელმაც სამ თვეში, თითქოსდა ვალის გადახდის სანაცვლოდ, გადასცა ვინმე ნ. გ–ს, ხოლო ამ უკანასკნელმა ქონება ხუთ თვეში გაასხვისა ნ.გ–ზე, რომელიც, როგორც შსს-ში საჩივრის განხილვისას გაირკვა, ნ.გ–ის შვილია.

სადავო ბინის მითვისების ფაქტზე თბილისის მთავარი სამმართველოს მე-4 განყოფილებაში მიმდინარეობს გამოძიება, რაც გახდა შსს-ოს 2013 წლის 27 მაისის ბრძანებით კასატორის გამოსახლების შეწყვეტის საფუძველი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლოს არ შეეძლო, მიეღო გამოსახლების შესახებ გადაწყვეტილება, ამასთანავე, არც ერთი ინსტანციის სასამართლომ არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ.პ–ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ემყარება ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების სავალდებულო წინაპირობების არსებობას, ამასთანავე, სასამართლოს განმარტებით, შეგებებული სარჩელის არარსებობის პირობებში, სადავო ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების წარმოშობის კანონიერებას სასამართლო ვერ შეამოწმებდა.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით გ.პ. გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძვლად უთითებს ნ.გ–ის მიერ ნივთზე საკუთრების უფლების არამართლზომიერად მიღებას, ხოლო ნ.ქ–თან მიმართებაში მხარეს პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინებით პალატამ მართებულად არ იმსჯელა მოსარჩელეების საკუთრების უფლების წარმოშობის მართლზომიერებაზე, რადგანაც გ. და ე.პ–ებს ამ ნაწილში შეგებებული სარჩელი არ აღუძრავთ, თავის მხრივ, სასამართლომ არსებითად სწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 170-172-ე მუხლები და პალატის მსჯელობა ამ კუთხით არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკისაგან. დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, „ვინდიკაციური სარჩელის აღძვრისას უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; მოპასუხე უნდა იყოს მოსარჩელის კუთვნილი ნივთის მფლობელი და მას არ უნდა გააჩნდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება, თუმცა საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების წესზე და აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები.

მოხმობილი ნორმების ანალიზით დასტურდება, რომ სადავოდ მიჩნეული უფლების კანონიერება უნდა დამტკიცდეს. დარღვეული უფლების დაცვა მხარეს კონკრეტულ ფაქტებზე დაყრდნობით შეუძლია და ამ ფაქტების მითითება მხარის პრეროგატივაა. საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, რომელიც სადავოა, დამტკიცებას საჭიროებს, ხოლო ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ფაქტების მიმთითებელ მხარეებს ეკისრებათ. გამონაკლისს წარმოადგენს მატერიალური სამართლით გათვალისწინებული შემთხვევა, როდესაც ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ამა თუ იმ ნორმით განსხვავებულადაა მოწესრიგებული.

მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის სწორად გადანაწილებას არა მარტო საპროცესო-სამართლებრივი, არამედ არსებითი მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობაც გააჩნია, ვინაიდან მხარის მიერ ამ მოვალეობის შეუსრულებლობას ან არაჯეროვნად განხორციელებას, შედეგად მოჰყვება ამავე მხარისათვის უარყოფითი, არახელსაყრელი შედეგი“ (იხ. სუსგ-ებები: №ას-1326-1252-2012, 25 მარტი; 2013 წელი, № ას-1142-1071-2012, 7 მარტი, 2013 წელი).

რაც შეეხება კასატორის მტკიცებას, რომ ქვემდგომმა სასამართლოებმა არ დააკმაყოფილებს მისი შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ, ამ პრეტენზიის თაობაზე პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ქვემდგომი სასამართლოების განჩინებები არ გაუსაჩივრებია, ამასთანავე, არც საკასაციო სასამართლოში წარმოუდგენია შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ. გარდა აღნიშნულისა, მხარეს არ მიუთითებია კონკრეტულ მტკიცებულებებზე, რაც საკასაციო პალატას შეუქმნიდა რწმენას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის გამოყენების აუცილებლობისათვის. ამ კუთხით საგულისხმოა ისიც, რომ მხარემ საკასაციო საჩივარში მიუთითა მხოლოდ ნ.გ.ფ–ის საკუთრების უფლების წარმოშობის საკითხზე, იმგვარად, რომ ნ.ქ–ის უფლება სადავო არ გაუხდია.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დაუშვას გ.პ–ის საკასაციო საჩივარი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 22 აპრილს N6662085 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ.პ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ გ.პ–ს (პ/N......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 22 აპრილს N6662085 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური