№ას-465-439-2014 8 ივნისი, 2015 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - თ. დ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ზ. კ-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 12 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - უკანონო მფლობელობიდან ნივთების გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. დ-ემ თბილისის საქალაქო სასამართლოში ზ. კ-ის წინააღმდეგ სარჩელი აღძრა და მოითხოვა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოეთხოვათ შემდეგი მოძრავი ნივთები:

ა) ნახატები:

1. “ა-ს პ-ი” ქაღალდი, ტუში, ლაქი 1982წ. ზ. 40/24

2. “მ-ის პ-ი” ქაღალდი, ტუში 1984წ. ზ. 44 /58.

3. “ტ. ს.”. ქაღალდი, ტუში, ლაქი. 1989წ. ზ. 39/53

4. “ა-ი” ქაღალდი, აკვარელი. 1994წ. ზ. 28/20

5. “ა-ი” ქირურგიის ინსტიტუტი. ქაღალდი, ფანქარი.1994წ. ზ 43/30

6. ”ა-ი” ქაღალდი აკვარელი. 1981წ. ზ19/12.

7. “მ-ა” ქაღალდი, ტუში. 1982წ. 39/27

8. “ქ-ოს პ-ი” ქაღალდი, ტუში, ლაქი. 1985წ. ზ 47/35.

9. “დ-ა” ქაღალდი, ტუში 1991წ. ზ. 44/30.

10. “გ-ის ფიგურა” ქაღალდი, ტუში (ოვალური) 1985წ. ზ.21.5/13.5

11. ” ა-ი” ქაღალდი, ტუში. 1994წ. ზ. 20.5/12.

12. “პ-ი” ქაღალდი, ფანქარი 1981წ. ზ. 20/29.

13. “უ-ო” ქაღალდი, ტუში, ლაქი. 1982წ. ზ. 40/27.

14. “მ. და ო-ი” ქაღალდი ტუში” 1989წ. ზ. 40/28

15. “ო. მ-ში” ქაღალდი, ტუში. 1980. ზ. 13.5/13.5.

16. “მ. ყ-თ” (...) ქაღალდი, ტუში. 1991წ. ზ. 23.5/77.5

17. “თ-ა” (...) ქაღალდი, ტუში 1991წ. ზ. 44/15.

18. “თ-ა” ქაღალდი, ტუში. 1989წ. ზ. 39.5/28.

19. “თ. და ო-ი” ქაღალდი, ტუში.1986წ. 53/40.

20. “ა-ი” (...) ქაღალდი, ტუში 1986წ. 56/42.

21. “ა-ი” ქაღალდი, ტუში 1993წ. 59.5/49.

ბ) ფერწერული ტილოები:

22. “მ. პ-ი” ზეთი მუყაო 1982წ. ზ35.5/22.5.

23. “ქ. პ-ი” ტილო ზეთი, 1993წ. ზ.100/70.

24. “პ-ი” (...) ზეთი ტილო. ზ.80/54.5.

25. “პ-ი” ტილო, ზეთი. 1982წ. ზ. 75.5/57.

26. “ა-ი” ზეთი, ტილო, 1993წ. ზ. 55/33.

27. “მ. პ-ი”. ზეთი, ტილო. 1985წ. ზ. 91/46.

28. “ა-ი” (...) ზ. 147/80.

29. “ნ. პ-ი” ტილო, ზეთი. 1975წ. ზ. 59/39.

30. “ა-ი” 1993წ. 90/70.

გ) ფერწერა:

31. “ა-ი” ზეთი, ტილო, 1970წ. ზ. 40.5/28.5.

32. “ხ-ი” ზეთი, ტილო. 40/27.

33. “რ. პ-ი” ზეთი, ტილო. 1991წ. ზ. 70/50.

34. ” ქ. პ-ი” ზეთი ტილო. 1975წ. ზ. 62.5/32.

35. “მ. ი-თ” ზეთი ტილო 1993წ. ზ. 59/80.

36. “ქ. პ-ი” ზეთი ტილო 1983წ. ზ. 66/54.

37. “პ. ქ., მ-ი” ზეთი ტილო 1984წ. ზ. 78/58.

38. “ ნ. ფ-ით” ზეთი ტილო, 1983წ. 40.5/49.5.

39. “ა. ვ. პ-ი’’ ზეთი ტილო 1976წ. 50/40.

40. “ა-ი” ზეთი ტილო 1973წ. ზ. 50/40.

41. “ ნ. პ-ი” ზეთი ტილო 1986წ. ზ. 50.5/50.5.

42. “ე. პ-ი” (ბორჯომი) ზეთი ტილო, 1986წ. 60/40.

43. “ჯ. გ. პ-ი” ზეთი მუყაო. 1984წ. ზ. 59/35.5.

44. “შ. ფ-ა” ტილო ზეთი. 1993წ. ზ. 19/27.

45. “ი. ქ-ე” ტილო ზეთი. 78/1.84.

46. “მ. პ-ი’’ ტილო ზეთი, 1981წ. ზ. 86/67.

47. “მ. პ-ი” ტილო, ზეთი. 79.5/60.

48. “ნ. ს. ჩ-ით” ზეთი, ტილო. 1975წ. ზ. 90/60.

49. “ ნ-ი” სერიიდან “ღ. თ-ი” 1990წ. ზ.71/100.

50. “ა-ი” ტილო ზეთი, 1992წ.ზ. 80/60.

51. ”ა-ი” ტილო ზეთი. 1986წ. ზ.22.5/15.

52. “ ტ-ი” სერიიდან “ღ. თ-ი” მარჯვენა მხარე, ტილო ზეთი. 1992წ. 180/100.

53. “ც. მ-ე” ტილო, ზეთი, 1992წ. 180/100.

54. “მ. მ-ე “ ტილო ზეთი, 1992წ. ზ.180/100.

55. “ მ-ე” ტილო, ზეთი, 1984წ. ზ. 80/55.

56. “ ა-ი” მუყაო, ზეთი, 1975წ. ზ.50/33.

57. “ ა-ი’’ ხე, ზეთი, 1981წ. 45/40.

58. “ ნ. ვ-ით” ტილო ზეთი. 1983წ. 38/35.5

59. “ ქ. პ-ი” მუყაო, ზეთი, 1991წ. 70/37.

60. “ ქ. პ-ი” ტილო, ზეთი, 1990წ. ზ. 80/60.5.

61. “ თ. ნ-ი” ტილო, ზეთი, 1989წ. ზ. 90/70.

62. “ნ. ვ-ით” მუყაო, ზეთი. 1978წ. ზ.15/21.

63. “ თ-ი” ტილო, ზეთი, 1989წ. ზ. 68/58.

64. “ ქ. პ-ი” ტილო, ზეთი, 1990წ. 1.36/70.

65. “ ც. პ-ი” მუყაო, ზეთი, 1987წ. 68/62.

66. “ ქ. პ-ი შ-თ” 1991 წ. 80.5/60.5.

67. “ ა-ი’’ ტილო, ზეთი, 1990წ. 67/48.

68. “ლ. ბ-ის პ-ი” ტილო, ზეთი, 1991წ. 60/40.

69. პ-ი “ ... ჩ-ი” ტილო, ზეთი. 1994წ. ზ.60/80.

70. ”ნ-ი “ თ-ი” ტილო, ზეთი 1994წ. ზ. 80/60.

71. ”ა-ი” ქაღალდი, აკვარელი, გუში. 1992წ. ზ. 47/33.

72. ”ნ. ... ყ-ი”

73. “ ა. ბ-ით” ტილო, ზეთი. 1981წ. ზ. 64/45.

74. “ ნ. მ-ით” ტილო, ზეთი.1993წ. ზ. 100 / 70.

75. “ნ. ბ-ით” ტილო, ზეთი. 1993წ. ზ. 70/50.

76. “ მ.. ... ... ლ-ით” 1990წ. ზ. 135/104.

77. “პ. ... თ-ი”. ტილო, ზეთი. 1993წ. 100/70.

78. “ ს. ... თ-ი” პეიზაჟი 1983წ. 83/60.

79. ”ნ. ლ-ით” მუყაო, ზეთი, 1993წ. ზ. 51/55.

80. “ ა. ფ-ით”. ზ.

81. “ ნ. ბ-ით” ტილო, ზეთი. 1988წ. ზ.64.5/90

82. “ა. დ-ი” ზეთი. 1987წ. ზ. 83/51.

83. “ ქ. პ-ი” (...)ტილო, ზეთი. 1983წ. 37/32.

84. “ ნ. ბ-ით” ტილო, ზეთი. 1994წ. ზ. 35/22.

85. “ა. ჩ-ით.” ტილო, ზეთი. 1990წ. 111/75.3.

დ) გრაფიკა:

86. “ფ-ი” ქაღალდი, ტუში. 1982წ. ზ.15.5/12.

87. “გ-ა” ქაღალდი, ტუში. 1994წ. ზ. 25/10.5.

88. “ც-ე” ქაღალდი, ფანქარი.1984წ. ზომა.18/28.

89. “ც-ე” ქაღალდი, ფანქარი.1984წ. ზ. 28/20

90. “ც-ე” კ.პ.ხ. ქაღალდი, ფანქარი. 1984წ. 28/20.

91. “ც-ე” ქაღალდი, ფანქარი.1984წ. ზ. 28/20 (მეორდება)

92. “ც-ე” ქაღალდი, ფანქარი.1984წ. ზ. 28/20 (მეორდება)

93. “ც-ე” ქაღალდი, ფანქარი.1984წ. ზ. 28/20 (მეორდება)

94. “ა-ი” ქაღალდი, ფანქარი.1993წ. ზ. 43/30.

95. “ მ. პ-ი” ქაღალდი, ფანქარი1989წ. ზ.28/20.

96. “კ. ჩ-ი” (კ. ს-ე) ქაღალდი, ფანქარი. ზ. 28/20.

97. “ო. დ-ის ა-ი” ქაღალდი ფანქარი” 1985წ. ზ. 41.5/32.

98. ”ა-ი ქაღალდი, ფანქარი 1985. ზ. 27/19.

99. “ფ-ი” ქაღალდი ნაზშირი. 1985წ. 39.5/29.5.

100. “ქ. და მ. ფ-ა” ქაღალდი, ტუში, 1993. ზ. 40/23.5.

101. “მ-ი” მუყაო პასტელი. ზომა 12/70.

102. “გ-ა” ქაღალდი ტუში. 1989წ. ზომა. 53/39

103. “ე. ჭ-ი” ქაღალდი, ტუში. 1994წ. 56,5/36.5

104. “ მ. ქ-ი” ქაღალდი, ტუში. ზ. 1990წ. ზ. 58/48.

105. “ჩ. ხ-ი” ქაღალდი, ფანქარი 1985. ზ. 24/18.5

106. “ჩ. ფ-ი” ქაღალდი, ფანქარი 1980წ. ზ.16.5/13.5

107. “ს-ე” (..) ქაღალდი ტუში 1994წ. ზ. 30/21

108. “ს-ე” (..) ქაღალდი ტუში 1991წ. ზ. 30/21

109. “თ. პ-ი” ქაღალდი ტუში 1985 ზ. 33/23

110. ’’ა-ა” ქაღალდი ტუში 1994 ზ. 40/31

111. “ქ. პ-ი” ქაღალდი ტუში, ლაქი. ზ. 1986 56/41

112. “ქ. პ-ი” ქაღალდი, ნახშირი. ზ. 35/28. 1986წ.

113. “ა-ი” ქაღალდი, ფანქარი 1984წ. 30.5/46.

114. “ჩ. ო-ა” ქაღალდი ტუში, 1994 ზ. 29/41.

115. “ კ. ღ-ში” ქაღალდი, ტუში, 1981. ზ. 29/20.

116. “ე-ა’’ ქაღალდი, ფანქარი 1994. ზ . 26.5/21.

117. “ე-ი” (ჩანახატი) ქაღალდი, ფანქარი 1994წ. ზომა - 30/15.5.

118. “ე. დ-ა” ქაღალდი, ტუში ზ. 49/36.5 1994წ.

119. “ა. ზ-ა” ქაღალდი, ტუში ზ. 28/20 1994 წ.

120. “დ-ა” ქაღალდი, ფანქარი. ზ. 28/19 1994წ.

121. “ჩ-ი” ქაღალდი, ფანქარი” ზომა 24.5/30.

122. “ დ-ი” ქაღალდი, ტუში ზომა 26/24 1988 წ.

123. “კ. პ-ი” ქაღალდი, ტუში. ზომა 16.5/16.5 1994წ.

124. “ე.გ. კ-ე’’ ტილო, ზეთი, ზ. 100/70. 1989 წ.

125. “ა-ი” ქაღალდი, ფანქარი, ზომა 42/31. 1994წ.

126. “ჩ. ბ. და ჯ-ი”, მუყაო პასტელი. 55.5/34.5. 1993წ.

127. “ძ. ს-ი” ქაღალდი, ტუში. ზომა 29/20. 1989წ.

128. ”ა-ი ანუ გ-ა” ქაღალდი, ტუში. ზომა 36/30. 1994წ.

129. “ა-ა” ქაღალდი, ტუში. ზომა 62/48. 1984წ.

130. “ო. შ-ა” ქაღალდი, ფანქარი. ზომა 28/20, 1984წ.

131. “ქ. პ-ი” ქაღალდი ტუში, ზ35/25, 1984წ.

132. “ მ. პ-ი’’ ქაღალდი, ფანქარი. ზომა 40/30, 1985წ.

133. “ხ..” ქაღალდი, ფანქარი. ზომა 25/19. 1976წ.

134. “ფ. გ-ა” ქაღალდი ტუში, ზ.52/34. 1986წ.

135. “ფ. გ-ა” ქაღალდი ტუში, ზ.52/34. 1986წ. (მეორდება)

136. “ფ. გ-ა” ქაღალდი ტუში, ზ.

137. “ფ. გ-ა” ქაღალდი ტუში, ზ.

138. “ფ. გ-ა” ქაღალდი ტუში, ზ.

139. “ს. ს-ა”ქაღალდი, ფანქარი. ზომა 65/50. 1993წ

140. ”ა-ი” ქაღალდი ტუში, ზ. 73/54. 1986წ.

141. ”ა-ი” ქაღალდი ტუში, ზ. 68/53. 1988წ.

142. ”ო. წ-ნ ” ქაღალდი ტუში, ზ. 53/35. 1989წ.

143. “ბ. ს-ათვის” ქაღალდი ტუში, ზ. 56/40 1989წ.

144. “ქ. პ-ი” ქაღალდი, ფანქარი. ზ. 41/28. 1985 წ.

145. “ დ. ს. .. ა-ი” ქაღალდი ტუში. ზ. 47/44. 1989წ.

146. “ დ. ს. .. ა-ი” ქაღალდი ფანქარი. ზ.40/50. 1989წ.

147. ”ა-ი” ქაღალდი, აკვარელი. ზ. 44/31. 1993წ.

148. “ნ. შ., ფ-ი” ქაღალდი, აკვარელი. ზ. 49/41. 1969.

149. “ქ. ს. “ა-ი” ” ქაღალდი ფანქარი. ზ. 21/30.

150. “ჩ. მ. პ-ი” ქაღალდი, ტუში, ზ. 28/20. 1982წ.

151. “ა-ი” ქაღალდი, ტუში, აკვარელი. ზ. 46/35. 1992წ.

152. “ს-ი “ (რუს.ე.) ქაღალდი, ტუში. ზ. 28/19. 1983წ.

153. “ო. დ-ე” ქაღალდი ტუში, ზ.25/35. 1989.

154. “ჯ-ა” ქაღალდი, ფანქარი. ზომა 48/31,5. 1993წ.

155. “ქ. ს-ე’’ ქაღალდი ტუში, ზ.29/20. 1975წ.

156. “ ს-ი“ ქაღალდი ტუში, ზ.28/19. 1983წ.

157. “ ს-ი“ ქაღალდი, ტუში, ზ. 19/28. 1980წ.

158. ”ა-ი” ქაღალდი ტუში, ზაკვარელი. ზ. 54.5/43.5. 1990წ.

159. ს. ბ. შესრულებით ,,ო. დ. პ-ი”

160. გ.ქ-ის შესრულებით “ო. პ-ი”

161. ბ. ა-ის “პ-ი”

ე) მხატვრის პირადი არქივი, ო. დ-ის ჩანახატები მოთავსებული 3 საქაღალდეში, მხატვრის ხელნაწერები, ბიბლიოთეკა, კატალოგები.

ვ) ო. დ-ის მიერ რესტავრირებული ძველებური ავეჯი:

1. მრგვალი შავი მაგიდა;

2. ოვალური მაგიდა, მუქი ყავისფერი;

3. საწერი მაგიდა უჯრით;

4. ბუფეტი შავი, ოქროსფერი დეკორით;

5. მაგიდიანი სარკე;

6. ო. დ-ის მოლბერტი;

7. ძველებური სკამები;

8. ჟურნალების დაბალი მაგიდა;

9. უჯრიანი ტუმბო;

10. შირმა ბატიკით;

ზ) სპილენძის ჭურჭელი: სამი ცალი თუნგი, სინი და სხვა ჭურჭელი, ასევე ძველებური ლამფა მინანქრით, ლითონითა და შუშით;

თ) ო. დ.-ის მიერ შესრულებული საკუთარი ავტოპორტრეტი, ჩამოსხმული თაბაშირით და რუსული ხატები.

მოსარჩელის მითითებით, მამის, ო. დ-ის გარდაცვალების შემდეგ მან მიიღო სამკვიდრო და ზემოთ ჩამოთვლილი ნივთები მისი საკუთრებაა. ზ. კ-ი კი, მათ მართლზომიერი საფუძვლის გარეშე ფლობს. მხატვარ ო. დ-ის მუზა იყო მისი შვილი და თავის შემოქმედებას თ. დ-ეს უძღვნიდა. ნახატები მამის სიცოცხლეშივე თ. დ-ეს ეკუთვნოდა.

ზ. კ-მა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მისი მამიდა - ქ. კ-ი და ო. დ-ე 1981 წლიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ. სადავო ქონება მეუღლეთა თანასაკუთრება იყო. მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ სამკვიდრო ქ. კ-მა მიიღო. ზ. კ-მა ნივთები ქ. კ-ის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 1 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. დ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 12 მარტის განჩინებით თ. დ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თ. დ-ე არის 1994 წლის 14 ივნისს გარდაცვლილი ო. დ-ის შვილი, ხოლო ზ. კ-ი ო. დ-ის მეუღლის, 2012 წლის 12 ივნისს გარდაცვლილი ქ. კ-ის ძმისშვილია. ქ. კ-ი და ო. დ-ე 1981 წლის 4 აგვისტოდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ (ტ. I, ს.ფ. 151). თ. დ-ემ გარდაცვლილი მამის, ო. დ-ის, სამკვიდრო მიიღო სანოტარო ორგანოში განცხადების შეტანით. თ. დ-ის სახელზე გაცემულია ორი სამკვიდრო მოწმობა - 1995 წელს და 2012 წელს. 1995 წელს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე თ. დ-ის სახელზე დარეგისტრირდა ო. დ-ის სახელზე რეგისტრირებული ა.-ვ-ის ქ. №...-ში მდებარე 24 კვ.მ. უძრავი ქონება. ზ. კ-მა მიიღო გარდაცვლილი ქ. კ-ის სამკვიდრო სანოტარო ორგანოში განცხადების შეტანით. 2012 წლის 14 დეკემბერს ზ. კ-ის სახელზე გაცემულია სამკვიდრო მოწმობა (ტ. I, ს.ფ. 154-156). ქ. თბილისში, უ-ის ქ. №..-ში (იგივე უ-ის ქ. ...) მდებარე უძრავი ქონება 1994 წლის 13 ოქტომბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ქ. კ-ის სახელზე ირიცხებოდა. ქონება 2011 წლის 12 ოქტომბრიდან საკუთრების უფლებით აღრიცხულია ზ. კ-ის სახელზე. საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველია ქ. კ-თან გაფორმებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ თ. დ-ის სარჩელში მითითებული მოძრავი ნივთებიდან დავის სასამართლოში განხილვის დროისათვის მოპასუხის მფლობელობა დასტურდება მხოლოდ იმ ნივთებზე, რომელთა ჩამონათვალი მითითებულია სარჩელის უზრუნველყოფის განჩინების საფუძველზე აღმასრულებლის მიერ 2012 წლის 1 ნოემბერს შედგენილი ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში (ტ. I, ს.ფ. 115-121), ხოლო მფლობელობა არ დასტურდება შემდეგ ნივთებზე:

1. “გ. ფ-ა” ქაღალდი, ტუში (ოვალური) 1985წ. ზ.21.5/13.5

2. “პ-ი” ქაღალდი, ფანქარი 1981წ. ზ. 20/29.

3. “მ. ყ-ით” (...) ქაღალდი, ტუში. 1991წ. ზ. 23.5/77.5

4. “თ-ა” (კაცი გალიით) ქაღალდი, ტუში 1991წ. ზ. 44/15.

5. “ა-ი” ქაღალდი, ტუში 1993წ. 59.5/49.

“ ტ-ი” სერიიდან “ღ. თ-ი”. მარჯვენა მხარე, ტილო ზეთი. 1992წ. 180/100.

7. “ც. მ-ე” ტილო, ზეთი, 1992წ. 180/100.

8. “მ. მ-ე “ ტილო ზეთი, 1992წ. ზ.180/100.

9. “ ნ. ვ-თ” ტილო ზეთი. 1983წ. 38/35.5

10. “ნ. ბ-ით” ტილო, ზეთი. 1993წ. ზ. 70/50.

11. “ო. დ-ის ა-ი” ქაღალდი ფანქარი” 1985წ. ზ. 41.5/32.

12. “ა-ი” ქაღალდი, ფანქარი 1984წ. 30.5/46.

13. ”ა-ი ანუ გ-ა” ქაღალდი, ტუში. ზომა 36/30. 1994წ.

14. ”ა-ი” ქაღალდი ტუში, ზ. 68/53. 1988წ.

15. “ქ.ს-ი “ა-ი” ” ქაღალდი ფანქარი. ზ. 21/30.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ ქ. კ-მა ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მეუღლის, ო. დ-ის სამკვიდრო ქონება.

სასამართლოს მითითებით, „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას. ამავე დადგენილების მე-5 პუნქტის შესაბამისად, საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემა საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან. აღნიშნული ნორმების შინაარსიდან გამომდინარე, პრივატიზებულ ბინებზე საკუთრების უფლება მიეცა ყველა იმ პირს, რომელსაც ბინის პრივატიზების დროისათვის საცხოვრებელ ფართობზე უფლება მოპოვებული ჰქონდა. დადგენილების თანახმად, ყველა პირი, ვინც პრივატიზაციის დროს ცხოვრობდა ბინაში, უნდა იქნეს მიჩნეული ბინის თანამესაკუთრედ, იმის მიუხედავად, თუ ოჯახის რომელი წევრის სახელზე შესრულდა ბინის პრივატიზაცია, ვინაიდან, პრივატიზაციით სახელმწიფომ საკუთრების უფლება მიანიჭა ბინის ყველა დამქირავებელს. ო. დ-ე მეუღლესთან ერთად გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა ო-ის მე-.. შესახვევის №..-ში მდებარე ბინაში, ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის თბილისის არქივის მიერ 13.02.2013წ. გაცემული ..... საარქივო ცნობით და თბილისის კიროვის რაიონის აღმასკომის 1984 წლის 22 თებერვლის N.. გადაწყვეტილებით დგინდება, რომ დაკმაყოფილდა მოქალაქე ო. დ-ის თხოვნა და ოჯახის სამ წევრზე (თვითონ, მეუღლე, შვილი) გადაეცა ო-ის მე.. შესახვევის №14-ში მე-2 სართულზე გამოთავისუფლებული ბინა, 29 კვ.მ ორი ოთახი. (ტ. I, ს.ფ. 289,290). ო. დ-ის გარდაცვალების შემდგომ, 15.10.1994 წელს, ქ. კ-მა მოახდინა ბინის პრივატიზაცია (ტ. I, ს.ფ. 293,294) და გაასხვისა.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამკვიდრო გახსნის დროს მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 556-ე მუხლით და განმარტა, რომ სამკვიდროს მიღება ცალმხრივი გარიგებაა. იგი გამოხატავს სამკვიდროს მიღების სურვილს, მემკვიდრის ნებას. შესაბამისად, მისი სამართლებრივი შედეგის მიღებისათვის საკმარისია მხოლოდ ერთი პირის _ მემკვიდრის მიერ გამოვლენილი ნება მემკვიდრეობის მიღების თაობაზე. სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღება გულისხმობს იმას, რომ მემკვიდრემ აქტიური ქმედებით გამოხატა სამკვიდროს მიღების ნება. უფრო მეტიც, აღნიშნული ნების გამოხატვის მიზნებისათვის კანონი საკმარის საფუძვლად მიიჩნევს სამკვიდროს ნაწილის დაუფლებას. დადგენილია ქ. კ-ის მიერ მეუღლის გარდაცვალების შემდგომ იმ ბინით სარგებლობისა და განკარგვის ფაქტი, რომელზეც გარდაცვალების მომენტში პრივატიზაციის უფლება მოპოვებული ჰქონდა მამკვიდრებელ ო. დ-ესაც, რაც ქ. კ-ის მიერ მეუღლის სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღებაზე მეტყველებს.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას, რომ საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის ო. დ-ის მიერ სადავო ნივთების თ. დ-ისათვის ჩუქების ფაქტი და ის გარემოება, რომ ქ. კ-თან ისინი მხოლოდ შესანახად იყო მიბარებული, როგორც საგამოფენო დარბაზში.

სასამართლოს მითითებით, სადავო არ არის ის გარემოება, რომ სახლი, სადაც განთავსებული იყო სადავო ნივთები, წარმოადგენდა ქ. კ-ის საცხოვრებელ სახლს, სადაც ის სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა. საქმეზე მოწმის სახით დაკითხულმა პირებმა, ასევე თავად მხარეებმა თავის ახსნა-განმარტებაში დაადასტურეს, რომ ო. დ-ის გარდაცვალების შემდგომ თ. დ-ის და ქ. კ-ის ურთიერთშეთანხმებით ნამუშევრები რამდენჯერმე გაიყიდა და გაჩუქდა.

სააპელაციო სასამართლოს აზრით, საქმეზე დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებები ჩუქების ხელშეკრულების დადების ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად ვერ მიიჩნეოდა. მოწმეები, რომლებიც ზოგადად აღნიშნავენ და უთითებენ ო. დ-ის სურვილზე, მისი საქმიანობის შედეგი ყოფილიყო შვილის საკუთრება, ვერ მიუთითებენ, თუ სარჩელით სადავო კონკრეტულად რომელი ნივთი, ფერწერული ტილო, რესტავრირებული ავეჯი თუ სხვა ნამუშევარი, სიცოცხლეშივე განკარგა - აჩუქა მან თ. დ-ეს.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, თბილისის საქალაქო სასამართლომ მართებულად განმარტა, რომ ო. დ-ის გარდაცვალების დროისათვის მოქმედი საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 268-ე მუხლის თანახმად, ნაჩუქრობის ხელშეკრულებით ერთი მხარე უსასყიდლო საკუთრებაში გადასცემს ქონებას მეორე მხარეს საკუთრებად. ნაჩუქრობის ხელშეკრულება დადებულად ითვლება ქონების გადაცემის მომენტიდან. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია, მათ შორის, მოწმეთა ჩვენებები, იმასთან დაკავშირებით, რომ ო. დ-ის მიერ სიცოცხლეშივე გამოვლენილი ნება - მისი შემოქმედებითი საქმიანობის შედეგი ყოფილიყო თ. დ-ის საკუთრება, წარმოადგენს საკმარის საფუძველს ჩუქების არსებობის დასადასტურებლად. გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (269-ე მუხლი) იმ დროს მოქმედი რედაქცით, ნაჩუქრობის ხელშეკრულება ხუთას მანეთზე მეტი თანხის და ორმოცდაათ მანეთზე მეტი ღირებულების სავალუტო ფასეულობათა ნაჩუქრობისას ითვალისწინებდა სანოტარო წესით დადასტურებას. საქმეში არ არის წარმოდგენილი ჩუქების ხელშეკრულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ ო. დ-ის მთელი შემოქმედება (კონკრეტული, რეალური, ნამუშევრების მითითებით) წარმოადგენდა ჩუქების საგანს.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ ო. დ-ის ნამუშევრების მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს პორტრეტები. პალატის აზრით, ისეთ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებით ერთმნიშვნელოვნად არ დასტურდება ო. დ-ის მიერ კონკრეტული ნივთების ჩუქების ფაქტი, შეუძლებელია იმ დასკვნის გამოტანა, რომ ყველა ნამუშევარი (მათ შორის, ავტოპორტრეტები, მეუღლის პორტრეტები და სხვა) მხატვარმა იმთავითვე შექმნა ან სიცოცხლეშივე აჩუქა თ. დ-ეს.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა ო. დ-ის შემოქმედების (ფერწერული ტილოების, გრაფიკული ნამუშევრების, მის მიერ რესტავრირებული ნივთების, ავეჯისა და სხვა) მეუღლეთა თანასაკუთრებად მიჩნევის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლზე და განმარტა, რომ მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება გულისხმობს ქორწინების პერიოდში შეძენილ ყოველგვარ ქონებას (უძრავი და მოძრავი), რომელიც შეძენილია (ან შექმნილია) ორივე მეუღლის ერთობლივი შრომითა და სახსრებით. მეუღლეთა საერთო თანასაკუთრებას განეკუთვნება ხელფასი და სხვა ფულადი შემოსავლები, მიუხედავად იმისა, თუ ვის სახელზეა რიცხული. მეუღლეებს თანაბარი უფლებები აქვთ ქონებაზე იმ შემთხვევაშიც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან, სხვა საპატიო მიზეზის გამო, არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი. მეუღლეთა საერთო ქონება არის ქონება, რომელიც მეუღლეებმა ერთობლივად შეიძინეს. შეძენაში, რა თქმა უნდა, არ იგულისხმება ფულის გადახდა (რაზეც მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის მე-2 ნაწილი), არამედ ორივე მეუღლის ნება მიმართულია ქონების მათ საკუთრებაში გადასვლაზე.

პალატამ მიიჩნია, რომ მეუღლეების მიერ მხოლოდ მათი ფიზიკური შრომის შედეგად შექმნილი ნივთებისაგან განსხვავებით, მეუღლეთა თანასაკუთრების რეჟიმი ვერ გავრცელდება ერთ-ერთი მეუღლის შემოქმედებითი საქმიანობის შედეგად შექმნილ ნაწარმოებებზე. პალატის ამგვარი დასკვნა გამომდინარეობს ინტელექტუალური საკუთრების სპეციფიკისა და მასთან დაკავშირებული უფლებებისათვის დამახასიათებელი თავისებურებიდან. პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საავტორო სამართალი საავტორო უფლებიდან გამომდინარე ყველა ქონებრივ უფლებას მხოლოდ ავტორის საკუთრებად მიიჩნევს. მართალია, საავტორო უფლება არ არის დამოკიდებული იმ მატერიალური ობიექტის საკუთრების უფლებაზე, რომელშიც გამოხატულია ნაწარმოები და მატერიალური ობიექტი და თავად ქმნილება, ცალ-ცალკე უფლების ობიექტებია, თუმცა ავტორის პიროვნებასთან მისი მჭიდრო კავშირის გათვალისწინებით, როგორც საავტორო უფლებიდან გამომდინარე ქონებრივი უფლებები, ისე ხელოვნების ნიმუშზე, როგორც ნივთზე, საკუთრების უფლებაც (მის გასხვისებამდე) ავტორს ეკუთვნის, ვინაიდან იგი უშუალოდ მისი ინტელექტუალურ-შემოქმედებითი და არა მხოლოდ ფიზიკური ან გონებრივი საქმიანობის ნაყოფია. ამდენად, მატერიალური ობიექტის გასხვისებამდე, იგი მხოლოდ ავტორის საკუთრებას წარმოადგენს (გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ხელოვნების ნაწარმოები სხვისი დაკვეთით, სხვისთვის გადაცემის მიზნით არის შესრულებული).

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ნივთები, რაც წარმოადგენს ო. დ-ის ინტელექტუალურ-შემოქმედებითი საქმიანობის შედეგს, ხელოვნების ნიმუშებს, ვერ ჩაითვლება მეუღლეთა - ო. დ-ისა და ქ. კ-ის თანასაკუთრებად, ისინი წარმოადგენს ო. დ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას, შესაბამისად, მის სამკვიდროში შემავალ ქონებას.

სააპელაციო სასამართლომ მითითებით, მოსარჩელეს, როგორც ო. დ-ის მემკვიდრეს, ნივთებზე საკუთრების უფლება გააჩნია. მოპასუხე ფლობს მათ. მოპასუხეს, თ. დ-ესთან ერთად, ასევე, გააჩნია თანასაკუთრების უფლება (ფლობის მართლზომიერი საფუძველი). რაც შეეხება თანასაკუთრებიდან თითოეულის წილობრივი მონაწილეობის საკითხს, წინამდებარე სარჩელის ფარგლებში არ დგინდება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება თ. დ-ემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა მისი გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ გამოიკვლია მტკიცებულებები და ობიექტურად არ შეაფასა მოწმეთა ჩვენებები, რომლებმაც დაადასტურეს სადავო ქონების ო. დ-ის მიერ სიცოცხლეშივე შვილისათვის ჩუქების ფაქტი. სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლი. მამის მიერ შვილისათვის გადაცემულ ნამუშევრებს არ აქვს იგივე დატვირთვა, როგორც ორ პირს შორის დადებულ ჩუქების გარიგებას, რაც მამა-შვილს შორის განსაკუთრებული ურთიერთობის არსებობით აიხსნება. ფორმადაუცველი გარიგების ბათილობის შემთხვევაშიც კი, თუ ნება ნამდვილია, მესამე პირი მას ვერ დაარღვევს. სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლი. ზ. კ-ის სახელზე არ გაიცა სამკვიდრო მოწმობა სამკვიდრო მასის არ არსებობის გამო.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად შეამოწმა თ. დ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა; ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას თ. დ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2014 წლის 23 მაისის N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. დ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ თ. დ-ეს (პ/ნ .....) დაუბრუნდეს მის მიერ 2014 წლის 23 მაისის N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები ბ. ალავიძე

ზ. ძლიერიშვილი