საქმე №ას-415-395-2015 10 ივნისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. ქ.-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, ბრძანების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. ქ.-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიმართ, რომლითაც მოითხოვა: 1. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 06.02.2014წ.-ის N...ბრძანების ბათილად ცნობა; 2. გათავისუფლებამდე არსებულ სამუშაო ადგილზე აღდგენა და 3. მოსარჩელისათვის იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურება, რომელიც შეადგენდა თვეში 950 ლარს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილებით ლ. ქ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ლ. ქ.-ის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით ლ. ქ.-ის სააპელაციო საჩივარი განუხილველად იქნა დატოვებული სამსახურში აღდგენის ნაწილში დაუშვებლობის გამო, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებით გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ლ. ქ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2014 წლის 6 თებერვლის N...ბრძანება ლ. ქ.-თან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ლ. ქ.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ყოველთვიურად, დარიცხული ხელფასის სახით, 950 ლარის ანაზღაურება 2014 წლის 6 თებერვლიდან 2014 წლის 5 სექტემბრამდე პერიოდისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ ლ. ქ.-ი სსიპ - ქალაქ თბილისის 35-ე საჯარო სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის თანამდებობიდან გათავისუფლდა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2014 წლის 6 თებერვლის №... ბრძანებით, რომლის სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულ. შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი. ნორმის დანაწესით, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველ. დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით დადგენილ უნდა იქნეს დასაქმებულის მიერ მასზე დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი. ამ მიმართებით, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა შრომის კოდექსის იმ ჩანაწერზე, რომლის მიხედვით, ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველ. არა ვალდებულების დარღვევა, არამედ ვალდებულების უხეში დარღვევა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სამსახურიდან დათხოვნის მართლზომიერების მიზნით უნდა შეფასდეს სამსახურებრივ მოვალეობათა შეუსრულებლობის ფაქტი, დარღვევის ხარისხი, დარღვევის სიხშირე, დასაქმებულის ბრალეულობა, დარღვევის გამომწვევი და ხელშემწყობი ფაქტორები, ასევე, ის სამართლებრივი შედეგები, რაც დარღვევას მოჰყვა და ა. შ. ამგვარი დასკვნა გამომდინარეობს არა მხოლოდ შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის სიტყვა-სიტყვითი, არამედ ამავე კოდექსის 37-ე მუხლის ისტორიული ახსნა-განმარტებიდანაც. შრომის კოდექსის 37-ე მუხლი დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესაძლებლობას დასაქმებულის მიერ შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევის შემთხვევაში ითვალისწინებს. შრომის კოდექსში 2013 წლის 12 ივნისს განხორციელებული ცვლილებების შემდეგ კი, შრომით ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარის მიერ მასზე დაკისრებულ ვალდებულებათა (იხ. შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი 2013 წლის 12 ივნისამდე მდგომარეობით) დარღვევა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი აღარ არის. 2013 წლის 12 ივნისიდან იმისათვის, რომ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულება შეწყდეს, აუცილებელ., რომ დარღვევა „უხეშ “ ხასიათს ატარებდეს. სწორედ კანონის მითითებული რეგულირების რეჟიმში მოწმდება სასამართლოს მხრიდან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მართლზომიერება დასაქმებულის მიერ მასზე დაკისრებული ვალდებულებების დარღვევის პირობებში.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ლ. ქ.-ს, როგორც - ქალაქ თბილისის 35-ე საჯარო სკოლის დირექტორს მასზე დაკისრებული ვალდებულებები უხეშად არ დაურღვევია, შესაბამისად, არ არსებობდა მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტით გათავისუფლების წინაპირობები, კერძოდ, ლ. ქ.-ის მიერ მასზე დაკისრებული ვალდებულებების დარღვევის შეფასების მიზნით, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს შიდა აუდიტის დეპარტამენტის დასკვნაზე, რომელიც საფუძვლად დაედო ლ. ქ.-თან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას მასზე დაკისრებულ ვალდებულებათა უხეშად დარღვევის საფუძვლით. ამ მიმართებით, პალატამ განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ ლ. ქ.-ი ქ.თბილისის 35-ე საჯარო სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა 2012 წლის 21 ივნისს, რომელმაც დანიშვნიდან ოთხ თვეში განცხადებით მიმართა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ვაკე-საბურთალოს რაიონის საგანმანათლებლო რესურსცენტრს და ინფორმაცია მიაწვდინა იმ დარღვევების შესახებ, რომელიც მან სკოლაში მასზე დაკისრებული მოვალეობების შესრულების პროცესში, კერძოდ, დანიშვნიდან ოთხი თვის განმავლობაში აღმოაჩინა. განცხადებაში ისეთ დარღვევებზეა საუბარი, როგორიცაა საგაკვეთილო პროცესების ჯეროვანი წარმართვისათვის დაბრკოლებების ხელოვნური შექმნა, ატესტატების გაცემის მოუწესრიგებელი პროცესის არსებობა, სკოლაში არსებული გარკვეული შიდა დაპირისპირებები, გამყარებული ნათესაური კავშირებით და ა.შ. ამდენად, ახლადდანიშნულმა დირექტორმა, ფაქტობრივად, გამოააშკარავა სკოლაში არსებული დარღვევები, ითხოვა მითითებული ინფორმაციის მიწოდება განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსათვის და ასევე, განმარტა, რომ არსებობდა მითითებული დარღვევების აღმოფხვრასთან დაკავშირებული პრობლემები. ამ მიზნით, სკოლის დირექტორმა რესურსცენტრს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსთან შუამდგომლობა სთხოვა, რათა სამინისტროს სკოლისათვის, დახმარების აღმოჩენის მიზნით, შიდა აუდიტის დეპარტამენტის თანამშრომლები მოევლინა. ლ. ქ.-ის მითითებული განცხადების შემდეგ სკოლას ინსპექტირება მართლაც ჩაუტარდა. ინსპექტირების შედეგად სწორედ ის დარღვევები გამოვლინდა, რომლის თაობაზეც ლ. ქ.-მა რესურსცენტრს ინფორმაცია თავად მიაწოდა, თუმცა, ნაცვლად იმისა, რომ სკოლის დირექტორის თხოვნის შესაბამისად, მითითებული დარღვევების განმაპირობებელი ფაქტორები ძირეულად შესწავლილიყო, დაკავებული თანამდებობიდან თავად დირექტორი გათავისუფლდა, თანაც, მასზე დაკისრებული ვალდებულებების უხეშად დარღვევის საფუძვლით. ლ. ქ.-ის განმარტებით, მითითებულ დარღვევებს მართაც ჰქონდა ადგილი, თუმცა, არ იქნა გამოკვლეული, თუ რა ვითარება დახვდა ლ. ქ.-ს სკოლაში, რამ გამოიწვია ლ. ქ.-ის მხრიდან რესურსცენტრის სახელზე, დახმარების თხოვნით, განცხადების დაწერის აუცილებლობა, ასევე არ იყო დადგენილი, თუ რით იყო გამოწვეული მითითებული დარღვევები, მხედველობაში არ იქნა მიღებული, თუ რა გააკეთა და როგორ შეეცადა სკოლაში ვითარების გამოსწორებას ლ. ქ.-ი, როგორც ინსპექტირების ჩატარებამდე, ასევე ინსპექტირების ჩატარების შემდეგ, ასევე არ შემოწმებულა, ხომ არ იყო სკოლაში პედაგოგთა გარკვეული დაჯგუფება, რომელიც ლ. ქ.-ს საკუთარი უფლებამოსილების განხორციელებაში განზრახ ხელს უშლიდა, არ იქნა გამოკვლეული ასევე, თუ რას გულისხმობდა ლ. ქ.-ი, როდესაც რესურსცენტრს წერდა, რომ მას სკოლაში გარკვეული „ფინანსური დარღვევბი დახვდა”, „მოუწესრიგებელი იყო ატესტატების გაცემის საკითხი”, იკვეთებოდა „გარკვეული ფინანსური ინტერესები”. ამავე განცხადებაში ალ. ქ.-ი ასევე საუბრობდა ნათესაური კავშირით გამყარებულ კლანურ მმართველობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, თუ რა რეაგირება განხორციელდა ლ. ქ.-ის მითითებული განცხადების შემდეგ, გარდა ინსპექტირების ჩატარებისა, რომლის შემდეგაც დაკავებული თანამდებობიდან თავად ლ. ქ.-ი გათავისუფლდა.

სააპელაციო სასამართლომ ინსპექტირების შედეგად გამოვლენილ თითოეულ დარღვევაზე ცალ-ცალკე დეტალურად იმსჯელა: ა) ინსპექტირების შედეგების მიხედვით, დარღვეული იყო საგაკვეთილო პროცესი, რაც იმას ნიშნავს, რომ მთელ რიგ მაღალ კლასებში მოსწავლეები გაკვეთილებს არ ესწრებოდნენ, ხოლო ჟურნალში შესაბამისი აღნიშვნები არ კეთდებოდა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2013 წლის 22 აგვისტოს №... ბრძანებით დამტკიცებული ჟურნალის წარმოების წესის დარღვევა უდავოდ სახეზე იყო, თუმცა, ამავდროულად მხედველობაში იყო მისაღები ის გარემოება, რომ სკოლა, წლების განმავლობაში, სპორტული დანიშნულებით ფუნქციონირებდა. ამასთან, გასათვალისწინებელი იყო, რომ ლ. ქ.-ი, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პრობლემად რესურსცენტრისადმი მიწერილ წერილში სწორედ მითითებულ საკითხს ასახელებდა, აქვე აღსანიშნავია ის შიდა დაპირისპირება, რომელიც ახალი დირექტორის დანიშვნამ გამოიწვია. შესაბამისად, სკოლაში, ფაქტობრივად, იმგვარი ვითარება იყო შექმნილი, რომ პედაგოგთა გარკვეული ნაწილი დირექტორის ხელმძღვანელობას არ ემორჩილებოდა. აქვე გასათვალისწინებელი იყო ის გარემოება, რომ მითითებული პედაგოგების მიმართ ინსპექტირების ჩატარების შემდეგ გამოყენებულ იქნა დისციპლინური ღონისძიებები. სკოლის დირექტორმა ყველა პედაგოგს, რომელიც ჟურნალს, სათანადო წესით არ აღრიცხავდა, ან გაკვეთილების მიმდინარეობის დროს კლასში არ იმყოფებოდა, საყვედური გამოუცხადა, თუმცა, პედაგოგების გარკვეული ნაწილის დაუმორჩილებლობაზე მეტყველებს ის ფაქტი, რომ სკოლის დირექტორი პედაგოგებისათვის ერთხელ საყვედურის გამოცხადების შემდეგ, უმოკლეს ვადებში, იძულებული გახდა, იგივე პედაგოგებისათვის, მაგალითად, სვეტლანა ლომიძისა და თამარ ჩახმახაშვილისათვის, განმეორებით, კვლავ საყვედური გამოეცხადებინა. საქმეში წარმოდგენილ. მტკიცებულება, რომლის მიხედვითაც 35-ე სკოლის ამჟამინდელი დირექტორი ინსპექტირების შედეგების გათვალისწინებით ქმედითი ღონისძიებების თაობაზე განმარტებას იძლეოდა, მათ შორის კი, ლ. ქ.-ის ბრძანებით პედაგოგებისათვის გამოცხადებულ საყვედურს ასახელებდა, დისციპლინური კომიტეტი კი არც 2014 წლის 10 აპრილის მდგომარეობით არ იყო არჩეული, მაშინ როდესაც, ლ. ქ.-ი 2014 წლის 6 თებერვლის ბრძანებით გათავისუფლდა.

დადგენილ., რომ ინსპექტირების შედეგების მიხედვით, ბავშვების პირად საქმეებში ნოტარიულად დამოწმებული დაბადების მოწმობები არ იდო. ინსპექტირების შედეგების ამსახველ აქტში დაფიქსირებული არ იყო თუ, საერთო ჯამში, რამდენ ასეთ შემთხვევას ჰქონდა ადგილი, ინსპექტირების აქტში მითითებული იყო, რომ პირადი საქმეების შერჩევით შესწავლის შედეგად ოთხი პირადი საქმე აღმოჩნდა, სადაც ამგვარი დარღვევა ფიქსირდებოდა. შესაბამისად, შეუძლებელი იყო იმ გარემოების შეფასება, თუ რამდენი ნოტარიულად დაუმოწმებელი დაბადების მოწმობა არ იდო მოსწავლეების პირად საქმეში საერთო ჯამში. ამდენად, აღნიშნულ დარღვევაზე, როგორც მნიშვნელოვან დარღვევაზე, სასამართლომ ვერ იმსჯელა. მით უფრო, რომ ეს ხარვეზი გამოსწორებადი იყო და მძიმე სამართლებრივ შედეგებს არ იწვევდა. აღნიშნულ გარემოებას ისიც მოწმობდა, რომ 2014 წლის 10 აპრილის მდგომარეობით, მ.ჩ.-ის განმარტებით, მითითებული დარღვევა სრულად აღმოფხვრილი იყო და ყველა მოსწავლის პირად საქმეში ნოტარიულად დამოწმებული დაბადების მოწმობა იდო.

ასევე უმნიშვნელო და მყისიერად აღმოფხვრად დარღვევას წარმოადგენდა გარემოება მასზედ, რომ მხოლოდ ერთ კლასში ერთი მოსწავლით ზედმეტი იყო ჩარიცხული. მითითებული დარღვევა დაუყოვნებლივ იქნა აღმოფხვრილი თავად ლ. ქ.-ის სამსახურიდან გათავისუფლებამდე.

ავეჯზე საინვენტარიზაციო ნომრის არარსებობის დარღვევასთან მიმართებითაც იგივე აღნიშნა საქმის განმხილველმა სასამართლომ, კერძოდ, საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ დარღვევა არ ეხებოდა ავეჯის დაკარგვას, განადგურებას. ავეჯი მთლ.ნად სკოლის ბალანსზე იყო აყვანილი, შესაბამისად, მითითებული დარღვევაც არ წარმოადგენდა მნიშვნელოვან დარღვევას, რაც საბოლოოდ, დირექტორის სკოლიდან გათავისუფლებას შეიძლებოდა დადებოდა საფუძვლად, მით უფრო, რომ აღნიშნული დარღვევა დაუბრკოლებლად აღმოფხვრადი იყო და 2014 წლის 10 აპრილის მდგომარეობით აღმოიფხვრა კიდეც.

რაც შეეხება უძრავ ქონებასთან დაკავშირებულ დარღვევებს, საქმის განმხილველმა სასამართლომ მიუთითა, რომ აღნიშნულთან მიმართებით არსებობდა ერთი მეტად მნიშვნელოვანი გარემოება, კერძოდ, უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული ყველა გარიგება ლ. ქ.-ის სკოლაში დირექტორად დანიშვნამდე იყო დადებული, შესაბამისად, ხელშეკრულებაში მითითებული მომსახურებისა, თუ იჯარის საფასურები, იმ მდგომარეობით იყო გაწერილი, როდესაც მითითებული გარიგებები დაიდო. ამასთან, აღსანიშნავი იყო, რომ ინსპექტირების დოკუმენტით ლ. ქ.-ს ბრალად ერაცხებოდა ფაქტი მასზედ, თუ რატომ არ მოხდა მითითებულ ხელშეკრულებებში ასახული ფასების თანამედროვე რეალობისადმი შესაბამისობა. აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატამ განმარტა, რომ მითითებულ სამართლებრივ ქმედებას შეცვლილი გარემოებების მიმართ ხელშეკრულების მისადაგება ერქვა, რომელიც მხარეთა ორმხრივი თანხმობით მიიღწევოდა, ასევე მნიშვნელოვანია იყო ის გარემოებები, რომ უძრავი ქონების მესაკუთრე 35-ე საჯარო სკოლა არ იყო. შესაბამისად, მითითებული ვალდებულება უძრავი ქონების მესაკუთრესთან თანხმობითა და ერთობლივი ინიციატივით უნდა განხორციელებულიყო, ხოლო ლ. ქ.-ის მხრიდან მითითებული ხელშეკრულებების შეცვლილი გარემოებებისადმი მისადაგება მისი არც კანონისმიერ, და მით უფრო, არც ვალდებულებითსამართლებრივ მოვალეობას არ წარმოადგენდა. რაც შეეხება სკოლაში არსებულ მუსიკალურ პედაგოგიურ კოლეჯს, ლ. ქ.-მა ინსპექტირებამდე განაცხადა რესურსცენტრისადმი მიწერილ წერილებში, რომ 35-ე საჯარო სკოლაში, შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, მუსიკალური კოლეჯი არსებობდა. აღნიშნული საკითხის გარკვევის მიზნით, ლ. ქ.-მა ერაერთი ზომა მიიღო, კერძოდ, ქ. თბილისის მერიის სოციალური მომსახურებისა და კულტურის საქალაქო სამსახურისადმი მიწერილი წერილით შეეცადა კოლეჯის სამართლებრივი მდგომარეობის გარკვევას, რის შედეგადაც ლ.ქ.-მა მ.დოლიძის სახელობის მუსიკალურ-პედაგოგიური კოლეჯის დირექტორს მიმართა და 2012 წლის პირველ სექტემბრამდე მისცა ვადა სკოლის ტერიტორიიდან აღნიშნული კოლეჯის გადატანის მიზნით, თუმცა, ლ.ქ.-ის მითითება არ შესრულდა, რის შემდეგაც დახმარებისათვის ლ.ქ.-მა პოლიციას მიმართა, რაზეც უარი მიიღო. მითითებული გარემოება ლ. ქ.-მა რესურსცენტრისადმი მიწერილ წერილშიც ასახა, თუმცა, საბოლოოდ, აღნიშნული გარემოება, როგორც ერთ-ერთი დარღვევა, ინსპექტირების დასკვნაში აისახა და ლ. ქ.-ის სამსახურიდან გათავისუფლებას დაედო საფუძვლად (ტ.1,ს.ფ. 24).

საფეხბურთო მოედნის ქვეშ არსებულ ფართთან დაკავშირებითაც იგივე აღნიშნა საქმის განმხილველმა სასამართლომ, კერძოდ, მიუთითა, რომ ლ. ქ.-მა სკოლის დირექტორად დანიშვნისთანავე მითითებული ფართის სამართლებრივი მდგომარეობის ამსახველი დოკუმენტაცია მოიძია, თუმცა, უშედეგოდ. მან აღნიშნული დარღვევის თაობაზე 2012 წლის 21 ნოემბერს ინფორმაცია რესურსცენტრსაც მიაწოდა, რის შემდეგაც მიიღო დასტური, რომ მითითებული სადავო ტერიტორია 35-ე საჯარო სკოლისათვის 23 უსასყიდლო უზუფრუქტით გადაცემულ უძრავი ქონების არსებით შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენდა.

საქმის განმხილველმა სასამართლომ კიდევ ერთ საკითხს მიაქცია ყურადღება, კერძოდ, 35-ე სკოლაში 1992 წლიდან განთავსებულნი იყვნენ აფხაზეთიდან დევნილები, რომლებიც სკოლის სასწავლო კორპუსის მე-4 სართულის შვიდი საკლასო ოთახით სარგებლობენ. მითითებული საკითხი ასახული იყო არჩილ არველაძის 2009 წლის 25 დეკემბრის მიმართვაში საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიმართ. შესაბამისად, დევნილები სკოლის შენობაში შესახლდნენ ლ. ქ.-ის დირექტორად დანიშვნამდე და მითითებული საკითხი შეთანხმებულ იქნა სახელმწიფოს შესაბამის კომპეტენტურ ორგანოებთან. შესაბამისად, მითითებული ფაქტი, შეუძლებელ. დაფიქსირებულიყო, როგორც დარღვევა, მით უფრო, რომ ლ. ქ.-ი 35-ე სკოლის დირექტორის უფლებამოსილებას 2012 წლის 21 ივნისიდან ახორციელებდა.

დასკვნაში ასახულ დარღვევასთან, კერძოდ, იმ ფაქტთან დაკავშირებით, რომ 2009 წლის 7 მაისს სკოლასა და ააიპ 35-ე საფეხბურთო კლუბს შორის სასყიდლიანი აღნაგობის ხელშეკრულება დაიდო, რომლითაც სკოლამ კლუბს მის სარგებლობაში არსებული მიწა 30-წლიანი აღნაგობის უფლებით გადასცა, საქმის განმხილველმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ ინსპექტირების დასკვნის შესაბამისად, დარღვევა იმაში მდგომარეობდა, რომ მითითებული ხელშეკრულება საქართველოს განათლებისა და და მეცნიერების სამინისტროს თანხმობის გარეშე იყო დადებული. ამ მიმართებით მნიშვნელოვანი იყო, რომ ლ. ქ.-ი 35-ე სკოლის დირექტორის უფლებამოსილებას 2012 წლის 21 ივნისიდან ახორციელებდა, ხოლო სადავო ხელშეკრულება 2009 წლის 7 მაისს დაიდო. საგულისხმო იყო ასევე, რომ აღნიშნულ დარღვევაზე რესურსცენტრისადმი მიწერილ წერილში თავად ლ. ქ.-ი უთითებდა. შესაბამისად, მითითებული დარღვევა ლ. ქ.-ს ბრალად ვერ შეერაცხებოდა და უხეში დარღვევის საფუძვლით მისი სამსახურიდან დათხოვნის წინაპირობა ვერ გახდებოდა.

ასევე ყურადღება გამახვილდა ინსპექტირების დასკვნაში მითითებულ ქირავნობის ხელშეკრულებებზე, რომლებიც 2010 წლის 13 აპრილს იყო გაფორმებული და მათი მოქმედების ვადა 2016 წლის 13 აპრილამდე გრძელდებოდა. შესაბამისად, ის დარღვევები, რომლებიც მითითებულ ხელშეკრულებებთან დაკავშირებით დაფიქსირდა, ლ. ქ.-ს ბრალად ვერ შეერაცხებოდა, ვინაიდან ლ. ქ.-ი სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლად 2012 წლის 21 ივნისს დაინიშნა, ხოლო რაც შეეხება მითითებული ხელშეკრულებების შეცვლას, ან შეწყვეტას, პალატამ განმარტა, რომ ვადიანი ხელშეკრულებების შეცვლილი გარემოებებისადმი მისადაგება კანონით გათვალისწინებულ წინაპირობებთან შესაბამისობაში უნდა ყოფილიყო. რაც შეეხება მის ცალმხრივ მოშლას, თუნდაც, არასამართლ.ნი პირობების საფუძვლით, ხელშეკრულების მომშლელი მხარის საუარესოდ გარკვეულ სამართლებრივ შედეგებს უკავშირდებოდა, მაგალითისათვის, როდესაც მხარე ხელმოწერილი, შეუცილებადი ვადიანი ხელშეკრულების მოქმედების პირობებში, მეორე მხარის მიერ სახელშეკრულებო ვალდებულებათა დარღვევის გარეშე ხელშეკრულებიდან გადიოდა, ასეთ ვითარებაში, მეორე მხარეს უფლება წარმოეშობოდა, ხელშეკრულებიდან გამსვლელი მხარისათვის ზიანის ანაზღაურება მოეთხოვა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხოლოდ დარღვევის დაფიქსირება დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი არ უნდა გახდეს. ამ მიმართებით პირველ რიგში, უნდა შეფასდეს, ინსპექტირების დასკვნაში დასახელებული გარემოება ნამდვილად წარმოადგენს, თუ არა დარღვევას, ხოლო, მეორე რიგში, უნდა დადგინდეს, თუ მითითებული დარღვევის ჩადენაში, ვის მიუძღვის ბრალი. მოცემულ შემთხვევაში, უძრავი ქონების ქირავნობისა, თუ აღნაგობის ხელშეკრულებების თაობაზე დაფიქსირებული დარღვევები ლ. ქ.-ს ბრალად არ შეიძლება შეერაცხოს. მით უფრო, რომ მითითებული ფაქტების თაობაზე ჯერ კიდევ 2009 წლის მიმართვაში არჩილ არველაძე იძლეოდა განმარტებას, რომელიც საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსადმი მიწერილ წერილშია ასახული, ხოლო 2012 წელს კი ლ. ქ.-ი უთითებდა მითითებულ ფაქტებზე რესურსცენტრისადმი მიწერილ წერილში. ქირავნობის ხელშეკრულებებთან დაკავშირებით პალატამ ასევე დამატებით განმარტა, რომ სანამ დარღვევა დადგინდებოდა, და ქირის მცირე ოდენობა ვინმეს ბრალად შეერაცხებოდა, აუცილებელი იყო გამოკვლეული ყოფილიყო, თუ რა განაპირობებდა ქირის მცირე ოდენობას, ვინაიდან ხშირ შემთხვევაში, აღნიშნული გარემოება განპირობებული იყო იმით, რომ დამქირავებელი დაქირავებულ ფართში სარემონტო სამუშაოებს ატარებდა, რის საფასურსაც მესაკუთრე არ იხდიდა, ან კიდევ დაქირავებული ფართით მესაკუთრეც სარგებლობდა და ა.შ.

ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში, უძრავ ქონებებთან დაკავშირებით დასკვნაში დაფიქსირებული ფაქტების დარღვევად კვალიფიკაციის მიზნებისათვის არასაკმარისი მოკვლევა იყო ჩატარებული და შესაბამისად, არასაკმარისი ანალიზი იყო გაკეთებული. შესაბამისად, მითითებული ფაქტები დარღვევად ვერ დაფიქსირდებოდა. მით უფრო, ლ. ქ.-ს ბრალად ვერ შეერაცხებოდა. რაც შეეხება დამქირავებლების დავალ.ნებას სკოლის წინაშე, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მითითებული დავალ.ნება მხოლოდ ლ. ქ.-ის სკოლის დირექტორობის პერიოდში არ წარმოშობილა, უფრო მეტიც, დავალ.ნების უმეტესი ნაწილი სწორედ ლ. ქ.-ის სკოლის დირექტორად მუშაობის პერიოდში დაიფარა. მართალ., ინსპექტირების დროისათვის, დავალ.ნების სახით, 24 585 ლარი იყო დარჩენილი, თუმცა, მითითებული გარემოება ლ. ქ.-ს ბრალად ვერ შეერაცხებოდა, ვინაიდან ნათელი იყო, რომ დამქირავებლები ქირას ეტაპობრივად იხდიდნენ, მათ შორის, ყველაზე აქტიურად სწორედ ლ. ქ.-ის დირექტორად საქმიანობის პერიოდში. შესაბამისად, მითითებული დავალიანება, ლ. ქ.-ის უმოქმედობით, ხანდაზმული არ გამხდარა და შესაბამისად, სკოლას მისი მოთხოვნის უფლება არ დაუკარგავს. ამიტომ, გაურკვეველი იყო მითითებული საფუძვლით სკოლის დირექტორის უხეში დარღვევის დაფიქსირება და მისი სამსახურიდან გათავისუფლება.

კიდევ ერთი დარღვევა, რომელზეც ინსპექტირების დასკვნაში იყო საუბარი, იყო ფაქტი მასზედ, რომ გამოსაშვები გამოცდა ჩააბარა მოსწავლემ, რომელიც, გამოცდის ჩაბარების დროისათვის საქართველოში არ იმყოფებოდა. შესაბამისად, მის ნაცვლად გამოცდაზე სხვა მოსწავლე გამოცხადდა. მითითებულ დარღვევასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ გამოსაშვები გამოცდის ჩატარების ორგანიზების მიზნით სპეციალური კომისია იყო შექმნილი. სწორედ აღნიშნული კომისიის ოქმის თანახმად, გამოცდა უხარვეზოდ ჩატარდა. მითითებული ოქმი სკოლის დირექტორს წარედგინა. ნიშანდობლივია, რომ ლ. ქ.-ი, თავისი საქმიანობის ხანმოკლე პერიოდის გათვალისწინებით, სკოლის მოსწავლეებს სახეზე არ იცნობდა. მან შექმნა კომისია, რომლის შემადგენლობაში იყვნენ მოქმედი პედაგოგები და დირექტორის მოადგილე, რომელიც მისივე განმარტებით, აღნიშნულ სკოლაში 1991 წლიდან მუშაობდა. ლ. ქ.-ს სწორედ აღნიშნულ პირთა ხელმოწერილი ოქმი წარედგინა, შესაბამისად, ლ. ქ.-მა არ იცოდა და არც შეიძლება სცოდნოდა აღნიშნული არამართლზომიერი, უკანონო ფაქტის თაობაზე. ამდენად, მას მითითებული ფაქტი ბრალად ვერ შეერაცხებოდა, ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღებას გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ლ. ქ.-ი იმთავითვე ცდილობდა იმ რეჟიმთან გამკლავებას, რომელიც სკოლაში წლების მანძილზე არსებობდა, ამ კუთხით საგულისხმო იყო, სკოლის დირექტორის მოადგილის - ე. მ.-ს წერილი, დაწერილი განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის სახელზე. სკოლაში არსებულ მდგომარეობას აღწერდა ასევე ამავე სკოლის 32 პედაგოგის მიმართვა მეცნიერებისა და განათლების მინისტრის მიმართ. ამდენად, მითითებულ გარემოებებზე აპელირებით ირკვეოდა, რომ სკოლაში არსებულ ვითარებას ბევრი ისეთი გამომწვევი ფაქტორი ჰქონდა, რომ მითითებული დარღვევები ბრალად მხოლოდ ლ. ქ.-ს არ უნდა შერაცხვოდა და მით უფრო, აღნიშნული მისი სამსახურიდან დათხოვნის საფუძველი არ უნდა გამხდარიყო.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ იმ დარღვევების შესწავლის საფუძველზე, რომლებიც ლ. ქ.-ის გათავისუფლებას დაედო საფუძვლად, მიიჩნია, რომ უშუალოდ ლ. ქ.-ის მხრიდან არ ჰქონდა რაიმე ისეთ დარღვევას ადგილი, რომელიც საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის კონტექსტში „უხეშ დარღვევად “ შეიძლება დაკვალიფიცირებულიყო. სახეზე არ იყო ასევე ლ. ქ.-ის უმოქმედობა სკოლაში არსებულ დარღვევებთან დაკავშირებით და არც უუნარობა, მითითებულ დარღვევებთან საბრძოლველად. საქმეში არსებული ყველა მტკიცებულების შესწავლის შედეგად ლ. ქ.-ი მუდმივად პრობლემების იდენტიფიცირებითა და მათი აღმოფხვრის გზების ძიებით იყო დაკავებული. ნიშანდობლივი იყო, რომ ყველა მისი ქმედება სკოლის პედაგოგთა გარკვეული ნაწილის წინააღმდეგობის ფონზე ხორციელდებოდა, რაც ნათლად ჩანდა თუნდა, ე. მენაბდის მიერ განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსათვის მიწერილ წერილში, ასევე ამავე სამინისტროსადმი პედაგოგთა ერთობლივ მიმართვაში.

დადგენილ იქნა, რომ ლ. ქ.-ი შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დროისათვის, კერძოდ, 2014 წლის 6 თებერვლის მდგომარეობით, ორსულად იყო. ლ. ქ.-ის დარიცხული ხელფასი შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დროისათვის 950 ლარი იყო. ლ. ქ.-ის სააპელაციო საჩივარი სამსახურში აღდგენის ნაწილში თბილისის სააპელაციო პალატის 2014 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით განუხილველად იქნა დატოვებული, რომელიც აპელანტმა არ გაასაჩივრა. ლ. ქ.-ის დაზუსტებული მოთხოვნის შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა განაცდურის ანაზღაურება ლ. ქ.-ის გათავისუფლებიდან, კერძოდ, 2014 წლის 6 თებერვლიდან მ. ჩ.-ის სსიპ 35-ე საჯარო სკოლის დირექტორად დანიშვნამდე, კერძოდ, 2014 წლის 5 სექტემბრამდე. ლ. ქ.-ის განაცდური, დაზუსტებული მოთხოვნის შესაბამისად, შეადგენდა ყოველთვიურად 950 ლარს, დარიცხული ხელფასის სახით.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში განმარტა, რომ დასაქმებულთა შრომითი უფლებების დაცვის კუთხით ძალ.ნ მნიშვნელოვანი იყო დამსაქმებლის მიერ მისთვის მინიჭებული უფლებებით კეთილსინდისიერად სარგებლობა. დამსაქმებელი კანონით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობისას უფლებამოსილ. შეწყვიტოს დასაქმებულთან შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა, თუმცა, აღნიშნული უფლება უნდა განხორციელდეს ჯეროვნად, კანონით გათვალისწინებული დანაწესის ზუსტი დაცვით და თანაც, ისე, რომ ადგილი არ ჰქონდეს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება შრომის სამართალში მოქმედ Ultima Ratio - ს პრინციპის დაცვას, რაც იმას ნიშნას, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება გამოყენებულ უნდა იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დასაქმებულის მიმართ, მის მიერ ჩადენილი გადაცდომის (დარღვევის) ხასიათიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე, უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი აქვს დაკარგული. აღნიშნული დასკვნა ეფუძნება პრინციპს, რომლის შესაბამისადაც, შრომით სამართლებრივი ურთიერთობის შენარჩუნებას აქვს პრიორიტეტი მის რღვევასთან შედარებით. შესაბამისად, სწორედ აღნიშნული არგუმენტაცია დაედო საფუძვლად შრომის კოდექსში 2013 წლის 12 ივნისს 37-ე მუხლში განხორციელებულ ცვლილებას, რომლის მიხედვითაც, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველ. არა მხარის მიერ შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებათა „უბრალოდ დარღვევა“, არამედ, მითითებულ ვალდებულებათა „უხეში დარღვევა“. საერთაშორისოდ აღიარებული სტანდარტია, რომ დასაქმებულის სამუშაო ადგილიდან დათხოვნისას, თუნდაც, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის წინაპირობებისას, უნდა არსებობდეს გათავისუფლების გონივრული საფუძველი. ნიშანდობლივია, რომ შრომის კოდექსის დასახელებული მუხლი მითითებული რედაქციით მოქმედებდა ლ. ქ.-თან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დროისათვის. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ნებისმიერი დარღვევა, პირის სამსახურიდან დათხოვნის საფუძველი არ უნდა ყოფილიყო. აღნიშნული ეწინააღმდეგებოდა დასაქმებულთა შრომის უფლებების დაცვის კონსტიტუციურ პრინციპს. შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებული უნდა ყოფილიყო მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შესაბამისად, შრომის სამართალში Ultima Ratio - ს პრინციპი ითხოვდა დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზ-შედეგობრივი თვალსაზრისით, რა დროსაც, პასუხი უნდა გაეცეს შეკითხვას - არის თუ არა გათავისუფლება დარღვევის (გადაცდომის) ადეკვატური? ნიშანდობლივია, რომ ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის. ამდენად, იმისათვის, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება დამსაქმებლის მხრიდან ადეკვატურ, საჭირო და პროპორციულ ღონისძიებად იქნეს მიჩნეული, აუცილებელ., სახეზე იყოს ისეთი მძიმე დარღვევა, რომელიც სხვა უფრო მსუბუქი სანქციის გამოყენებას არამიზანშეწონილს ხდის. საფუძველი. 1919 წლის ვერსალის ხელშეკრულების საფუძველზე შექმნილ. შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია (შსო), რომლის ფარგლებშიც შემუშავებულ. შრომითი უფლებების დაცვის საერთაშორისო სტანდარტები და კონვენციები. ერთ-ერთი მათგანია შსო-ს N158 შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კონვენცია, რომელიც 1982 წელს არის მიღებული და ითვალისწინების გონივრული საფუძვლის ცნებას. კონვენციის მიხედვით, „გონივრულობის“ პრინციპი ასახული უნდა იყოს ყველა სახელმწიფოს შიდასახელმწიფოებრივ დონეზე და განმტკიცებული უნდა იყოს საკანონმდებლო სისტემაში. რაც შეეხება საქართველოს, მიუხედავად იმისა, რომ იგი 158-ე კონვენციის მონაწილე მხარე არ არის, მას „გონივრული საფუძვლის“ პრინციპის კონვენცისეული მნიშვნელობით შიდასახელმწიფოებრივ დონეზე დანერგვის მოვალეობა იმავე ხარისხითა და მოცულობით აკისრია, როგორც ეს - კონვენციის ხელშემკვრელ სახელმწიფოებს. საქართველოს ეს საერთაშორისო ვალდებულება საერთაშორისო ჩვეულებითი სამართლიდან და ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტის მე-6 მუხლიდან გამომდინარეობს“. პალატა ასევე განმარტავს, რომ „შრომით ურთიერთობაში მოქმედი საქართველოს კანონმდებლობა არ ეწინააღმდეგება ამ კონვენციით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და მასთან თანხვედრაშია, კერძოდ, კონვენციის მე-4 მუხლის თანახმად, დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნა შეიძლება მხოლოდ კანონიერი საფუძვლის არსებობისას, რაც უკავშირდება დასაქმებულის შესაძლებლობებსა და ქცევის წესს ან დაწესებულების, საწარმოს აუცილებლობას ან სამსახურს. მით უფრო, მაშინ, როდესაც პრობლემათა გამოვლენასა და იდენტიფიკაციაში, თავად დასაქმებულმა შეიტანა წვლილი და გამოვლენილი დარღვევების მისი მხრიდან დამოუკიდებლად აღმოფხვრა გარკვეულ სირთულეებთან იყო დაკავშირებული. საქმის განმხილველი სასამართლოს მოსაზრებით, ლ. ქ.-ი კი სწორედაც, რომ ის სუბიექტია, რომელმაც უფლებამოსილი ორგანოს წინაშე, პირველმა დააფიქსირა დარღვევების არსებობა, სწორედ მან მოითხოვა დახმარება გამოვლენილ დარღვევებთან გამკლავების პროცესში, თუმცა, საბოლოოდ, მის მიერ იდენტიფიცირებული დარღვევები მისივე გათავისუფლების საფუძველი გახდა.

პალატა ასევე განმარტა, რომ ლ. ქ.-თან 2014 წლის 6 თებერვალს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის ბრძანებით შრომითი ურთიერთობა მხოლოდ შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტზე დაყრდნობით შეწყდა. შესაბამისად, სასამართლო შემოიფარგლა გათავისუფლების იმ ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმებით, რომელიც გათავისუფლების ბრძანების შესაბამისად, შრომის კოდექსის „ზ“ ქვეპუნქტს არ სცილდებოდა. სხვა შემთხვევაში, შეიძლება დამდგარიყო საკითხის ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი კუთხით შემოწმების აუცილებლობა, ვინაიდან საჯარო სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის სამსახურიდან გათავისუფლების წესსა და პროცედურებს „საქართველოს ზოგადი განათლების შესახებ” კანონი არეგულირებს, რომლის 49-ე მუხლის მე-7 პუნქტის მიხედვით, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო უფლებამოსილ. დაითხოვოს სამეურვეო საბჭო ან/და ვადამდე შეუწყვიტოს უფლებამოსილება დირექტორს, თუ საჯარო სკოლა წერილობით გაფრთხილებაში მითითებულ ვადაში არ აღმოფხვრის დარღვევას ან/და სკოლა 1 წლის განმავლობაში 2 წერილობით გაფრთხილებას მიიღებს. დირექტორისათვის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევაში საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო უფლებამოსილ. დანიშნოს დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი. 2014 წლის 6 თებერვლის მდგომარეობით მოქმედი რედაქციით. განსახილველ შემთხვევაში, სახეზე არ იყო საჯარო სკოლისათვის, ერთი წლის განმავლობაში, ორი წერილობითი გაფრთხილების მიცემისა და არც წერილობით გაფრთხილებით ხარვეზების აღმოსაფხვრელად ვადის მიცემის ფაქტი, რომლის განმავლობაშიც, სკოლაში ხარვეზების აღმოფხვრა ვერ მოხერხდა. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში, ლ. ქ.-ი დათხოვნილ იქნა არა იმ წესებისა და პროცედურების დაცვით, რასაც საჯარო კანონმდებლობა ითვალისწინებდა (ხარვეზების დადგენის შემთხვევაში წერილობითი გაფრთხილება, ხარვეზების აღმოსაფხვრელად ვადის მიცემა და ა. შ.), არამედ შრომით კოდექსზე დაყრდნობით, კერძოდ, სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების უხეშად დარღვევის საფუძვლით. შესაბამისად, მითითებული დარღვევა შემოწმდა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით. ამასთან, ლ. ქ.-ის მიმართ გამოყენებულ იქნა იმაზე უფრო მკაცრი სტანდარტი, ვიდრე აღნიშნული „ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონითაა გათვალისწინებული, ვინაიდან მითითებული კანონის შესაბამისად, როგორც ზემოთ აღინიშნა, სკოლაში გამოვლენილი დარღვევები სკოლისათვის გაფრთხილების მიცემის საფუძველ., ხოლო სკოლის დირექტორს კი ამავე გაფრთხილებით გათვალისწინებულ ვადებში დარღვევათა აღმოფხვრის შესაძლებლობა ეძლევა. განსახილველ შემთხვევაში კი, დარღვევა, როგორც „უხეში”, ისე დაკვალიფიცირდა, ლ. ქ.-ს დარღვევათა გამოსწორების შესაძლებლობა არ მიეცა და იგი „უხეში დარღვევის” საფუძვლით, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტზე დაყრდნობით, სამსახურიდან გათავისუფლდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის ბათილად ცნობა, შედეგობრივი თვალსაზრისით, იწვევდა გათავისუფლებამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენასა და იმ ზიანის ანაზღაურებას, რომელიც დასაქმებულს დამსაქმებლის მხრიდან არამართლზომიერი გათავისუფლებით მიადგა, შესაბამისად, სამსახურში აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 411-ე მუხლების კონტექსტში ის სამართლებრივი შედეგებია, რაც დამსაქმებლის არამართლზომიერ ქმედებას სდევს თან. პალატამ აქვე განმარტა, რომ განაცდურის სახით, ანაზღაურებას ექვემდებარებოდა იძულებითი განაცდური იმ ოდენობით, რაც დასაქმებულს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დროისათვის ჰქონდა და რაც მან ვერ მიიღო შრომითი ხელშეკრულების არამართლზომიერად შეწყვეტის გამო. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ აპელანტ ლ. ქ.-მა სამუშაოზე აღდგენის ნაწილში სასამართლოს მიერ დადგენილი ხარვეზი ვერ შეავსო, შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში სააპელაციო საჩივარი განუხილველად დარჩა, ხოლო განაცდური, დაზუსტებული სასარჩელო მოთხოვნის შესაბამისად, 2014 წლის 6 თებერვლიდან 2014 წლის 5 სექტემბრამდე პერიოდისათვის, დარიცხული ხელფასის სახით, ყოველთვიურად, 950 ლარი იქნა მოთხოვნილი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ლ. ქ.-ს არ ჩაუდენია კანონით გათვალისწინებულ სამსახურებრივ ვალდებულებათა იმგვარი დარღვევა, რომელიც მისთვის უფრო მსუბუქი სახის სანქციის შეფარდებას გამორიცხავდა და მისი სამსახურიდან გათავისუფლება მის მიერ ჩადენილი დარღვევის ადეკვატური ღონისძიება იყო. მით უფრო, იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ ამის შესაძლებლობას „ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონი ითვალისწინებდა. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა დამსაქმებლის მიერ დასაშვები უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გაუმართლებელ. ამ უკანასკნელის უფლების დაცვის სხვა საფუძვლების გამოყენება. შესაბამისად, სასამართლო მივიდა დასკვნამდე, რომ ლ. ქ.-ის დაზუსტებული სააპელაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილებულიყო. ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2014 წლის 6 თებერვლის N..ბრძანება ლ. ქ.-თან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე და ლ. ქ.-ს უნდა ანაზღაურებოდა იძულებითი განაცდური ყოველთვიურად, დარიცხული ხელფასის სახით, 950 ლარის ოდენობით 2014 წლის 6 თებერვლიდან 2014 წლის 5 სექტემბრამდე პერიოდისათვის.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორი პრეტენზიას აცხადებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 4.2. პუნქტის „ა“, „ბ“, „გ“, „დ“ და „ე“ ქვეპუნქტებთან დაკავშირებით და აცხადებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს პოზიცია დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლოა. კასატორის განმარტებით, ლ. ქ.-ის, როგორც სსიპ ქ. თბილისის 35-ე საჯარო სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის მიმართ დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევები ასახულ. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს შიდა აუდიტის დეპარტამენტის დასკვნაში, შესაბამისად არსებობდა საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის გამოყენების წინაპირობები. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2013 წლის №114/ნ ბრძანებით დამტკიცებული ჟურნალის წარმოების წესის დარღვევა უდავოდ სახეზე იყო, თუმცა გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ სკოლა წლების განმავლობაში სპორტული დანიშნულების იყო და ლ. ქ.-მა ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პრობლემად რესურსცენტრისადმი მიწერილ წერილში სწორედ მითითებული საკითხი დაასახელა. მოწინააღმდეგე მხარე აღნიშნავდა, რომ სკოლის პედაგოგები დირექტორის ხელმძღვანელობას არ ემორჩილებოდნენ.

კასატორის განმარტებით, ლ. ქ.-ის მხრიდან სადავოდ არ გამხდარა მის მიმართ დადგენილი დარღვევების არსებობის ფაქტი. კასატორი აღნიშნავს, რომ საქმეში არ იყო წარმოდგენილი არცერთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა რომ ლ. ქ.-მა საკუთარი ინიციატივით გამოიყენა დისციპლინური ღონისძიება.

კასატორის განმარტებით, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს შიდა აუდიტის დეპარტამენტის დასკვნით მოსწავლეთა პირადი საქმეების შერჩევით შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ დარღვეულ. „საქართველოს ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში მოსწავლის ჩასარიცხად წარსადგენი აუცილებელი დოკუმენტების ნუსხის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2007 წლის 16 აგვისტოს №... ბრძანება. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოწინააღმდეგე მხარის ლ. ქ.-ის მხრიდან დარღვეულ იქნა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2011 წლის 11 მარტის №... ბრძანების მე-4 მუხლის პირველი და მე-2 ქვეპუნქტის მოთხოვნები, ასევე საქართველოს ფინანსთა მინისტრის №.. ბრძანების მე-18 მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნები. კასატორის განმარტებით, 2012 წლის 01 სექტემბრიდან სსიპ ქ. თბილისის 35-ე საჯარო სკოლაში სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფუნქციონირებდა მუსიკალურ-პედაგოგიური კოლეჯი, თუმცა დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის ლ.ქ.-ის მხრიდან არანაირი სამართლებრივი ღონისძიების გატარებას არ ჰქონია ადგილი დასახელებული კანონდარღვევის აღმოფხვრის მიზნით. რაც შეეხება, ლ.ქ.-ის ურთიერთობას დამქირავებელთან, კასატორმა განმარტა, რომ ლ.ქ.-ის დირექტორობის მოვალეობის შესრულების დროს სკოლის მიმართ არსებულმა დავალ.ნებამ 24 585.98 ლარი შეადგინა. ქირავნობის ხელშეკრულების თანახმად დამქირავებელს უნდა დარიცხვოდა ქირის 0.1% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, რაც ლ. ქ.-ს არ განუხორციელებია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 29 აპრილის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამსახურიდან განთავისუფლების თაობაზე შრომითი დავის განხილვისას, საქმის განმხილველმა სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, თუ რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებისას. აღნიშნული საკითხის გამორკვევა კი, შესაძლებელ. მხოლოდ დასაქმებულის გათავისუფლების თაობაზე გამოცემულ ბრძანებაში მითითებული გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ძირითადი საფუძვლები (კასაციის მიზეზები) იმ გარემოებას ემყარება, რომ ლ.ქ.-ის სამსახურიდან გათავისუფლება საქართველოს ორგანული კანონის „შრომის კოდექსის“ 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის (შრომითი ხელშეკრულების პირობების უხეში დარღვევა) საფუძველზე განხორციელდა მითითებული ნორმის მოთხოვნათა სრული დაცვით, რაც თავის მხრივ, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2014 წლის 06 თებერვლის N...ბათილობის ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლების გამომრიცხველი გარემოებაა, რომელიც არ იქნა სწორად შეფასებული საქმის განმხილველი სასამართლოს მიერ.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საპროცესო სამართალწარმოებაში მოქმედი მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხ.). ნიშანდობლივია, რომ შრომითსამართლებრივი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. მოსარჩელე, დასაქმებული, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს მისი სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება მასზედ, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს დამსაქმებლის მხარეს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას. აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობს შემდეგი ძირეული პრინციპიდან, კერძოდ, დამსაქმებელს გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმასთან დაკავშირებით, რომ მისმა თანამშრომელმა შრომითი მოვალეობები დაარღვია, რაც კონკრეტულ ქმედებებში გამოიხატა, ვიდრე დასაქმებული, რომელიც ობიექტურად ვერ შეძლებს მტკიცებულებების წარდგენას მასზედ, რომ იგი ვალდებულებას ჯეროვნად ასრულებდა. შესაბამისად, კასატორია (მოპასუხე) ვალდებული სათანადო მტკიცებულებებით დაადასტუროს ლ. ქ.-ის მიერ მისთვის დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევის ფაქტები, რაც სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლით ლ. ქ.-ის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერ საფუძვლად იქნება მიჩნეული.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დარღვევები (მოსწავლეთა გაცდენები, სააღრიცხვო ჟურნალის წარმოების წესების დარღვევა, მოსწავლეთა პირად საქმეებში ნოტარიულად დამოწმებული დაბადების მოწმობების არარსებობა და ა.შ), რომელსაც ედავება კასატორი ლ. ქ.-ს, აღმოჩენილ. სკოლაში ჯერ კიდევ, მისი დირექტორის თანამდებობაზე მოვალეობის შემსრულებლად დანიშვნამდე, კერძოდ, დადგენილ., რომ ლ. ქ.-ი ქ.თბილისის 35-ე საჯარო სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა 2012 წლის 21 ივნისს, რომელმაც დანიშვნიდან ოთხ თვეში განცხადებით მიმართა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ვაკე-საბურთალოს რაიონის საგანმანათლებლო რესურსცენტრს და ინფორმაცია მიაწვდინა იმ დარღვევების შესახებ, რომელიც მან სკოლაში მასზე დაკისრებული მოვალეობების შესრულების პროცესში, კერძოდ, დანიშვნიდან ოთხი თვის განმავლობაში აღმოაჩინა. განცხადებაში ისეთ დარღვევებზეა საუბარი, როგორიცაა საგაკვეთილო პროცესების ჯეროვანი წარმართვისათვის დაბრკოლებების ხელოვნური შექმნა, ატესტატების გაცემის მოუწესრიგებელი პროცესის არსებობა, სკოლაში არსებული გარკვეული შიდა დაპირისპირებები, გამყარებული ნათესაური კავშირებით და ა.შ. ამდენად, დადგენილ., რომ ახლადდანიშნულმა დირექტორმა, ფაქტობრივად, გამოააშკარავა სკოლაში არსებული დარღვევები, ითხოვა მითითებული ინფორმაციის მიწოდება განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსათვის და ასევე, განმარტა, რომ არსებობდა მითითებული დარღვევების აღმოფხვრასთან დაკავშირებული პრობლემები.

დადგენილ., რომ ლ. ქ.-ის მითითებული განცხადების შემდეგ სკოლას ინსპექტირება მართლაც ჩაუტარდა. ინსპექტირების შედეგად სწორედ ის დარღვევები გამოვლინდა, რომლის თაობაზეც ლ. ქ.-მა რესურსცენტრს ინფორმაცია თავად მიაწოდა, თუმცა, ნაცვლად იმისა, რომ სკოლის დირექტორის თხოვნის შესაბამისად, მითითებული დარღვევების განმაპირობებელი ფაქტორები ძირეულად შესწავლილიყო, დაკავებული თანამდებობიდან თავად დირექტორი გათავისუფლდა, თანაც, მასზე დაკისრებული ვალდებულებების უხეშად დარღვევის საფუძვლით.

საკასაციო პალატა ეთანხმება მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, რომ ლ. ქ.-ს არ ჩაუდენია მასზე დაკისრებულ ვალდებულებათა იმგვარი დარღვევა, რომელიც მისთვის გაფრთხილებას, დამატებითი ვადის მიცემას ან კიდევ უფრო მსუბუქი სახის სანქციის შეფარდებას გამორიცხავდა და მისი სამსახურიდან გათავისუფლება მის მიერ ჩადენილი დარღვევის ადეკვატური ღონისძიება იყო. შესაბამისად, საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მიაჩნია, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულ. მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულ. სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან ამ კატეგორიის საქმეებზე უკვე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა (იხ., სუს 18.03.2015წ.-ის გადაწყვეტილება №ას-1276-1216-2014; სუს 27.04.2015წ.-ის განჩინება №ას-164-154-2015), რომელშიც განმარტებულ. დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლები.

კასატორი გათავისუფლებულ. სახელმწიფო ბიუჯტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან სახელმწიფო ბაჟის შესახებ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „უ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე