საქმე N:ას-447-426-2015

საქმე №060210014664662

საქმე №ას-447-426-2015 24 ივნისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ს. ფ.- ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ქ.-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 12 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ქ.-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ს. ფ.- ის“ მიმართ სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ შპს „ს. ფ.- ის“ გენერალური დირექტორის 2011 წლის 18 ივლისის №... ბრძანების ბათილად ცნობისა და ზიანის ანაზღაურების მიზნით, 2011 წლის 18 ივლისიდან 2012 წლის 4 ივლისამდე იძულებით განაცდურის – 1170 ლარის ანაზღაურების შესახებ.

მოსარჩელის მითითებით, 1981 წლიდან იგი მუშაობდა შპს „ს. ფ.- აში“ სხვადასხვა თანამდებობაზე. აქვს უმაღლესი განათლება. 2011 წლის 4 ივლისს შპს „ს. ფ.- ასთან“ გააფორმა შრომითი ხელშეკრულება ერთი წლის ვადით. ფოსტის გენერალური დირექტორის 2011 წლის 18 ივლისის №... ბრძანებით, წინასწარი გაფრთხილებისა და გათავისუფლების მიზეზის მითითების გარეშე, მ.ქ.-ი უკანონოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ გასაჩივრებული ბრძანება კანონიერია. კადრების გათავისუფლება მოხდა ორგანიზაციაში მიმდინარე სტრუქტურული ცვლილებების გამო. შრომის კოდექსისა და კომპანიის შინაგანაწესის საფუძველზე მოსარჩელეს მიეცა ერთი თვის შრომის ანაზღაურება და მოხდა მასთან საბოლოო ანგარიშსწორება.

ს.-ის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ. ქ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ს. ფ.- ის“ გენერალური დირექტორის 2011 წლის 18 ივლისის №... ბრძანება მ. ქ.-ის სამუშაოდან გათავისუფლების ნაწილში. შპს „ს. ფ.-ას“ დაეკისრა მ. ქ.-ის სასარგებლოდ 1170 ლარი, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 12 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები, რომ 2011 წლის 4 ივლისს შპს „ს. ფ.- ასა“ და მ. ქ.-ს შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკურლება 1 წლის ვადით. მ. ქ.-ი დასაქმდა შპს „ს. ფ.-ის“ რეგიონალური ფილიალის ს.-ის ფოსტის ოპერატორის პოზიციაზე.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2011 წლის 18 ივლისის №... ბრძანებით შპს „ს. ფ.- ის“ რეგიონალური ფილიალის – ს.-ის ფოსტის ოპერატორ მ. ქ.-თან შეწყდა შრომითი ურთიერთობა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე. აღნიშნული ბრძანების შესავალ ნაწილში მითითებულია ბრძანების გამოცემის საფუძველი, კერძოდ, შპს „ს. ფ.- ის“ გენერალური დირექტორის 2011 წლის 18 ივლისის №... ბრძანებით განხორციელებული სტრუქტურული ცვლილებები.

2011 წლის 4 ივლისიდან 18 ივლისამდე შრომის ანაზღაურება მ. ქ.-მა მიიღო. ასევე მიღებული აქვს კომპენსაციის სახით ერთი თვის შრომის ანაზღაურება.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ბრძანებაში მოყვანილი ფაქტების სისწორის მტკიცების ტვირთი ეკისრება ბრძანების მიმღებ ორგანიზაციას, რაც მოპასუხე მხარის მიერ სათანადოდ არ შესრულდა, კერძოდ, მოპასუხემ სათანადო მტკიცებულებების წარმოდგენით ვერ დაადასტურა, რომ შპს „ს. ფ.-აში“ განხორციელდა სტრუქტურული ცვლილებები და ამ ცვლილებების შემდგომ გამოვლინდა მ. ქ.-ის არაკვალიფიციურობა (ელექტრონული წარმოების არცოდნა).

სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს სრული და დასაბუთებული სამართლებრივი შეფასება მისცა, რის გამოც მთლიანად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება.

საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის პირველი პუნქტის, 30-ე მუხლის მე-4 პუნქტის, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის, შრომის კოდექსის 1.1, 1.2, 2.1. მუხლების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მხარეებს შორის არსებობდა შრომითი სახელშეკრულებო ურთიერთობა.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სავსებით სწორად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლზე. მითითებული ნორმის შინაარსი ადგენს იმ პრინციპს, რომ მინიჭებული უფლების გამოყენების დროს უფლების მქონე კანონშესაბამისად, გონივრულად, სამართლიანად უნდა მოქმედებდეს. მუშაკთა უფლება დაცულია არა მხოლოდ საქართველოს კონსტიტუციით, შრომის კოდექსით და სხვა შიდასახელმწიფოებრივი აქტებით, არამედ საერთაშორისო კანონებითაც. ევროპის სოციალური ქარტიის 24-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი ავალდებულებს მხარეებს, აღიარონ ყველა მუშაკის უფლება, უარი თქვან დასაქმების შეწყვეტაზე საპატიო მიზეზის გარეშე, რომელიც უნდა გამომდინარეობდეს მათი პროფესიული შესაძლებლობებიდან ან მოქცევიდან, ასევე საწარმოს შინაგანაწესიდან.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ დასაქმებული მ. ქ.-ის სამსახურიდან გათავისუფლებისათვის საკმარისი საფუძველი იყო, მხოლოდ დამსაქმებლის ნება.

შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული მხარეთათვის მინიჭებული ხელშეკრულების მოშლის უფლება არ არის შეუზღუდავი. ხსენებული ნორმა არ შეიძლება განმარტებულ იქნეს, როგორც დამქირავებლის ცალმხრივი უფლება, ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე, სამუშაოდან გაათავისუფლოს დასაქმებული. არამედ ასეთი უფლების განხორციელება საჭიროებს დასაბუთებას და მყარ მოტივაციას. რაც კონკრეტულ შემთხვევაში მოპასუხე მხარის მიერ განხორციელებული არ არის. სტრუქტურული ცვლილებებზე მოპასუხე მხარის მითითება კი არ არის გამყარებული სათანადო მტკიცებულებებით.

საქართველოს კონსტიტუციის 85-ე მუხლის მე-3 ნაწილის, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე მუხლებისა და შრომის კოდექსის 44-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მ. ქ.-ისთვის მიყენებული ზიანი, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ კანონშესაბამისად განისაზღვრა მისი მიუღებელი ხელფასით გათავისუფლების დღიდან, მიღებული კომპენსაციის გამოკლებით.

შრომის კოდექსის 32-ე მუხლის შესაბამისად, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სწორად შეფასებით სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ დასაბუთებულია და არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს „ს. ფ.-ამ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტი, რომლის შესაბამისად შრომის ხელშეკრულების მოშლისას სავალდებულო არ არის მოშლის საფუძველზე მითითება და გადამწყვეტია შრომითი ხელშეკრულების მოშლის ინიციატორის ნება, აღარ გააგრძელოს შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობა.

მხარემ აღნიშნა, რომ მ. ქ.-ი სამუშაოდან გათავისუფლდა საზოგადოებაში განხორციელებული სტრუქტურული ცვლილებების საფუძველზე. მითითებული ცვლილებების შედეგად დაინერგა ახალი ტექნოლოგიები – ელექტრონული წარმოება, ხოლო მოსარჩელეს შესაბამისი კვალიფიკაცია არ გააჩნდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 8 მაისის განჩინებით შპს „ს. ფ.-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ს. ფ.- ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2011 წლის 4 ივლისს შპს „ს. ფ.- ასა“ და მ. ქ.-ს შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკურლება 1 წლის ვადით. მ. ქ.-ი დასაქმდა შპს „ს. ფ.- ის“ რეგიონალური ფილიალის ს.-ის ფოსტის ოპერატორის პოზიციაზე.

2011 წლის 18 ივლისის №... ბრძანებით შპს „ს. ფ.-ის“ რეგიონალური ფილიალის – ს.-ის ფოსტის ოპერატორ მ. ქ.-თან შეწყდა შრომითი ურთიერთობა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე. აღნიშნული ბრძანების შესავალ ნაწილში მითითებულია ბრძანების გამოცემის საფუძველი, კერძოდ, შპს „ს. ფ.-ის“ გენერალური დირექტორის 2011 წლის 18 ივლისის №... ბრძანებით განხორციელებული სტრუქტურული ცვლილებები.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით შპს „ს. ფ.-ამ“ სადავოდ გახადა დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულთან შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე ბრძანებაში იმ საფუძვლის მითითების აუცილებლობა, რის გამოც მუშაკი სამსახურიდან გათავისუფლდა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუს 2012 წლის 22 ივნისის №ას-750-704-2012 განჩინება, 2011 წლის 24 თებერვლის №ას-1206-1057-2010 განჩინება, 2010 წლის 4 ნოემბრის №ას-575-541-2010 გადაწყვეტილება, 2013 წლის 25 იანვრის №ას-1127-1058-2012 განჩინება).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს „ს. ფ.-ას“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 20 აპრილს (ბანკის აღნიშვნით, შესრულების თარიღი – 2015 წლის 21 აპრილი) №... საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ს. ფ.- ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „ს. ფ.- ას“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 20 აპრილს (ბანკის აღნიშვნით, შესრულების თარიღი – 2015 წლის 21 აპრილს) №... საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური